Ο Τζέιμς Τζόις δεν άφησε ποτέ το Διουβλίνο
Παρασκευή, 25/09/2026 11:10
Ο κορυφαίος Ιρλανδός συγγραφέας έζησε το μεγαλύτερο διάστημα της ζωής του εκτός Ιρλανδίας αλλά στην ουσία ποτέ δεν έφυγε από εκεί
Η λογοτεχνία είναι πάνω απ’ όλα βιωματική. Ακόμα και η γλώσσα της είναι μια βιωμένη εμπειρία. Δύσκολα λοιπόν θα μπορούσε να αποκόψει κανείς τον δημιουργό και το έργο του από τον πραγματικό άνθρωπο που μεταμορφώνεται σε αφηγητή.
Η περίπτωση του Τζέιμς Τζόις είναι χαρακτηριστική, καθώς ο κορυφαίος Ιρλανδός συγγραφέας πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του μακριά από την πατρίδα του, στην πραγματικότητα όμως ποτέ δεν… έφυγε από το Δουβλίνο.
Αν οι Δουβλινέζοι και ο Οδυσσέας είναι οι δύο πυλώνες του έργου του, ο σεβασμός στην παράδοση και η ρήξη με αυτήν, τότε τόσο η συλλογή των διηγημάτων όσο και το μυθιστόρημα είναι ένα οδοιπορικό στο Δουβλίνο ή καλύτερα ένας οδόραμα της πόλης, όπως το χαρακτήρισε κάποτε ο ίδιος ο Τζόις.
Η Δουβλινέζικη ψυχή του ρηξικέλευθου συγγραφέα δεν αποδεικνύεται μόνο από τον άτυπο χάρτη που συντάσσει αλλά εντοπίζεται και στην πολυδαίδαλη γλώσσα του, που περιέχει στοιχεία οικογενειακού ιδιώματος αλλά και ντοπιολαλιάς.
Η περίπτωση Τζόις αποδεικνύει για μια ακόμα φορά πως μόνο αυτός που έχει βαθιές ρίζες στο χρόνο και στον τόπο μπορεί να κάνει επανάσταση στη λογοτεχνία.
Διαβάστε Επίσης
Διαβάστε το «ΦΩΣ» καθημερινά στον υπολογιστή σας
Ακολουθήστε το ΦΩΣ στο Facebook και στο Instagram
Όλα τα φύλλα της εφημερίδας, από το 1958 μέχρι σήμερα με σημαντικά αθλητικά γεγονότα, μπορείτε να τα προμηθευτείτε τώρα σε προνομιακή τιμή από το eshop μας
Πηγή : Fosonline.gr
Η Τέχνη δεν προχωρά από μόνη της, πάει μαζί με τη ζωή, η ζωή είναι η Μεγάλη Τέχνη
Προσφορά χαρακτικών έργων από τον χαράκτη Γιάννη Γουρζή στο ΚΚΕ
| Λιθογραφίες με κραγιόν σε τσίγκο. Διαστάσεις έργου 27,5×18 εκ., τυπωμένου σε χαρτί Fabriano 35×25 εκ. |
Ο «Ριζοσπάστης» συζήτησε με τον Γιάννη Γουρζή, χαράκτη και ομότιμο καθηγητή της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών. Αφορμή γι’ αυτήν τη συζήτηση στάθηκε η πρόσφατη προσφορά του καλλιτέχνη προς το ΚΚΕ χαρακτικών έργων τα οποία θα βρίσκονται στο Στέκι Πολιτισμού (έξω από το θεατράκι) στο 52ο Φεστιβάλ ΚΝΕ – «Οδηγητή».
Από τη σύντομη συναναστροφή μας, όπως και από τις απαντήσεις που μας έδωσε, επιβεβαιώνονται όσα ακούγαμε κατά καιρούς από συντρόφους και φίλους που τον γνωρίζουν προσωπικά: Οτι πρόκειται για έναν άνθρωπο γεμάτο αγάπη για τη Χαρακτική και για τον κόσμο, για τη διδασκαλία και για τους μαθητές του. Ετσι εξηγείται ίσως και αυτό που μας είπαν όσοι και όσες πέρασαν ως φοιτητές από τη Σχολή, ότι το Εργαστήριο όπου δίδασκε τόσα χρόνια ο Γιάννης Γουρζής ήταν πάντα ανοιχτό, πάντα ζωντανό.
Ο Γιάννης Γουρζής, ως καθηγητής στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών για 28 χρόνια, «φύτεψε» στους σπουδαστές του την αγάπη για την τέχνη της Χαρακτικής και για τις παραδοσιακές τεχνικές της, τη σημασία της Τέχνης και τον ρόλο της σήμερα. Επίσης διετέλεσε πρόεδρος του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών Ελλάδας στις αρχές της δεκαετίας του ’90. Εργάστηκε για πολλά χρόνια στο Νομισματοκοπείο, χαράσσοντας τα τελευταία χαρτονομίσματα του κράτους (προ του ευρώ). Παράλληλα δημιούργησε και δημιουργεί ένα πολύ σημαντικό και ξεχωριστό έργο, ιδιαίτερο κεφάλαιο στη σύγχρονη ελληνική Χαρακτική.
***
– Ποια είναι η διαδρομή που ακολουθήσατε στην τέχνη της Χαρακτικής;
– Συμπληρώνονται 52 χρόνια – συνυπολογίζοντας και τα χρόνια σπουδών στην ΑΣΚΤ – πορείας ζωής με τη Χαρακτική. Με μικρά διαλείμματα όταν η ζωή αποφάσιζε να θέσει τις δυσκολίες της… Αλλοτε τρέχοντας και άλλοτε σκουντουφλώντας, μερικές φορές γονατίζοντας. Ποτέ γλείφοντας και έρποντας. Γάμοι, παιδιά και εγγόνια παράλληλα… Η Τέχνη δεν προχωρά από μόνη της, πάει μαζί με τη ζωή. Ουσιαστικά η ζωή είναι η Μεγάλη Τέχνη, το τι και πώς, τι απολογισμούς κάνεις. Η Χαρακτική και τα συν αυτή αποτέλεσαν και αποτελούν μέρος της ζωής μου. Και δέντρα φύτεψα και καρπούς πήρα…
| Λιθογραφίες με κραγιόν σε τσίγκο. Διαστάσεις έργου 27,5×18 εκ., τυπωμένου σε χαρτί Fabriano 35×25 εκ. |
Μες στις ίνες του χαρτιού του αγνού ποτίζει το μελάνι, η ανάσα του μυαλού. Δεν υπάρχουν διαλείμματα, δεν έχει σταματημό όταν μετράς τις δυνάμεις σου με τον ρυθμό. Συρτάρια γεμάτα σιωπή, πλάκες που περιμένουν, χιλιάδες γραμμές που χαράχτηκαν και τώρα με κοιτούν. Από το ατσάλι το σκληρό έως την οξιά την τραχιά, πενήντα χρόνια μόχθου να δώσεις στα τυφλά: Μια σύμπτωση χειρουργική, ένα σχέδιο κλεισμένο σε σιωπή, ένα δάσος ολόμαυρο που ζητάει το φως να πάρει… Σαν εργάτης σιωπηλός, η Τέχνη με σπρώχνει τις λέξεις να βρω. Κι όσο υπάρχουν έργα, που κρύβουν ζωή, το καλέμι θα γράφει στον χρόνο τον σκληρό.
***
– Τι ρόλο επιτελεί η χαρακτική σήμερα;
– Παρακολουθώ με προσοχή την πορεία της Χαρακτικής και εντυπωσιάζομαι για την εξάπλωση – διάδοσή της σε διεθνές επίπεδο. Στην Ελλάδα δυσκολεύεται σχετικά όσον αφορά τη διακίνηση. Η αγορά δεν …βολεύεται να υποστηρίξει το χαρακτικό έργο, διότι δεν της αφήνει το κέρδος που θα επιθυμούσε. Η Χαρακτική από τη φύση της απευθύνεται πλατιά στον κόσμο, εξαιτίας της προσιτής τιμής του χαρακτικού έργου. Μέσα από πρωτοβουλίες των ίδιων των χαρακτών και των φορέων τους, δημιουργούνται βάσεις γνώσης και διάδοσης. Είναι βέβαια μια πορεία που θέλει τον χρόνο της.
Απογοήτευση όμως γεννά η αντιμετώπιση της εικαστικής παιδείας από την πολιτεία και η υποτίμησή της στην Εκπαίδευση. Ουσιαστικά στερείται από τις νέες γενιές η δυνατότητα να εξασκήσουν το πνεύμα, την παρατήρηση, τη δεξιοτεχνία και την ευαισθησία. Αυτά είναι τα στοιχεία που φυτεύουν στη συνείδηση έννοιες της κρίσης – κριτικής, του μέτρου, της συναισθηματικής φόρτισης και της αυτοεκτίμησης, διότι ο μαθητής μπορεί να αντιληφθεί τις ιδιαίτερες δυνατότητες που του προσφέρει η Τέχνη και στο τέλος να πει – έστω και από μέσα του – τη φράση «μπορώ», είμαι ικανός.
– Τι σημαίνει η έννοια δάσκαλος για σας;
– Στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών (ΑΣΚΤ), όπως και σε όλα τα ΑΕΙ, το να συμμετέχεις στη ζωή της σημαίνει συνεργασία διδασκόντων – φοιτητών – διοικητικού προσωπικού. Εάν αυτή η συνεργασία κάπου χωλαίνει, τότε όλο το σύστημα κάπου θα πάσχει… Οπότε το να ασχολείσαι μόνο με το διδακτικό έργο δεν υφίσταται πρακτικά, καθόσον οφείλεις να συμμετέχεις ενεργά και με ευθύνη στα ανάλογα συλλογικά όργανα και διαδικασίες.
Τώρα, όσον αφορά το διδακτικό έργο, είναι πολυσύνθετη διεργασία και γεμάτη ευθύνη. Αρκετές φορές δίδασκα πράγματα που αφορούσαν όλους τους φοιτητές του Εργαστηρίου ως ύλη μαθήματος. Αυτό είχε ως προϋπόθεση την προετοιμασία για το μάθημα και την ευθύνη ότι πρέπει να βρει ανταπόκριση από τους φοιτητές όσο το δυνατόν. Αρα έπρεπε να λαμβάνεις υπόψη μια γενική ψυχολογία και να γνωρίζεις το έμψυχο δυναμικό καλά, όσο το δυνατόν. Μετά ερχόταν το δύσκολο, να συνεργαστείς με τον καθέναν χωριστά, να τον «δυναμώσεις» ανάλογα με την προσωπικότητα και την κλίση του, να του εμφυσήσεις γόνιμα την πληροφορία – γνώση – εμπειρία που κατέχεις. Κάθε πρόσωπο έχει την ιδιομορφία του ανεξαρτήτως ηλικίας – είχα ηλικίες από 18 έως 60+, κάθε πρόσωπο έχει τη διαφορετική οικογενειακή του κατάσταση και όλες οι καταστάσεις ήταν παρούσες.
Μια μικρή κοινωνία είναι το Εργαστήριο, αντανάκλαση της γενικότερης κοινωνίας. Μαζί με τον φοιτητή μαθαίνει και ο δάσκαλος, τους δίδασκα και με δίδασκαν. Αυτή η «δουλειά» θέλει αγάπη για να τη φέρεις σε πέρας, θέλει ευθύνη, θέλει κόπο. Ε, αυτό ουσιαστικά δίδασκα, αγάπη – ευθύνη – κόπο. Γενικά πιστεύω ότι κάτι κατάφερα αυτά τα 28 χρόνια της θητείας μου…
***
– Κλείνοντας τη συζήτησή μας, θέλετε να μας πείτε για την πρωτοβουλία που πήρατε να προσφέρετε έργα σας στο ΚΚΕ;
– Αυτή η …φαεινή ιδέα δεν ήρθε ξαφνικά. Οι δύο εικαστικές συνθέσεις, χαρακτικά – λιθογραφίες, μαζί με όλη τη σειρά των τυπωμάτων τους, σκέφτηκα ότι πρέπει να «πιάσουν τόπο». Εξάλλου, η Χαρακτική Τέχνη από τη φύση της είναι για να διαδίδεται στον κόσμο. Ετσι λοιπόν σκέφτηκα να τα δώσω στο ΚΚΕ, για να τα αξιοποιήσει όπως εκείνο νομίζει καλύτερα. Εχοντας εμπιστοσύνη στη δραστηριότητα του Κόμματος για τον Πολιτισμό που αναπτύσσει ειδικά και γενικά, θεωρώ ότι π.χ. το Φεστιβάλ της ΚΝΕ είναι μια τέτοια δραστηριότητα μέσα από πλήθος παρόμοιων δραστηριοτήτων… Η αφορμή ήταν οι άνθρωποι που έχω γνωρίσει στη ζωή μου και που σε δύσκολους καιρούς βρέθηκαν σε εξορίες και βάσανα. Σκεφτόμουν τις νύχτες και τις μέρες που πέρναγαν – πολλά χρόνια κάποιοι – εξαιτίας της ιδεολογίας τους. Με τέτοιες σκέψεις φιλοτεχνήθηκαν τα δύο αυτά έργα.
Είναι δύο θέματα που «έφτιαξα» το 1995 και ήταν μέρος της συλλογής μου. Το περιεχόμενό τους, λουλούδια σε βάζο – άρα κομμένα – σε νυχτερινό τοπίο που φωτίζεται από ένα φεγγάρι που γεμίζει μέχρι να έρθει πάλι φως. Υπαινιγμός κυρίως για τις μέρες και νύχτες που διανύσαμε και διανύουμε, και δεν ξέρουμε τι ξημερώνει. Αυτός λοιπόν ο υπαινιγμός, ως περιεχόμενο των έργων, μου χτύπησε το «καμπανάκι» ότι ήρθε η ώρα να τα αποχωριστώ, ευχόμενος να βρεθούν νέες στέγες φιλοξενίας τους.
Υπαινιγμός
Ανθη κομμένα μέσα σε βάζο,
τρόπαια μιας άνοιξης που πέρασε.
Πάνω στο τραπέζι, φύλλα δάφνης
φυλάνε ακόμη το όνομα του αγώνα.
Σε ουρανό νυχτερινό
η σελήνη ακουμπά το κόκκινο
Τα κομμένα άνθη δεν πέθαναν
έμαθαν στο γυαλί να αναπνέουν.
Ανάμεσα στα κομμένα λουλούδια,
εκεί που όλα μοιάζουν να τελείωσαν,
γεννιέται αθόρυβα η ελπίδα,
άνθος μοναδικό που δεν μπαίνει σε βάζο.
Α. Π.
Πηγή : Ριζοσπάστης 19 – 20 / 9 – 2026
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Αντίο σπουδαίε Πατρίσιο Γκουσμάν
Φρεντερίκ Γουζμαν: Γιατί έχεις εμμονή με τις ιστορίες για το πραξικόπημα του Πινοσέτ; Γιατί θεωρείς ότι είναι τόσο σημαντικό, αφού επανέρχεσαι σε αυτό κάθε φορά.
Πατρίσιο Γκουσμάν: Δεν μπορώ να ξεφύγω από εκείνη τη στιγμή. Είναι σαν να είδα, στα παιδικά μου χρόνια, το σπίτι μου να καίγεται. Και σαν να κάηκαν μπροστά στα μάτια μου όλα τα βιβλία με τις ιστορίες μου, τα παιχνίδια μου, τα αντικείμενά μου, τα κόμικς μου. Νιώθω σαν παιδί που δεν μπορεί να ξεχάσει εκείνη τη φωτιά, η οποία για μένα συνέβη πρόσφατα. Ο χρόνος που έχει περάσει είναι κάτι υποκειμενικό για τον καθένα. Στη Χιλή, όταν ρωτώ τους φίλους μου αν θυμούνται το πραξικόπημα, πολλοί μου λένε ότι ανήκει πια στο μακρινό παρελθόν, ότι έχει περάσει πολύς καιρός. Από την άλλη, για μένα ο χρόνος δεν έχει κυλήσει. Είναι σαν να συνέβη τον προηγούμενο χρόνο, τον προηγούμενο μήνα ή την προηγούμενη εβδομάδα. Είναι σαν να ζω παγιδευμένος σε μια κάψουλα από κεχριμπάρι, όπως εκείνα τα έντομα της αρχαιότητας που έχουν μείνει ακίνητα για πάντα μέσα σε μια σταγόνα…
Με ένα πολύ μικρό απόσπασμα από τη συνομιλία δύο σπουδαίων κινηματογραφιστών αποχαιρετούμε τον υπέροχο Πατρίσιο Γκουσμάν, που έφυγε από τη ζωή προχτές το απόγευμα στα 85 του χρόνια. Ο Χιλιανός κινηματογραφιστής δεν ξέχασε ποτέ εκείνη τη φωτιά. Στο έργο του, που απλώνεται σε έξι δεκαετίες, από όποια χώρα κι αν βρέθηκε, όσες ταινίες κι αν έκανε, κουβαλούσε πάντοτε μέσα του τη Χιλή, τον λαό της, τους αγώνες, τις ελπίδες, τα βασανιστήρια και τη δικτατορία. «Οι νεότεροι διψούν να μάθουν όλα όσα συνέβησαν. Οι παππούδες, οι γονείς και οι δάσκαλοί τους, στην πλειονότητά τους, δεν τους έχουν πει τίποτα με τις πραγματικές λεπτομέρειες. Γι’ αυτό και διψούν για ένα παρελθόν που δεν γνωρίζουν ακριβώς. Ανήκουν επίσης σε μια γενιά που δεν φοβάται. Είναι ανοιχτοί στο να κατανοήσουν τι συνέβη». Τούτη ήταν η αποστολή του, να μη «χορτάσει η λήθη», να υπάρχουν ντοκουμέντα, να μην ξεχαστεί ο πόνος του βασανισμένου, η αγωνία της μάνας του αγνοούμενου, η γροθιά του συντρόφου στη διαδήλωση. Να γραφτούν με τα πιο μελανά γράμματα τα ονόματα των ενόχων. Οπως έλεγε: «Μια χώρα χωρίς ντοκιμαντέρ είναι σαν μια οικογένεια χωρίς άλμπουμ φωτογραφιών». Κι ο Πατρίσιο Γκουσμάν ήταν ο δημιουργός που αφιέρωσε όλη του τη ζωή για να φωτογραφίσει αυτή την «οικογένεια». Του χρωστάμε ότι πέρα από τη συγκλονιστική καταγραφή της πραγματικότητας, οι ταινίες του ήταν βαθιά υπαρξιακές, εκτείνονταν στον χρόνο, τον χώρο, επιχειρούσαν μια βαθιά ανατομία της ψυχής, τη συνειδητοποίηση του πόσο μας διαμορφώνει η πραγματικότητα. Του χρωστάμε ένα εκτενέστερο αφιέρωμα. Αφήνουμε εδώ τίτλους από τις σημαντικότερες ταινίες του για να τις δείτε με ανοιχτή καρδιά και κριτική σκέψη. «Mάχη της Χιλής» (1972-’79, χωρισμένη σε τρία μέρη – «Η εξέγερση της Μπουρζουαζίας», «Το Πραξικόπημα», «Η Δύναμη του Λαού»), «Νοσταλγώντας το Φως» (2010), «Το Μαργαριταρένιο Κουμπί» (2015), «Οροσειρά των Ονείρων» (2019), είναι μερικά από τα σπουδαία αποτυπώματά του σε αυτή τη Γη…
Το ραντεβού μας για το Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους της ΚΝΕ στον κινηματογράφο «Τριανόν» στις 18 και 19 Σεπτέμβρη έγινε πλέον θεσμός. Στη φετινή του 4η έκδοση επιστρέφει καλύτερο από ποτέ και αφορά όλο και περισσότερες ηλικίες. Μας περιμένουν υπέροχες ταινίες μικρού μήκους, ένα Workshop για μικρούς και μεγάλους με θέμα τον παιδικό και εφηβικό κινηματογράφο σε συνεργασία με την «Κάμερα Ζιζάνιο» και μια συζήτηση με τον σκηνοθέτη Λεωνίδα Βαρδαρό για το τόσο σπουδαίο έργο του με τίτλο «Αναζητώντας την αλήθεια μέσα απ’ το ντοκιμαντέρ».
Η επανέκδοση αυτής της εβδομάδας δεν χρειάζεται συστάσεις. Πρόκειται για τη σπουδαία ταινία «Ο Θάνατος ενός Γραφειοκράτη» (Death of a Bureaucrat, 1966) του Τομάς Γκουτιέρες Αλέα.
«Μπέλα Ταρ: Μέχρι το τέλος του κόσμου» τιτλοφορείται το αφιέρωμα στον δημιουργό, που ξεκινάει σήμερα στη «Ριβιέρα» και εκτείνεται έως και τις 26 Σεπτέμβρη με την ειδική προβολή του «Σαταντάνγκο» στο «Αστορ». Θα προβληθούν οι ταινίες «Αρμονίες του Βερκμάιστερ», «Κολαστήριο» και το ντοκιμαντέρ «Πορτρέτο του Μιχάλι Βιγκ», «Το Αλογο του Τορίνο», «Ο Ανθρωπος από το Λονδίνο», «Οικογενειακή Φωλιά», «Φθινοπωρινό Αλμανάκ», «Ο Αουτσάιντερ» και οι «Προκατασκευασμένες Σχέσεις». Παράλληλα προβάλλεται το «Λυκόφως» του Γκιόργκι Φέχερ, σκηνοθέτη που συνδέθηκε με το ίδιο ουγγρικό κινηματογραφικό τοπίο, μαζί με το ντοκιμαντέρ «Κάποτε ήμουν Film-Maker».
Τούτη η εβδομάδα κινηματογραφικά δεν λέει και πολλά πράγματα. Δυστυχώς χάσαμε κάποιες προβολές λόγω του Φεστιβάλ της Δράμας, αλλά εάν δούμε κάτι πραγματικά αξιόλογο θα επανέλθουμε με αναφορά την επόμενη εβδομάδα.
Tennis Maestro / Il Maestro / Αντρέα Ντι Στέφανο / 2025 / 125 λεπτά
Ιταλία, τέλη της δεκαετίας του ’80. Ο 13χρονος Φελίτσε έχει μάθει να ζει με απόλυτη πειθαρχία κάτω από το βάρος των φιλοδοξιών του πατέρα του για μια λαμπρή καριέρα στο τένις. Ομως, η είσοδός του στα τουρνουά εθνικού επιπέδου ανοίγει μπροστά του έναν εντελώς διαφορετικό κόσμο. Τότε η οικογένειά του εμπιστεύεται την προετοιμασία του στον Ραούλ Γκάτι, έναν χαρισματικό αλλά και αντισυμβατικό πρώην πρωταθλητή, που κουβαλά το δικό του αινιγματικό παρελθόν.
Ο Πιερφραντσέσκο Φαβίνο είναι σπουδαίος ηθοποιός, κι αυτό ο Αντρέα Ντι Στέφανο το γνωρίζει πολύ καλά και χτίζει πάνω του ρόλους που ξεδιπλώνουν το ταλέντο του. Αυτή τη φορά μας γυρίζει στη δεκαετία του ’80, για να μας αφηγηθεί μια ιστορία που έχει πολλάκις ειπωθεί, αλλά πάντα έχει ενδιαφέρον. Ποιος είναι κάλος δάσκαλος, εκείνος που καταλαβαίνει την καταπίεση του παιδιού και προσπαθεί να το «απελευθερώσει» από το αβάσταχτο βάρος των προσδοκιών ή εκείνος που αυστηρά τεχνικά του μαθαίνει να κάνει ένα καλό σερβίς στο τένις; Ρητορικό το ερώτημα. Ιδανικά θα απαντούσαμε και τα δύο, όμως κανείς δεν είναι τέλειος, γιατί να είναι το πρώην αστέρι του τερέν που ψάχνει από κάπου να πιαστεί για να μην ξαναπέσει στη θλίψη και τις καταχρήσεις, γιατί έχει κάνει μεγάλα λάθη στη ζωή του; Οι δυο «παράλληλες» ιστορίες που ξεδιπλώνονται, ουσιαστικά έχουν έναν κοινό στόχο, να δείξουν ότι η φθαρτή ανθρώπινη ύπαρξη που γίνεται γονιός πρέπει να έχει σαν μέτρο μόνο την αγάπη. Εκείνη καθοδηγεί την αποδοχή και τη διαμόρφωση του ανθρώπου που φέρνουμε στη ζωή και όχι οι φιλοδοξίες και τα απωθημένα μας. Μια όμορφη ταινία, που ίσως είναι και η πιο αξιόλογη αυτή την εβδομάδα.
Παράλληλες Ιστορίες / Histoires Paralleles / Ασγκάρ Φαραντί / 2026 / 139 λεπτά
Αναζητώντας υλικό για το νέο της μυθιστόρημα, μια εσωστρεφής συγγραφέας παρακολουθεί κρυφά τους γείτονές της στην απέναντι πολυκατοικία. Οταν προσλαμβάνει έναν νεαρό για να την βοηθά στην καθημερινότητά της, δεν φαντάζεται πως η παρουσία του θα ανατρέψει τις ζωές όλων τους.
Ο Ιρανός σκηνοθέτης πολιτογραφείται Γάλλος επίσημα στον τρόπο που αφηγείται τις ιστορίες του, αλλά και στις θεματικές που επιλέγει. Τούτη η μεταστροφή του σκηνοθέτη των «Ενας Χωρισμός» και του «Εμποράκου» δυστυχώς τον κάνει να χάνει τη σπουδαία ιρανική ταυτότητα και ματιά που τον έκανε ξεχωριστό. Αυτή η ταινία θα μπορούσε να έχει γυριστεί από έναν οποιονδήποτε σκηνοθέτη και δεν θυμίζει σε τίποτα τα αφηγηματικά εργαλεία του Φαραντί. Βασισμένος στον «Δεκάλογο» του Κριστόφ Κισλόφσκι, φτιάχνει μια ιστορία με ενδιαφέροντα πυρήνα αλλά πολύ χλιαρή πλοκή, σκηνοθεσία και ατμόσφαιρα. Αυτό φαίνεται και στην αμηχανία των ηθοποιών του, που ανήκουν στην «Εθνική Γαλλίας», ενδεικτικά αναφέρουμε τους Ιζαμπέλ Ιπέρ, Βιρζινί Εφιρά, Βενσάν Κασέλ, Πιερ Νινέ, Αντάμ Μπεσά και Κατρίν Ντενέβ… Με τέτοιο καστ θα είχε κανείς όλες τις δυνατότητες να δημιουργήσει τουλάχιστον μια σπουδαία ταινία μόνο και μόνο από τις ερμηνείες τους, αλλά…
Κότα / Hen / Γκιόργκι Πάλφι / 2025 / 96 λεπτά
Μια μαύρη κότα γεννιέται σε ένα βιομηχανικό πτηνοτροφείο, ανάμεσα σε εκατοντάδες κίτρινα κοτοπουλάκια. Οταν μεταφέρεται με φορτηγό προς ένα άγνωστο μέλλον, καταφέρνει να δραπετεύσει και βρίσκει καταφύγιο στην αυλή ενός ετοιμόρροπου εστιατορίου. Εκεί έρχεται αντιμέτωπη με την ιεραρχία στο κοτέτσι, προστατεύει τα αυγά της και συγκρούεται με την ανθρώπινη σκληρότητα.
Οταν μιλάμε για αντισυμβατική ματιά, στην προκειμένη ταινία συναντάμε τον ορισμό της. Το πιο αξιοπερίεργο από όλα είναι πως ο θεατής ταυτίζεται με την κότα. Για αυτή την ταύτιση ευθύνονται αυτά που διαδραματίζονται μπροστά στα ματιά της (μας), τα οποία είναι μεν σε υπερθετικό βαθμό ακραία, αλλά πατούν στον ρεαλισμό. Κανείς δεν θα ήθελε να ταυτιστεί με τους ανθρώπους της ταινίας που έχουν χάσει κάθε ανθρωπιά και κερδίζουν απ’ τον πόνο του κατατρεγμένου. Αυτή η ταινία είχε ένα πραγματικά πολύ δύσκολο γύρισμα και σίγουρα έχει μια πολύ ιδιαίτερη γραφή και ατμόσφαιρα. Αρχικά μοιάζει «παράλογο» να βλέπουμε την κοινωνία μέσα από τα μάτια μιας κότας, όμως παράλληλα είναι πολύ έξυπνο γιατί η κότα είναι η προσωποποίηση της αθωότητας, ο σιωπηλός μάρτυρας του εγκλήματος. Κι αν η κότα δεν μπορεί να αποφασίσει για τη μοίρα της, οι άνθρωποι μπορούν και να επιλέξουν την πορεία τους και να διαμορφώσουν τη μοίρα τους. Σημασία λοιπόν έχει τι θέση παίρνουμε για τα ζητήματα της σύγχρονης κοινωνίας και ποια πλευρά διαλέγουμε να υπηρετήσουμε. Μια πολύ παράδοξη ταινία, που μας κάνει να προβληματιστούμε!
Π. Α.
Πηγή : Ριζοσπάστης 17 – 9 – 2026
Μάιλς Ντέιβις – Τα σύνορα της ιδιοφυΐας
Τρίτη, 15/09/2026 09:30
Ο κορυφαίος μουσικός του 20ου αιώνα που έδωσε στη μουσική το νέο της πρόσωπο
Μη γελιόμαστε, η τέχνη είναι μια γηραιά κυρία κι η αποστολή ενός καλλιτέχνη είναι να της κρύβει χρόνια. Φτάσαμε στην εποχή μας με ένα γερασμένο πολιτισμό, όπου όλα μοιάζουν λίγο πολύ deja vu, με ένα αίσθημα αμηχανίας απέναντι στα επιτεύγματα του παρελθόντος.
Κι όμως υπήρξαν γίγαντες και στα χρόνια της νεωτερικότητας ώστε να μπορούμε να καυχόμαστε για ένα Πόλοκ, για ένα Φόκνερ, για ένα Στραβίνσκι, για μια Άργκεριχ, για μια Χέπγουορθ αλλά και για ένα Μάιλς Ντέιβις. Ο μάγος της τζαζ υπήρξε αναμφίβολα ο πιο επιδραστικός μουσικός του 20ου αιώνα, επιδεικνύοντας μια απαράμιλλη ικανότητα να αναζωογονεί συνεχώς το γερασμένο πρόσωπο της παγκόσμιας μουσικής.
Όταν κανείς μελετά μια ιδιοφυΐα τέτοιου μεγέθους, θα πρέπει να αντισταθεί στον πειρασμό να την κατακερματίσει σε επεισόδια. Είναι σχεδόν άνευ σημασίας να ερμηνεύσει κανείς το ταλέντο με βάση τα βιώματα μιας ζωής, όσο συγκλονιστική κι αν φαντάζει στα μάτια μας. Κι είναι η αλήθεια ότι η ζωή του Ντέιβις κάθε άλλο παρά συνηθισμένη ήταν. Αλλά ποια ζωή είναι συνηθισμένη; Όλοι μοιραζόμαστε τραυματικές εμπειρίες, αδιανόητες αδικίες, δυσκολίες, γινόμαστε θύματα κοινωνικών διακρίσεων σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, αναρρώνουμε κάθε τόσο από ερωτικές απογοητεύσεις, ματαιώσεις, από απώλειες αγαπημένων μας, από πάθη και εθισμούς, από προσωπικές τραγωδίες κάθε λογής. Όλα αυτά ωστόσο δεν μας καθιστούν ιδιοφυείς.
Το χάρισμα προΰπάρχει, όπως και η κλίση σε κάτι, και κανείς δεν μπορεί εκ των προτέρων να προβλέψει πόσο βαθιά είναι η φλέβα της δημιουργίας. Αν προσπαθήσει κανείς να υπολογίσει την προσφορά του Ντέιβις στην παγκόσμια μουσική, τις μεταπηδήσεις του από το ένα είδος τζαζ στο άλλο, την γενεσιουργό δύναμη του ταλέντου του, τον κοσμογονικό χαρακτήρα του έργου του, τους καλλιτέχνες που ανέδειξε και ενέπνευσε, τους προσανατολισμούς που υπέδειξε, θα χαθεί μέσα στον λαβύρινθο απεριόριστων δυνατοτήτων. Ξεκινώντας από το θρυλικό bebop ο Ντέιβις θα φτάσει με την τρομπέτα του, ως την jazz fusion, έχοντας υπηρετήσει με το ίδιο πάθος και την cool αλλά και την modal jazz. Δεκάδες μουσικοί του οφείλουν σχεδόν τα πάντα. Αυτός ο star maker μας σύστησε δεξιοτέχνες σαν τον Κολτρέιν, τον Χάνκοκ, τον Μπιλ Έβανς, τον Τόνι Γουίλιαμς. Και τι θα ήταν άραγε η μουσική σήμερα χωρίς το Kind of blue, το Bitches Brew αλλά και το Sketches of Spain;
Διαβάστε Επίσης
Η χρησιμότητα των «ελικοπτέρων» και η βελτίωση που απαιτείται
Διαβάστε το «ΦΩΣ» καθημερινά στον υπολογιστή σας
Ακολουθήστε το ΦΩΣ στο Facebook και στο Instagram
Όλα τα φύλλα της εφημερίδας, από το 1958 μέχρι σήμερα με σημαντικά αθλητικά γεγονότα, μπορείτε να τα προμηθευτείτε τώρα σε προνομιακή τιμή από το eshop μας
- Μουσική
- Bitches Brew
- bebop
- Μάιλς Ντέιβις
- Kind Of Blue
- Sketches of Spain
- Jazz
- modal jazz
- cool jazz
- jazz fusion
Πηγή : Fosonline.gr
Ο Οδυσσέας του Τζόις κι ο Οδυσσέας του Νόλαν
Κυριακή, 06/09/2026 10:55
Ο Ομηρικός ήρωας θα είναι πάντα ο πιο συναρπαστικός χαρακτήρας της παγκόσμιας λογοτεχνίας
Θα περίμενε κανείς πως καθώς περνούν οι αιώνες και οι εποχές διαδέχονται η μία την άλλη στην ολοένα εξελισσόμενη ανθρωπότητα, η τέχνη θα είχε με τη σειρά της μια ανάλογα ανοδική πορεία, θα κατακτούσαμε τουτέστιν συνεχώς υψηλότερες κορυφές στη γεωγραφία της ανθρώπινης δημιουργίας.
Τα πράγματα ωστόσο παίρνουν αντίστροφη πορεία και καθώς αλλάζουμε εποχές αφήνουμε πίσω μας τα μεγάλα έργα στη μουσική, στην τέχνη, στη λογοτεχνία. Είναι μάλλον απίθανο να ξαναδούμε στο μέλλον έναν Όμηρο, ένα Σαίξπηρ, ένα Μπετόβεν, ένα Ρέμπραντ ή έστω ένα Τολστόι.
Στο άχρονο τοπίο της λογοτεχνίας, για παράδειγμα, ένας ήρωας σαν τον Οδυσσέα δεν αναμένεται να ξεπεραστεί ποτέ, ακόμα και από εραλδικούς χαρακτήρες όπως ο Δον Κιχώτης ή ο Άμλετ. Στην καλύτερη περίπτωση, αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να παρωδήσουμε τον ομηρικό χαρακτήρα κι αυτό όμως απαιτεί μια ιδιοφυία όπως ο Τζόις, που αναγνωρίζοντας την υπεροχή του Ομηρικού βασιλιά, εμπνεύστηκε ένα μυθιστόρημα που όπως λέμε σήμερα, έβαλε τέρμα σε όλα τα άλλα μυθιστορήματα. Η λάμψη και η γοητεία του Οδυσσέα βέβαια δεν γίνεται να εξαντληθεί ούτε από ένα τέτοιο λογοτεχνικό αριστούργημα. Ο εκθαμβωτικός μοντερνισμός του Τζόις εγκιβώτισε μέσα στις σελίδες μια δουβλινέζικης μέρας όλη σχεδόν τη λογοτεχνία που αξίζει κανείς να γνωρίζει. Η ανακεφαλαίωση του λογοτεχνικού ύφους μιας ηγεμονεύουσας γλώσσας, όπως η αγγλική, είναι επίσης ένα κορυφαίο επίτευγμα του Ιρλανδού συγγραφέα.
Στις μέρες μας ο Οδυσσέας εξακολουθεί, όπως είναι φυσικό, να μας απασχολεί δημιουργικά. Ο Κρίστοφερ Νόλαν, ηχηρή φωνή της έβδομης τέχνης, εμπνεύστηκε με τη σειρά του μια φιλοδοξία ταινία επικών διαστάσεων ικανή να αναδιηγηθεί με όρους χολιγουντιανούς την θεμελιώδη περιπέτεια του δυτικού πολιτισμού. Τα δύο προσωπεία του Ομηρικού βασιλιά δεν είναι ασφαλώς συγκρίσιμα. Ο Τζόις επιχείρησε να δώσει ένα νέο προσανατολισμό στο μυθιστόρημα ως περιπέτεια του ύφους. Κατά μία έννοια στο έργο του ήρωες είναι οι λέξεις και όχι οι χαρακτήρες.
Ο Νόλαν, από την πλευρά του, αρκείται στην κινηματογραφική απόδοση ενός αρχέγονου μύθου, στην απεικόνιση ενός κόσμου που από μόνος του υπερβαίνει το ανθρώπινο μέτρο. Τα ενσταντανέ του ακολουθούν όσο γίνεται τα ομηρικά μονοπάτια, με λελογισμένες παρεμβάσεις και αποκλίσεις. Τα όρια και οι στόχοι του κινηματογράφου και της λογοτεχνίας ασφαλώς διαφέρουν. Ο κινηματογράφος θα διηγείται πάντοτε μια ιστορία που οργανικά τουλάχιστον δεν του ανήκει. Η λογοτεχνία και ειδικά το μυθιστόρημα δεν θα μπορούσε παρά μόνο να παρωδήσει αυτή την ιστορία, χρησιμοποιώντας την, όπως στην περίπτωση του Τζόις, ως αφορμή για ανανέωση του αφηγηματικού λόγου.
Διαβάστε Επίσης
Διαβάστε το «ΦΩΣ» καθημερινά στον υπολογιστή σας
Ακολουθήστε το ΦΩΣ στο Facebook και στο Instagram
Όλα τα φύλλα της εφημερίδας, από το 1958 μέχρι σήμερα με σημαντικά αθλητικά γεγονότα, μπορείτε να τα προμηθευτείτε τώρα σε προνομιακή τιμή από το eshop μας
- Πολιτισμός
- λογοτεχνία και κινηματογράφος
- Οδυσσέας
- «Οδύσσεια»
- Κρίστοφερ Νόλαν
- Τζέιμς Τζόις
- Όμηρος
- Πηγή : Fosonline.gr
T.Σ. Έλιοτ – Τα Τέσσερα Κουαρτέτα: Η ποίηση προαναγγέλλει το ροκ της εποχής μας
Σάββατο, 05/09/2026 10:33
Τα Τέσσερα Κουαρτέτα το κορυφαίο ίσως ποίημα του 20ου αιώνα είναι μια ροκ μπαλάντα για τον άνθρωπο, τον κόσμο, τον χρόνο και τη μνήμη
Τα Τέσσερα Κουαρτέτα του Τ.Σ. Έλιοτ αποτελούν ασφαλώς το επιστέγασμα του ποιητικού έργου ενός μοντερνιστή. Ο Έλιοτ παραμένει πνευματικο παιδί του Γέιτς, του σπουδαίου Ιρλανδού που καθάρισε την ποίηση από κάθε περίσσευμα λυρισμού και μελοδραματισμού. Ο ίδιος ο Έλιοτ έδωσε αφηγηματικό προβάδισμα στα ποιήματά του, θέλοντας έτσι να περιγράψει, να σχολιάσει και να ερμηνεύσει την εποχή του σε σχέση με όλες τις άλλες εποχές, να εντοιχίσει την κοινωνία στον ατέρμονα χρόνο, να χαρίσει στην ίδια την ποίηση όλα τα πλεονεκτήματα της μουσικής.
Τα πενταμερή τέσσερα κουαρτέτα φέρουν το καθένα ένα τοπωνύμιο σαν ποιητικό οικόσημο που δηλωνει τη συνάφεια της γεωγραφίας ως ερμηνευτικής του χώρου και της Ιστορίας ως ανακεφαλαίωσης του χρόνου. Η δομή του έργου παραπέμπει στα ύστερα κουαρτέτα εγχόρδων του Μπετόβεν, με κάποια γλωσσικά ριφ που επαναλαμβάνονται ακολουθώντας την κυκλική κίνηση του χρόνου όπως μόνο η μουσική μπορεί να συλλάβει. Το δραματικό αφηγηματικό στοιχείο και η συνεχής, υφέρπουσα καταγγελία της ίδιας της Ιατορίας σε μια στιγμή που ο κόσμος αποσυντίθεται για να ανομορφωθεί σε κάτι νέο, αναδίδει μια ροκιά που θα την συναντήσουμε δεκαετίες αργότερα σε τραγούδια των Doors, των Eagles, των Pink Floyd ή των Led Zeppelin.
East Cocker
Ο Έλιοτ δεν ήταν μόνο ένας μοντερνιστής. Ήταν ένας εξαιρετικά μοντέρνος ποιητής που ξεπερνά ακόμα και τα σύνορα της δικής μας εποχής και θα τον συναντήσουμε εκ νέου στα χρόνια που θα έρθουν. Είναι από τους δημιουργούς που εμπνέουν το μέλλον που θα θέλαμε να φτιάξουμε.
In my end is my beginning, ο πρώτος στίχος από το δεύτερο κουαρτέτο που επιγράφεται ως East Cocker, ένα ποίημα που δημιουργεί εικόνες για εξώφυλλο ενός δίσκου ροκ συγκροτήματος. Ο Τ.Σ. Έλιοτ είναι ο πατέρας μιας ροκ μουσικής που αγαπήσαμε κάποτε με πάθος και ακόμα τραγουδάμε.
Διαβάστε Επίσης
Ολυμπιακός: Σε περιμένουμε πίσω, σπουδαίε Αγιούμπ
Διαβάστε το «ΦΩΣ» καθημερινά στον υπολογιστή σας
Ακολουθήστε το ΦΩΣ στο Facebook και στο Instagram
Όλα τα φύλλα της εφημερίδας, από το 1958 μέχρι σήμερα με σημαντικά αθλητικά γεγονότα, μπορείτε να τα προμηθευτείτε τώρα σε προνομιακή τιμή από το eshop μας
Πηγή : Fosonline.gr
Το μυθιστόρημα είναι ένα εργαστήριο για τα πειράματα της φιλοσοφίας
Παρασκευή, 04/09/2026 11:10
Αφ ης στιγμής ο άνθρωπος είναι σκεπτόμενο ον, η φιλοσοφία είναι αρχή και θεμέλιο του ανθρώπινου πνεύματος
Το μυθιστόρημα εκτός από συστατικό στοιχείο της νεωτερικής εποχής παραμένει επιφανής εταίρος της ανθρώπινης σκέψης. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι κατά γενική ομολογία οι μυθιστοριογράφοι του 19ου αιώνα παρήγαγαν περισσότερη φιλοσοφία από ό,τι οι κατ’ επάγγελμα φιλόσοφοι. Όπως δεν είναι τυχαίος και ο ορισμός που δίνει ο Καμύ στο μυθιστόρημα: «Φιλοσοφία σε εικόνες». Ο ίδιος ο Καμύ μας παροτρύνει: «Θες να φιλοσοφήσεις, γράψε μυθιστόρημα».
Το μυθιστόρημα επιβεβαιώνει την αλήθεια της βαθιάς διαλεκτικής του Χέγκελ που προτάσσει το σχήμα θέση-αντίθεση. Ο άνθρωπος δεν είναι ικανός να ζει συνεχώς σε απόλυτη αρμονία ούτε να επιλύει όλα του τα προβλήματα. Από την άλλη ο μυθιστοριογράφος ή ο φιλόσοφος παρατηρούν, σχολιάζουν, ερμηνεύουν την πραγματικότητα χωρίς να μπορούν να παρέμβουν στα γεγονότα.
Είτε το θέλουμε είτε όχι το μυθιστόρημα είναι το εργαστήριο μέσα στο οποίο η φιλοσοφία επιτελεί τα πιο ενδιαφέροντα πειράματά της. Αρκεί μόνο η λογοτεχνία να μην πιστέψει ποτέ πως μπορεί να οργανώσει, να «νοικοκυρέψει», ούτως ειπείν, τον κόσμο γιατί όπως λέει ο Βίτολντ Γκομπρόβιτς: Είναι θλιβερός και επιεικώς γελοίος ο συγγραφέας που θεωρεί τον εαυτό του κύριο της πραγματικότητας.
Διαβάστε Επίσης
Ολυμπιακός: Σε περιμένουμε πίσω, σπουδαίε Αγιούμπ
Διαβάστε το «ΦΩΣ» καθημερινά στον υπολογιστή σας
Ακολουθήστε το ΦΩΣ στο Facebook και στο Instagram
Όλα τα φύλλα της εφημερίδας, από το 1958 μέχρι σήμερα με σημαντικά αθλητικά γεγονότα, μπορείτε να τα προμηθευτείτε τώρα σε προνομιακή τιμή από το eshop μας
Ιμπρεσιονισμός – Η εγκατάλειψη του ατελιέ και η πρακτική του en plain air
Πέμπτη, 03/09/2026 11:46
Η ζωγραφική βγαίνει στο ύπαιθρο αλλάζοντας τα πάντα στην εικαστική πραγματικότητα
Οι ιμπρεσιονιστές εγκατέλειψαν το περίκλειστο, σκοτεινό ατελιέ, που στην ουσία αποτελούσε για τον εκάστοτε ζωγράφο ένα σκηνικό καλλιτεχνικής δημιουργίας και βγήκαν στο ύπαιθρο εγκαινιάζοντας μια πρακτική γνωστή ως en plain air. Ακολούθησε ο θρίαμβος του φωτός και του χρώματος σε συνθήκες απόλυτα φυσικές, στοιχείο που αν σήμερα θεωρείται αυτονόητο παρέμενε ταμπού αιώνων στην εικαστική πραγματικότητα.
Η εγκατάλειψη του ατελιέ αποτέλεσε τον θρίαμβο της νεωτερικότητας ενάντια στον αποστειρωμένο ακαδημαϊσμό της βιομηχανικής εποχής. Οι ιμπρεσιονιστές, ωστόσο, είναι «καταδικασμένοι» να αναζητούν το εφήμερο, την φευγαλέα εντύπωση της στιγμής, μέσα στη μέρα που όλα αλλάζουν από λεπτό σε λεπτό – το φως του ήλιου, οι σκιές ακόμα και οι αντανακλάσεις στο νερό ή στον βράχο. Οι όγκοι μεταμορφώνονται πολλές φορές, χάνουν και ξαναβρίσκουν το εκτόπισμά τους μέσα στο χώρο και στον χρόνο. Τα θρησκευτικά και μυθολογικά θέματα, ακόμα και η ίδια η Ιστορία αντιμετωπίζονται πια ως απολιθώματα από τους καλλιτέχνες οι οποίοι στρέφονται ανεπιστρεπτί στην καθημερινή ζωή και στα φυσικά τοπία.
Η συνδρομή της τεχνολογίας δεν είναι καθόλου αμελητέα στην εξέλιξη του ιμπρεσιονισμού και της μοντέρνας, καθώς τα έτοιμα μεταλλικά σωληνάρια για τα χρώματα και το φορητό καβαλέτο διευκόλυναν την έξοδο στη φύση. Η υπαίθρια ζωγραφική μετέβαλε επίσης και τα χαρακτηριστικά της δημιουργίας, επιβάλλοντας την τεχνική της ταχείας, κοφτής πινελιάς, τα καθαρά χρώματα και την αλλαγή της θεματολογίας. Οι καλλιτέχνες της πρωτοπορίας, ο Μονέ, ο Πισαρό, ο Ρενουάρ και οι άλλοι, έκαναν τη φύση εργαστήριό τους, εγκαινιάζοντας τη μοντέρνα τέχνη.
Διαβάστε το «ΦΩΣ» καθημερινά στον υπολογιστή σας
Ακολουθήστε το ΦΩΣ στο Facebook και στο Instagram
Όλα τα φύλλα της εφημερίδας, από το 1958 μέχρι σήμερα με σημαντικά αθλητικά γεγονότα, μπορείτε να τα προμηθευτείτε τώρα σε προνομιακή τιμή από το eshop μας
Πηγή : Fosonline.gr
Οι νυκτωδίες του Σοπέν – Ένας ύμνος στην ανθρώπινη ψυχή
Τετάρτη, 02/09/2026 10:34
Ένα σπονδυλωτό έργο φιλοσοφίας, αφήγησης και δεξιοτεχνίας τα νυκτερινά του Σοπέν αναδεικνύουν το μεγαλείο της ανθρώπινης ψυχής
Είκοσι ένα μουσικά έργα, σαν σύντομες ιστορίες φαντασίας και μουσικής ευαισθησίας, τα νυκτερινά του Σοπέν αναδεικνύουν πάνω από όλα την υπεροχή και την πληρότητα του πιάνου στην παγκόσμια μουσική. Ένα σπονδυλωτό αριστούργημα που η δημιουργία του εκτείνεται σε μια ολόκληρη εικοσαετία από το 1827 έως το 1846 απαιτώντας από τον εκάστοτε σολίστα υψηλή δόση δεξιοτεχνίας και ευαισθησίας, εμβαθύνει ουσιαστικά στην ανθρώπινη ψυχή και στην περιπέτεια του ανθρώπου, ανακεφαλαιώνοντας ένα κομμάτι της Ιστορίας αυτού του κόσμου. Τα νυκτερινά αναδεικνύουν την υπαρξιακή μοναξιά του πιανίστα και αποτελούν κορυφαίο δείγμα ρεπερτορίου στην κλασική μουσική. Ο Σοπέν κατάφερε να συνδυάσει ισόποσες δόσεις μελωδίας, αρμονίας και δεξιοτεχνικής ευαισθησίας, αφήνοντας πίσω του αθάνατους ήχους, φράσεις που χαρακτηρίζουν τον ανθρώπινο πολιτισμό και την πορεία της ανθρωπότητας προς μια ιδανική τελείωση.
Η περιοδική δημοσίευση των νυκτερινών σε αυτή τη γόνιμη εικοσαετία του συνθέτη, (1827-1846) παρουσιάζει μια παράξενη συμμετρία καθώς τα έργα εκδίδονται σε συστοιχίες των δύο ή τριών ανά περίπτωση. Από το πρώτο έως και το δέκατο όγδοο, όλα είδαν το φως της δημοσιότητας όσο ο συνθέτης βρισκόταν εν ζωή. Ο Σοπέν συνέθεσε πρώτα το 19ο και το 20ο, αλλά δεν δημοσιεύτηκαν παρά όταν είχε πια πεθάνει. Το εικοστό πρώτο αρχικά δεν χαρακτηρίστηκε ως νυκτερινό, όμως μετά τη δημοσίευσή του το 1870, συμπεριλήφθηκε κι αυτό στον επίμαχο κύκλο.
Η γνωστή πια ιστορία του Βουαντίσουαφ Σπίλμαν, του πολωνού πιανίστα που έπαιζε ζωντανά στο κρατικό πολωνικό ραδιόφωνο το νυκτερινό σε ντο δίεση ελάσσονα, όταν οι γερμανικές βόμβες έπληξαν τον ραδιοφωνικό σταθμό, διακόπτοντας βίαια τη μουσική και τη λειτουργία του σταθμού για τα επόμενα έξι χρόνια, έδωσαν στο δημιουργικό μεγαλείο του Σοπέν μια δραματική διάσταση. Η περιπέτεια της επιβίωσής του στο γκέτο της Βαρσοβίας έγινε ευρέως γνωστή μέσα από την οσκαρική ταινία Ο Πιανίστας (2002) του Ρόμαν Πολάνσκι.
Διαβάστε Επίσης
Διαβάστε το «ΦΩΣ» καθημερινά στον υπολογιστή σας
Ακολουθήστε το ΦΩΣ στο Facebook και στο Instagram
Όλα τα φύλλα της εφημερίδας, από το 1958 μέχρι σήμερα με σημαντικά αθλητικά γεγονότα, μπορείτε να τα προμηθευτείτε τώρα σε προνομιακή τιμή από το eshop μας
Η μαντλέν του Προυστ – Το ταλέντο δεν εξηγείται
Τρίτη, 01/09/2026 11:26
Μια τυχαία αισθητηριακή εμπειρία αρκεί για να κινητοποιηθεί η μνήμη;
Η μαντλέν του Προυστ αποτελεί έναν από τους διασημότερους αφηγηματικούς όρους στην Ιστορία της λογοτεχνίας. Μια τυχαία αισθητηριακή εμπειρία που προκαλείται από ένα κομμάτι κέικ βουτηγμένο στο τσάι ανασύρει ένα ολόκληρο κόσμο από τη λήθη πυροδοτώντας μια μυθιστορηματική κοσμογονία με τίτλο Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο. Κάποιοι πιστεύουν ακόμα ότι η εμπειρία αυτή αρκεί για να εξηγηθεί το μεγαλειώδες επίτευγμα του Προυστ, προτάσσοντας ως γενεσιουργό αιτία της αφηγηματικής κοσμογονίας. Πρόκειται για μια απλοϊκή ερμηνεία του Προυστικού ταλέντου, στον ίδιο βαθμό που ο δυνάστης πατέρας ενός γερμανόφωνου Τσέχου με εβραϊκή καταγωγή ενθάρρυνε στο γιο του έργα όπως η «Μεταμόφωση» και η «Δίκη».
Είναι σχεδόν αστείο να επικαλούμαστε μια λεπτομέρεια από τη ζωή ενός ανθρώπου, ως καθοριστικό παράγοντα της ικανότητάς του να δημιουργεί σπουδαία πράγματα. Το ταλέντο είναι πάντοτε κάτι περισσότερο και για να το προσεγγίσουμε δεν αρκεί να ανακαλύψουμε περιστατικά και συνθήκες που το γονιμοποιούν. Αποτελεί μια α πριόρι συνθήκη που υπολογίζεται με όρους αισθητικής, φιλοσοφίας και πνευματικής εγρήγορσης.
Το σίγουρο είναι ότι όσο δεν καταφέρνουμε να προσεγγίσουμε σοβαρά το ταλέντο, δεν θα είμαστε σε θέση να προσεγγίσουμε ούτε και τα δημιουργήματά του. Ας δώσουμε λοιπόν στην μαντλέν του Προυστ την σημασία που της αρμόζει, αφού πρόκειται απλά για τη θρυαλλίδα και όχι για ολόκληρο τον εκρηκτικό μηχανισμό της δημιουργίας.
Διαβάστε Επίσης
Σπανούλης: «Όλοι κατέθεσαν ψυχή – Να μην ξεπερνάει τα όρια η κριτική»
Διαβάστε το «ΦΩΣ» καθημερινά στον υπολογιστή σας
Ακολουθήστε το ΦΩΣ στο Facebook και στο Instagram
Όλα τα φύλλα της εφημερίδας, από το 1958 μέχρι σήμερα με σημαντικά αθλητικά γεγονότα, μπορείτε να τα προμηθευτείτε τώρα σε προνομιακή τιμή από το eshop μας
Ο Ξένος – Η ταινία και το μυθιστόρημα
Σάββατο, 29/08/2026 11:26
Η νέα κινηματογραφική μεταφορά ενός μυθιστορήματος που αποτέλεσε διαχωριστική γραμμή στη λογοτεχνία ήταν το μεγάλο νέο του καλοκαιριού
Ο κινηματογράφος είναι η τέχνη της εποχής μας, λαμπερός διάδοχος του μυθιστορήματος. Οι κάθε λογής πειραματισμοί με τους οποίους μπολιάστηκε η μεγάλη αφήγηση ήδη από τις αρχές του προηγούμενου αιώνα απομάκρυναν ένα μεγάλο αριθμό αναγνωστών από τις σελίδες των βιβλίων, οδηγώντας τους στις οθόνες των κινηματογραφικών αιθουσών. Η κινηματογραφική βιομηχανία που γιγαντώθηκε μεταπολεμικά απείλησε να αφανίσει τη χάρτινη αφήγηση. Από τη μακρινή δεκαετία του ’70 οι θεωρητικοί της λογοτεχνίας μιλούσαν για το τέλος του μυθιστορήματος. Την ίδια εποχή ο κινηματογράφος έχανε έδαφος από το «σπιτικό φαγητό» της τηλεόρασης και από την εκχυδαϊσμένη αισθητική της καταναλωτικής μας κοινωνίας,
Στο φόρτε της τεχνολογίας, στην τρίτη δεκαετία της νέας χιλιετίας, ο κινηματογράφος μοιάζει αλώβητος στη μάχη της εικόνας, το ίδιο αλώβητο ωστόσο φαντάζει και το μυθιστόρημα, που εξακολουθεί να γράφεται σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της υφηλίου. Η νέα κινηματογραφική μεταφορά του «Ξένου» του Αλμπέρ Καμύ από τον Φρανσουά Οζόν είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αρμονικής συνύπαρξης των δύο τεχνών. Ο πολυβραβευμένος Γάλλος συγγραφέας μπήκε στον κόσμο του Καμύ με απρόσμενα μεγάλο σεβασμό, δημιουργώντας μια ταινία που ακολουθεί ευλαβικά το νήμα μιας ιστορίας από την οποία απέχουμε ήδη ένα αιώνα. Η ταινία αποτελεί μια πιστή, σχεδόν αδιαμεσολάβητη ανάγνωση του βιβλίου, αποδεικνύοντας πως μια τέχνη μπορεί να είναι υψηλή ακόμα κι όταν σέβεται υπερβολικά μια άλλη.
Ο κινηματογράφος του Οζόν είναι μια αριστουργηματική σεκάνς εικόνων, μερικές από τις οποίες αντιγράφουν φωτογραφικά ενσταντανέ από τη ζωή του Καμύ. Τα μικρά και μεγάλα επεισόδια από τον Ξένο παρελαύνουν μπροστά μας σαν σταθμοί από μια μαγεμένη διαδρομή. Ο σκηνοθετικός μινιμαλισμός του γάλλου σκηνοθέτη είναι κατά κάποιο τρόπο ένας δημιουργικός φόρος τιμής στον εθνικό συγγραφέα της Γαλλίας. Είναι όμως και μια αισιόδοξη νότα για τη συνύπαρξη των τεχνών αλλά και για την επιβίωση της μυθιστορηματικής μνήμης αλλά και της παρουσίας του μυθιστορήματος στην αντιμυθιστορηματική μας εποχή.
Διαβάστε Επίσης
Μουζακίτης: «Σας αγαπάω με όλη μου την καρδιά, εις το επανιδείν»
Διαβάστε το «ΦΩΣ» καθημερινά στον υπολογιστή σας
Ακολουθήστε το ΦΩΣ στο Facebook και στο Instagram
Όλα τα φύλλα της εφημερίδας, από το 1958 μέχρι σήμερα με σημαντικά αθλητικά γεγονότα, μπορείτε να τα προμηθευτείτε τώρα σε προνομιακή τιμή από το eshop μας
Παρασκευή, 21/08/2026 11:53
Ακούγεται σχεδόν σαν προσβολή ένας τέτοιος ισχυρισμός Κι όμως…
Είναι προφανώς ιστορικό ατόπημα να ισχυριζόμαστε πως η ανθρωπότητα συνεχίζει να βρίσκεται στο στάδιο της νεολιθικής εποχής. Κάποιος με στοιχειώδεις ιστορικές γνώσεις θα σου πει ότι η νεολιθική εποχή έχει τελειώσει εδώ και χιλιετίες, μετά την ανακάλυψη και τη χρήση των μετάλλων, με την εμφάνιση της γραφής και των μεγάλων πολιτισμών.
Από την άλλη, ωστόσο, οι βασικές παράμετροι της νεολιθικής εποχής ισχύουν ακόμα και σήμερα. Η ύπαρξη κυρίαρχων και αργόσχολων τάξεων, ο θεσμός ενός αυταρχικού κράτους, οι πόλεμοι μεταξύ κρατών, παραμένουν τα θεμέλια της Ιστορίας που μας απομακρύνουν διακριτά από την εποχή των μικρών ομάδων κυνηγών-συλλεκτών. Ωστόσο από τα νεολιθικά μας σύνορα δεν έχουμε βγει ακόμα κι αν ζούμε στην εποχή της τεχνολογίας και του διαστήματος. Στην πραγματικότητα παραμένουμε νεολιθικοί.
Και το απομυθοποιητικό στοιχείο στην περίπτωσή μας είναι ότι μελετώντας τις τοιχογραφίες των σπηλαίων, πολλές από τις οποίες μας έρχονται από εποχές προγενέστερες της νεολιθικής, διαπιστώνουμε ότι οι τεχνικές μας δεξιότητας αλλά και η ικανότητά μας να αναστοχαζόμαστε και να ατενίζουμε τον κόσμο δεν έχει εξελιχθεί ιδιαίτερα. Στην πραγματικότητα οι μακρινοί μας πρόγονοι ήταν εξίσου ταλαντούχοι και ενορατικοί.
Διαβάστε Επίσης
Ολυμπιακός: Τα συμπεράσματα από τη Λάρισα και το αντίο στην τυπάρα, τον Ροντινέι
Διαβάστε το «ΦΩΣ» καθημερινά στον υπολογιστή σας
Ακολουθήστε το ΦΩΣ στο Facebook και στο Instagram
Όλα τα φύλλα της εφημερίδας, από το 1958 μέχρι σήμερα με σημαντικά αθλητικά γεγονότα, μπορείτε να τα προμηθευτείτε τώρα σε προνομιακή τιμή από το eshop μας
Πηγή Fosonline.gr