ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Ενας ακόμα χρόνος φεύγει και ο κατακερματισμός του κόσμου συνεχίζεται , όσο οι λαοί δεν αφυπνίζονται και δεν αντιδρούν μπροστά στη βαρβαρότητα και την εξαθλίωση που έχει επιβάλλει ο καπιταλισμός ,που στο ανώτατο και τελευταίο στάδιο γίνεται πιο επιθετικός και αδηφάγος . Το 2025 σημαδεύτηκε από το ξέσπασμα του ιμπεριαλιστικού πολέμου στην Ουκρανία . Η κλιμάκωση ανάμεσα στο ευρωατλαντικό μλόκ και τη Ρωσσία , η ενίσχυση της σύγκρουσης ΗΠΑ- Κίνας για την πρωτοκαθεδρία στο παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα σηματοδοτούν ανυπολόγιστους κινδύνους για τους λαούς ακόμα και τον κίνδυνο ενός πυρηνικού πολέμου .

Στη χώρα μας δεν θα μπορούσε να ήταν διαφορετικά τα πράγματα και αυτό το κατέστησε σαφέστατα από την πρώτη ημέρα η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας με την εμπλοκή της στο πόλεμο με ότι αυτό συνεπάγεται για τα εθνικά μας θέματα .

Για το λόγο αυτό απαιτείται η επαγρύπνηση του λαού που θα πρέπει να δυναμώσει τη δράση ενάντια στην αναβαθισμένη εμπλοκή της Ελλάδας στην ιμπεριαλιστική στρατιωτική σύγκρουση στην Ουκρανία μεταξύ ΝΑΤΟ – Ρωσσίας , αλλά και της όξυνσης των Ελληνοτουρκικών σχέσεων .

Ομως όλλα αυτά σηματοδοτούν την μονιμοποίηση της φτώχειας και της εξαθλίωσης για τη μεγάλη λαϊκή πλειοψηφία και την ακόμα μεγαλύτερη επιστροφή στα κέρδη για μια χούφτα καπιταλιστές .

Και ο λαός ; θα δεχτεί να παραμένει θεατής στη συνεχή εξαθλίωση που του επιβάλουν;

Αυτός ο λαός έχει παράδοση στους λαϊκούς αγώνες και πρέπει ν ‘ ανατρέξει στις κάθε τόσο εξάρσεις του , για να παίρνει βαθειές ανάσες , να ζυγιάζει τη πορεία του , να συγκεντρώνει τη δυναμή του , να προχωρά μπροστά . Εχει ανάγκη να γραδέρνει τους σημερινούς στόχους του , μέσα στην καθοδηγητική επίδραση των μεγάλων αγώνων που έχει δώσει , να πάρει κουράγιο και δύναμη , ελπίδα και θάρρος , να πιστεύει ότι κανένας εχθρός δεν είναι ανίκητος , κανένα κατεστημένο δεν είναι ισχυρότερο απο αυτόν

Να πιστεύει ότι μόνο αυτός κατέχει τα κατάλληλα κλειδιά που προέρχονται από τους κλασικούς του Μαρξισμού – Λενινισμού , που θα του ανοίξουν την πόρτα σε ένα νέο συλλογικό όραμα , που αυτή τη φορά θα τον οδηγήσει στη τελική νίκη το Σοσιαλισμό – Κομμουνισμό.

Αυτός ο λαός λοιπόν , θα είναι στο ύψος του και στο πλάι του ταξικού εργατικού κινήματος και θα παλέψει για τα συσσωρευμένα προβλήματα που έχουν δημιουργηθεί στα χρόνια της κρίσης . Τα εργασιακά προβλήματα , οι πλειστηριασμοί , το μεγάλο ζήτημα της απεργίας , η πιο βαθειά πρόσδεση της χώρας στους ιμπεριαλιστικούς μηχανισμούς με ότι αυτό συνεπάγεται , είναι εδώ και δεν μπορούν να περιμένουν .

Καλή αγωνιστική χρονιά .

Γεώργιος Παναγούλης

Εδώ, ακλόνητοι, για να μείνουμε και να παράγουμε στον τόπο μας, με τον λαό μαζί μας

«Είμαστε αποφασισμένοι να κλιμακώσουμε», το μήνυμα από τη συνέντευξη Τύπου του μπλόκου Νίκαιας

Ανυποχώρητοι οι αγρότες συνεχίζουν τον δίκαιο αγώνα επιβίωσης που δίνουν και κάνουν γιορτές στα μπλόκα. Εκεί που τις προηγούμενες ημέρες «αντάμωσαν» τα τρακτέρ με τις κόρνες των ταξιδιωτών, γιατί ο ελληνικός λαός είναι στο πλευρό των αγροτών και κτηνοτρόφων.

Σε αυτό το κλίμα, ευχές για καλές γιορτές σε όλο τον ελληνικό λαό έδωσε η Συντονιστική Επιτροπή του μπλόκου Νίκαιας σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε την Τετάρτη από τον χώρο του μπλόκου, εκεί που εδώ και 25 μέρες οι βιοπαλαιστές δίνουν έναν ηρωικό αγώνα επιβίωσης, που «ανοίγει δρόμους» στο δίκιο όλου του λαού.

«Δεν έχουμε άλλη επιλογή πέρα από το να μείνουμε εδώ και να συνεχίσουμε τον ανυποχώρητο αγώνα. Γιατί αφορά την επιβίωσή μας, το μέλλον μας, να μπορέσουμε να μείνουμε και να παράγουμε στους τόπους μας. Αυτή είναι η κόκκινη γραμμή μας», είπε ο Ρίζος Μαρούδας, εκ μέρους της Συντονιστικής Επιτροπής του μπλόκου.

Κατήγγειλε τις αθλιότητες της κυβέρνησης, που προσπαθεί με λυτούς και δεμένους να συκοφαντήσει τον αγώνα τους και να βάλει τον λαό απέναντί τους. Οπως ανέφερε, «γίνεται συντονισμένη προσπάθεια από την κυβέρνηση να εγκαταλειφθούν τα μπλόκα. Με διάφορους τρόπους προσπαθεί να μας πιέσει, όμως εμείς είμαστε εδώ, γιατί δεν έχουμε τίποτα άλλο να χάσουμε και είμαστε ενωμένοι, συντονισμένοι, αποφασισμένοι να πάμε αυτόν τον αγώνα μέχρι τέλους, μέχρι τη δικαίωσή μας».

Ξεκαθάρισε πως αυτή «η πίεση της κυβέρνησης θα πέσει στο κενό όπως πέφτει και ο “κοινωνικός αυτοματισμός”». Ευχαρίστησε θερμά «τον λαό, τους μαζικούς φορείς που βρίσκονται στο πλευρό μας από την πρώτη μέρα, γιατί ξέρουν ότι η νίκη μας θα είναι και δική τους νίκη απέναντι στον ίδιο αντίπαλο».

Ο Ρ. Μαρούδας τόνισε ότι «δεν μπορούμε να συζητάμε για διάλογο όταν ακούμε την κυβέρνηση να λέει ότι είναι μαξιμαλιστικά τα αιτήματά μας και ότι υπάρχουν ευρωπαϊκοί περιορισμοί όταν δίνει δισεκατομμύρια στους επιχειρηματικούς ομίλους, στους εφοπλιστές. Αυτοί γιατί έχουν εγγυημένο εισόδημα, αφορολόγητο πετρέλαιο; Να βρει τα χρήματα και να μας δώσει αυτά που διεκδικούμε».

«Θα είμαστε εδώ και μετά τις γιορτές! Είμαστε αποφασισμένοι να κλιμακώσουμε τον αγώνα για την επιβίωσή μας, δεν φεύγουμε με άδεια χέρια και ψίχουλα», ξεκαθάρισε.

Ο λαός είναι μαζί μας και υποσχόμαστε να συνεχίσουμε!

Από την πλευρά του ο Γιάννης Κουκούτσης, μέλος της Συντονιστικής Επιτροπής του μπλόκου, αναφέρθηκε στις δηλώσεις του πρωθυπουργού στο Υπουργικό Συμβούλιο, τονίζοντας ότι «τέτοιες δηλώσεις και τέτοιες πολιτικές κάνουν τα χωριά μας και την ύπαιθρο να ερημώνουν, για αυτό είμαστε ακόμη και στις γιορτές εδώ». Πρόσθεσε απευθυνόμενος προς την κυβέρνηση ότι «ο λαός είναι μαζί μας γιατί δίνουμε κοινό αγώνα. Απαιτούμε λύσεις στα προβλήματά μας εδώ και τώρα».

Ο Κώστας Χατζής, επίσης μέλος της Συντονιστικής Επιτροπής, κάλεσε τους χιλιάδες βιοπαλαιστές που βρίσκονται στα μπλόκα να «δυναμώσουμε και άλλο τον αγώνα μας απέναντι στην πολιτική που εφαρμόζεται σε βάρος μας. Πολιτική που εμάς μας οδηγεί στο ξεκλήρισμα και τον υπόλοιπο ελληνικό λαό να δυσκολεύεται να τα βγάλει πέρα». Τόνισε πως «δίνουμε υπόσχεση να συνεχίσουμε μέχρι τέλους αυτόν τον αγώνα απέναντι στην επιχείρηση της κυβέρνησης να τον καταστείλει με κάθε τρόπο».

Τη φωνή των αλιέων που βρίσκονται στο μπλόκο Νίκαιας μετέφερε ο Παναγιώτης Περάκης, πρόεδρος των αλιέων Μαγνησίας, τονίζοντας πως «είμαστε ενωμένοι και δυνατοί! Δεν παίζουμε παιχνίδι στρατηγικής με την κυβέρνηση, το μόνο που ζητάμε επιτακτικά είναι λύσεις στα προβλήματα όλων για ένα καλύτερο αύριο». Αναφερόμενος στην αποτυχημένη προσπάθεια καλλιέργειας της λογικής του «κοινωνικού αυτοματισμού», ανέφερε χαρακτηριστικά πως «όλος ο λαός που μπορεί να πληρώθηκε αυτές τις μέρες, αύριο δεν θα έχουν ούτε για ψωμί. Οπως και αυτοί έτσι και εμείς!».

Μόνο για θανατώσεις και νέα κρούσματα ακούνε οι κτηνοτρόφοι

Στις χιλιάδες οικογένειες των βιοπαλαιστών κτηνοτρόφων που είδαν τα ζώα τους να θανατώνονται αναφέρθηκε στην τοποθέτησή του ο Χρήστος Παππάς, κτηνοτρόφος με θανατωμένο κοπάδι στον Αμπελώνα. Οπως είπε «δεν έχουμε πάρει τίποτα! Μόνο θανατώσεις και νέα κρούσματα ακούμε, είμαστε στο μηδέν. Είμαστε εδώ για να διεκδικήσουμε τη ζωή μας, να γίνουμε παραγωγικοί, για αυτό ζητάμε το εμβόλιο και να μπορέσουμε να βάλουμε πάλι ζώα στα χωριά μας». «Να πιστέψουμε στον αγώνα που κάνουμε! Δεν θα το βάλουμε κάτω! Συνεχίζουμε με κουράγιο πιο αποφασιστικά!», τόνισε χαρακτηριστικά για τις 2.000 και πλέον οικογένειες που είδαν τα κοπάδια τους να χάνονται από την ανυπαρξία μέτρων προστασίας.

    

Μετά τους βιομήχανους, και οι μεγαλοξενοδόχοι ζητούν «να σπάσουν τα μπλόκα»

Οι αγρότες έχουν στο πλευρό τους όλο τον λαό και τους εργαζόμενους, και απέναντί τους την κυβέρνηση και μια χούφτα παράσιτα που αγωνιούν για τα κέρδη τους. Ετσι, μετά τους βιομήχανους, που την περασμένη βδομάδα καλούσαν την κυβέρνηση να πάρει μέτρα ενάντια στον δίκαιο αγώνα των αγροτών, σειρά πήραν τώρα οι μεγαλοξενοδόχοι, μη και θιγεί η κερδοφορία τους μέσα στις γιορτές.

Γι’ αυτό και βγήκαν …παγανιά στα κανάλια στοχοποιώντας τα μπλόκα. Μεταξύ αυτών και ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων (ΠΟΞ), που απαίτησε από την κυβέρνηση να ανοίξει «με κάθε τρόπο» τους δρόμους. Ο δε γγ της ΠΟΞ έλεγε ότι «τα μπλόκα καίνε τον τουρισμό».

«Πληρωμένη απάντηση» δίνουν οι ίδιοι οι εργαζόμενοι του κλάδου των παραπάνω μεγαλοξενοδόχων, με το Συνδικάτο Επισιτισμού – Τουρισμού – Ξενοδοχείων Αττικής να αναδεικνύει ποιοι είναι αυτοί που «μιλάνε για “κάψιμο”»:

«Είναι αυτοί που εδώ και χρόνια έχουν επιβάλει στον κλάδο των ξενοδοχοϋπαλλήλων συνθήκες εργασιακής γαλέρας, με 5 έως 6 μήνες δουλειάς, το λιγότερο 10ωρα, 7ήμερα, με μισθούς στα επίπεδα του 2011.

Είναι αυτοί που κάθε χρόνο σπάνε ρεκόρ εσόδων και κερδών και απολαμβάνουν από τις κυβερνήσεις ένα σωρό πακέτα χρηματοδότησης μέσω επιδοτήσεων, εισφοροαπαλλαγών και φοροαπαλλαγών. Που χτίζουν όπου βρουν – σε παραλίες, δάση, προστατευόμενες περιοχές – με την άδεια των κυβερνήσεων, εκμεταλλευόμενοι τον πλούτο της χώρας. Αυτοί που “ρουφάνε” το νερό των νησιών για να γεμίζουν τις απλησίαστες για τον λαό πισίνες, καταδικάζοντας τους κατοίκους σε λειψυδρία, τη στιγμή μάλιστα που η κυβέρνηση αυξάνει τα πάγια τέλη της ΕΥΔΑΠ με πρόσχημα την προστασία από τη λειψυδρία (!), συνεχίζοντας την κλοπή του λαϊκού εισοδήματος.

Είναι αυτοί, οι επιχειρηματικοί όμιλοι του κλάδου, που είναι οι μόνοι κερδισμένοι την ώρα που το λαϊκό δικαίωμα στον τουρισμό είναι όνειρο θερινής νυκτός για την πλειοψηφία των εργατικών – λαϊκών οικογενειών, που ζουν με μισθούς πείνας, σε συνδυασμό με τις αυξήσεις – φωτιά στο κόστος σε μια σειρά προϊόντα και υπηρεσίες.

Είναι οι ίδιοι που πρόσφατα, με αφορμή το νομοσχέδιο για τις 13 ώρες δουλειάς, ζήτησαν με επιστολή τους στο υπουργείο Εργασίας την κατάργηση της 11ωρης ξεκούρασης, το 13ωρο σε σπαστό ωράριο, την κατάργηση της θερινής άδειας και άλλα “καλούδια” για να συνεχίσουν να μας ξεζουμίζουν και να θησαυρίζουν από τη δουλειά μας!

Ξέρουν καλά ότι χιλιάδες εργαζόμενοι στον κλάδο προέρχονται από αγροτικές οικογένειες, που και οι ίδιοι τον χειμώνα, επειδή δεν τα βγάζουν πέρα από τα ψίχουλα που δίνουν οι ξενοδόχοι και οι κυβερνήσεις, κάνουν αγροτικές δουλειές και σήμερα ξεκληρίζονται μαζί με τις οικογένειές τους».

Γι’ αυτό και το Συνδικάτο σημειώνει ότι «πάει πολύ να μιλάει η ΠΟΞ ενάντια στον δίκαιο αγώνα των αγροτών!

Οι εργαζόμενοι του κλάδου μας στηρίζουμε με κάθε τρόπο τους αγρότες συμμάχους μας. Θα συνεχίσουμε και εμείς στον ίδιο δρόμο με τα αδέρφια μας! Μέσα στα ξενοδοχεία, εκεί που κρίνεται η δική μας επιβίωση! Θα συνεχίσουμε τον αγώνα για αυξήσεις στους μισθούς, 7ωρο – 5ήμερο – 35ωρο για εργασιακά δικαιώματα και διασφάλιση του εισοδήματος όλων των εποχικών ανέργων!».

    

ΣΥΡΙΖΑ

Καταγγέλλει την εξόντωση των βιοπαλαιστών … που ο ίδιος συνυπέγραψε!

Μνημείο κοροϊδίας των αγωνιζόμενων αγροτών και κτηνοτρόφων αποτελεί η πρόσφατη ανάρτηση του επικεφαλής της ευρωκοινοβουλευτικής ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ, Κ. Αρβανίτη, για την ΚΑΠ και τη Μercosur.

Οπως ενημερώνει, η συμφωνία της Mercosur «μαζί με τις αλλαγές στην ΚΑΠ» «πλήττουν ανεπανόρθωτα τον Ελληνα αγρότη».

Βέβαια ξεχνά μια μικρή, «ασήμαντη» λεπτομέρεια: Οτι τις «αλλαγές στην ΚΑΠ», που τώρα βαφτίζει «όπλο εξόντωσης», τις ψήφισε ο ίδιος στο Ευρωκοινοβούλιο!

Από τη μία λοιπόν ο ΣΥΡΙΖΑ ψηφίζει τον επικαιροποιημένο Κανονισμό της ΚΑΠ, που δυσχεραίνει ακόμα περισσότερο την επιβίωση του βιοπαλαιστή αγρότη.

Και από την άλλη παρουσιάζεται ως υπέρμαχος των μπλόκων και «συμπάσχει» με τους αγρότες, καταγγέλλοντας τις συνέπειες των δικών του επιλογών ως «πραξικοπηματικές»!

Ενώ δηλαδή συμμετέχουν στη «σφαγή» του βιοπαλαιστή αγρότη, την επόμενη μέρα παριστάνουν την «κλαίουσα μοιρολογίστρα» πάνω από το ίδιο το θύμα.

Και δεν σταματούν εδώ. Εγκαλούν κι από πάνω το ΚΚΕ επειδή τους υπενθυμίζει την ψήφο τους! Αντί να απολογηθούν στους αγρότες, ζητάνε και τα ρέστα από εκείνους που σταθερά καταγγέλλουν ότι η Mercosur δεν είναι τίποτα άλλο παρά οργανικό τμήμα και συμπλήρωμα της ΚΑΠ, ένας ακόμα κρίκος στην αλυσίδα της διεθνοποιημένης αγοράς που συνθλίβει τον μικρό παραγωγό (βλ. και σελ. 7).

Η υποκρισία έχει και τα όριά της. Δεν μακιγιάρεται η στήριξη του ΣΥΡΙΖΑ στην ΕΕ των μονοπωλίων με δήθεν αντίσταση στη Mercosur, την ώρα που έχει συνυπογράψει το πλαίσιο που τη γεννάει. Δεν είναι λοιπόν «μάχη» – είναι κοροϊδία ολκής.

Οι αγρότες στα μπλόκα δεν έχουν ανάγκη από όσους συνδιαμορφώνουν και ψηφίζουν τα μνημόνια της ΚΑΠ. Εχουν ανάγκη από σύγκρουση με την πολιτική της ΕΕ, που ο ΣΥΡΙΖΑ και τα άλλα αστικά κόμματα μαζί με τη κυβέρνηση της ΝΔ υπηρετούν όλοι τους πιστά, παίζοντας το παιχνίδι του «καλού» και του «κακού» ευρωενωσίτη.

    

 

ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΤΙΚΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ

Οταν εξοπλιστούν «μέχρι τα δόντια», «ο τυμπανιστής θα κάνει τον πόλεμό του»

Τα λιμνάζοντα κεφάλαια επενδύονται στην πολεμική βιομηχανία και ετοιμάζονται να προελάσουν…

2025 The Associated Press. All

Οταν η Γερμανία μέχρι τα δόντια εξοπλιστεί

θα της συμβεί μια σοβαρή αδικία

και ο τυμπανιστής θα κάνει τον πόλεμό του.

Κι εσείς τη Γερμανία θα υπερασπίσετε

σε ξένες χώρες, άγνωστες σε σας

κι ενάντια θα πολεμήσετε σ’ ανθρώπους που όμοιοί σας είναι.¹

Τα τύμπανα του πολέμου ηχούν ξανά στην Ευρώπη, και τα λεγόμενα του γγ του ΝΑΤΟ Μ. Ρούτε – και μάλιστα από το Βερολίνο – αποκαλύπτουν τι είδους …«ειρηνευτικές συνομιλίες» βρίσκονται σε εξέλιξη γύρω από την ιμπεριαλιστική σύγκρουση στην Ουκρανία: Οι Ευρωπαίοι πρέπει «να είμαστε προετοιμασμένοι για μια κλίμακα πολέμου ανάλογη εκείνης που υπέμειναν οι παππούδες μας και οι προπαππούδες μας».

«Είναι κρίσιμο ότι η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, με την τεράστια δύναμή της, αποφάσισε (…) να κάνει αυτήν την εξαιρετική επένδυση στην άμυνα. Ξέρω ότι και στη Γερμανία κάποιοι άνθρωποι ρωτούν: Πρέπει πραγματικά να το κάνουμε αυτό; Ναι, αν αγαπάτε τη γερμανική γλώσσα και δεν θέλετε να μιλάτε Ρωσικά, αυτό είναι ζωτικής σημασίας», είπε ο γγ του ΝΑΤΟ απευθυνόμενος στον Γερμανό καγκελάριο Φρ. Μερτς, της συγκυβέρνησης Χριστιανικής Ενωσης (CDU/CSU) – Σοσιαλδημοκρατών (SPD), και καλώντας τον γερμανικό λαό να συνταχθεί «κάτω από ξένη σημαία».

Δεν είναι βέβαια μόνο η Γερμανία που εξοπλίζεται «μέχρι τα δόντια», είναι όλη η Ευρώπη, και η ΕΕ πρωταγωνιστεί στην πολεμική προετοιμασία για το μοίρασμα του κόσμου ανάμεσα στα ιμπεριαλιστικά στρατόπεδα, «επενδύοντας» τον ιδρώτα των λαών σε γραμμές παραγωγής όπλων και υποδομές ικανές για να περάσουν τανκς και στρατοί…

Ομως η Γερμανία, ως η ισχυρότερη καπιταλιστική οικονομία της ΕΕ, που βρίσκεται μάλιστα σε σοβαρή ύφεση, είναι ο «τυμπανιστής» και από το 2022 έχει διακηρύξει τον στόχο να δημιουργήσει τον ισχυρότερο συμβατικό στρατό στην Ευρώπη. Οχι «για να μη μιλάει Ρωσικά» ο γερμανικός λαός, αλλά για να προελάσουν τα λιμνάζοντα γερμανικά κεφάλαια σε νέες αγορές – επιδίωξη που οξύνει τις αντιθέσεις όχι μόνο με αντιπάλους όπως η Ρωσία και η Κίνα, αλλά με «συμμάχους» όπως οι ΗΠΑ, καθώς και στο εσωτερικό της ΕΕ.

Ακόμα κι αν «σιγήσουν τα όπλα» στην Ουκρανία…

Ακόμα και στην περίπτωση που προσωρινά «σιγήσουν τα όπλα» στην Ουκρανία, η καύσιμη ύλη για ακόμα μεγαλύτερη ανάφλεξη αυξάνεται, το ενδεχόμενο μιας γενικευμένης ιμπεριαλιστικής πολεμικής σύγκρουσης γίνεται όλο και πιο ορατό:

Οι ισχυρότερες καπιταλιστικές οικονομίες της Ευρώπης βρίσκονται σε σχετικά μακρόχρονη στασιμότητα ή ύφεση, δυσκολεύονται να ανακάμψουν έναντι ανταγωνιστών τους, των ΗΠΑ και της Κίνας. Οι παγκόσμιοι μονοπωλιακοί όμιλοι έχουν «μπουκώσει» με κέρδη, κεφάλαια αναζητούν κερδοφόρα διέξοδο. Τα οπλοστάσια γεμίζουν, «τα μαχαίρια ακονίζονται» για να μοιραστούν αγορές, πρώτες ύλες, δρόμοι μεταφοράς Ενέργειας και εμπορευμάτων.

Η διαπάλη ΗΠΑ – Κίνας για την πρωτοκαθεδρία οξύνεται, ενώ οι αντιθέσεις μέσα στον ευρωατλαντικό άξονα – μεταξύ άλλων για τη μοιρασιά της Ουκρανίας και τη γεωπολιτική επιρροή στην Ευρώπη – βγαίνουν απροκάλυπτα πλέον στη φόρα.

Η Ρωσία ξεκαθαρίζει ότι θα συνεχίσει ανυποχώρητα να διεκδικεί τη γεωπολιτική της «θέση στον κόσμο». Μάλιστα, το ρωσικό κεφάλαιο χαρακτηρίζει «ζωτικό» τον πόλεμο και την επίτευξη των στόχων του στην Ουκρανία.

Ο πόλεμος είναι εγγενής σε αυτόν τον «γεωπολιτικό χειμώνα»

«Βρισκόμαστε εν μέσω της χειρότερης οικονομικής κρίσης από την ίδρυση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας: Υφεση, μείωση της παραγωγής από το 2018, χαμηλή αύξηση της παραγωγικότητας και τελευταία θέση στην ανάπτυξη μεταξύ των μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου. Το κοινωνικό μας μοντέλο απειλεί να ξεφύγει από τα χέρια μας». Πρόκειται για άλλη μια «κραυγή» του γερμανικού κεφαλαίου μέσα σε λίγες μέρες, από τον επικεφαλής της Ομοσπονδίας Γερμανικών Βιομηχανιών (BDI) Πέτερ Λάιμπιγκερ.

Νέα έκθεση προβλέπει μείωση της βιομηχανικής παραγωγής κατά 2% φέτος στη Γερμανία, ενώ ορισμένοι κλάδοι βρίσκονται στο ένατο συνεχόμενο τρίμηνο χωρίς σημάδια ανάπτυξης. Η αξιοποίηση της παραγωγικής ικανότητας στα εργοστάσια χημικής βιομηχανίας ήταν πρόσφατα μόνο στο 70%, ενώ αντίστοιχα οι βιομηχανίες μηχανολογίας και χάλυβα βρίσκονται υπό την πίεση του παγκόσμιου ανταγωνισμού, κυρίως με την Κίνα και τις ΗΠΑ.

Σύμφωνα με το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο, DIHK, το 2025 μπήκε λουκέτο σε τουλάχιστον 22.000 μικρές, μεσαίες και μεγάλες εταιρείες σε όλη τη Γερμανία και πάνω από 280.000 άνθρωποι έχασαν τις δουλειές τους. Ο παγκόσμιος μονοπωλιακός ανταγωνισμός έκλεισε εταιρείες σε όλους τους κλάδους που ηγούνται της καπιταλιστικής ανάπτυξης στη Γερμανία – αυτοκινητοβιομηχανίες, μηχανολογικές και χαλυβουργικές βιομηχανίες.

Η Γερμανία δεν είναι η μόνη καπιταλιστική οικονομία στην ΕΕ που υποχωρεί σε ανταγωνιστικότητα. Μελέτη της ολλανδικής ING δείχνει ότι οι νέες βιομηχανικές επενδύσεις σε ευρωπαϊκό έδαφος παραμένουν αναιμικές και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι από το 2019 η μετεγκατάσταση ευρωπαϊκών μονάδων παραγωγής στο εξωτερικό έχει ξεπεράσει κατά πολύ τις επενδύσεις στην ΕΕ.

Μόλις 38 νέες μεγάλες παραγωγικές μονάδες εγκαταστάθηκαν στην Ευρώπη από το 2019, συγκριτικά με 172 μονάδες παραγωγής που έφυγαν από την Ευρώπη.

Συσσωρευμένα προβλήματα αντιμετωπίζουν κι άλλες ισχυρές καπιταλιστικές οικονομίες της ΕΕ, όπως η Γαλλία και η Ιταλία, με πιο περιορισμένη μάλιστα δημοσιονομική δυνατότητα σε σχέση με τη Γερμανία για αποφασιστικότερη στήριξη των μονοπωλίων τους.

«Ο πόλεμος είναι εγγενής στον γεωπολιτικό χειμώνα στον οποίο μπαίνουμε», τόνιζε πρόσφατα ο Σάμι Σάαρ, επικεφαλής οικονομολόγος της «Lombard Odier Bank», σχολιάζοντας την υποχώρηση της ανταγωνιστικότητας και την πτώση της βιομηχανικής παραγωγής της Ευρώπης σε σχέση με άλλες αγορές.

«Τα χέρια που ήταν σταυρωμένα σαλεύουν πάλι: Φτιάχνουν οβίδες»²

Η Ευρώπη εισέρχεται σε μια περίοδο μεγάλης στρατηγικής και οικονομικής μετάβασης, με την «άμυνα», τις στρατιωτικές δαπάνες να μετατρέπονται από «παθητικό κόστος» σε «ενεργό μοχλό ανάπτυξης».

Τα λιμνάζοντα κεφάλαια βρίσκουν διέξοδο στην πολεμική βιομηχανία και οι κυβερνήσεις – σε Γερμανία, Βρετανία, Γαλλία κ.α. – υπογραμμίζουν την «ανάπτυξη» και τις «θέσεις εργασίας» που δημιουργούνται.

Ταυτόχρονα λαμβάνονται ή προετοιμάζονται μέτρα μείωσης του εργατικού «κόστους», δίνονται «κίνητρα» για να γίνει πιο «ελκυστική» η στρατιωτική θητεία και στο τέλος υποχρεωτική, όταν «οι ανάγκες» το επιτάσσουν, όπως π.χ. στη Γερμανία, στις σκανδιναβικές χώρες κ.α.

Ο νέος οδικός χάρτης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που παρουσιάστηκε στα μέσα Οκτώβρη, σηματοδοτεί μια πρωτοφανή κινητοποίηση κεφαλαίων, κρατικών κυρίως αλλά και ιδιωτικών: Μέχρι το 2035 αναμένεται να επενδυθούν στην «άμυνα» έως και 6,8 τρισεκατομμύρια ευρώ. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη «επενδυτική πρωτοβουλία» που έχει αναλάβει ποτέ η ΕΕ, που θα επηρεάσει τις βιομηχανικές, τεχνολογικές και οικονομικές ισορροπίες της επόμενης δεκαετίας.

Οπως υπογράμμισε πρόσφατα ο επίτροπος Αμυνας της ΕΕ Αντριους Κουμπίλιους, «η επόμενη δεκαετία απαιτεί επενδύσεις τρισεκατομμυρίων ευρώ, όχι ως πολυτέλεια αλλά ως αναγκαιότητα για τη σταθερότητα της Ενωσης». Τόνισε δε ότι στρατιωτικές δαπάνες των κρατών – μελών θα λειτουργήσουν ως «μοχλός οικονομικής ανάκαμψης, εφόσον κατευθυνθούν σε ευρωπαϊκές αλυσίδες παραγωγής».

Στο ίδιο πνεύμα, η αντιπρόεδρος της Κομισιόν Χένα Βίρκουνεν σημείωσε ότι «η επόμενη δημοσιονομική περίοδος θα είναι η πιο φιλόδοξη που έχει γνωρίσει η ΕΕ στον τομέα της άμυνας. Πενταπλασιάζουμε τη χρηματοδότηση, απλοποιούμε τους κανόνες, επιταχύνουμε την παραγωγή».

«Η άμυνα δεν είναι μόνο στρατιωτική υπόθεση. Είναι υπόθεση οικονομίας, βιομηχανίας και τεχνολογίας», είπε, θέτοντας ξεκάθαρα τις συνολικότερες διαστάσεις της στροφής στην πολεμική οικονομία.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα περίπου 400 δισ. ευρώ αδιάθετων πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, τα οποία μπορούν να ανακατευθυνθούν σε πολεμικά πρότζεκτ.

Πρόσφατα ψηφίστηκε στο Ευρωκοινοβούλιο και η λεγόμενη «Σένγκεν Στρατιωτικής Κινητικότητας» – μέρος του Οδικού Χάρτη «Defence Readiness Roadmap 2030» – που προβλέπει τη διαμόρφωση υποδομών για τη μεταφορά στρατευμάτων, στρατιωτικού εξοπλισμού και επικίνδυνων υλών εντός 72 ωρών οπουδήποτε στην Ευρώπη, με συνολικό προϋπολογισμό που θα ξεπεράσει τα 100 δισ. ευρώ.

Παζαρεύουν …την επόμενη σύγκρουση

Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, τα προσχέδια και τα παζάρια γύρω από την ιμπεριαλιστική σύγκρουση ΗΠΑ – ΝΑΤΟ – ΕΕ και Ρωσίας στην Ουκρανία μόνο «ειρήνη» δεν θυμίζουν.

Οχι μόνο συνοδεύονται από πυρετώδη πολεμική προετοιμασία των κρατών όλων των στρατοπέδων, πρόβες πολέμου και σενάρια για «ρεβάνς» της Ευρώπης απέναντι στη Ρωσία, που «θα παραμένει απειλή», αλλά και το ίδιο το περιεχόμενο των «ειρηνευτικών» σχεδίων προδιαγράφει την επόμενη σύγκρουση για τον γεωπολιτικό συσχετισμό δυνάμεων σε Ανατολική Ευρώπη, Βαλτική και Μαύρη Θάλασσα.

Αρχικά προβλέπεται αλλαγή συνόρων στην Ευρώπη, ανοίγοντας τον «ασκό του Αιόλου» για τους λαούς. Είτε με παραχώρηση όλου του Ντονέτσκ και του Λουγκάνσκ στη Ρωσία, είτε με «πάγωμα» γραμμών του μετώπου στο σημερινό σημείο, η «Δύση» δεν θεωρεί τετελεσμένη την κατάκτηση ουκρανικών εδαφών από τα ρωσικά στρατεύματα, ενώ η Ρωσία τα έχει ανακηρύξει – ακόμα και συνταγματικά – δικά της.

Οι λεγόμενες «εγγυήσεις ασφαλείας» για την Ουκρανία αποτελούν το φιτίλι για μια νέα, ακόμα πιο σοβαρή ανάφλεξη. Οι Ευρωπαίοι, με πρωτοστάτες τη Βρετανία, τη Γερμανία, τη Γαλλία και τον «Συνασπισμό των Προθύμων», επιδιώκουν να αναπτυχθεί μια «πολυεθνική δύναμη για την Ουκρανία» αποτελούμενη από συνεισφορές «πρόθυμων χωρών» και με τη στήριξη των ΗΠΑ.

Η δύναμη αυτή θα συμβάλει στην ανασυγκρότηση των ουκρανικών Ενόπλων Δυνάμεων και στην ασφάλεια του ουκρανικού εναέριου χώρου και των θαλασσών, συμπεριλαμβανομένης της δράσης εντός της Ουκρανίας.

Οι εγγυήσεις ασφαλείας θα περιλαμβάνουν επίσης έναν μηχανισμό παρακολούθησης της κατάπαυσης του πυρός υπό την ηγεσία των ΗΠΑ.

Στο μεταξύ, δεν μπαίνει κανένα όριο στο είδος των εξοπλισμών που μπορεί να προμηθεύεται ή να παράγει η Ουκρανία.

Από την πλευρά της η Ρωσία επιδιώκει μια «αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη» σε ουκρανικό έδαφος, σημαντικό περιορισμό των ουκρανικών Ενόπλων Δυνάμεων και απορρίπτει κάθε σκέψη για ανάπτυξη «δυτικών» στρατευμάτων, τα οποία θα θεωρεί «νόμιμους στόχους».

Εξάλλου η ανάπτυξη ευρωπαϊκών στρατευμάτων σε ουκρανικό έδαφος είναι ένα από τα βασικά σενάρια για το πώς θα μπορούσε να ξεσπάσει μια γενικευμένη ιμπεριαλιστική σύγκρουση στην Ευρώπη. Αλλα σενάρια αναφέρουν ένα «επεισόδιο» στον ρωσικό θύλακα Καλίνινγκραντ στη Βαλτική Θάλασσα, μια επίθεση ή σύλληψη πλοίου του ρωσικού «σκιώδους στόλου», μια απάντηση του ΝΑΤΟ στον «υβριδικό πόλεμο» της Ρωσίας κ.λπ.

Λίγη σημασία έχουν τα προσχήματα και οι προκλήσεις που μπορεί να οδηγήσουν σε γενικευμένη ιμπεριαλιστική σύγκρουση, ποιο στρατόπεδο θα νιώσει «αδικημένο» και «ποιος θα επιτεθεί σε ποιον». Οι λαοί της Ευρώπης έχουν να πολεμήσουν τις δικές τους «αδικίες», έχουν να οργανώσουν τη δική τους αντεπίθεση απέναντι στους ιμπεριαλιστές και στους πολέμους τους, για τη δική τους προοπτική!

Ο τυμπανιστής θα φαφλατίζει περί απελευθέρωσης

μα χωρίς προηγούμενο μέσα στη χώρα η καταπίεση θα ‘ναι.

Και μπορεί όλες τις μάχες να κερδίσει

εκτός από την τελευταία.

Σαν ο τυμπανιστής τον πόλεμό του χάσει

θα κερδίσει η Γερμανία τον δικό της πόλεμο.³

Παραπομπές:

1, 3: Μπέρτολτ Μπρεχτ, «Η αρχή του πολέμου»

2: Μπέρτολτ Μπρεχτ, «Γερμανικό εγχειρίδιο πολέμου»

Ε. Μ.

Είκοσι χρόνια από τον θάνατο του πρώην πρώτου μαέστρου του Μπολσόι, Οδυσσέα Δημητριάδη

Ποντιακής καταγωγής, από τα Σούρμενα, ο Οδυσσέας Δημητριάδης γεννήθηκε στο Μπατούμι της Γεωργίας (7/7/1908) και ήταν το μικρότερο από τα οκτώ παιδιά του Αχιλλέα και της Καλλιόπης.

Οπως διηγείται ο μαέστρος, η τσαρική Γεωργία δεν είχε μουσικά σχολεία, εκτός του Κονσερβατορίου της Τιφλίδας, στο οποίο σπούδασε και αποφοίτησε. Από 15 ετών έπαιζε πιάνο στον βωβό κινηματογράφο στο Μπατούμι. Μετοίκησε στον αδερφό του στο Σοχούμι, όπου δούλεψε για λίγα χρόνια στο «Ελληνικό Θέατρο» ως μουσικός με σκηνοθέτη τον Θόδωρο Κανονίδη, για τον οποίο συνέθεσε το τραγούδι «Τα μάτια» σε ποντιακή διάλεκτο, γράφοντας την πρώτη τους οπερέτα, «Πρόσφυγες στην Ελλάδα», που παίχτηκε μεταξύ άλλων σε Αθήνα (1952, 1963 – Θέατρο «Ρεξ – Κοτοπούλη») και Θεσσαλονίκη (2002, ΚΘΒΕ).

Σπουδές – σύνθεση

Ο Δημητριάδης σπούδασε στην Τιφλίδα πιάνο, σύνθεση και διεύθυνση ορχήστρας. Προηγουμένως, στο Μπατούμι, ήταν μαθητής του Αριστοτέλη Κουντούρωφ. Ιδρυσε την Κρατική Συμφωνική Ορχήστρα του Σοχούμι και αργότερα πήγε στο Λένινγκραντ (1933 – 1936) για μετεκπαίδευση στη διεύθυνση, στη διάσημη σχολή του Ιλια Μούσιν. Αποφοιτώντας, επέστρεψε στο Σοχούμι να εργαστεί, όπου έγραψε τη δεύτερη οπερέτα του, «Η Χαρά», με θέμα την εργασία στα καπνά. Συνέθεσε αρκετά έργα ακόμα, τα οποία μετά από δύο χρόνια κάηκαν μαζί με το θέατρο.

Εργασία

Στην Τιφλίδα έζησε και δούλεψε 28 χρόνια (1937 – 1965), 10 από αυτά ως διευθυντής της Οπερας και 5 ως διευθυντής της Κρατικής Ορχήστρας. Γνώρισε σε όλο τον σοβιετικό λαό και στον υπόλοιπο κόσμο τα γεωργιανά έργα, εμφανιζόμενος σε 20 περίπου χώρες, πολλά εκ των οποίων δισκογράφησε με τις Κρατικές Ορχήστρες της ΕΣΣΔ (Λένινγκραντ, Μόσχας, Γεωργίας, Μπολσόι κ.λπ.). Αποδέχτηκε τη θέση του Πρώτου Μαέστρου των Μπολσόι το 1965, διευθύνοντας επί εικοσαετία όλους τους μεγάλους καλλιτέχνες του 20ού αιώνα, π.χ. τους χορευτές Ουλάνοβα, Πλιστσένσκαγια, Μπαρίσνικοφ, Βασίλιεφ και τους τραγουδιστές Νεστερένκο, Αρχίποβα, Ομπραστσόβα, Γκιαούροφ, Βισνέβσκαγια, Ατζαμπαρίτζε, Ατλάντοφ, Μιλάσκινα, Μπουρτσουλάντζε κ.λπ. «Συνόδευσε» επίσης τους Οϊστραχ, Κόγκαν (βιολί), Ροστροπόβιτς (τσέλο), Ρίχτερ, Ομπόριν, Βιρσαλάντζε (πιάνο) κ.λπ. Επί δεκαετίες δίδαξε στα Ωδεία της Τιφλίδας και «Τσαϊκόφσκι» της Μόσχας. Το δε ρεπερτόριό του καλύπτει πάνω από 250 έργα, και οι συναυλίες του και παραστάσεις όπερας ανέρχονται σε περίπου 2.000.

Ο Δημητριάδης στην Ελλάδα

Ο μαέστρος επισκέφτηκε πρώτη φορά την Ελλάδα ως αντιπρόεδρος του Ελληνοσοβιετικού Συνδέσμου (1959). Ως μαέστρος ντεμπουτάρισε το 1964 με την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών και σολίστ τον βιολονίστα Σοφοκλή Πολίτη, ενώ στη Λυρική το 1965 διευθύνει «Ευγένιο Ονιέγκιν» και «Ντάμα Πίκα». Στη χούντα αρνήθηκε να έρθει, και από το 1974 διευθύνει σχεδόν κάθε χρόνο όλες τις ορχήστρες μας, κάνοντας το ρεπερτόριο της πατρίδας του (ΕΣΣΔ – Ελλάδα) αλλά και πολλούς κλασικούς και ρομαντικούς (Μπετόβεν, Σούμπερτ, Μπραμς, Μπερλιόζ, Βάγκνερ κ.ά.). Με την ΚΟΑ εμφανίστηκε 19 φορές, ερμηνεύοντας ελληνικά έργα (Κουντούροφ, Θεοδωράκη, Παλλάντιου, Καλομοίρη, Ευαγγελάτου, Τενίδη) και άλλα σε 1η εκτέλεση, των Τσαϊκόφσκι, Παλιασβίλι, Στραβίνσκι, Σοστακόβιτς, Παγκανίνι, Ραχμάνινοφ, ενώ με τη Λυρική έδωσε δεκάδες παραστάσεις – «Αρραβωνιάσματα στο Μοναστήρι» (Προκόφιεφ), «Μπόρις Γκοντούνοφ» (Μουσόργκσκι), «Το Δαχτυλίδι της Μάνας» (Καλομοίρης), «Φλόρα Μιράμπιλις» (Σαμάρας) κ.ά. Εμφανίστηκε επίσης αρκετές φορές με την ΕΣΟ της ΕΡΤ και την ΚΟΘ, με το κοινό να τον αποθεώνει και στο τέλος χειροκροτώντας να φωνάζει ρυθμικά «Ο-ΔΥ-ΣΣΕ-Α».

Το 1976 δηλώνει στις εφημερίδες υπέρμαχος της μονοθεσίας των μουσικών των Κρατικών Ορχηστρών και 17 χρόνια μετά, ερχόμενος από το Μπολσόι μόνιμα στην Ελλάδα, διηγείται με παράπονο ότι περίμενε καλύτερη αντιμετώπιση από το κράτος, μα κανείς δεν νοιάστηκε. Το 1996 ο διευθυντής της ΚΟΑ, Αρης Γαρουφαλής, τον κάλεσε να δώσει κάποιες συναυλίες, όχι όμως και η Λυρική για όπερα, δίνοντάς του συναυλία και το «Ρέκβιεμ» του Μότσαρτ. «Μου είπαν: Δεν θα διευθύνεις όπερα. Κάποιον δεν θα τον συνέφερε αυτό…», έλεγε.

Σοστακόβιτς και Μητρόπουλος

Ο Δημητριάδης είχε, φυσικά, φιλία με τους Σοβιετικούς συνθέτες. Για τον Σοστακόβιτς έλεγε: «Θυμάμαι, μια φορά, ο Μητρόπουλος ήρθε να παίξει δυο συναυλίες και τελικά έκανε και τρίτη, επειδή είχε μεγάλη επιτυχία. Θα έπαιζε Μπαχ, Στραβίνσκι, Προκόφιεφ και τελευταία τη σουίτα από το μπαλέτο “Καινούργιος Αιώνας” του Σοστακόβιτς. Ο Σοστακόβιτς έφερε την παρτιτούρα στον Μητρόπουλο. Εκείνος την κοίταξε δύο φορές. Τι μνήμη! Και με δύο πρόβες, την έπαιξε. Στο τέλος, και αφού βεβαίως ο κόσμος τούς αποθέωσε, ο Μητρόπουλος είπε στον Σοστακόβιτς: “Ωραία μουσική! Γιατί όμως μια τέτοια παρτιτούρα δεν είναι τυπωμένη;”. Εκείνος του απάντησε: “Ενας διάσημος Σοβιετικός μαέστρος τη διηύθυνε τόσο άσχημα, που όταν την άκουσα είπα “αυτό δεν είναι μουσική, είναι σκατά!”. (…) Σήμερα κατάλαβα, όπως το διηύθυνε ο Μητρόπουλος, ότι αυτό δεν είναι σκατά. Είναι καλή μουσική. Ευχαριστώ πάρα πολύ, γιατί εσείς δείξατε πώς πρέπει να παίζεται το έργο μου.»

Υψιστες σοβιετικές τιμές

Οι μεγαλύτερες στιγμές της ζωής του ήταν η συναναστροφή του με τον Μητρόπουλο στο Λένινγκραντ (1934), η ενορχήστρωση του «Ολυμπιακού Υμνου» του Σαμάρα για τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Μόσχας (1980) και η δουλειά του ως μαέστρος και μουσικός υπεύθυνος, και η ενορχήστρωση της «Φλόρα Μιράμπιλις» επί Χωραφά στη Λυρική.

Τιμήθηκε με όλες τις τιμές της ΕΣΣΔ, όπως «Για την Ηρωική Δουλειά στον Μεγάλο Πατριωτικό Πόλεμο» (1946), της «Εργατικής Κόκκινης Σημαίας» (1951), του «Λαϊκού Καλλιτέχνη της ΕΣΣΔ» (1958) κ.λπ.

Ο πρώτος μου δάσκαλος στη διεύθυνση, Οδυσσέας Δημητριάδης, πέθανε στις 28/4/2005 στην Τιφλίδα και ενταφιάστηκε στην πλατεία Κρατικής Οπερας και Μπαλέτου «Ζαχαρία Παλιασβίλι».

ΥΓ. Το παρόν αφιερώνεται στον αγαπημένο μας Κροκεάτη κομμουνιστή, σύντροφο Γιάννη Καραμπούκαλο, αγωνιστή, υποδειγματικό οικογενειάρχη και καρδιακό φίλο, ο οποίος «έφυγε» αναπάντεχα στις 21 Δεκέμβρη από την επάρατο.

Δρ Χρήστος Ηλ. ΚΟΛΟΒΟΣ
Διευθυντής Ορχήστρας

    

ΤΣΑΡΛΙ ΤΣΑΠΛΙΝ

«Η κωμωδία πρέπει να είναι πιστή στην πραγματικότητα»

Τα Χριστούγεννα του 1977 ο Τσάρλι Τσάπλιν, ένας από τους σπουδαιότερους σκηνοθέτες και ηθοποιούς στην ιστορία του κινηματογράφου, περνά στην αιωνιότητα, έχοντας αφήσει πίσω του ένα τιτάνιο, επίκαιρο και ανατρεπτικό έργο κι έχοντας ζήσει μια ζωή αφιερωμένη στον άνθρωπο, τα βάσανα και τις προσδοκίες του για ένα καλύτερο αύριο…

Ενας άνθρωπος της αξιοπρέπειας

Ο Τσαρλς Σπένσερ Τσάπλιν γεννήθηκε στις 16 Απριλίου 1889 στο Λονδίνο. Οι γονείς του ήταν καλλιτέχνες του μουσικού θεάτρου και της ελαφριάς όπερας. Ο πατέρας του πέθανε πολύ νωρίς και η μητέρα του πάλευε με τη φτώχεια και τη ψυχική ασθένεια, η οποία δυστυχώς επιδεινώθηκε πολύ γρήγορα και το 1903 κλείστηκε σε ψυχιατρικό άσυλο μέχρι το 1921, που ο Τσάπλιν την πήρε μαζί του στις ΗΠΑ. «Η μητέρα μου φώτισε το πιο ευγενικό φως που γνώρισε ποτέ αυτός ο κόσμος, το οποίο έχει προικίσει τη λογοτεχνία και το θέατρο με τα μεγαλύτερα και πλουσιότερα θέματά τους: αγάπη, οίκτο και ανθρωπιά».

Από μικρός μεγάλωσε σε πτωχοκομεία και ορφανοτροφεία. Τα βιώματα της παιδικής του ηλικίας, η πείνα και η ανέχεια αντικατοπτρίζονται στις σπουδαίες ταινίες του αρκετά χρόνια αργότερα.

Πρωτοβγήκε στη σκηνή σε ηλικία μόλις δέκα ετών, όπου κέρδισε τις εντυπώσεις με τη φωνή και τις χορευτικές του ικανότητες. Τα επόμενα χρόνια, περιόδευσε με θιάσους στην Αγγλία και από το 1910 στην Αμερική, όπου το 1914 τον ανακαλύπτει η Keystone Film Company και μπαίνει στα κινηματογραφικά πλατό της εποχής.

Οι βωβές ταινίες του Τσάπλιν βασίζονταν στη φιγούρα του Αλητάκου, του εμβληματικού φτωχού ανθρώπου σε μια σύγχρονη καπιταλιστική κοινωνία. «Δεν είχα ιδέα για τον χαρακτήρα. Αλλά από τη στιγμή που ντύθηκα, τα ρούχα και το μακιγιάζ με έκαναν να νιώσω το άτομο που ήταν. Αρχισα να τον γνωρίζω και μέχρι να μπω στη σκηνή είχε γεννηθεί πλήρως. Η στολή μου με βοήθησε να εκφράσω την αντίληψή μου για τον μέσο άνθρωπο, για σχεδόν οποιονδήποτε άνθρωπο, για τον εαυτό μου. Το καπελάκι, πολύ μικρό, είναι η προσπάθεια για αξιοπρέπεια. Το μουστάκι είναι η ματαιοδοξία. Το σφιχτά κουμπωμένο παλτό και το μπαστούνι και όλη η συμπεριφορά του είναι μια χειρονομία προς την ανδρεία και την ορμή. Κυνηγάει την τρέλα, και το ξέρει. Προσπαθεί να αντιμετωπίσει τον κόσμο με θάρρος…».

«Ολο το νόημα», έλεγε ο Τσάπλιν για τη φιγούρα του Αλήτη, «είναι ότι όσο άθλιος κι αν είναι, όσο καλά κι αν καταφέρνουν τα τσακάλια να τον κατασπαράξουν, εξακολουθεί να είναι ένας άνθρωπος αξιοπρέπειας». Και πράγματι, η συμπάθεια του Τσάπλιν για την εργατική τάξη καθορίζει όλες τις διάσημες βωβές ταινίες του.

Αλλάζοντας τον κινηματογράφο

Ο Τσάπλιν αλλάζει για πάντα τον βωβό κινηματογράφο.

Αντιλαμβάνεται ότι χωρίς να μιλάει μπορεί να περάσει τα μηνύματα που ήθελε μέσα από την πλαστικότητα της κίνησης και τις εκφράσεις του προσώπου του. Ο Αλητάκος καταφέρνει να γεννήσει αντιφατικά συναισθήματα και να σχολιάσει την κοινωνική πραγματικότητα, με τρόπο που οι θεατές να γελούν και να λυπούνται την ίδια στιγμή.

Οι χαρακτήρες αποκτούν βάθος και οι μικρές ιστορίες αφηγηματική δομή. «Κύριος στόχος μου είναι να δημιουργήσω ένα είδος κωμικής διασκέδασης με μια πινελιά δράματος. Είναι δύσκολο να ορίσω τη διαφορά μεταξύ κωμωδίας και τραγωδίας…».

Ο Τσάπλιν, όμως, φέρνει τα πάνω κάτω και στη βιομηχανία του θεάματος. Το 1919, μαζί με άλλους ηθοποιούς και σκηνοθέτες δημιουργούν την United Artists, για να πάρουν οι ίδιοι τον δημιουργικό έλεγχο του έργου τους. Ο Τσάπλιν έγραφε, σκηνοθετούσε, πρωταγωνιστούσε, έκανε την παραγωγή και συχνά συνέθετε τη μουσική για τις ταινίες του.

Στη διάρκεια του μεσοπολέμου κυκλοφορεί μερικές από τις κλασικές πλέον ταινίες του. «Το Χαμίνι» (The Kid /1921), «Ο Χρυσοθήρας» (The Gold Rush / 1925), «Το Τσίρκο» (The Circus / 1928) με το οποίο κέρδισε το πρώτο του βραβείο της Ακαδημίας (δεν λεγόταν ακόμα Οσκαρ) και «Τα Φώτα της Πόλης» (City Lights / 1931).

Η έλευση του ομιλούντος κινηματογράφου και ο ήχος στις ταινίες αναδιαρθρώνουν όλη την κινηματογραφική βιομηχανία, όμως ο Τσάπλιν επιμένει βουβά… «Η παντομίμα ήταν πάντα το παγκόσμιο μέσο επικοινωνίας. Υπήρχε ως το παγκόσμιο εργαλείο πολύ πριν γεννηθεί η γλώσσα. Η σιωπηλή εικόνα είναι ένα παγκόσμιο μέσο έκφρασης».

Ας αγωνιστούμε για έναν νέο κόσμο

Το 1936 έρχεται η τελευταία εμφάνιση του Αλητάκου στη μεγάλη οθόνη, ύστερα από δυο δεκαετίες.

Γυρνώντας από μια μεγάλη περιοδεία σε ολόκληρο τον κόσμο, παρατηρεί τα αποτελέσματα της μεγάλης οικονομικής ύφεσης στους λαούς κι αποφασίζει να μιλήσει γι’ αυτό.

Οι «Μοντέρνοι Καιροί» (Modern Times / 1936) σηματοδοτούν τη συμπόρευση του Τσάπλιν με τον ήχο, αλλά όχι την ομιλία. Κρατά το όπλο του λόγου για να εκφράσει πολύ προοδευτικές ιδέες τα επόμενα χρόνια. Στους «Μοντέρνους Καιρούς» χρησιμοποιεί ήχους, μουσική και είναι η πρώτη φορά που ακούμε τη φωνή του όταν τραγουδάει ένα τραγούδι σε μια δική του γλώσσα, που όμως την κατάλαβαν όλοι οι λαοί του κόσμου…

Οι πρεμιέρες της ταινίας ήταν από τις πιο λαμπρές που είχε δει ποτέ ο κινηματογράφος. Στο Λος Αντζελες, καλεσμένος του Τσάπλιν ήταν ο Αλμπερτ Αϊνστάιν, ενώ στο Λονδίνο ο Μπέρναρντ Σο καθόταν δίπλα του.

Η αριστουργηματική ταινία θα απαγορευτεί από τη ναζιστική Γερμάνια, το Βέλγιο και κάποιες πολιτείες των ΗΠΑ.

Το φθινόπωρο του 1938, όταν υπογραφόταν η Συμφωνία του Μονάχου στην Ευρώπη, ο Τσάπλιν έβαζε τις τελευταίες πινελιές στο σενάριο του «Μεγάλου Δικτάτορα»… Το 1940 ο «Μεγάλος Δικτάτορας» βγαίνει στη μεγάλη οθόνη.

Στα τελευταία λεπτά της ταινίας, η ομιλία του Τσάπλιν είναι η θέση του καλλιτέχνη για τον πόλεμο, για το γκρέμισμα του σάπιου κόσμου, για τον αγώνα των λαών για την αυγή της ανθρωπότητας. «Σε όσους μπορούν να με ακούσουν, λέω – μην απελπίζεστε. Η δυστυχία που μας βασανίζει τώρα δεν είναι παρά το πέρασμα της απληστίας – η πικρία των ανθρώπων που φοβούνται τον δρόμο της ανθρώπινης προόδου. Το μίσος των ανθρώπων θα περάσει, και οι δικτάτορες θα πεθάνουν, και η εξουσία που πήραν από τον λαό θα επιστρέψει στον λαό. Και όσο οι άνθρωποι πεθαίνουν, η ελευθερία δεν θα χαθεί ποτέ… Εσείς, ο λαός, έχετε τη δύναμη – τη δύναμη να δημιουργείτε μηχανές. Τη δύναμη να δημιουργείτε ευτυχία! Εσείς, ο λαός, έχετε τη δύναμη να κάνετε αυτή τη ζωή ελεύθερη και όμορφη, να κάνετε αυτή τη ζωή μια υπέροχη περιπέτεια… Ας αγωνιστούμε για έναν νέο κόσμο…».

Το 1941 ο Τσάπλιν στηριγμένος σε μια ιδέα του Ορσον Γουέλς ξεκινά να γραφεί το σενάριο του «Monsieur Verdoux», την ιστορία ενός κατά συρροή δολοφόνου που καταλήγει αποκεφαλισμένος στην γκιλοτίνα. Οπως έλεγε πάντα, η κωμωδία δεν απέχει ποτέ πολύ από την τραγωδία και τον τρόμο. «Υπό τις κατάλληλες συνθήκες, ακόμα και ο φόνος μπορεί να είναι κωμικός».

Την ίδια περίοδο ξεκινά η επίθεση των ναζί στη Σοβιετική Ενωση. Ο Τσάπλιν, μαθαίνοντας καθημερινά για τις μεγάλες απώλειες του λαού της ΕΣΣΔ, μιλάει δημόσια και ανοιχτά για το άνοιγμα δεύτερου μετώπου στον πόλεμο, υπέρ της ΕΣΣΔ σε μια σειρά εκδηλώσεων. «Μου λένε ότι οι Σύμμαχοι έχουν δύο εκατομμύρια στρατιώτες που μαραζώνουν στη Βόρεια Ιρλανδία, ενώ μόνο οι Ρώσοι αντιμετωπίζουν περίπου διακόσιες μεραρχίες Ναζί».

Στο στόχαστρο του FBI και της Επιτροπής Αντιαμερικανικών Υποθέσεων

Αυτή η στάση του Τσάπλιν τον βάζει στο «μάτι του κυκλώνα». Μπαίνει στο στόχαστρο λόγω της προοδευτικής τέχνης και των ιδεών του.

Βεβαίως το FBI έχει ήδη ανοίξει τον φάκελό του, που αριθμεί πολλές σελίδες ήδη από το 1922. Σύμφωνα με τις σελίδες αυτές ερευνάται για τους δεσμούς του με κομμουνιστικές οργανώσεις… Οταν αποχαρακτηρίζονται τα έγγραφα, βγαίνει στην επιφάνεια ότι η αμερικανική υπηρεσία πληροφοριών τον παρακολουθούσε μέχρι το τέλος της ζωής του.

Του λένε ότι το «Monsieur Verdoux» δεν μπορεί γίνει ταινία, καθώς θίγει το ίδιο το σύστημα. Ο Τσάπλιν όμως δεν πτοείται, ξεκινάει τα γυρίσματα και ολοκληρώνει την ταινία. «Ο ισχυρισμός του Verdoux είναι ότι είναι γελοίο να σοκάρεται κανείς από την έκταση των φρικαλεοτήτων του, ότι είναι μια απλή “κωμωδία δολοφονιών” σε σύγκριση με τις νομιμοποιημένες μαζικές δολοφονίες πολέμου, οι οποίες είναι διακοσμημένες με χρυσή πλεξούδα από το σύστημα».

Η ταινία κυκλοφορεί το 1947. Περίοδο που ξεκινά και ο μακαρθισμός. Η Επιτροπή Αντιαμερικανικών Υποθέσεων, η οποία είχε συσταθεί ήδη από το 1938, ανοίγει στο εσωτερικό των ΗΠΑ ένα ανελέητο κυνήγι μαγισσών. Πολλοί διανοούμενοι και καλλιτέχνες κατηγορήθηκαν για τη διείσδυση της κομμουνιστικής προπαγάνδας στη βιομηχανία του θεάματος και βρέθηκαν στη «μαύρη λίστα». Για δύο σχεδόν δεκαετίες εκατοντάδες άνθρωποι ανακρίθηκαν, κατηγορήθηκαν χωρίς αποδείξεις, άλλοι φυλακίστηκαν και άλλοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους, χάνοντας τις δουλειές τους.

Η υποδοχή του «Monsieur Verdoux» στην πρεμιέρα ήταν αποκαρδιωτική, όμως ακόμα χειρότερα ήταν τα πράγματα στη συνέντευξη Τύπου, με τους δημοσιογράφους να τον ρωτούν σχετικά με τις πολιτικές του συμπάθειες, τον πατριωτισμό, τις φορολογικές του υποθέσεις και την άρνησή του να υιοθετήσει την αμερικανική υπηκοότητα… «Μου φώναξαν: “Είσαι κομμουνιστής; Γιατί δεν είσαι Αμερικανός πολίτης; Εχεις βγάλει τα χρήματά σου σε αυτή τη χώρα, έτσι δεν είναι;” Ηταν μια άγρια σκηνή, αλλά απόλαυσα τον καβγά…».

Η United Artists αναγκάζεται να αποσύρει προσωρινά από την κυκλοφορία το «Monsieur Verdoux», αφού όπου παιζόταν «αγανακτισμένοι πολίτες» οργάνωσαν πικετοφορίες εναντίον της.

Στο στόχαστρο της Επιτροπής μπαίνει και η φιλία του Τσάπλιν με τον Γερμανό κομμουνιστή συνθέτη Χανς Αϊσλερ, ο οποίος ήταν και ένας από τους πρώτους που απελάθηκαν από τις ΗΠΑ. «Κανείς δεν θα μου πει ποιον να συμπαθώ και ποιον να μη συμπαθώ. Δεν έχουμε φτάσει ακόμα σε αυτό το σημείο», απαντά ο Τσάπλιν. Την ίδια περίοδο γράφει επιστολή στον Πάμπλο Πικάσο, ώστε να διασφαλίσει τη στήριξη Γάλλων και άλλων Ευρωπαίων διανοουμένων και καλλιτεχνών στον διωκόμενο από τον μακαρθισμό Χ. Αϊσλερ.

Με φοβούνται ακόμα…

To 1952 θα βγει η τελευταία ταινία που γύρισε ο Τσάπλιν στις ΗΠΑ, «Τα φωτά της Ράμπας» (Limelight). Σε αυτή την ταινία συνθέτει αναμνήσεις, εμπειρίες και σοφία μιας ζωής, σε μια ιστορία που διαδραματίζεται στις μουσικές αίθουσες του Λονδίνου της νεότητάς του.

Η ταινία άνοιξε πρώτα στην Ευρώπη και ο Τσάπλιν μαζί με την οικογένειά του, αφού πέρασαν μια τελευταία «ανάκριση» από την Υπηρεσία Μετανάστευσης, πήραν την άδεια εξόδου από τις ΗΠΑ ώστε να την προωθήσουν.

Σαλπάροντας με το «Βασίλισσα Ελισάβετ» για την Ευρώπη, πριν ακόμα απομακρυνθεί το πλοίο από το λιμάνι της Ν. Υόρκης, τα αμερικανικά ΜΜΕ μετέδωσαν ότι η κυβέρνηση των ΗΠΑ θα του επέτρεπε να επιστρέψει μόνο εάν υποβαλλόταν σε έρευνα για τη Μετανάστευση και την Πολιτογράφηση σχετικά με τον ηθικό και πολιτικό του χαρακτήρα. Αρνήθηκε να υποβληθεί στην έρευνα.

Δεν θα επέστρεφε στις ΗΠΑ μέχρι το 1972, όταν η Ακαδημία Κινηματογράφου του απένειμε το Οσκαρ Συνολικού Επιτεύγματος. Ακόμα και τότε η βίζα του είχε διάρκεια μόλις δέκα μέρες. Η κόρη του ανέφερε πως ο Τσάπλιν ήταν ενθουσιασμένος. «Είπε: “Με φοβούνται ακόμα”».

Εγκαταστάθηκε στην Ελβετία. Επιμένει να σαρκάζει τον μακαρθισμό. Με την ταινία «Ενας Βασιλιάς στη Νέα Υόρκη» (A King in New York / 1957), ο Τσάπλιν ήταν ο πρώτος σκηνοθέτης που εκθέτει την παράνοια των ΗΠΑ στα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου. Το σενάριο της ταινίας είναι χειρουργικό νυστέρι ακριβείας. Η ταινία γυρίζεται με πολλές δυσκολίες και θα προβληθεί στις ΗΠΑ 16 χρόνια αργότερα…

Η τελευταία ταινία του Τσάπλιν, «Η Κόμισσα από το Χονγκ Κονγκ» (A Countess from Hong Kong / 1967) δεν έτυχε μεγάλης αποδοχής κι ο Τσάπλιν αποσύρεται από τον κινηματογράφο.

Μένουν οι ταινίες του… Οι πανανθρώπινες ταινίες του, γιατί όπως έλεγε: «Ελπίζω η ψυχαγωγία που προσφέρω να έχει κάποια επίδραση στους ανθρώπους. Ελπίζω να δουν την ομορφιά που εγώ ο ίδιος αναζητώ. Προσπαθώ να εκφράσω την ομορφιά που αγκαλιάζει όλα τα αληθινά θεμελιώδη συναισθήματα της ανθρωπότητας…».

Α. – Π.

Πηγή : Ριζοσπάστης 27 – 28 / 12 – 2025

Copyright ©