«Ετούτ’ η μάντρ’ αγνάντια σου το σύνορο του κόσμου… »
| Τοιχογραφία στην ΑΣΚΤ, αφιερωμένη στους 200 κομμουνιστές |
«..Ετούτ’ η μάντρ’ αγνάντια σου το σύνορο του κόσμου / Σ’ αυτήν απάνου βρόντηξεν ο Διγενής το Χάρο/ Ητανε πρώτη του Μαγιού, φως όλα μέσα κι έξω…»
Κ. Βάρναλης
Με αίμα χωρίστηκε το σύνορο του κόσμου αυτού: Χύθηκε στους τείχους της Καισαριανής, του Γεντί Κουλέ και του Κούρνοβου, στο Χαϊδάρι και στο πάρκο της Χωροφυλακής, στη Μέρλιν και στα βουνά της ελεύθερης Ελλάδας. Πριν και μετά: Κάποιον Αύγουστο στο Πασαλιμάνι και έναν Μάη στη Θεσσαλονίκη, μέρες αμέτρητες στις εργατογειτονιές της Ν. Ιωνίας και του Πειραιά, του Βόλου και της Θεσσαλονίκης, στα καπνοχώραφα της Καβάλας και τ’ Αγρινίου. Εναν Μάρτη στου Γουδή, κάποιο χειμώνα στο Τσάρνο και στον Κλέφτη, στη Συκιά στη Γυάρο και στις χαράδρες της Μακρονήσου, στις φυλακές της Κέρκυρας, στα θανοτοδικεία της Τρίπολης. Μα και μετά, στην Μπουμπουλίνας και στη Μεσογείων κι έξω απ’ την πύλη της ΕΤΜΑ, στο Κερατσίνι και στον Πειραιά.
Ετσι «τιμάνε» το αστικό κράτος, οι μηχανισμοί του, η εξουσία των καπιταλιστών όσους παλεύουν να «ανθρωπέψει ο άνθρωπος». Ξανά και ξανά, παντού όπου συγκρούστηκαν δυο κόσμοι. Παντού όπου ακόμα συγκρούονται οι δυο αυτοί ίδιοι κόσμοι, στη μεγάλη των τάξεων πάλη. Ετσι ετοιμάζονται να «ξανατιμήσουν» τους λαούς όταν τα «καλοπιάσματα» και οι «τιμές», τα «μαλάματα» και οι «φοβέρες», τα ψέματά τους πια δεν θα αρκούν, όταν οι καμπές της Ιστορίας και η εργατική – λαϊκή πάλη θα φέρουν ξανά στην ημερήσια διάταξη το πιο επείγον, το πιο επίκαιρο ζήτημα: Την ανατροπή των καπιταλιστών.
Ο κόσμος τους κι ο κόσμος μας. Ο σάπιος, γερασμένος κόσμος τους, της εκμετάλλευσης και της φτώχειας, της αδικίας και της σήψης, της προσφυγιάς και των πολέμων «για τ’ αφέντη το φαΐ», ο καπιταλισμός. Θεμέλιό του το κέρδος και η μισθωτή σκλαβιά, η εκμετάλλευση των πολλών από μια χούφτα κοινωνικά παράσιτα που έχουν στα χέρια τους την εξουσία και τα μέσα παραγωγής. Ιστορικά ξεπερασμένος προ πολλού. Νόμος του: Κάθε «γύρα» της «μηχανής» να πηγαίνει τους λαούς όλο και πιο βαθιά στην εξαθλίωση και την απανθρωπιά, για να πηγαίνει «πιο ψηλά» τα κέρδη των καπιταλιστών.
Ο κόσμος των «Σερπιέρηδων» και των «Μποδοσάκηδων» τότε, των μετόχων και «CEO» σήμερα, των «νέων» και «σύγχρονων» μεθόδων να δουλεύει κανείς 13 ώρες τη μέρα και να μην βγάζει τον μήνα, να πεθαίνει σαν σκλάβος και σαν κυνηγημένος, κάτω από τις βόμβες των καπιταλιστών, κάτω από τις καρίνες των λιμενικών, μέσα στα μπισκοτάδικα των «καλών» αφεντικών, στους σιδηρόδρομους του «πάμε κι όπου βγει» για τα κέρδη των καπιταλιστών.
Πάνω εκεί στήνεται κάθε μέρα το σύνορο: Απ’ τη μια τα κέρδη τους κι απ’ την άλλη οι ζωές και οι ανάγκες μας. Χθες και σήμερα.
Από τη μια η καπιταλιστική βαρβαρότητα, από την άλλη ο πάντα νέος, πάντα πιο νέος κόσμος μας: Ο κόσμος του καθημερινού, σκληρού αγώνα για όσα δικαιούται ο λαός και όσα του στερούν, ο δρόμος της ανατροπής, για την κοινωνία που προβάλλει μέσα απ’ όλα τα «παράθυρα» της κοινωνικής εξέλιξης, τον σοσιαλισμό – κομμουνισμό. Για να πάρει η εργατική τάξη την εξουσία, για να περάσει ο άνθρωπος από την «προϊστορία» των εκμεταλλευτικών κοινωνιών στην Ιστορία, συνειδητός δημιουργός του «πιο μεγάλου, πιο ωραίου, πιο συγκλονιστικού» νέου κόσμου. Σε αυτό το σύνορο, με πλήρη επίγνωση, έβαλαν τα στήθια τους οι 200. Σε αυτό το σύνορο βάζει το ΚΚΕ χτες και σήμερα όλες του τις δυνάμεις. Σε αυτό το σύνορο βάζει η αστική τάξη την εξουσία της για να σταματήσει το γύρισμα του τροχού προς τα μπρος.
Η εξουσία τους και η δύναμή μας. Η εξουσία τους, η οργανωμένη βία που υπερασπίζεται τον κόσμο της εκμετάλλευσης: Η δύναμη του «ρετσινόλαδου», της φυλακής και της εξορίας, η δύναμη των «ιδιώνυμων» και των «αναγκαστικών νόμων» τους, των «τρομονόμων» και των «αλγόριθμων». Αλλά και της εξαγοράς και της ενσωμάτωσης, των κοινοβουλευτικών «παιχνιδιών» της δικτατορίας του κεφαλαίου, του «κοινωνικού εταιρισμού», της «συμπερίληψης» στην εκμετάλλευση. Τότε και τώρα: Οπου κέρδη, εκεί και η «πατρίδα» του κεφαλαίου και των συμμάχων του, με σκούφια πατριδεμπόρων και κοσμοπολιτών, εναλλάξ και αναλόγως της «μόδας». «Δικιά σας η πατρίδα, μα τίποτα δικό σας μέσα σ’ αφτήνε»…
Ενα κράτος, το αστικό κράτος, «με συνέχεια» και ταξική συνέπεια κάτω απ’ όλες τις συνθήκες: Από τις «μεγάλες Ιδέες» στο κυνηγητό των παλιών πολεμιστών και των «τουρκόσπορων» προσφύγων που συναντιούνταν με τις ιδέες του ΚΚΕ. Από τα αντικομμουνιστικά Ιδιώνυμα και την προσπάθεια άλωσης του εργατικού κινήματος του «δημοκράτη» και «εκσυγχρονιστή» Βενιζέλου, στη φάλαγγα του Μανιαδάκη και του Μεταξά. Με αυτά τα «πρωτόκολλα» παρέδωσε το αστικό κράτος τους κομμουνιστές που ζητούσαν να πολεμήσουν στους κατακτητές. Με αυτά και το βλέμμα στην «επόμενη μέρα» συνεργαζόταν με τους ναζί κατακτητές όσο εύκολα «αντιστεκόταν», μηχανορραφώντας με τους Αγγλους και Αμερικανούς συμμάχους της, προετοιμάζοντας να πνίξουν τον ελληνικό λαό στο αίμα για να περιφρουρήσουν την εξουσία τους. Με αυτά κι αργότερα, στο μετεμφυλιακό «θαύμα» και στα μαύρα χρόνια της δικτατορίας, με τον «σκοπό» της ενσωμάτωσης, στα μεταπολιτευτικά χρόνια. Με μνημόνια, «κουλτούρα φέρετρου» και πολεμική στολή ξανά σήμερα.
Στην από δω μεριά του συνόρου η ακατάβλητη δύναμη, η «καταλύτρα ορμή» του νέου, του συνειδητού, στρατευμένου αγώνα των κομμουνιστών για την κοινωνική απελευθέρωση. «Ζεις από το δικό τους φως. Γίνεσαι δυνατός όσο ζεις τη δύναμή τους. Οσο είσαι παρέα τους. Κάποτε θα το κατορθώσεις να τους φτάσεις, αν κάμεις την άσκηση που κάνουν αυτοί είκοσι χρόνια. Αν δίνεις τη ζωή σου πρόθυμα κάθε στιγμή επί είκοσι χρόνια. Για το καλό και τ’ αγαθό. Για την αλήθεια», έγραφε για τους 200 κομμουνιστές ο συγκρατούμενός τους Κορνάρος.
Αυτήν την «άσκηση» έκαναν 20 χρόνια, δεκαετίες ολόκληρες, κάθε μέρα και μια ζωή, με το βιβλίο και την εφημερίδα στο χέρι, με την προκήρυξη και το χωνί στο εργοστάσιο, στο χωράφι, στη σχολή, στη συγκέντρωση, στη συνεδρίαση οι 200, όπως και χιλιάδες πριν και μετά απ’ αυτούς. Φωτίζοντας τον δρόμο της κοινωνικής απελευθέρωσης, οργανώνοντας την πάλη, σκορπώντας φόβους και προκαταλήψεις, ανεβάζοντας τους εργαζόμενους ένα σκαλί παραπάνω, διαπαιδαγωγώντας χιλιάδες στις μεγάλες ταξικές αναμετρήσεις. Παιδιά του ΚΚΕ, συνειδητά στρατευμένοι στην πιο μεγάλη υπόθεση, διαπαιδαγωγημένοι σε ένα επαναστατικό Κόμμα Νέου Τύπου, με επαναστατικές αρχές λειτουργίας και δράσης. Με το φως της Οκτωβριανής Επανάστασης, με τη λάμψη της νέας κοινωνίας, όχι «όραμα» μα πραγματικότητα απτή. Διεθνιστές και πατριώτες: Πατρίδα τους η Ελλάδα του λαού της, πατρίδα τους παντού όπου πολεμούσε η εργατική τάξη τους εκμεταλλευτές.
Ετσι, και όχι επειδή «γεννήθηκαν ήρωες και ζούσαν σ’ άλλες εποχές», απλά παιδιά του λαού, εργάτες και απλά κοριτσόπουλα, αγρότες, φοιτητές και αμούστακα παιδιά ετοιμάστηκαν για το κάλεσμα της Ιστορίας, κάνανε το χρέος τους έως το τέλος, κι ας μην έφτασε ο αγώνας τους έως το τέλος, αφήνοντας χρέος και καθήκον στους επόμενους να ολοκληρώσουν το έργο. Ετσι, μέσα από την πρωτοπόρα δράση τους, «έγινε η ανάγκη Ιστορία», μπήκαν επικεφαλής του αγώνα ενός ολόκληρου λαού, μπόλιασαν έναν ολόκληρο λαό με ανώτερες ιδέες και ιδανικά που ανθίζουν ακόμα, έτσι ο «ξυπόλητος», «ψωριάρης», «δούλος» λαός έγινε ξανά «αντάρτης, κλέφτης, παλικάρι», στέλνοντας «ανίκητους στρατούς» ηττημένους στα σπίτια τους: Οταν συμπορεύτηκε με το ΚΚΕ, την πρωτοπόρα δράση και ιδεολογία του.
Ετσι πλέξαν αυτοί και επόμενοι το κατακόκκινο νήμα, το κράτησαν και κράτησε μέσα στον χρόνο, μέσα από μεγάλες νίκες και ήττες, ιστορικά πισωγυρίσματα μα και μέρες επαναστατικής ανόδου που αξίζαν όσο χρόνια αργόσυρτης εξέλιξης. Αυτό το «κόκκινο νήμα» κρατάμε σήμερα γερά και συνεχίζουμε στον ίδιο δρόμο.
Οι «αξίες» τους κι οι αξίες μας. Οι «αξίες» τους, μπόχα ενός κοινωνικού συστήματος σε αποσύνθεση, εκεί όπου ο άνθρωπος είναι εμπόρευμα. «Κοίτα τη δουλειά σου» και «κοίτα την πάρτη σου», «πάτα επί πτωμάτων», «κουλτούρα των φέρετρων» για τα κέρδη εφοπλιστών και λοιπών, «Συφέρο μας να ‘μαστε δεμένοι παρά λυτοί·… Κι αν το ‘φερνε ποτές η κατάρα να μας λείψει ο Λύκος, θα τρέχαμε να βρούμε άλλονε χειρότερο, για να μας τρώει». Στον σάπιο κόσμο τους, φασιστοειδη που χύνουν το ναζιστικό τους δηλητήριο, τον αντικομμουνισμό σε νέα παιδιά, που σπάνε μνημεία των αγωνιστών σαν τους κλέφτες, μες στα σκοτάδια. Σοσιαλδημοκράτες και οπορτουνιστες σάπιοι έως το μεδούλι, που γράφουν για «το ΚΚΕ που εξαργυρώνει την Ιστορία του»: Πώς αλλιώς να μετρήσουν εκείνοι που τα μετράνε όλα μ’ αργύρια, με «θεσούλες» και «προγράμματα», ψηφαλάκια για την «ιερή» αστική «δημοκρατία» τους;
Στην από δω μεριά οι Σουκατζίδηδες και οι Ηλεκτρες, τα κορίτσια που χόρεψαν γύρω απ’ τον Φοίνικα στις φυλακές Αβέρωφ, οι Τούσηδες του Μάη του ’36, οι νεκροί στο Πασαλιμάνι του ’23 και οι εκτελεσμένοι του Γεντί Κουλέ, οι μαχητές του ΔΣΕ να κρατάνε με τα δόντια το χαράκωμα κάτω απ’ τις αμερικάνικες ναπάλμ, οι παράνομοι να κρατάνε την ανάσα τους, τον ασύρματο και το τυπογραφείο κάτω απ’ τη μύτη των εκμεταλλευτών τους. Κι άλλοι πολλοί, χιλιάδες.
Με ανιδιοτέλεια και αυταπάρνηση, με το «εμείς» πάνω απ’ το εγώ, με τα μεγάλα «ναι» και τα μεγάλα τους «όχι», «ψηλώσαν το μπόι» του ανθρώπου, κράτησαν το σύνορο αυτό: Το «όχι» του Σουκατζίδη να μπει άλλος στη θέση του, το «όχι» των κομμουνιστών να υπογράψουν δήλωση «μετανοίας», αποκήρυξης του ΚΚΕ, το «όχι» αμέτρητων αλύγιστων και, πιο μετά, τα «όχι» και τα «ναι» όσων άκουσαν το κάλεσμα και κράτησαν «ψηλά την κόκκινη σημαία» κάτω απ’ όλες τις συνθήκες, έως και σήμερα.
Στο σύνορο αυτών των κόσμων βάλανε το στήθος τους οι 200 της Καισαριανής, επειδή αρνήθηκαν να αποκηρύξουν το ΚΚΕ βρέθηκαν στο εκτελεστικό απόσπασμα. Πάνω εκεί περπάτησαν με βήμα σίγουρο, βλέμμα καθαρό, με υψωμένη τη γροθιά, «φως όλα μέσα κι έξω», να φωτίζει έως και σήμερα τον δρόμο της ανατροπής, τα άλλα τα πολλά, τα καθημερινά «ναι» και τα «όχι» που λέει κάθε μέρα ο κομμουνιστής, στη δουλειά και στη ζωή του.
Η Ιστορία τους και η Ιστορία μας. Η Ιστορία των καπιταλιστών και των ανθρώπων τους, ντροπή και στίγμα. Προσπαθούν να την κρύψουν μέσα από τόνους ψεμάτων, με βρώμικο μελάνι, με χρήμα πολύ, «πρόστυχες πένες» που «τιμάνε τον φονιά, βρίζουν το θύμα», στα σχολεία και στα πανεπιστήμια, στον Τύπο και στις εκπομπές. Με αντικομμουνιστικά μνημόνια της ΕΕ που εξισώνουν τους ναζί εκτελεστές – γνήσια τέκνα του καπιταλισμού – με τους εκτελεσμένους, τους κομμουνιστές που πάλεψαν και παλεύουν για την ανατροπή του συστήματός τους. Με νόμους και διατάγματα, απαγορεύοντας κομμουνιστικά κόμματα και σύμβολα.
Αυτοί …τιμάνε τους αγωνιστές κρύβοντας την ταυτότητά τους, ζητώντας να «αρνηθούν» μετά θάνατον το ΚΚΕ, που δεν το αρνήθηκαν ούτε μπροστά στον θάνατο. Παριστάνοντας τον «κούκο» που κάνει τ’ αυγά του σ’ άλλες φωλιές: Με τέτοια φτηνά κόλπα νομίζουν ότι θα στρατεύσουν τον λαό στους «εθνικούς» στόχους του κεφαλαίου και στις νέες «μεγάλες Ιδέες» για τις μεγάλες τσέπες τους.
Κι άλλοι, γνωστοί, επαγγελματίες «λαθολόγοι» του ΚΚΕ, που «τιμάνε» τάχα τους κομμουνιστές και βρίζουν το Κόμμα τους, «αποθεώνουν» το «ηρωικό χτες» για να θάψουν το «συμβιβασμένο» σήμερα, καταθέτουν λουλούδια στην Καισαριανή με το ίδιο χέρι που σφίγγουν το χέρι του μακελάρη Τραμπ και υπογράφουν τα αντικομμουνιστικά μνημόνια στο Σιμπίου.
Αλλα «τιμάνε» εκείνοι κι άλλο τιμάει ο ελληνικός λαός. Η δικιά μας Ιστορία δεν είναι «αβλαβές εικόνισμα» στα μουσεία, είναι κάλεσμα αγώνα και «πήχης», σκυτάλη που παραλαμβάνουμε με δέος και συγκίνηση. Τη μαθαίνουμε και εμπνεόμαστε, τη μαθαίνουμε και τη διαδίδουμε, μέσα από τις δεκάδες εκδηλώσεις κι εκδόσεις, τις εκθέσεις και τα άρθρα μας, τα μουσεία και τους τόπους μνήμης, τα κέντρα μας, όλα ανοιχτά στον λαό και σε κάθε ευσυνείδητο επιστήμονα που στέκεται στο πλάι του.
Την τιμάμε στην πράξη, βγάζοντας πολύτιμα διδάγματα για το σήμερα και το αύριο των νέων κοινωνικών «σεισμών» που είναι μπροστά. Διαμορφώνοντας, με οδηγό την επαναστατική θεωρία, σύγχρονη επαναστατική στρατηγική, βάζοντας σήμερα τον πήχη πιο ψηλά, για να αντιστοιχηθεί όλη η δράση του Κόμματος στους μεγάλους επαναστατικούς σκοπούς του, για να μειώνουμε συνεχώς την απόσταση ανάμεσα σε «λόγια και έργα», για Κόμμα έτοιμο να προωθεί την επαναστατική πάλη κάτω απ’ όλες τις συνθήκες, έτοιμο να ηγηθεί στις θύελλες και στις νέες νικηφόρες εφόδους της εργατικής τάξης στον ουρανό, έτοιμο στο κάλεσμα της Ιστορίας για τον σοσιαλισμό – κομμουνισμό .
Σάββατο 21 Φλεβάρη 2026 – Κυριακή 22 Φλεβάρη 2026
Αστραψαν σαν κεραυνός, προκαλώντας δέος και περηφάνια
Από το βράδυ του προηγούμενου Σαββάτου και μέχρι το πρωί της Κυριακής η είδηση είχε ταξιδέψει παντού: Βρέθηκαν φωτογραφίες – συγκλονιστικά ντοκουμέντα από την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών από τους ναζί κατακτητές την Πρωτομαγιά του 1944. «Τις είδες;», «είναι αληθινές;» οι ερωτήσεις από στόμα σε στόμα. Για όσους μιλούσαν, γιατί για πολλούς το πρώτο αντίκρισμα σήμαινε μόνο μάτια βουρκωμένα και συγκίνηση. Στη συνέχεια δέος και περηφάνια, όταν μετά τα αρχικά συναισθήματα ξεκινούσε η παρατήρηση των φωτογραφιών, όντας όλα εκεί μέσα. Οι αλύγιστοι κομμουνιστές με το αγέρωχο βλέμμα, τη γροθιά υψωμένη πριν το βόλι τρυπήσει την καρδιά, το χαμόγελο βαδίζοντας προς τον θάνατο και την αθανασία, η δύναμη του λαού μας, η ιστορική δράση του ΚΚΕ. Ολα εκεί, ζωντανά, να μας μιλούν στο σήμερα.
Παρότι στο Ιστορικό Αρχείο του ΚΚΕ, όπως και στο Μουσείο ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης στην Καισαριανή, υπάρχουν πολύτιμα ντοκουμέντα που αφορούν την εκτέλεση, σημειώματα και αντικείμενα των εκτελεσμένων, μέχρι σήμερα δεν υπήρχαν γνωστά φωτογραφικά ντοκουμέντα που να αποτυπώνουν τη θηριωδία αυτή των ναζί κατακτητών και τη θυσία των κομμουνιστών.
Συγκεκριμένα, 82 χρόνια μετά τη μεγάλη αυτή θυσία, φωτογραφίες ήρθαν στο φως αφού εντοπίστηκαν σε δημοπρασία στο ebay. Κάτοχος φαίνεται να είναι ο Βέλγος πωλητής Τιμ Ντε Κράνε, που σχετίζεται με παρόμοιες αγοροπωλησίες. Το υλικό αφορά άλμπουμ που ανήκε σε ναζί αξιωματικό, τον λοχία Χέρμαν Χόιερ, ο οποίος την περίοδο της Κατοχής υπηρετούσε στη μονάδα 1012 Festungs – Bataillon με έδρα τη Μαλακάσα. Το εν λόγω πακέτο που ανέβηκε προς δημοπράτηση αφορούσε 12 φωτογραφίες που δείχνουν τους κομμουνιστές να φορτώνονται στα καμιόνια στο Χαϊδάρι, να μπαίνουν στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής και να στέκονται μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα. Βέβαια, όπως αποδείχθηκε στην πορεία, το σύνολο των φωτογραφιών του άλμπουμ ανέρχεται σε 262, επομένως αποτελεί ερώτημα πόσες αφορούν την εκτέλεση την Πρωτομαγιά του 1944.
Από την πρώτη στιγμή που δημοσιεύτηκε το υλικό, ο λαός μας, με πρώτους τους συγγενείς και απογόνους των εκτελεσμένων και όλης της δρακογενιάς της Αντίστασης, διεμήνυσε πως οι φωτογραφίες αυτές δεν ανήκουν στο «παζάρι», πρέπει να βρεθούν εκεί που ανήκουν, στο «Θυσιαστήριο της Λευτεριάς» στον δήμο Καισαριανής, στον δήμο Χαϊδαρίου του «Μπλοκ 15», στο Κόμμα των εκτελεσμένων, το τιμημένο ΚΚΕ, το οποίο πήρε σειρά πρωτοβουλιών σε αυτήν την κατεύθυνση (βλ. σχετικό θέμα).
Η άμεση κινητοποίηση και οι αντιδράσεις, το παλλαϊκό αίτημα που πραγματικά «ξεχείλισε», έκαναν «την ανάγκη φιλοτιμία» για την κυβέρνηση και το αστικό κράτος για να τις διεκδικήσει. Επέβαλαν επί της ουσίας να σταματήσει η δημοπράτηση των ντοκουμέντων, με τον πωλητή τους να δηλώνει «ανοιχτός σε εποικοδομητικό διάλογο με τις αρμόδιες ελληνικές κυβερνητικές αρχές σχετικά με το μέλλον αυτού του υλικού».
Τις επόμενες μέρες το υπουργείο Πολιτισμού κήρυξε ως Μνημείο τις συγκλονιστικές φωτογραφίες των τελευταίων στιγμών των 200 κομμουνιστών πριν εκτελεστούν την 1η Μάη 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, όπως και το σύνολο του αρχείου των φωτογραφιών του ναζιστή αξιωματικού. Η απόφαση πάρθηκε μετά τη γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων, «λόγω της ιδιαίτερης ιστορικής αξίας των φωτογραφιών ως τεκμήριο διαμόρφωσης αντιλήψεων και στάσεων με εργαλείο την εικόνα, από την πλευρά των προπαγανδιστικών μηχανισμών των στρατευμάτων Κατοχής, στην Ελλάδα».
Την Παρασκευή 20 Φλεβάρη στο Βέλγιο μετέβησαν εμπειρογνώμονες εκ μέρους του υπουργείου Πολιτισμού και επιβεβαίωσαν την αυθεντικότητα του υλικού της συλλογής Χόιερ. Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση του υπουργείου, αυτή «αποτελείται από 262 φωτογραφίες, τραβηγμένες στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια της θητείας του το 1943 – 1944, καθώς και κάποια έντυπα που ο ίδιος είχε περιλάβει σε αυτή». Ακόμα, το υπουργείο ανακοίνωσε ότι «υπεγράφη προσύμφωνο μεταξύ του υπουργείου Πολιτισμού και του συλλέκτη, και η συλλογή αποσύρθηκε από τον διαδικτυακό τόπο δημοπρασιών».
ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΕΚΤΕΛΕΣΜΕΝΩΝ
Ζητούν οι φωτογραφίες να πάρουν την πρέπουσα θέση τους
Ιδιαίτερο «παρών» στο κύμα διεκδίκησης για να ανακτηθούν οι φωτογραφίες και αποδοθούν εκεί που ανήκουν δίνουν συγγενείς των εκτελεσμένων κομμουνιστών. Με δεκάδες επιστολές, δηλώσεις, χαιρετισμούς στις εκδηλώσεις του Κόμματος και της ΚΝΕ ζητούν τα ντοκουμέντα να δοθούν στο Μουσείο ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης του δήμου Καισαριανής, στον δήμο Χαϊδαρίου και στο Ιστορικό Αρχείο του ΚΚΕ.
Μαζί με τα βιογραφικά στοιχεία των εκτελεσμένων κομμουνιστών, λόγια καρδιάς και περηφάνιας αποτυπώνονται στις επιστολές από τους συγγενείς αλλά και αίσθημα ευθύνης για το πού θα καταλήξουν τα ντοκουμέντα. Ακολουθούν κάποια χαρακτηριστικά αποσπάσματα (ολόκληρες, όπως και τα βιογραφικά τους, στο «902.gr»), ενώ ο «Ριζοσπάστης» θα συνεχίσει τις επόμενες μέρες να δημοσιεύει τις επιστολές συγγενών των εκτελεσμένων.
«Σαν απόγονοι, συμφωνούμε και δίνουμε το ελεύθερο στο Κόμμα μας, στο ηρωικό ΚΚΕ, να δώσει τη μάχη ώστε αυτά τα ανατριχιαστικά ντοκουμέντα να γυρίσουν στα χέρια των οικογενειών των αγωνιστών, να γυρίσουν οι τελευταίες στιγμές των ανθρώπων μας στα χέρια του Κόμματος και των μαρτυρικών δήμων Καισαριανής και Χαϊδαρίου».
«Εγώ και η οικογένειά μου, μαζί με το δέος και τη συγκίνηση που νιώθουμε, εκφράζουμε την επιθυμία αυτά τα ντοκουμέντα να πάνε εκεί που ανήκουν. Δηλαδή στον λαό, στο ΚΚΕ και στους δήμους Χαϊδαρίου και Καισαριανής, ώστε να αναδειχθούν, να αξιοποιηθούν να είναι προσιτά στον κόσμο και στη νεολαία!».
«Συντάσσομαι και ενώνω τη φωνή μου, όσον αφορά την τύχη των φωτογραφικών αυτών ντοκουμέντων και την απόδοσή τους στον δήμο και στο Μουσείο Καισαριανής και πρωτίστως στο ΚΚΕ.
Συντάσσομαι και ενώνω τη φωνή μου με το Κόμμα και τις φωνές των συγγενών, αλλά και όλων εκείνων που σε αυτούς τους χαλεπούς καιρούς ορθώνουν ανάστημα, με πείσμα, μπροστά σε όλους αυτούς που διαλαλούν το τέλος της Ιστορίας, ότι οι αξίες και τα ιδανικά μας πέθαναν».
PODCAST ΤΟΥ «902.GR»
Για τους 200 κομμουνιστές στην Καισαριανή
Το podcast του «902.gr» δεν θα μπορούσε να βρεθεί κάπου αλλού αυτήν τη βδομάδα. Με αφορμή τις φωτογραφίες των 200 κομμουνιστών λίγο πριν την εκτέλεσή τους από τους ναζί κατακτητές, επισκεφτήκαμε το Σκοπευτήριο της Καισαριανής, το Θυσιαστήριο της Λευτεριάς όπως το μάθαμε με τα χρόνια.
Εκεί συζητάμε με τον Φάνη Παρρή, μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ και υπεύθυνο του Ιστορικού Αρχείου του Κόμματος, επικεντρώνοντας στα ιστορικά γεγονότα, αυτά που προηγήθηκαν τη δεκαετία του ’30, αυτά που εξελίσσονται παράλληλα με τις εκτελέσεις, δηλαδή την πορεία του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά και αυτά που ακολούθησαν τις εκτελέσεις την Πρωτομαγιά του 1944. Παρακολουθούμε ποιοι ήταν οι 200… Οι περισσότεροι κρατούμενοι για πολλά χρόνια, που πιάστηκαν ακόμα και επί κοινοβουλευτικής δημοκρατίας (πριν την επιβολή της δικτατορίας Μεταξά), για να παραδοθούν από το ελληνικό αστικό κράτος στους κατακτητές, ηγέτες μεγάλων εργατικών αγώνων του Μεσοπολέμου, στελέχη του ΚΚΕ και του εργατικού συνδικαλιστικού κινήματος, πρόεδροι Σωματείων και Ομοσπονδιών. Σύντροφοι όπως ο Ν. Σουκατζίδης, που πιάστηκε χωρίς κατηγορητήριο τον Ιούνιο του 1936. Εγραφε στον πατέρα του να μη στεναχωριέται και ότι θα είναι για λίγες μέρες κρατούμενος… Τελικά έμεινε κρατούμενος έως την Πρωτομαγιά του 1944, οπότε και εκτελέστηκε…
Παράλληλα, με τη βοήθεια της Αννας Αγαθοκλέους, μέλους της ΚΕ του ΚΚΕ, περιηγούμαστε στα αναμνηστικά, στα σημειώματα και τα αντικείμενα κάποιων από τους 200 κομμουνιστές, οι οικογένειες των οποίων φρόντισαν αυτά να φυλαχτούν για πολλά χρόνια και να φτάσουν εκεί που θα ήθελαν και οι εκτελεσμένοι: Στο Κόμμα τους.
Διαθέσιμο σε Spotify, Apple Podcasts και YouTube.
Παρουσίαση – επιμέλεια: Κώστας Πασακυριάκος
Ηχοληψία: Σωτήρης Γκέκας
Μουσική: Γιάννης Μπαλλούς
Προσφορά
Οι φωτογραφίες από την εκτέλεση των 200 συντρόφων μας στην Καισαριανή με συγκλόνισαν. Ηρθαν στον νου μου μνήμες με τους Χίτες να μας καίνε το σπίτι και ν’ αρπάζουν τον πατέρα μου για να τον βασανίσουν και μετά να τον στείλουν φυλακή και εξορία.
Στη μνήμη του και προς τιμήν της ανείπωτης θυσία των 200 προσφέρω στο τιμημένο Κόμμα μας το ποσό των 100 ευρώ.
Ειρήνη Μουτζούρη
Πηγή : Ριζοσπάστης 21 – 22 / 2 – 2026
Copyright © 1997-2026