ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Για μια ακόμα χρονιά με ρεκόρ αφίξεων, εσόδων και κερδών, ετοιμάζεται το κεφάλαιο στη «βαριά βιομηχανία» του Τουρισμού στη χώρα μας. Είναι ο κλάδος της πολυδιαφημισμένης «εξωστρέφειας», της ανταγωνιστικότητας, της καθοριστικής συμβολής στην καπιταλιστική ανάπτυξη, που αποτελεί καμάρι και «πρότυπο» για όλες τις κυβερνήσεις και τα αστικά κόμματα.

Στον κλάδο αυτό, εστιάζοντας στην πραγματικότητα πίσω από τη «βιτρίνα» του, αφιερώνονται οι επόμενες σελίδες του «Ριζοσπάστη». Με την αρθρογραφία και τις αποστολές σε τουριστικούς προορισμούς, τις μαρτυρίες και το ρεπορτάζ αποτυπώνεται με τον καλύτερο τρόπο το πώς χτίζεται η τεράστια αυτή κερδοφορία των επιχειρηματικών κολοσσών, ποιο είναι το «τίμημα» που πληρώνει ο λαός για τη θωράκισή της:

– Από τη μία η απογείωση της εκμετάλλευσης με εξοντωτική δουλειά μέχρι μέχρι τελικής πτώσης, με τους μισθούς πείνας να εναλλάσσονται με τα επιδόματα φτώχειας. Με τα ατέλειωτα ωράρια να τσακίζουν κορμιά σερβιτόρων, μαγείρων, καμαριέρων κ.ά. Με σχέσεις εργασίας – λάστιχο, αφού οι κυβερνήσεις παρέχουν στην εργοδοσία του κλάδου αμέτρητους τρόπους για να εφοδιάζεται με όσο γίνεται πιο φτηνό και ευέλικτο προσωπικό, χωρίς πολλά «κόστη».

– Από την άλλη οι διακοπές και η αναψυχή, που γίνονται «όνειρο θερινής νυκτός» για τα εργατικά – λαϊκά στρώματα. Σε μια χώρα που σε κάθε γωνιά ξεφυτρώνουν ξενοδοχεία και ενοικιαζόμενα, η λαϊκή οικογένεια δεν έχει τη δυνατότητα ούτε για λίγες μέρες ανάσας κάπου μακριά από το σπίτι και τα αστικά κέντρα. Ενας στους δύο δεν θα κάνει και φέτος διακοπές, με το κράτος να τσαμπουνάει σαν απάντηση τα προγράμματα – κοροϊδία της ΔΥΠΑ και τα pass που απευθύνονται σε ελάχιστους.

Ο «Ριζοσπάστης» φωτίζει με το αφιέρωμά του και το αντίπαλο δέος: Τον οργανωμένο συλλογικό αγώνα μέσα από τα σωματεία για κατοχύρωση δικαιωμάτων, για ΣΣΕ, για ανθρώπινα ωράρια, για ρεπό κ.ά., κόντρα στη βαρβαρότητα κυβέρνησης και εργοδοσίας, απέναντι στις αθλιότητες που υπογράφουν οι εργατοπατέρες για δουλειά μέχρι και 16 ώρες τη μέρα. Μια τέτοια μάχη είναι σε εξέλιξη με την απεργία που οργανώνεται στον κλάδο στις 24 Ιούνη, για την οποία συνδικαλιστές μιλούν και γράφουν στον «Ριζοσπάστη».

Αυτή η δράση είναι που φωτίζει ότι σήμερα για να κερδίσει ο λαός πρέπει να χάσει το κεφάλαιο. Για να απολαμβάνουν οι εργαζόμενοι το δικαίωμά τους στις διακοπές, πρέπει να ξηλωθεί το κριτήριο του κέρδους που μετατρέπει και αυτή την ανάγκη σε ακριβοπληρωμένο εμπόρευμα. Για να έχουν οι εργαζόμενοι στον κλάδο κατοχυρωμένα δικαιώματα, πρέπει να αναμετρηθούν με την πολιτική του κέρδους που θεωρεί «κόστος» τους μισθούς, την υγεία και την ασφάλεια στη δουλειά.

Από κάθε στοιχείο, είτε της κερδοφορίας, είτε των μισθών, είτε των εργασιακών συνθηκών, είτε των διακοπών που δεν κάνει ο λαός, ένα πράγμα επιβεβαιώνεται: Οτι η διέξοδος βρίσκεται στην οργάνωση της αντεπίθεσης, για να πάψουν τα τουριστικά «θαύματα» να χτίζονται πάνω στην εκμετάλλευση και τα τσακισμένα δικαιώματα, για να ανατραπεί το σημερινό σάπιο σύστημα. Με τον λαό στην εξουσία, ιδιοκτήτη του πλούτου που παράγει και απαλλαγμένο από τα παράσιτα του κέρδους, μπορεί να απολαύσει όλες τις σύγχρονες δυνατότητες και στον τομέα των διακοπών και της αναψυχής.

    

«Βασίλειο» της δουλειάς – λάστιχο και των μισθών πείνας

Μικρότερα μεροκάματα από αυτά που έπαιρναν το 2011, μεγάλα ποσοστά προσωρινής αλλά και μερικής απασχόλησης είναι ορισμένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του εργατικού δυναμικού που απασχολείται στους κλάδους Τουρισμού – Επισιτισμού.

Διαβάζοντας τα στοιχεία του ΕΦΚΑ για τα έτη 2011 και 2025, εύκολα διαπιστώνει κανείς τον μεγάλο αριθμό εργαζομένων που περνάνε μέσα στο ίδιο έτος από την εργασία στην ανεργία και το αντίστροφο. Το ίδιο προφανή είναι και τα μεγάλα ποσοστά μερικής απασχόλησης. Από την άλλη, τα στοιχεία για τα μεροκάματα ακόμα και με την πρώτη ματιά δείχνουν ότι σήμερα οι εργαζόμενοι σε Τουρισμό – Επισιτισμό παίρνουν λιγότερα σε σχέση με 15 χρόνια πριν!

Δουλειά με ημερομηνία λήξης

Λαμβάνοντας υπόψη τον αριθμό εργαζομένων που απασχολούνται κατά τους μήνες Γενάρη και Ιούνη, προκύπτουν τα εξής:

– Τον Γενάρη του 2011 απασχολούνται μόλις το 50,24% του αριθμού των εργαζομένων που απασχολούνταν τον Ιούνη του ίδιου έτους.

– Αντίστοιχα, τον Γενάρη του 2025 απασχολούνται μόλις το 52%.

Ενδεικτικά, παρόμοια είναι τα ποσοστά για τα έτη 2019 (53,2%) και 2022 (53,33%).

Σε απόλυτα μεγέθη:

– Τον Γενάρη του 2011 καταγράφονται περίπου 121 χιλιάδες εργαζόμενοι και τον Ιούνη του ίδιου έτους περίπου 240 χιλιάδες.

– Τον Γενάρη του 2025 είναι περίπου 308 χιλιάδες και τον Ιούνη είναι σχεδόν 590 χιλιάδες.

Τα παραπάνω επιβεβαιώνουν ότι η πλειοψηφία του εργατικού δυναμικού δεν έχει μόνιμη δουλειά, όπως και ότι το δυναμικό έχει υπερδιπλασιαστεί.

Στα χρόνια αυτά, και με την κερδοφορία του κλάδου να σημειώνει ρεκόρ, χαρακτηριστικά είναι και τα εξής στοιχεία του ΕΦΚΑ:

Τον Ιούνη του 2011 το ποσοστό εργαζομένων με μερική απασχόληση σε Τουρισμό – Επισιτισμό ήταν 28%, για να κυμανθεί τα επόμενα χρόνια περίπου από 46% έως 48% και να φτάσει σχεδόν το 35% το 2025.

Δηλαδή πάνω από ένας στους τρεις εργαζόμενους φαίνεται να δουλεύει στον συγκεκριμένο κλάδο ως μερικά απασχολούμενος.

Μείωση του πραγματικού μεροκάματου κατά 16% σε 14 χρόνια!

Σε ό,τι αφορά τις αποδοχές, το μέσο μεροκάματο (για τους εργαζόμενους πλήρους απασχόλησης) σε ονομαστικές τιμές τον Ιούνη του 2011 ήταν 51 ευρώ και τον Ιούνη του 2025 ήταν μόλις 52 ευρώ! Δηλαδή ακόμα και σε ονομαστικές τιμές πρόκειται για αύξηση μόλις ενός ευρώ ύστερα από 14 χρόνια! Λαμβάνοντας όμως υπόψη τον πληθωρισμό, η πραγματικότητα δείχνει ότι όχι μόνο δεν υπάρχει αύξηση, αλλά αντίθετα έχει σημειωθεί μεγάλη μείωση.

Ετσι, σε πραγματικές τιμές το μεροκάματο τον Ιούνη του 2011 είναι περίπου 51 ευρώ, ενώ τον Ιούνη του 2015 είναι 43 ευρώ. Μείωση 16% ή 8 ευρώ ύστερα από 14 χρόνια δουλειάς!

Η παραπάνω εικόνα συμβαδίζει απόλυτα με τις άθλιες συνθήκες εργασίας, τα ωράρια και τις μέρες εργασίας, τις μορφές απασχόλησης κ.ά.

Χαρακτηριστική είναι άλλωστε η ΣΣΕ που υπογράφτηκε για τον Επισιτισμό από την εργοδοτική πλειοψηφία της Ομοσπονδίας Επισιτισμού – Τουρισμού (ΠΑΣΚΕ – ΔΑΚΕ) με τις ευλογίες της ΓΣΕΕ και της κυβέρνησης, στο πλαίσιο της άθλιας «Κοινωνικής Συμφωνίας» Παναγόπουλου – Κεραμέως.

Συγκεκριμένα, με τη Σύμβαση αυτή ορίζεται «μισθός εισαγωγής» στα όρια του κατώτατου μισθού. Μάλιστα, αν υπολογίσουμε τον πραγματικό μισθό για το έτος 2026, τότε προκύπτει ότι τα 940 – 950 ευρώ μεικτά (ονομαστικά για μπουφετζήδες, λαντζέρηδες και μπάρμαν) που υπογράφηκαν μεταφράζονται σε πραγματικές τιμές σε 759 – 764 ευρώ μεικτά! Η εξέλιξη αποτυπώνεται στον πίνακα, επιβεβαιώνοντας ότι όσο «σκαρφαλώνουν» τα κέρδη (βλ. δίπλα σελίδα) τόσο συμπιέζονται τα μεροκάματα.

10ωρα και 7 στα 7

Η επικρατούσα μορφή απασχόλησης, όπως είναι αναμενόμενο, είναι συμβάσεις ορισμένου χρόνου, με την ημερήσια 10ωρη εργασία και τις 7 μέρες τη βδομάδα να αποτελούν «κανονικότητα» για τους περισσότερους εργαζόμενους που δουλεύουν σεζόν στα ξενοδοχεία. Στην καλύτερη των περιπτώσεων παίρνουν 3 με 4 ρεπό τον μήνα, ενώ στον Επισιτισμό η λέξη «ρεπό» είναι απαγορευμένη…

Και, βέβαια, συνεχίζεται το φαινόμενο οι εργαζόμενοι που «μεταναστεύουν» σε άλλες περιοχές της χώρας για τη σεζόν να αναγκάζονται να διαβιούν σε άθλιες συνθήκες διαμονής, σε πολύ μικρούς και ανθυγιεινούς χώρους, πολλές φορές ακόμα και 5-6 μαζί.

Σύγχρονο δουλεμπόριο

Σαν να μην έφταναν τα παραπάνω, τα τελευταία 5-6 χρόνια έχει επεκταθεί η γάγγραινα των δουλεμπορικών γραφείων, δηλαδή εργολαβικές εταιρείες που παρέχουν προσωπικό σε ξενοδοχεία και άλλες επιχειρήσεις στον κλάδο. Το προσωπικό τους είναι μετανάστες, πρόσφυγες ή και μετακλητοί, δηλαδή εργαζόμενοι από άλλες χώρες οι οποίοι έρχονται να δουλέψουν με διακρατικές συμφωνίες. Καταγγελίες δείχνουν ότι η αντιμετώπιση των εργαζομένων σαν «ομιλούντα εργαλεία» – ακριβώς όπως οι δούλοι – έχει αποκτήσει νέα, ακόμα πιο άθλια χαρακτηριστικά. Οι καταγγελίες αυτές αναφέρονται σε συμβόλαια μεταξύ των εργολαβικών εταιρειών και των επιχειρήσεων που χρησιμοποιούν το προσωπικό αυτό, ότι σε περίπτωση που κάποια επιχείρηση προσλάβει απευθείας κάποιον εργολαβικό εργαζόμενο, τότε αυτή θα δώσει αποζημίωση στον εργολάβο μερικές χιλιάδες ευρώ. Κυριολεκτικά ένα δουλεμπορικό πανηγύρι, όπου οι εργαζόμενοι είναι αντικείμενα αγοραπωλησίας, με άλλους να αποφασίζουν γι’ αυτόν ή αυτήν το πού και με ποιον τρόπο θα δουλέψει. Δεν έχει καν το δικαίωμα να διαλέξει πού θα πουλήσει την εργατική του δύναμη.

Χ. Μ.

    

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΤΡΙΝΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΥ «ΘΑΥΜΑΤΟΣ»

 21 Ιούνη 2026

  

Η εξέλιξη της «βαριάς βιομηχανίας» σε νούμερα και κέρδη που … ζαλίζουν

Οταν αναφέρονται στον κλάδο του Τουρισμού, οι κυβερνήσεις, οι επιχειρηματίες και τα αστικά ΜΜΕ εδώ και χρόνια μιλούν για το «αναπτυξιακό θαύμα», τη «βαριά βιομηχανία» που σηκώνει την ελληνική καπιταλιστική οικονομία στις πλάτες της. «Βαριές» ωστόσο είναι είναι οι …πλάτες των εργαζομένων που σηκώνουν κάθε σεζόν δουλειά εξόντωσης με 12ωρα, χωρίς ρεπό, με μισθούς που δεν φτάνουν ούτε για τα βασικά. «Βαριά» είναι και τα κέρδη μιας χούφτας μεγαλοεπιχειρηματιών και των ομίλων τους…

Από συμπληρωματικός κλάδος σε κυρίαρχη δύναμη – 40 χρόνια εκθετικής ανόδου

Ο κλάδος του Τουρισμού έχει εξελιχθεί από έναν εποχιακό – συμπληρωματικό τομέα σε μία από τις κυρίαρχες οικονομικές δραστηριότητες της σύγχρονης ελληνικής καπιταλιστικής οικονομίας. Η ποσοτική υπεροχή έναντι άλλων κλάδων είναι καθοριστική. Σήμερα η άμεση συνεισφορά του Τουρισμού στο ΑΕΠ ανέρχεται σε περίπου 13% (πάνω από 31 δισ. ευρώ το 2025). Αν συνυπολογιστεί ο αντίκτυπός του σε συναφείς κλάδους – Μεταφορές, Εστίαση, Λιανικό Εμπόριο, Κατασκευές – το ποσοστό αυτό εκτοξεύεται σε ποσοστά που κυμαίνονται από 28,7% έως 34,6% του συνολικού ΑΕΠ.

Η χρονολογική πορεία επιβεβαιώνει την ανοδική τάση. Ξεκινώντας από τη δεκαετία του 1980, ο κλάδος γνώρισε εκθετική άνοδο: Οι αφίξεις αυξήθηκαν κατά 200% από το 1970 μέχρι το 1980, κατά 85% την επόμενη δεκαετία και κατά 40% τη δεκαετία του 1990. Το 2000 ο Τουρισμός συνεισέφερε ήδη περίπου το 10% του ΑΕΠ. Παρά την παγκόσμια καπιταλιστική οικονομική κρίση του 2008, ο κλάδος όχι μόνο δεν υποχώρησε αλλά κατέγραψε διαδοχικά ρεκόρ, ξεπερνώντας τις 30 εκατ. αφίξεις το 2018.

Η πενταετία 2020 – 2025: Από την κατάρρευση στα ιστορικά υψηλά

Η πανδημία προκάλεσε μια πρωτοφανή κάθετη πτώση (-86% στις εισπράξεις), με τα έσοδα να κατρακυλούν από 18,2 δισ. ευρώ το 2019 σε μόλις 4,3 δισ. ευρώ το 2020. Η ανάκαμψη που ακολούθησε όμως ήταν εντυπωσιακή. Το 2023 η άμεση συμβολή του κλάδου στο ελληνικό ΑΕΠ έφτασε το 13%, με την απασχόληση που συνδέεται άμεσα ή έμμεσα με τη δραστηριότητά του να ξεπερνά το 19%. Το 2024 ήταν χρονιά – ορόσημο, με συνολικές αφίξεις που υπολογίζονται σε πάνω από 40 εκατ. και 21,6 δισ. ευρώ έσοδα.

Το 2025 αποτέλεσε άλλη μια χρονιά – ρεκόρ για τον ελληνικό Τουρισμό, με τα συνολικά έσοδα να φτάνουν τα 23,6 δισ. ευρώ (αύξηση 9,4% από το 2024). Οι διεθνείς αφίξεις επισκεπτών ανήλθαν σε 38 εκατ., ενώ σύμφωνα με άλλες καταγραφές έφτασαν τα 43,3 εκατ. Ο τζίρος των ξενοδοχείων ανήλθε σε 11,5 δισ. ευρώ το 2024, αυξημένος κατά 8,8% σε σχέση με το 2023!

Ο ελληνικός ξενοδοχειακός κλάδος παραδοσιακά χαρακτηριζόταν κατακερματισμένος. Σύμφωνα με τα στοιχεία του 2024, η Ελλάδα διαθέτει 10.104 ξενοδοχειακές μονάδες με 447.363 δωμάτια και 894.854 κλίνες. Το 73% των ξενοδοχείων έχει μέγεθος έως 50 δωμάτια, ενώ το 8% ανήκει στην κατηγορία των 5άστερων. Στη νησιωτική χώρα συγκεντρώνονται το 53% των ξενοδοχείων και το 63% των δωματίων, ενώ το 62% των ξενοδοχείων είναι εποχικής λειτουργίας, αντιστοιχώντας στο 74% της συνολικής δυναμικότητας.

Σύμφωνα με πρόσφατες ακαδημαϊκές έρευνες, το 2013 ο ξενοδοχειακός κλάδος ήταν μια αγορά με πολύ χαμηλό δείκτη συγκέντρωσης (HHI-0,08%). Οι τότε τέσσερις μεγαλύτερες ξενοδοχειακές επιχειρήσεις της χώρας μαζί δεν έφταναν ούτε το 4% της αγοράς (CR4 = 3,66%). Ακόμα και τότε η ραχοκοκαλιά του ελληνικού Τουρισμού αποτελούνταν από μικρές και οικογενειακές επιχειρήσεις.

Η εικόνα αυτή όμως αλλάζει ριζικά. Την περίοδο 2021 – 2025 η έκρηξη των εξαγορών και συγχωνεύσεων οδηγεί σε ταχεία συγκέντρωση, ειδικά στην κατηγορία των 4άστερων και 5άστερων ξενοδοχείων. Σύμφωνα με την «GBR Consulting», οι 39 διεθνείς αλυσίδες που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα ελέγχουν 205 ξενοδοχεία και 29.204 δωμάτια – μόλις το 2,04% των μονάδων και το 6,5% των δωματίων. Στην πολυτελή κατηγορία, το 20% των 5άστερων ξενοδοχείων και το 26% των 5άστερων δωματίων ανήκουν σε διεθνείς αλυσίδες.

Το 2025 η αξία των ξενοδοχειακών συναλλαγών στην Ελλάδα ξεπέρασε τα 1,1 δισ. ευρώ, υπερδιπλάσια σε σχέση με το 2024. Η Ελλάδα κατέλαβε την 5η θέση στην Ευρώπη σε ξενοδοχειακές συναλλαγές. Μεγάλα διεθνή funds («Blackstone», «Goldman Sachs», «Azora») και εγχώριοι όμιλοι («Sani/Ikos», «Grecotel») προχωρούν σε μαζικές εξαγορές. Ενδεικτικά, τα τελευταία 2 χρόνια η «Sani/Ikos» εξαγόρασε 3 ξενοδοχεία της «Goldman Sachs» στη Χαλκιδική έναντι 400 εκατ. ευρώ, η «Blackstone» απέκτησε το «Grand Hyatt Athens» για 235 εκατ. ευρώ και ο όμιλος του Γιώργου Προκοπίου εξαγόρασε το «Four Seasons Astir Palace».

Πού καταλήγουν τα κέρδη

Η εικόνα της κερδοφορίας αναδεικνύει με τον πιο γλαφυρό τρόπο ποιοι πραγματικά επωφελούνται από το «τουριστικό θαύμα». Ο συνολικός τζίρος των ξενοδοχείων ανήλθε σε 11,5 δισ. ευρώ το 2024. Από αυτά, τα ξενοδοχεία 4 και 5 αστέρων κατέγραψαν τζίρο 9 δισ. ευρώ, αυξημένο κατά 10% σε σχέση με το 2023.

Οι εισηγμένοι ξενοδοχειακοί όμιλοι παρουσιάζουν εντυπωσιακές επιδόσεις. Η «ΛΑΜΨΑ ΑΕ» (ξενοδοχεία «Astir Palace», «Athens Hilton») κατέγραψε το 2024 περιθώριο κερδών EBITDA 33% και καθαρά κέρδη 58,7 εκατ. ευρώ (αύξηση 22%). Η «ΙΟΝΙΚΗ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΗ» παρουσίασε περιθώριο EBITDA 29,4% και καθαρά κέρδη 17,8 εκατ. ευρώ (αύξηση 25,4%). Η «ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ» σημείωσε αύξηση καθαρών κερδών 27,8%, ενώ η «ΓΕΚΑ» κατέγραψε την υψηλότερη ποσοστιαία αύξηση στα καθαρά της κέρδη (+29,2%).

Για να γίνει κατανοητό το μέγεθος της κερδοφορίας αυτής, αρκεί μια σύγκριση με άλλους κλάδους της ελληνικής οικονομίας. Ο μέσος όρος περιθωρίου EBITDA για τις εισηγμένες στο χρηματιστήριο εταιρείες του ξενοδοχειακού κλάδου διαμορφώνεται στο 26%, ενώ ο αντίστοιχος δείκτης στη Μεταποίηση κινείται στο 12% – 15%, στο Λιανικό Εμπόριο στο 8% – 10% και στις Κατασκευές στο 6% – 8%.

Η «ακτινογραφία» της απασχόλησης στον ελληνικό Τουρισμό είναι αποκαλυπτική. Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το 2023, στον κλάδο των καταλυμάτων και της Εστίασης απασχολούνταν 329.000 εργαζόμενοι, αποτελώντας το 16,8% της συνολικής απασχόλησης της χώρας. Ο Τουρισμός είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος εργοδότης στην Ελλάδα, πίσω μόνο από το Λιανικό Εμπόριο, με 427.000 εργαζόμενους. Αξίζει να σημειωθεί ότι σύμφωνα με το ΙΝΣΕΤΕ ο αριθμός των εργαζομένων στον τουριστικό τομέα ξεπερνά πλέον τους 400.000 εργαζόμενους, ενώ κατά την περίοδο αιχμής φτάνει και τους 475.000 εργαζόμενους.

Στον Τουρισμό το 68,4% των εργαζομένων απασχολούνται σε πολύ μικρές επιχειρήσεις (0-9 εργαζόμενοι) και μόλις το 4,3% σε μεγάλες επιχειρήσεις (250+ εργαζόμενοι). Παρά όμως αυτόν τον κατακερματισμό, ο τζίρος στον Τουρισμό είναι εξαιρετικά συγκεντρωμένος. Οι μεγάλες επιχειρήσεις (250+ εργαζόμενοι), που αντιστοιχούν μόλις στο 4,3% των εργαζομένων στον κλάδο, παράγουν το 50,7% του συνολικού τζίρου, 9,12 δισ. ευρώ από τα 17,97 δισ. του συνόλου του κλάδου.

Η κρατική στήριξη ως επιταχυντής της συγκέντρωσης

Το αστικό κράτος και οι πολιτικές των κυβερνήσεων έχουν λειτουργήσει ως καταλύτες της διαδικασίας συγκέντρωσης του κλάδου σε όλο και λιγότερα χέρια. Βασικό εργαλείο αποτελεί ο τελευταίος «αναπτυξιακός νόμος», του 2025, με προϋπολογισμό 900 εκατ. ευρώ σε επιδοτήσεις και φοροαπαλλαγές και συνολικό ύψος επενδυτικών καθεστώτων άνω του 1 δισ. ευρώ, αποτελώντας το βασικό εργαλείο κρατικής στήριξης για ιδιωτικές επενδύσεις. Τα ανώτατα όρια ενίσχυσης ανέρχονται σε 20 εκατ. ευρώ για μεμονωμένες επιχειρήσεις – από 10 εκατ. που ήταν παλαιότερα – και σε 50 εκατ. ευρώ για συνεργαζόμενες επιχειρήσεις.

Το κομμάτι του νόμου που αφορά την ενίσχυση τουριστικών επενδύσεων αφορά την ίδρυση, επέκταση ή εκσυγχρονισμό ξενοδοχειακών μονάδων 3 αστέρων και άνω, δηλαδή στοχεύει κυρίως στις μεγάλες μονάδες. Το καθεστώς «Μεγάλες Επενδύσεις» του νόμου παρέχει ειδικές διευκολύνσεις για έργα άνω των 30 εκατ. ευρώ.

Οι φοροαπαλλαγές είναι ιδιαίτερα γενναιόδωρες για τους μεγάλους «παίκτες». Η απαλλαγή από ΕΝΦΙΑ μπορεί να διαρκέσει έως 20 χρόνια για νέες επενδύσεις, ενώ ο φορολογικός συντελεστής μειώνεται έως 50% για επιχειρήσεις που εντάσσονται στον «αναπτυξιακό νόμο». Η φορολογική ουδετερότητα εξασφαλίζει 100% απαλλαγή από ΦΠΑ σε εισαγωγές εξοπλισμού και η επιδότηση μισθολογικού κόστους φτάνει έως 50% για 2 χρόνια.

Παράλληλα, η έμμεση κρατική στήριξη μέσω περιβαλλοντικών και πολεοδομικών παρεκκλίσεων λειτουργεί ως πρόσθετη επιδότηση για τους μεγάλους επενδυτές. Μελέτη του 2023 ανέδειξε ότι το 60% των μεγάλων τουριστικών αναπτύξεων σε ζώνες Natura εγκρίνονται, παρά τις αρνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Η χαλαρή τήρηση του ορίου δόμησης σε παράκτιες περιοχές επιτρέπει ειδικές άδειες για μεγάλα έργα, ενώ οι πολεοδομικές παρεκκλίσεις χορηγούνται με ταχύτατες διαδικασίες (6 – 8 μήνες αντί για 2 – 3 χρόνια). Η ταχεία αδειοδότηση μέσω της Ειδικής Γραμματείας Στρατηγικών Επενδύσεων, οι παρεκκλίσεις από το Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο και οι οικοδομικές παραχωρήσεις σε εκτός σχεδίου περιοχές δημιουργούν ένα προνομιακό πεδίο για τους επιχειρηματικούς ομίλους.

Αν όλα τα παραπάνω είναι η μία όψη, η άλλη όψη που παρουσιάζεται δίπλα αποκαλύπτει στην πράξη πώς χτίζεται αυτό το «θαύμα» της κερδοφορίας: Με ένταση της εκμετάλλευσης, «ασυλία» για το κεφάλαιο και ποικιλόμορφη στήριξη των επενδύσεών του.

Δ. Μ.

    

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΤΡΙΝΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΥ «ΘΑΥΜΑΤΟΣ»

 Σ

Τι κρύβεται πίσω από το «θαύμα» του (υπερ)τουρισμού;

Eurokinissi

Το ζήτημα του Τουρισμού βρίσκεται στο επίκεντρο της κοινής γνώμης και της πολιτικής αντιπαράθεσης.

Για τον περισσότερο κόσμο η τουριστική σεζόν είναι ένας συνδυασμός της – χρόνο με τον χρόνο – όλο και μεγαλύτερης οικονομικής δυσκολίας εξασφάλισης μερικών ημερών ξεκούρασης σε κάποιον προορισμό, και της «ευκαιρίας» της εποχικής απασχόλησης στον τομέα του Τουρισμού.

Στα αστικά Μέσα δεσπόζουν η μεγάλη αυτοπροβολή της ΝΔ για το οικονομικό «θαύμα» της χώρας, τα συνεχή ρεκόρ, οι μεγάλες αντοχές του κλάδου, οι συνεχείς προσπάθειες της κυβέρνησης να ρυθμίσει διαφορετικά οικονομικά συμφέροντα, η μεγάλη συνεισφορά του στο ΑΕΠ της χώρας και η σημασία του στην απασχόληση.

Αξίζει όμως να αναρωτηθούμε τι κρύβεται για τα πλατιά λαϊκά στρώματα πίσω από την έκρηξη της τουριστικής δραστηριότητας. Να αναλογιστούμε πού στηρίζεται τελικά το «θαύμα» του Τουρισμού και πώς επιδρά στον λαό.

Η σκληρή εκμετάλλευση των εργαζομένων στον Επισιτισμό – Τουρισμό

Πίσω από τα χλιδάτα ξενοδοχεία, τα εστιατόρια και τα μπιτσόμπαρα βρίσκονται εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενοι του κλάδου. Ο Επισιτισμός – Τουρισμός απασχολεί τους καλοκαιρινούς μήνες το 22% της μισθωτής απασχόλησης, ενώ αν υπολογίσει κανείς τους απασχολούμενους σε «συγγενικούς» κλάδους το ποσοστό είναι μεγαλύτερο. Συχνά βρίσκονται εκτός «κάδρου», στις κουζίνες των εστιατορίων, στα αμπάρια των πλοίων, στα υπόγεια των ξενοδοχείων, όμως το λεγόμενο «τουριστικό προϊόν» είναι το δικό τους αποτέλεσμα.

Και η οικονομική ουσία του καπιταλισμού, η υπεραξία ως η πραγματική πηγή του πλούτου, θριαμβεύει στον τουριστικό κλάδο.

Τα τεράστια κέρδη των τουριστικών ομίλων, των πολυτελών εστιατορίων και των εγκαταστάσεων αναψυχής βασίζονται στην αύξηση της εκμετάλλευσης αυτών των εργαζομένων. Τα πραγματικά κέρδη του Τουρισμού είναι και θα παραμείνουν κρυμμένα από τις επίσημες στατιστικές, και όχι μόνο – ή ακόμα και κυρίως – επειδή στον Τουρισμό υπάρχει η παραοικονομία. Τα μεγάλα έσοδα στον Τουρισμό κρύβονται από ένα μεγάλο πλέγμα τριγωνικών πωλήσεων, που τα καθιστά επτασφράγιστα μυστικά. Ταξιδιωτικά γραφεία που «αγοράζουν» δωμάτια σε ξενοδοχεία, πακέτα διακοπών που μεταφέρουν τα έσοδα από τη μία επιχείρηση στην άλλη, μεταφορές και αφορολόγητο ναυτιλιακό κεφάλαιο, κρουαζιέρες, και δίπλα σε αυτά και η αξιοποίησή τους για να προωθηθούν διάφορες παράνομες δραστηριότητες, συνθέτουν έναν καμβά που κάνει πρακτικά αδύνατο να μετρήσει κανείς τα πραγματικά έσοδα των μεγάλων ομίλων του Τουρισμού. Και, φυσικά, η φορολογική πολιτική του αστικού κράτους και οι μηχανισμοί του κατευθύνονται ανάποδα: Επιχειρούν να διευκολύνουν τη συχνά με νόμιμο τρόπο φοροαποφυγή των ομίλων, ενώ την ίδια στιγμή κυνηγούν ανελέητα τους μικρότερους, οδηγώντας και σε διεύρυνση του πεδίου δραστηριότητας των μεγαλύτερων.

Το δεδομένο όμως είναι ότι αυτά τα τεράστια και ραγδαία αυξανόμενα κέρδη όχι απλά δεν έχουν οδηγήσει σε βελτίωση της εργασιακής πραγματικότητας στον κλάδο του Επισιτισμού – Τουρισμού, αλλά αντίθετα προϋποθέτουν τη συνεχιζόμενη επιδείνωση. Ο κλάδος χαρακτηρίζεται από διευρυμένα ωράρια, ελάχιστα έως καθόλου ρεπό και μισθούς που σταθμισμένοι στις ώρες εργασίας είναι τελικά χαμηλοί. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ένας μισθός των 1.700 ευρώ μηνιαίως, που φαίνεται πολύ υψηλός αλλά όταν συνυπολογίσει κανείς 6ήμερη εργασία 12 ώρες τη μέρα, προκύπτει ότι αντιστοιχεί σε πολύ λιγότερο από όσο θα πλήρωνε κανείς έναν εργαζόμενο για υπερωρίες… Παράλληλα, η αστική πολιτική έχει διαμορφώσει ένα ρυθμιστικό πλαίσιο που διευκολύνει ποικιλόμορφα το κεφάλαιο να πετυχαίνει τέτοιους όρους απασχόλησης («διευθέτηση» χρόνου εργασίας, υπερεργασία, διπλή απασχόληση κ.λπ.) Συγχρόνως, ο κλάδος απασχολεί πολλούς μετανάστες, από εκπαιδευόμενους με σχολές μαθητείας μέχρι μετανάστες χωρίς χαρτιά, που δουλεύουν με ακόμα χειρότερους όρους απασχόλησης. Οι εργαζόμενοι αντιμετωπίζουν επίσης συχνά εργασία σε εξαιρετικά αντίξοες συνθήκες (π.χ. καύσωνα, έκθεση στον ήλιο), εργασία που ακόμα και με τυπικούς όρους απαγορεύεται.

Επιπλέον, οι εργαζόμενοι στον κλάδο συχνά αντιμετωπίζουν δυσκολίες διαβίωσης στις περιοχές όπου απασχολούνται, ειδικά αν πρόκειται για μετανάστες, εσωτερικούς ή εξωτερικούς. Οι χώροι κατάκλισης είναι εξαιρετικά περιορισμένοι και συχνά οι εργαζόμενοι μένουν «ο ένας πάνω στον άλλον», ενώ το κόστος ζωής και μετακίνησης είναι εξαιρετικά υψηλό. Οι χιλιάδες κενές θέσεις στον κλάδο αποτυπώνουν αυτήν την πραγματικότητα.

Με άλλα λόγια, η ανταγωνιστικότητα του «τουριστικού προϊόντος» πατάει αναγκαστικά στη γνωστή συνταγή: Αύξηση του βαθμού εκμετάλλευσης των εργαζομένων του κλάδου, αύξηση του χρόνου εργασίας και της εντατικότητας της εργασίας, μείωση του μισθού.

Τουρισμός για ποιον;

Παράλληλα ο μεγάλος όγκος του τουριστικού ρεύματος διαμορφώνει μια κατάσταση που σταδιακά κάνει τις τουριστικές περιοχές απροσπέλαστες για εργατικά – λαϊκά στρώματα της χώρας.

Ο τουρισμός σε τελευταία ανάλυση πραγματοποιείται σε παραλίες, στα κέντρα των πόλων και των περιοχών τουριστικού ενδιαφέροντος, στα μουσεία, στα καταστήματα διασκέδασης. Και η δυνατότητα χρήσης αυτών των εγκαταστάσεων δεν είναι απεριόριστη. Εχουν μια «χωρητικότητα». Για παράδειγμα, η συνολική ακτογραμμή της Αττικής μπορεί να είναι μερικές εκατοντάδες χιλιόμετρα αλλά οι κατάλληλες για κολύμβηση παραλίες έχουν σημαντικά μικρότερο μήκος, ενώ οι κοντινές στην Αθήνα παραλίες που είναι κατάλληλες για κολύμβηση είναι λίγες. Σε τελευταία ανάλυση τουρισμός σημαίνει ότι οι εγκαταστάσεις αυτές αξιοποιούνται για να χρησιμοποιηθούν από τους τουρίστες, διαδικασία που γίνεται «αυθόρμητα» μέσα από την ίδια την αγορά, αφού οι τελευταίοι είναι κατά κύριο λόγο υψηλότερων εισοδημάτων και μπορούν να πληρώνουν πολύ μεγαλύτερες τιμές. Ετσι, τα μεγάλα τουριστικά ρεύματα και η αύξηση των εσόδων από τον Τουρισμό αντικειμενικά μεταφράζονται σε πολύ υψηλότερες τιμές στον Τουρισμό (στην Εστίαση, στα καταλύματα, στην αναψυχή κ.α.) και σε σταδιακή αδυναμία των εργαζομένων της χώρας να απολαύσουν τις τοποθεσίες και εγκαταστάσεις αυτές. Να σημειωθεί δε ότι αυτό αποτελεί και καθοριστική διαφορά του τουριστικού ρεύματος στην Ελλάδα σε σχέση με το Αμστερνταμ, το Παρίσι ή το Λονδίνο, περιοχές όπου το μέσο εισόδημα κατοίκων και επισκεπτών δεν παρουσιάζει τόσο μεγάλο χάσμα.

Το φαινόμενο του ανταγωνισμού μεταξύ διαφορετικών χρήσεων, μάλιστα, δεν αφορά μόνο τη χρήση του από τους εργαζόμενους της χώρας σε αντιδιαστολή με τους επισκέπτες, αλλά «πιάνει» και ανταγωνιστικές χρήσεις και αντιθέσεις μέσα στο ίδιο το τουριστικό κεφάλαιο, π.χ. με παράγοντα του ΣΕΤΕ να αναρωτιέται «γιατί είναι λογικό (…) ο επιβάτης κρουαζιέρας στηΣαντορίνηνα επιβαρύνει τις υποδομές που προσπαθεί την ίδια στιγμή να απολαύσει ο επισκέπτης που πληρώνει 600 και 700 ευρώ τη βραδιά, με μόνο όφελος για το νησί ένα πλαστικό μπουκάλι νερό;».

Σε αυτήν την κατεύθυνση, και με τις δύο διαστάσεις που αναφέραμε προηγουμένως μπορεί να δει κανείς και τη συζήτηση για το Airbnb. Η δυνατότητα βραχυχρόνιας εκμίσθωσης των ακινήτων στις τουριστικές περιοχές υψηλής ζήτησης (είτε πρόκειται για τις Κυκλάδες είτε για το ευρύτερο κέντρο της Αθήνας, το οποίο προσελκύει 6-7 εκατομμύρια επισκέπτες τον χρόνο, που αντιστοιχούν σε έναν πληθυσμό λιγότερο από μισό εκατομμύριο, αφού οι επισκέπτες κινούνται στο κέντρο και διαμένουν κυρίως σε μια περιοχή 1-2 χλμ. γύρω από το Σύνταγμα) οδηγεί σε εκτόξευση των ενοικίων και είναι ένας από τους παράγοντες που αυξάνουν ραγδαία το κόστος ζωής στις περιοχές αυτές, σταδιακά εκδιώκοντας τους πάλαι ποτέ μόνιμους κατοίκους των. Παράλληλα οι αντιθέσεις ανάμεσα στο κεφάλαιο που δραστηριοποιείται στο Airbnb και στους μεγάλους ξενοδοχειακούς ομίλους είναι εντονότατες, αφού οι τελευταίοι βλέπουν «μεγάλες απώλειες» εσόδων από τα άτυπα ξενοδοχεία, πιέζοντας για κατάργηση της βραχυχρόνιας μίσθωσης. Ετσι, φτάνουμε στο σχήμα να περιορίζεται ο τουρισμός μέσω Airbnb και παράλληλα να δίνονται κάθε λογής κίνητρα στα μεγάλα ξενοδοχεία στην ίδια περιοχή, π.χ. στο κέντρο της Αθήνας.

Αλλωστε η πολιτική αυτή, του περιορισμού της μικροεπιχειρηματικής δραστηριότητας στον Επισιτισμό – Τουρισμό προς όφελος των μεγάλων, γίνεται με πολλούς τρόπους: Από τον ΕΝΦΙΑ και τα τέλη στη μικρή ιδιοκτησία και το ανελέητο κυνήγι της φοροδιαφυγής των μικρών, μέχρι τον περιορισμό της οικοδομικής δραστηριότητας των μικροϊδιοκτητών με παράλληλη άνευ όρων διεύρυνση των όρων για τους μεγάλους. Αντίστοιχα, είναι μεγάλη η πίεση που ασκείται στους βιοπαλαιστές αγρότες για αλλαγές χρήσεων γης προς όφελος του τουριστικού κεφαλαίου κ.λπ.

Πρωτοτυπία της ΝΔ;

Η ΝΔ καυχιέται ότι η εκτόξευση του Τουρισμού ήταν δικό της επίτευγμα. Η αλήθεια όμως είναι διαφορετική.

Το θεσμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αναπτύχθηκε ο Τουρισμός τα τελευταία 10 χρόνια αποτυπώνει τη θεσμική συνέχεια ΣΥΡΙΖΑ και ΝΔ. Η πολεοδομική νομοθεσία, η σταδιακή μείωση των όποιων περιορισμών προστασίας του περιβάλλοντος, οι διευκολύνσεις στις χρήσεις γης κ.ά. έγιναν επί ΣΥΡΙΖΑ και συνεχίστηκαν επί ΝΔ, ενώ με τον ίδιο τρόπο κινήθηκε και το ξήλωμα της εργατικής νομοθεσίας των τελευταίων ετών. Η παράδοση, με προκλητικούς όρους χρήσεων γης, «ελεύθερων», «δημόσιων» χώρων στο τουριστικό κεφάλαιο, από παραλίες, βουνά και δάση, που αποτελεί βάση στην οποία οικοδομήθηκαν οι μεγάλες τουριστικές μονάδες, επίσης είναι κοινό έργο όλων των μέχρι σήμερα κυβερνήσεων, για παράδειγμα το Ελληνικό ή η εκχώρηση των αεροδρομίων της χώρας, που έγιναν το 2017 από τον ΣΥΡΙΖΑ.

Και δεν είναι καθόλου τυχαίο. Η πραγματικότητα είναι ότι η στροφή στον εξωτερικό τουρισμό είναι στρατηγική κατεύθυνση του μεγάλου κεφαλαίου για τη χώρα την τελευταία 15ετία. Μελέτη του ΣΕΒ το 2010 έβλεπε τον εξωτερικό τουρισμό ως κεντρικό πυλώνα, η εκπόνηση των σχεδίων για Αθήνα – διεθνή προορισμό επίσης έγινε εκείνη την περίοδο, ενώ λίγο παραπίσω η κοινή μελέτη Ελληνογερμανικού, Ελληνοϊταλικού και Ελληνογαλλικού Επιμελητηρίων για την ελληνική οικονομία ήδη από το 2009 προέβλεπε την ίδια κατεύθυνση. Η εξωστρέφεια με έμφαση στον Τουρισμό είναι τελικά στρατηγική επιλογή της αστικής τάξης, που χρησιμοποιεί το μοναδικό κλίμα, το πολιτιστικό περιβάλλον και εμπορευματοποιεί το ελληνικό πνεύμα φιλοξενίας και την εργατικότητα του ελληνικού λαού, για να πετύχει τεράστια κέρδη το τουριστικό κεφάλαιο.

Τουρισμός για το κεφάλαιο ή για τους εργαζόμενους

Από τα παραπάνω είναι εμφανές ότι το «τουριστικό θαύμα» στη χώρα μας είναι θαύμα για λίγους, για την αστική τάξη, που ανεξαρτήτως κλαδικής καταβολής επενδύει σωρηδόν στον Τουρισμό, καταγράφοντας τεράστια κέρδη. Βασίζεται στην όλο και πιο έντονη εκμετάλλευση των εργαζομένων στη χώρα, στην άνευ προηγουμένου εμπορευματοποίηση μιας σειρά δραστηριοτήτων, στην εξάπλωση χωρίς όρια των τουριστικών εγκαταστάσεων. Παράλληλα η πορεία αυτή κάνει τον ελληνικό λαό «δεύτερης κατηγορίας» στον τόπο του, καθιστώντας την αναψυχή και το «τουριστικό προϊόν» απλησίαστα για τον μέσο Ελληνα, με τη λαϊκή οικογένεια να δυσκολεύεται ή να μην κάνει διακοπές. Είναι επίσης εμφανές ότι η κατάσταση αυτή είναι κοινή πορεία όλων των μέχρι σήμερα κυβερνήσεων, που από κοινού διαμόρφωσαν το θεσμικό πλαίσιο και την πορεία του Τουρισμού, και διαγκωνίστηκαν για το ποια είναι η πιο «εξωστρεφής». Ολα τα συστημικά κόμματα, και όχι μόνο η σημερινή κυβέρνηση, είναι συνένοχα γι’ αυτήν την κατάσταση.

Το ΚΚΕ επιμένει να φωτίζει το δικαίωμα των εργαζομένων στην αναψυχή. Να φωτίζει ότι είναι εκτός κάθε λογικής σε μια χώρα όπως η Ελλάδα η λαϊκή οικογένεια να μην έχει τη δυνατότητα να κάνει διακοπές, ότι αυτό είναι το αποτέλεσμα της καπιταλιστικής ανάπτυξης και στον Τουρισμό. Να εξηγεί ότι στο πλαίσιο ενός ριζικά διαφορετικού δρόμου ανάπτυξης, τον οποίο προτείνει το ΚΚΕ, της εργατικής εξουσίας, του σοσιαλισμού – κομουνισμού, οι υποδομές της χώρας θα αξιοποιούνταν πρώτα και κύρια για την αναψυχή των εργαζομένων, χωρίς φυσικά να αποκλείεται και η σχεδιασμένη και υπολογισμένη χρήση τους ως «εξαγωγικό προϊόν», διασφαλίζοντας παράλληλα αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας στον κλάδο και ελαχιστοποίηση της επέμβασης στο περιβάλλον.

Στις σημερινές συνθήκες, για να ανοίξει αυτός ο ελπιδοφόρος δρόμος, το ΚΚΕ είναι σταθερά μπροστά και οργανώνει τους εργαζόμενους και τον λαό, και στο μέτωπο του Τουρισμού, για ουσιαστικές αυξήσεις και δραστική βελτίωση των όρων εργασίας και διαβίωσης των εργαζομένων στον κλάδο, ουσιαστική περικοπή των τουριστικών ρευμάτων σε περιοχές που εμφανίζουν συγκέντρωση, όχι στην εμπορευματοποίηση παραλιών και άλλων σημείων κοινωνικής δραστηριότητας, δραστική αύξηση της φορολογίας του μεγάλου κεφαλαίου και στον κλάδο του Τουρισμού κ.λπ. Οι σημερινοί αγώνες για τους όρους εργασίας και τους όρους ζωής των λαϊκών στρωμάτων, για το δικαίωμα των εργαζομένων στη χρήση της χώρας τους, είναι όχι μόνο οι αγώνες με τους οποίους θα ανακουφιστούν τα εργατικά – λαϊκά στρώματα σήμερα, αλλά κυρίως οι αγώνες με τους οποίους θα συσπειρωθούν οι δυνάμεις για τις μεγάλες μάχες που θα δώσουμε τα επόμενα χρόνια.

Του
Γρηγόρη ΛΙΟΝΗ*
*Ο Γρ. Λιονής είναι μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ, υπεύθυνος του Τμήματος Οικονομίας της ΚΕ

Εντατικοποίηση και εξοντωτική δουλειά στη «βαριά» βιομηχανία του Τουρισμού

Κρήτη και τουρισμός: Δύο έννοιες συνυφασμένες, με το νησί να αποτελεί έναν από τους πιο δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς διεθνώς. Αυτήν την αίσθηση εισπράττει με το που φτάνει κάποιος στα λιμάνια και στα αεροδρόμια του νησιού, καθώς πόλεις και χωριά «προσαρμόζονται» και ετοιμάζονται για μια ακόμα σεζόν. Από την πόλη των Χανίων, την Αγία Μαρίνα, τον Πλατανιά, το Καστέλι, έως τη Γεωργιούπολη και το Ρέθυμνο, εκτείνονται τεράστιες ξενοδοχειακές μονάδες σε όλο το παραλιακό μέτωπο, που απασχολούν χιλιάδες εργαζόμενους που δουλεύουν σεζόν, με τους μεγαλοξενοδόχους να «τρίβουν τα μάτια τους» από τους τζίρους.

Ενδεικτικά, με βάση τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδας, τα καταγεγραμμένα έσοδα από τον τουρισμό έφτασαν στα 4,3 δισ. ευρώ για το 2025, ενώ για φέτος το τετράμηνο Γενάρης – Απρίλης οι καταγεγραμμένες διεθνείς αλλά και εσωτερικές αφίξεις με βάση τα στοιχεία του ΙΝΣΕΤΕ φτάνουν ήδη τις 430.878, παρουσιάζοντας αύξηση 16,8% σε σχέση με το αντίστοιχο τετράμηνο του 2025.

Με βάση τα στοιχεία της Περιφέρειας για το 2025, στην Κρήτη λειτουργούν πάνω από 1.650 ξενοδοχειακές μονάδες με σχεδόν 200.000 κλίνες, εκ των οποίων το 62,31% αφορά μονάδες 4 και 5 αστέρων.

«Ο στόχος είναι το νησί να μετατραπεί σε 12μηνο προορισμό», σημείωνε πριν από δύο εβδομάδες η υπουργός Τουρισμού στο συνέδριο του Economist που έγινε στο νησί, μιλώντας για τις συνολικές «εμβληματικές επενδύσεις». Σε αυτές συγκαταλέγονται το νέο αεροδρόμιο στο Καστέλι, η ανάπτυξη του ΒΟΑΚ (Βόρειος Οδικός Αξονας Κρήτης), ώστε να μπορούν να εξυπηρετούνται οι μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες αλλά και η γρήγορη μεταφορά εμπορευμάτων, με τους μονοπωλιακούς ομίλους της ΤΕΡΝΑ, του ΑΚΤΩΡ και της METLEN να έχουν αναλάβει την κατασκευή του, την οποία δεκάδες οικοδόμοι έχουν πληρώσει με το αίμα τους, για να πιαστούν τα χρονοδιαγράμματα.

Παράλληλα, ο υπουργός Οικονομικών τον Μάρτη σημείωνε πως η Κρήτη συνεισφέρει περίπου 5% στο ΑΕΠ της Ελλάδας, «που στον τομέα του τουρισμού η συμμετοχή της φτάνει περίπου το 20%». Η ανταγωνιστικότητα του τουριστικού προϊόντος αποτελεί και το μεγαλύτερο ατού της χώρας, όπως πολλάκις έχει τονίσει ο Σύνδεσμος Ελληνικών Επιχειρήσεων Τουρισμού (ΣΕΤΕ), με τους tour operators (ταξιδιωτικοί πράκτορες) να διαμορφώνουν «ελκυστικά πακέτα» κυρίως για τους τουρίστες από τις άλλες χώρες.

Τι σημαίνουν τα παραπάνω για τους χιλιάδες ξενοδοχοϋπαλλήλους και άλλους εργαζόμενους στον Τουρισμό; Χαμηλό εργατικό κόστος, αφού μόνο έτσι διασφαλίζεται η «ανταγωνιστικότητα» του προϊόντος. Πίσω από αυτά τα νούμερα, τα κέρδη και τους τζίρους που ζαλίζουν, είναι η «αθέατη» πλευρά. Η κατάσταση που ζουν οι εργαζόμενοι του κλάδου, αποδεικνύοντας πως το «τουριστικό θαύμα» χτίζεται πάνω στα κομμένα ρεπό τους, στην εντατικοποίηση που βαράει «κόκκινο» και στα διαλυμένα κορμιά τους. Εργαζόμενοι που στο σύνολό τους καλούνται να δουλέψουν για 6-7 μήνες, ώστε να καταφέρουν να τα βγάλουν πέρα τους υπόλοιπους 6 του χρόνου, μιας και το εποχικό επίδομα της πείνας δίνεται μόνο για 3 μήνες, ενώ οι εργοδότες τους απαιτούν συνεχώς νέες ελαφρύνσεις ώστε να μπορούν να παραμένουν ανταγωνιστικοί.

Πολύ περισσότερο σε μια περιοχή που βρίσκεται στο επίκεντρο των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών, με τη βάση της Σούδας να αποτελεί «ισχυρό χαρτί» στη στρατηγική συμμαχία της αστικής τάξης με τις ΗΠΑ, αποτελώντας «κίνδυνο – θάνατο» για τον λαό, το σύνθημα «τα κεφάλια μέσα» διακινείται και στο όνομα της «ευαλωτότητας» της τουριστικής ανάπτυξης από τους διεθνείς ανταγωνισμούς. Ετσι, οι εργαζόμενοι καλούνται σε θυσίες δίχως τέλος για τη θωράκιση αυτής της ανάπτυξης, ενώ πληρώνουν και τα «σπασμένα» όταν αυτή διαταράσσεται.

Ο «Ριζοσπάστης» βρέθηκε στα Χανιά και στο Ρέθυμνο και καταγράφει μαρτυρίες των ίδιων των εργαζομένων στα μεγάλα ξενοδοχεία των δύο νομών, αλλά και την προσπάθεια της οργανωμένης συλλογικής διεκδίκησης μπροστά στην απεργία της 24ης Ιούνη.

Γιάννα ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

    

Στα «5άστερα» της εκμετάλλευσης

Εικόνες χλιδής από τα πολυτελή ξενοδοχεία

Φεύγοντας από την πόλη των Χανίων και το αεροδρόμιο, το οδοιπορικό συνεχίζεται σε περιοχές που θεωρούνται η «καρδιά» του τουρισμού. Αγία Μαρίνα, Πλατανιάς, Κίσσαμος, περιοχές γεμάτες με ξενοδοχεία, 4 και 5 αστέρων, με κάποια από αυτά να καταλαμβάνουν ολόκληρες εκτάσεις.

Πίσω από τις φανταχτερές φωτογραφίες και τις υποσχέσεις για «αξέχαστες εμπειρίες» που θα δει κανείς στα site τους, βρίσκεται η μαύρη πραγματικότητα των εργαζομένων, που καλούνται να δουλέψουν σαν καλοκουρδισμένες μηχανές.

«Φτιάχνω 600 γεύματα την ημέρα», μας είπε μάγειρας σε μεγάλο ξενοδοχείο στην Αγία Μαρίνα, ο οποίος είναι με 7μηνη σύμβαση, μέχρι δηλαδή το τέλος της σεζόν και μετά πετιέται και πάλι στην ανεργία. «Δουλεύουμε σαν μηχανές, εγώ δουλεύω πάνω από 10 ώρες την ημέρα και επειδή με έχουν “βαφτίσει” διευθυντικό προσωπικό αυτό σημαίνει πως δεν έχω καν ωράριο. Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, δεν έχουμε καν βαρέα και ανθυγιεινά, εμείς που καιγόμαστε στις κουζίνες. Γιατί να μην έχουμε δεν καταλαβαίνω…», είπε συνεχίζοντας. Είναι χαρακτηριστικό ότι εργαζόμενοι σαν κι αυτόν αποκλείονται από το Σωματείο Ξενοδοχοϋπαλλήλων Χανίων, αφού οι συνδικαλιστές των ΠΑΣΟΚ/ΝΔ/ΣΥΡΙΖΑ που είναι στην πλειοψηφία της Διοίκησης δεν επιτρέπουν την εγγραφή τους.

Δουλειά χωρίς ρεπό

Από περιοδεία μέσα σε 5άστερο ξενοδοχείο στα Χανιά

Στο ίδιο ξενοδοχείο του ομίλου, στην περιοχή του Πλατανιά, η καθημερινότητα των εργαζομένων είναι η διαρκής εξόντωση. «Εχει 100 δωμάτια το ξενοδοχείο», είπαν οι καμαριέρες οι οποίες στο σύνολό τους είναι 16 για όλες τις βάρδιες. «Εχει 18 δωμάτια η καθεμία, ενώ όταν δεν έχουν να κάνουν αυτά, έχουν τους κοινόχρηστους χώρους». Οπως λέει το ίδιο το ξενοδοχείο στην ιστοσελίδα του: «Διατίθενται δωρεάν ξαπλώστρες και ομπρέλες στον χώρο της πισίνας, η οποία περιλαμβάνει ξεχωριστό τμήμα για παιδιά και ντους. Εχει, επίσης, γήπεδο τένις, γήπεδο μίνι γκολφ, γυμναστήριο και μεγάλη παιδική χαρά», με όλα αυτά να περνάνε από τα χέρια των εργαζομένων.

«Εχω δυο εβδομάδες να πάρω ρεπό», είπε ακόμα μια καμαριέρα στους συνδικαλιστές που συσπειρώνονται στο ΠΑΜΕ, οι οποίοι περιόδευαν εκεί. «Πόσο κοστίζουν τα δωμάτια; Από 500 έως 1.500, οι σουίτες, για αυτά τα ποσά μιλάμε», τόνισε χαρακτηριστικά, ενώ ο λαντζέρης συνάδελφός της μας είπε πως κάνει δύο δουλειές για να τα βγάλει πέρα, καθώς ο μισθός δεν φτάνει με τίποτα.

Επόμενη στάση ένα ακόμα 5άστερο, στην περιοχή Κολυμβάρι. Ενα ξενοδοχείο που χαρακτηρίστηκε το 2018 ως μια «από τις μεγαλύτερες επενδύσεις στο νησί», με 700 κλίνες και 4 εστιατόρια. Σε αυτό το ξενοδοχείο που προβάλλεται ως «πρότυπο οικογενειακής επιχείρησης», οι εργαζόμενοι δουλεύουν χωρίς ρεπό…

Σημείο όπου οι εργαζόμενοι κουβαλούν βαριά αντικείμενα με κίνδυνο να τραυματιστούν

Αντίστοιχη είναι η κατάσταση και στα ξενοδοχεία της πόλης, με τους εργαζόμενους να καταγγέλλουν πως γίνονται λάστιχο. «Οταν έχει αναχωρήσεις και εγώ πρέπει να κάνω δουλειά σε 3 πόστα ταυτόχρονα, πώς θα γίνει αυτό; Μας ρωτάνε αν μπορούμε;», ήταν η χαρακτηριστική φράση μιας καμαριέρας σε ένα από αυτά.

«Επενδύοντας στην αλλαγή»

Μια από τις πιο «εμβληματικές» επενδύσεις στο νησί αποτελεί το 5άστερο θέρετρο μεγάλου ξενοδοχειακού ομίλου, στην περιοχή του Κισσάμου Χανίων, εκεί που το πιο φτηνό δωμάτιο υπερβαίνει τον μισθό του ξενοδοχοϋπαλλήλου σε τιμή. Μάλιστα, η ίδια μονάδα απασχολεί σύνολο 570 εργαζόμενους, οι οποίοι διαμένουν σε παρακείμενα δωμάτια μικρότερων ξενοδοχείων τα οποία ο όμιλος έχει αγοράσει και τα έχει μετατρέψει σε δωμάτια προσωπικού.

«Είμαστε το προσωπικό μας, αν δεν είναι ικανοποιημένοι οι εργαζόμενοι δεν θα υπηρετείται η πελατοκεντρική προσέγγιση του ξενοδοχείου», διατείνεται η εργοδοσία. Η πραγματικότητα πίσω από τα παχιά λόγια έρχεται από τις μαρτυρίες των εργαζομένων. Από τα 414 δωμάτια που το πιο μικρό σε μέγεθος ισούνται με ένα δυάρι διαμέρισμα, η κάθε καμαριέρα έχει να φέρει βόλτα 20, με την εντατικοποίηση και την εξάντληση να βαράνε κόκκινο. Μάλιστα, όπως είπαν οι ίδιοι, οι παραιτήσεις είναι πάνω από 40 από την αρχή της σεζόν, ενώ οι λιποθυμίες από την εξάντληση είναι δεκάδες.

Εκτός όμως από την άγρια εκμετάλλευση των εργαζομένων, η παρουσία του θέρετρου έχει δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα στους κατοίκους της περιοχής. Οπως λένε οι ίδιοι, το μεγαλοξενοδοχείο έχει ναυλώσει τα ταξί της περιοχής για να εξυπηρετούν τους τουρίστες, με αποτέλεσμα οι ηλικιωμένοι κάτοικοι να μην έχουν πώς να μετακινηθούν στην πόλη, προκειμένου να μπορούν να εξυπηρετηθούν. «Σκεφτείτε έναν ηλικιωμένο που πρέπει να πάει στον γιατρό και δεν έχει πώς να μετακινηθεί πια, τι θα κάνει αυτός ο άνθρωπος», είπαν χαρακτηριστικά.

Στην ανατολική πλευρά του νομού, στην περιοχή της Γεωργιούπολης, μιλήσαμε με εργαζόμενους στα ξενοδοχεία μεγάλου συγκροτήματος, των 500 συνολικά δωματίων.

«Δουλεύουμε 7 στα 7», μας είπαν και εκεί οι συντηρητές. «Δεν τα βγάζουμε πέρα με τον μισθό μας και αναγκαζόμαστε να κάνουμε και δεύτερη δουλειά για να ζήσουμε, να μαζέψουμε τίποτα μπας και βγει ο χειμώνας», τόνισαν.

«500 ευρώ μισθό παίρνω και δουλεύω 6 μέρες την εβδομάδα», τόνισε εργαζόμενη στη ζαχαροπλαστική στην πόλη του Ρεθύμνου, η οποία εργάζεται σε ξενοδοχείο του ομίλου «Grecotel», του μεγαλύτερου μονοπωλιακού ομίλου στην Ελλάδα, με τα 40 ξενοδοχεία σε 15 πόλεις.

Η στυγνή εκμετάλλευση των μετακλητών εργατών

Χιλιάδες είναι και οι μετανάστες που εργάζονται στα ξενοδοχεία και τις επισιτιστικές επιχειρήσεις με κύριες χώρες καταγωγής το Μπαγκλαντές, το Νεπάλ, την Αίγυπτο, το Βιετνάμ και τις Φιλιππίνες, που ειδικά αυτοί εκτιμάται πως στη φετινή σεζόν θα φτάσουν περίπου τις 4.000.

Εργαζόμενοι που έχουν έρθει είτε με διακρατικές συμφωνίες, είτε μέσω δουλεμπορικών να «στάξουν» στις κουζίνες και στην καθαριότητα για τα κέρδη των μεγαλοξενοδόχων και μετά να επιστρέψουν πίσω στη χώρα τους, αν η σύμβαση είναι εποχική. Οπως μας είπε μετανάστης σε ένα από τα ξενοδοχεία, «μένουμε 5 σε ένα δωμάτιο εκεί που δουλεύουμε, χωρίς κλιματισμό», ενώ το ωράριό τους είναι σπαστό – 3 ώρες το πρωί και άλλες 5 μετά. Δηλαδή είναι διαθέσιμοι όλη μέρα για τον εργοδότη.

Η εκμετάλλευσή τους ως φτηνά εργατικά χέρια μεταφράζεται σε ακόμα μεγαλύτερα κέρδη, την ίδια στιγμή που διάφοροι μηχανισμοί καλλιεργούν ρατσισμό και ξενοφοβία, όπως «γεμίσαμε μετανάστες και εμείς δεν βρίσκουμε δουλειά», που αξιοποιούνται από εργοδότες για να σπέρνουν τον διαχωρισμό ανάμεσα στους εργάτες. Τα ίδια επιχειρήματα που χρησιμοποίησε και ο κεντρικός συνδικαλιστής του ΠΑΣΟΚ και πρόεδρος της Ομοσπονδίας Εργαζομένων στον Τουρισμό – Επισιτισμό (ΠΟΕΕΤ), σε περιοδεία του, λέγοντας πως οι μετανάστες δεν ξέρουν το «ελληνικό χαμόγελο» που είναι συνδεδεμένο με τον Τουρισμό!

Κέρδη χτισμένα στις πλάτες των εργαζομένων

Το αφήγημα που καλλιεργούν τα αστικά επιτελεία, πως από την «ατμομηχανή» του τουρισμού κερδίζουν όλοι, σπάει μπροστά στην καθημερινότητα των ίδιων των εργαζομένων. Ακόμα και εκεί που ακούσαμε το «αφού πάει καλά η σεζόν θα επωφεληθώ και εγώ», στην πραγματικότητα η τεράστια αντίφαση δεν κρύβεται.

Γιατί, εκεί που δουλεύουν, οι ίδιοι δεν μπορούν καν να πλησιάσουν για λίγες μέρες διακοπών. Ενώ ακούνε για δισ. επενδύσεων στην περιοχή για τη μετατροπή της Κρήτης σε ενεργειακό και εμπορικό κόμβο, οι ίδιοι δεν έχουν να βγάλουν τον μήνα και πληρώνουν πανάκριβο το ρεύμα. Χώρια που ζουν διαρκώς με την ανασφάλεια για την πολεμική κλιμάκωση, αφού ο λαός του νησιού γίνεται στόχος αντιποίνων εξαιτίας της βάσης στη Σούδα.

Και πως ενώ οι εργοδότες τους απολαμβάνουν φοροαπαλλαγές για τις συνολικές επιχειρηματικές τους δραστηριότητες, οι εργαζόμενοι πληρώνουν φόρο της τάξης των 500 ευρώ ακόμα και όταν ζουν με το εποχικό επίδομα ανεργίας. «3 μήνες πήρα το επίδομα και έδωσα πίσω τον έναν σε φόρο», έλεγαν όλοι.

Τεράστια ευθύνη για την κατάσταση έχει και ο εργοδοτικός και κυβερνητικός συνδικαλισμός τόσο στα Σωματεία Ξενοδοχοϋπαλλήλων σε Χανιά και Ρέθυμνο, όσο και στα Εργατικά Κέντρα που έχουν πλειοψηφία οι παρατάξεις των ΠΑΣΟΚ/ΝΔ/ΣΥΡΙΖΑ. Είναι αυτοί που τρέχουν να υπογράψουν σε τοπικές Συμβάσεις τα «θέλω» των εργοδοτών για δουλειά όσο και όποτε θέλει ο εργοδότης, με τα εξαντλητικά ωράρια, αφού αυτό επιβάλλει η βιωσιμότητα της κερδοφορίας των επιχειρήσεων, σε πλήρη ρήξη με τις πραγματικές ανάγκες των εργαζομένων.

Αυτή είναι η πολιτική του κέρδους, στο όνομα της οποίας πίνει νερό η κυβέρνηση, και όλοι οι παλιοί και νέοι επίδοξοι κυβερνητικοί διεκδικητές, που σε αυτό είναι αλφαδιασμένοι, έχοντας συνυπογράψει όλο το αντεργατικό πλαίσιο σε Ελλάδα και ΕΕ, για να μπορεί πάντα το κεφάλαιο να θωρακίζει την ανταγωνιστικότητά του.

    

70άρηδες στην πίστα του αεροδρομίου ψήνονται στο λιοπύρι

Πρώτη στάση του οδοιπορικού μας στην Κρήτη το Αεροδρόμιο Χανίων «Ιωάννης Δασκαλογιάννης», του οποίου η πώληση στη «Fraport» ξεκίνησε από το 2015 με τη συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ, και σήμερα απασχολεί 1.300 εργαζόμενους, Ελληνες αλλά και μετακλητούς από χώρες εκτός Σένγκεν. Υποδέχεται καθημερινά χιλιάδες τουρίστες, στη συντριπτική τους πλειοψηφία από Κεντρική αλλά και Βόρεια Ευρώπη, όπως και από τις ΗΠΑ.

«Μπορεί να είναι αυξημένες οι αφίξεις, αλλά δεν είναι με 100% πληρότητα οι πτήσεις, έχουν ακριβύνει τα ναύλα λόγω του πολέμου και δεν πετάνε γεμάτα τα αεροπλάνα», μας εξήγησαν οι εργαζόμενοι στα γραφεία. Αυτό δεν σημαίνει πως οι αεροπορικές χάνουν, μας είπαν στη συνέχεια. Τα ίδια τα στοιχεία της «Fraport» έρχονται να το επιβεβαιώσουν, καθώς για το 2025 τα έσοδα από αεροπορικές υπηρεσίες ανήλθαν στα 51,831 εκατ. ευρώ, κατατάσσοντας τα Χανιά στους «πρωταθλητές», ενώ για το α’ πεντάμηνο του 2026 (Γενάρης – Μάης), τα Χανιά εμφάνισαν τη μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση επιβατικής κίνησης στην Ελλάδα μεταξύ των μεγάλων τουριστικών αεροδρομίων, αγγίζοντας το +14,9% συγκριτικά με το αντίστοιχο 5μηνο του 2025.

«Μας λένε να πληρώνουμε και 60 ευρώ πάρκινγκ, σε εμάς που δουλεύουμε εδώ και χαλάμε βενζίνη κάθε μέρα για να έρθουμε από την πόλη», τονίζουν οι εργαζόμενοι, καθώς η «Fraport» αποφάσισε να βάλει «χαράτσι» για να αυξήσει ακόμα περισσότερο τα κέρδη.

Σε ό,τι αφορά τις συνθήκες εργασίας, πίσω από το πέπλο του καλού εργασιακού περιβάλλοντος που προβάλλει η διοίκηση, ξεδιπλώνεται η αλήθεια.

«Θα δεις να δουλεύουν στην πίστα 70 χρονών άνθρωποι», μας είπε εργαζόμενος. «Ολα τα πόστα, χειριστές, οδηγοί, προφανώς είναι επικίνδυνο». Και πράγματι, συναντήσαμε και μιλήσαμε με έναν τέτοιο εργαζόμενο, 65 χρονών, οδηγός στην πίστα. «Προχθές δούλευα 16 ώρες χωρίς να πληρωθώ, οδηγός είμαι. Μας εκμεταλλεύονται κανονικά τα αφεντικά. Γιατί είναι κι άλλα, δεν έχουμε σκέπαστρο εμείς που είμαστε εκτεθειμένοι σε ήλιο ή βροχή, δεν έχουμε καν χημικές τουαλέτες να μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε. Και τι λεφτά νομίζετε ότι παίρνουμε; Είναι πολύ λίγα», μας είπε φεύγοντας για τη βάρδιά του.

Ιδια είναι η κατάσταση και για τους εργαζόμενους στην καθαριότητα, οι οποίοι είναι εργολαβικοί. «Από προβλήματα όσα θες», μας είπε εργαζόμενος καθαριστής. «Δεν έχουμε διάλειμμα, δεν δουλεύουμε σταθερές βάρδιες. Εγώ μπορεί να δουλεύω σήμερα πρωί, αύριο βράδυ και μετά ξανά πάλι πρωί. Οσο για τα ρεπό; 1 την εβδομάδα. Δεν φτάνουμε 30-40 άτομα για όλο αυτόν τον κόσμο και παρ’ όλα αυτά δεν προσλαμβάνουν». Σε ό,τι αφορά τη διάρκεια των συμβάσεων, μας επιβεβαίωσε πως είναι εποχικοί. «Συμβάσεις μέχρι τον Οκτώβρη και μετά βλέπουμε».

Η εντατικοποίηση βαράει κόκκινο και στους εργαζόμενους των καταστημάτων εντός του αεροδρομίου. «Προχτές έκανα μόνη μου ταμείο 440 αποδείξεις», μας είπε εργαζόμενη στα duty free, ενδεικτικό του φόρτου εργασίας. «Σίγουρα δεν είμαστε τόσο χάλια όπως στα ξενοδοχεία, αλλά τον χειμώνα αν δεν υπάρχει και δεύτερο εισόδημα στο σπίτι δεν βγαίνεις. Εμένα έχει δουλειά και ο άντρας μου και είμαστε 2, αλλιώς μόνο με τα λεφτά της σεζόν δεν μπορείς να τα βγάλεις πέρα», πρόσθεσε η συνάδελφός της.

    

Στο «πόδι» τα Συνδικάτα για την πανελλαδική απεργία στις 24 Ιούνη

Από σύσκεψη των εργαζομένων στον κλάδο

Με περιοδείες και συσκέψεις το Συνδικάτο Επισιτισμού ν. Χανίων και οι εκλεγμένοι με την «Ταξική Ενότητα» (συνδικαλιστές που συσπειρώνονται στο ΠΑΜΕ) στο Σωματείο Ξενοδοχοϋπαλλήλων του νομού «οργώνουν» τους χώρους δουλειάς, προγραμματίζοντας την πανελλαδική απεργία στον κλάδο στις 24 Ιούνη.

Στο πλαίσιο αυτό πραγματοποιήθηκε σύσκεψη του κλάδου τη Δευτέρα 17 Ιούνη στο Εργατικό Κέντρο Χανίων, με επίκεντρο την οργάνωση της πάλης ώστε το σύνθημα «Ο κόσμος των κερδών τους συγκρούεται με τον κόσμο των αναγκών μας» να φτάσει σε κάθε χώρο δουλειάς.

«Εχουμε ένα όπλο στα χέρια μας και αυτό λέγεται απεργία»

Μιλώντας στη σύσκεψη η Εβίνα Κάππου, πρόεδρος του Συνδικάτου Επισιτισμού ν. Χανίων, αναφέρθηκε στις συνθήκες στις οποίες δίνεται η μάχη της απεργίας, δηλαδή στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο και την όξυνσή του, με τον ρόλο της βάσης της Σούδας να είναι ενεργός, επιβεβαιώνοντας τη βαθιά εμπλοκή της χώρας.

Καταλόγισε ευθύνες σε όλες τις κυβερνήσεις που ευλογούν τις ιμπεριαλιστικές συμμαχίες, με τους εργαζόμενους να πληρώνουν το μάρμαρο, ιδιαίτερα σε έναν κλάδο τόσο εκτεθειμένο σε διεθνείς κλυδωνισμούς. Τονίζοντας τον ρόλο της Κρήτης ως «κόμβου», επεσήμανε πως γι’ αυτό κόπτονται να τελειώσουν το έργο του ΒΟΑΚ, ώστε να μπορούν να πηγαινοέρχονται εμπορεύματα και να κερδίζουν οι μονοπωλιακοί όμιλοι.

Παρέμβαση σε ξενοδοχείο στα Χανιά

«Οταν θέλουν να ανοίξουν έναν δρόμο στο Μαράθι για να πηγαίνουν οι ΝΑΤΟικοί να κάνουν διακοπές, μια χαρά προχωράνε τα έργα», σχολίασε, δείχνοντας πόσο εχθρικό είναι το αστικό κράτος για τον λαό, καθώς για την εξυπηρέτηση των λαϊκών αναγκών δεν δίνουν ούτε ευρώ.

«Εχουμε ένα όπλο στα χέρια μας και αυτό λέγεται απεργία», συνέχισε, και κάλεσε τους εργαζόμενους να να μην πατήσουν την μπανανόφλουδα των διαφόρων «νέων» κυβερνητικών σωτήρων. «Θα τους πειράξει αν τη μέρα της απεργίας μετρήσουν χαμένους τζίρους», τόνισε. Και κάλεσε να δυναμώσει η πάλη και απαίτηση για Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας με πραγματικές αυξήσεις, μείωση του εργάσιμου χρόνου, μέτρα υγείας και ασφάλειας, καταγγέλλοντας τη στάση του εργοδοτικού και κυβερνητικού συνδικαλισμού, που έχει βάλει την υπογραφή του για να υλοποιήσει τα «θέλω» των εργοδοτών.

«Sorry… Strike!»

Αναφερόμενος στα εργοδοτικά εγκλήματα μέσα στους χώρους δουλειάς στον κλάδο και όχι μόνο, ο Σήφης Αποστολάκης, μέλος του ΔΣ του Εργατικού Κέντρου Χανίων ο οποίος συσπειρώνεται στο ΠΑΜΕ, σημείωσε πως αυτά δεν έχουν τέλος, με αιτία την ακραία εντατικοποίηση, και πως μόνο σε 10 μέρες έχουν συμβεί 10 εργατικά «ατυχήματα», ενώ η υγεία των εργαζομένων συνθλίβεται. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι οι περίπου 20 λιποθυμίες σε ξενοδοχείο – «καμάρι» του νόμου, που ανήκει σε έναν από τους επιχειρηματικούς «κολοσσούς», όπως και οι συνεχείς παραιτήσεις των εργαζομένων.

Η Μαρία, καμαριέρα σε ξενοδοχείο, παίρνοντας τον λόγο έφερε πείρα ότι στο ξενοδοχείο όπου δουλεύει θα απεργήσουν δύο καμαριέρες στη βάρδια. «Το είπαμε και στους πελάτες, “sorry, strike” (“συγγνώμη αλλά εμείς απεργούμε”), και όχι μόνο δεν δυσανασχέτησαν, ίσα – ίσα ήταν μαζί μας», είπε χαρακτηριστικά.

Ο Λάμπρος, διανομέας, ανέφερε ότι οι συνάδελφοί του σκοτώνονται καθημερινά, ενώ η εξάντληση βαράει «κόκκινο». «Παλεύουμε με ένα θηρίο που το νοιάζει μόνο το κέρδος», τόνισε, και μίλησε για το κλίμα φόβου που προσπαθούν οι εργοδότες να περάσουν μέσα στους χώρους δουλειάς. Πρόσθεσε ότι οι διανομείς παίρνουν δύναμη από τους μεγάλους αγώνες που έχουν αναπτυχθεί στον κλάδο, όπως σε «Wolt» και «e-food», και ότι μέσα απ’ αυτούς απέσπασαν κατακτήσεις που δεν ήταν καθόλου δεδομένες.

«Μπήκα με σκυφτό το κεφάλι και βγήκα με γροθιά υψωμένη»

Παρέμβαση στο ξενοδοχείο «Ikos» πραγματοποίησαν το πρωί της Τρίτης μέλη του Σωματείου Ξενοδοχοϋπαλλήλων Χανίων, καταγγέλλοντας το πλήθος των εργατικών «ατυχημάτων», με αφορμή τον θάνατο στελέχους της επιχείρησης πριν λίγες μέρες στον χώρο δουλειάς, αλλά και τα δεκάδες περιστατικά λιποθυμιών λόγω της εντατικοποίησης και της εξαντλητικής δουλειάς.

Οχι μόνο επιβεβαιώθηκε η προσπάθεια της εργοδοσίας να τα «κουκουλώσει», αλλά και καταγγέλθηκαν στα μέλη του Σωματείου οι απαράδεκτες συνθήκες εργασίας υπό τις οποίες δουλεύουν οι εργαζόμενοι.

Είναι δε χαρακτηριστικό ότι η πλειοψηφία στη διοίκηση του Σωματείου Ξενοδοχοϋπαλλήλων, συνδικαλιστές των ΠΑΣΟΚ, ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ, ούτε που έχουν εμφανιστεί στο συγκεκριμένο αλλά και στα υπόλοιπα ξενοδοχεία της περιοχής ώστε να συνομιλήσουν με εργαζόμενους. Γι’ αυτό και η λέξη «σωματείο», ειδικά σε νέους ηλικιακά, φάνταζε άγνωστη. Ομως η παρουσία των συνδικαλιστών που συσπειρώνονται στο ΠΑΜΕ, που περιόδευσαν και την προηγούμενη μέρα εκεί ενημερώνοντας για την απεργία μόλις πληροφορήθηκαν για τις συνθήκες δουλειάς και οργάνωσαν κινητοποίηση, έδωσε κουράγιο και δύναμη. Οπως χαρακτηριστικά είπε εργαζόμενος, «μπήκα με σκυφτό το κεφάλι και βγήκα με γροθιά υψωμένη».

    

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΤΡΙΝΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΥ «ΘΑΥΜΑΤΟΣ»

Το τουριστικό «θαύμα» στην Κέρκυρα

Τζίρο σχεδόν 1 δισ. ευρώ (998 εκατ.) κατέγραψαν οι τουριστικές επιχειρήσεις στην Κέρκυρα το 2025 σύμφωνα με έρευνα που παρουσίασε το Επιμελητήριο Κέρκυρας, με την αύξηση να φτάνει στο 26% σε σχέση με το 2022. Η τουριστική δραστηριότητα αντιπροσωπεύει άλλωστε σημαντικό κομμάτι της συνολικής οικονομικής δραστηριότητας στο νησί που υποδέχεται ταξιδιώτες από 38 διαφορετικές χώρες, οι οποίοι σύμφωνα με την ίδια έρευνα δηλώνουν σε ποσοστό 94,8% πολύ ή απόλυτα ικανοποιημένοι από τη συνολική εμπειρία. Δικαίως λοιπόν κυβέρνηση και μεγαλοεπιχειρηματίες του τουριστικού κλάδου πανηγυρίζουν για τη δυναμική και την καθοριστική συμβολή του νησιού στα κέρδη του κλάδου.

Η αλήθεια είναι ότι ο τουρισμός στην Κέρκυρα είναι ο πυρήνας γύρω από τον οποίο κινείται όλη η οικονομία του νησιού. Αλήθεια είναι επίσης ότι ο αριθμός των επισκεπτών από 700.000 το 2011 αυξήθηκε στα 4.000.000 το 2025 – 4.500.000 αν λάβει κανείς υπόψη και τα κρουαζιερόπλοια – ενώ ο αριθμός των εργαζομένων στον κλάδο του τουρισμού έμεινε ίδιος: 6.000 εργαζόμενοι έβγαζαν τη δουλειά το 2011, 6.000 την βγάζουν και σήμερα. Εύκολα καταλαβαίνει κανείς πως αυτό που χαρακτηρίζεται ως «θαύμα» από κυβερνήσεις, αστικά κόμματα, επιχειρηματικούς ομίλους και ΜΜΕ έχει χτιστεί πάνω στην εξαντλητική δουλειά των εργαζομένων, οι οποίοι βιώνουν την εντατικοποίηση από πρώτο χέρι εδώ και μια 15ετία, βλέποντας το πραγματικό εισόδημά τους να συρρικνώνεται, αφού οι ονομαστικοί μισθοί μένουν κολλημένοι στα επίπεδα του 2011 ενώ οι ανάγκες μεγαλώνουν.

Τα μεγάλα ξενοδοχεία της περιοχής, που βρίσκονται στα χέρια μεγάλων ξενοδοχειακών ομίλων, είναι αυτά που συγκεντρώνουν τόσο την τουριστική δραστηριότητα όσο και το μεγαλύτερο κομμάτι των εργαζομένων. Εκεί συναντά κανείς ντόπιους, μόνιμους κατοίκους του νησιού, νέους εργαζόμενους, φοιτητές που έρχονται για σεζόν από τον Απρίλη έως τον Οκτώβρη, ακόμα και μαθητές, αλλά και πολλούς μετανάστες. Ενα μεγάλο τμήμα του εργατικού δυναμικού, σχεδόν το 1/3, αποτελείται από τους λεγόμενους «μετακλητούς». Πρόκειται για μετανάστες που έρχονται να δουλέψουν στην Ελλάδα είτε μέσω διακρατικών συμφωνιών, με τις διάφορες πρεσβείες να παίζουν ρόλο διαμεσολαβητή, είτε μέσω λοιπών μεσαζόντων. Η εργοδοσία επιχειρεί να καλλιεργήσει κλίμα αντιπαράθεσης ανάμεσα στους Ελληνες και μετανάστες, στοχεύοντας αφενός να βάλει εμπόδια στους εργαζόμενους να συσπειρωθούν στα σωματεία τους και αφετέρου θέλοντας να συμπιέσει την τιμή της εργατικής δύναμης προς τα κάτω.

Από κινητοποιήσεις στα ξενοδοχεία του νησιού

Πολλοί είναι οι νέοι ηλικιακά εργαζόμενοι, που έρχονται να δουλέψουν σεζόν, κυρίως από περιοχές της βόρειας Ελλάδας. Κάποιοι από αυτούς έχουν ολοκληρώσει τις σπουδές τους σε σχολές τουριστικών επαγγελμάτων ή κάνουν την πρακτική τους. Είναι εργαζόμενοι με μικρή έως ανύπαρκτη συνδικαλιστική πείρα, στους οποίους η εργοδοσία φροντίζει να παρεμβαίνει συστηματικά τόσο κατά τη διάρκεια των σπουδών τους όσο και στις διάφορες «ημέρες καριέρας» που διοργανώνονται τακτικά, καλλιεργώντας την αντίληψη ότι με «σκληρή δουλειά» και τα …κεφάλια μέσα, θα έρθει με τον καιρό και η επαγγελματική τους ανέλιξη στον κλάδο, ως στελέχη στα ξενοδοχεία (διευθυντές, HR κ.λπ.). Η δε Σχολή Τουριστικών Επαγγελμάτων (ΙΕΚ Κέρκυρας Τουριστικών Επαγγελμάτων) που τελεί υπό την αιγίδα του υπουργείου Πολιτισμού, βρίσκεται σε μια διαρκή κατάσταση υπολειτουργίας και βασίζεται στις δωρεές των ομίλων του τουρισμού, που φυσικά την αντιμετωπίζουν ως δεξαμενή για την άντληση φτηνού και ευέλικτου εργατικού δυναμικού.

Οι δύο κόσμοι που συγκρούονται σε κάθε χώρο δουλειάς

Στις μεγάλες τουριστικές μονάδες της Κέρκυρας μπορεί να διακρίνει κανείς κυριολεκτικά δύο κόσμους. Από τη μία, τα υπερπολυτελή λόμπι των ξενοδοχείων, τα εστιατόρια, τα χλιδάτα δωμάτια με τις ανέσεις και τις πισίνες. Πράγματι εντυπωσιακά μεν, απλησίαστα δε για τη μεγάλη πλειοψηφία, καθώς η τιμή μιας διανυκτέρευσης μπορεί να φτάσει έως και το ύψος του μέσου μισθού στην Ελλάδα.

Το περιοδικό του σωματείου «το πηδάλιο»

Αν «ξύσει» κανείς την μπογιά όμως και περάσει μια βόλτα από τους χώρους του προσωπικού, θα δει και την πραγματικότητα: Εστιατόρια προσωπικού χωρίς παράθυρα, με παλιό εξοπλισμό, γυμνά καλώδια στους διαδρόμους, αποδυτήρια δίπλα στους κάδους με τα σκουπίδια του ξενοδοχείου, καταλύματα για το προσωπικό – όπου υπάρχουν – ακατάλληλα κ.λπ.

Η «βιομηχανία» του τουρισμού παίρνει τη μορφή ξενοδοχείων που θυμίζουν εργοστάσια όπου παράγεται το σύγχρονο τουριστικό προϊόν. Και βέβαια όπως σε κάθε εργοστάσιο, τα μέτρα υγείας και ασφάλειας στους χώρους εργασίας πάνε περίπατο, αφού αποτελούν κόστος για το κεφάλαιο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ξενοδοχείο στην περιοχή Κομμένο της Κέρκυρας, όπου λίγες μέρες πριν, στη διάρκεια της νύχτας ξέσπασε φωτιά στο υπόγειο, στον χώρο των πλυντηρίων. Ευτυχώς εκείνη την ώρα δεν υπήρχαν εργαζόμενοι στον χώρο και εκτός από σεντόνια και πετσέτες που κάηκαν, δεν θρηνήσαμε και θύματα.

Μία ακόμα, κερδοφόρα για τις επιχειρήσεις, δραστηριότητα που γνωρίζει άνθιση τα τελευταία χρόνια, είναι το κομμάτι της κρουαζιέρας. Τα τεράστια σε διαστάσεις κρουαζιερόπλοια που κατακλύζουν το νησί τους θερινούς μήνες απαιτούν και χώρους για να ελλιμενίζονται, τις γνωστές μαρίνες. Τέτοιες μαρίνες ξεπηδούν παντού τα τελευταία χρόνια, με τον δήμο Κεντρικής Κέρκυρας να ετοιμάζει καινούρια στον όρμο της Γαρίτσας, μες στην πόλη επί της ουσίας, όπου προβλέπεται να αράζουν 100 σκάφη.

Σε ένα νησί με περίπου 120.000 μόνιμους κατοίκους και περί τους 500.000 επισκέπτες ημερησίως κατά τους θερινούς μήνες, είναι διάχυτη η ανησυχία για την κατάσταση των υποδομών και το κατά πόσο μπορούν να αντέξουν 4.500.000 τουρίστες τον χρόνο. Από το επικίνδυνο οδικό δίκτυο, το οποίο δέχεται έντονη πίεση από τον μεγάλο όγκο βροχής (ο υψηλότερος στην Ελλάδα) που προκαλεί κατολισθήσεις, τα προβλήματα στην ποιότητα του νερού και τις συνεχείς διακοπές στο δίκτυο, τη διαχείριση των απορριμμάτων έως και την τραγική υποστελέχωση του νοσοκομείου, που αναγκάζει τους κατοίκους να ταξιδεύουν μέχρι τα Γιάννενα και την Αθήνα.

Εξόρμηση στο ξενοδοχείο «Dreams» (HYATT)

Βασίλης ΒΑΣΣΗΣ

    

Αποκούμπι και ελπίδα η οργάνωση στο σωματείο

Μιλάει στον «Ριζοσπάστη» ο Σταμάτης Πελάης, πρόεδρος του Συνδικάτου Ξενοδοχοϋπαλλήλων

«Σανίδα σωτηρίας» και αποκούμπι για τους εργαζομένους είναι η οργάνωσή τους. Εκεί βρίσκεται η ελπίδα για αυτούς. Το μεγαλύτερο και πιο δραστήριο σωματείο του νησιού είναι το Συνδικάτο Ξενοδοχοϋπαλλήλων Επισιτισμού – Τουρισμού Κέρκυρας, που συσπειρώνει ένα μεγάλο μέρος των εργαζομένων στον κλάδο, από τους περίπου 6.000 που δουλεύουν στην Κέρκυρα. Στις τελευταίες του αρχαιρεσίες κατέγραψε πάνω από 1.000 ψηφίσαντες και μαζί με τα επιχειρησιακά σωματεία που έχουν ιδρυθεί σε μια σειρά ξενοδοχεία, οργανώνει τον αγώνα των εργαζομένων για Τοπική Κλαδική Συλλογική Σύμβαση στον Επισιτισμό – Τουρισμό, κόντρα στη συμβιβασμένη πλειοψηφία της Ομοσπονδίας, της ΠΟΕΕΤ που προσπαθεί να βάλει εμπόδια.

Το ζήτημα της σύμβασης είναι κεντρικό αίτημα που μπαίνει και μπροστά στην πανελλαδική απεργία του κλάδου στις 24 Ιούνη. Είναι η 1η φορά μετά από 5 χρόνια που πραγματοποιείται πανελλαδική απεργία στον Τουρισμό μέσα στην αιχμή της τουριστικής σεζόν. Για την προετοιμασία της το Συνδικάτο κάνει τη νύχτα μέρα οργώνοντας τους χώρους δουλειάς, διακινώντας το 12σέλιδο περιοδικό του σωματείου, «Το πηδάλιο» που κυκλοφορεί ξανά για πρώτη φορά μετά την πανδημία και έχει πλούσια ύλη για τις Συλλογικές Συμβάσεις, τα δικαιώματα των εργαζομένων και την αντιμετώπιση της εργοδοτικής αυθαιρεσίας.

Φέτος εξάλλου είναι χρονιά που θα υπογραφεί νέα Συλλογική Σύμβαση στον κλάδο, συνεπώς η απεργία είναι σπουδαίο όπλο στα χέρια των ξενοδοχοϋπαλλήλων προκειμένου να υπογράψουν σύμβαση με τους όρους που έχουν ανάγκη οι ίδιοι και όχι με τους όρους που βολεύει τα αφεντικά και τη συμβιβασμένη ηγεσία της Ομοσπονδίας. Οπως χαρακτηριστικά σημειώνει ο πρόεδρος του σωματείου και του Εργατικού Κέντρου Κέρκυρας, Σταμάτης Πελάης, σε πρόσφατη περιοδεία σε ξενοδοχείο, «οι εργοδότες έχουν τις δικές τους ενώσεις, και οι εργαζόμενοι έχουν τα δικά τους σωματεία – δεν είμαστε το ίδιο. Οι εργοδότες μας κάνουν διακοπές σε κότερα και εμείς βαράμε κουπί».

Η δράση του σωματείου τα χρόνια της πανδημίας κέρδισε την εμπιστοσύνη και την εκτίμηση των εργαζομένων, αφού ήταν αυτό που μπήκε μπροστά για να μη χαθεί το επίδομα ανεργίας με το οποίο ζουν τον χειμώνα όσοι δουλεύουν σεζόν. «Οσες κατακτήσεις είχαμε όλα αυτά τα χρόνια, μικρές και μεγάλες, τις καταφέραμε οργανωμένοι συλλογικά, μέσα από τη δράση του σωματείου μας», τονίζει ο πρόεδρός του. Γι’ αυτό και είναι ανάγκη να οργανωθούν σε αυτό και όσοι ακόμα το σκέφτονται. Το σωματείο έχει προγραμματίσει συνάντηση με την Ενωση Ξενοδόχων στις 23 Ιούνη για να συζητήσουν την υπογραφή τοπικής κλαδικής σύμβασης και καλεί σε μαζική συμμετοχή στην απεργιακή συγκέντρωση στις 24 Ιούνη 11 π.μ. στο Εργατικό Κέντρο. Διεκδικεί πραγματικές αυξήσεις στους μισθούς, 6μηνο επίδομα ανεργίας στο 80% του μισθού και αφορολόγητο, κατάργηση του φόρου μισθωτών υπηρεσιών, μέτρα υγείας και ασφάλειας και ανθρώπινες συνθήκες εργασίας.

    

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΤΡΙΝΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΥ «ΘΑΥΜΑΤΟΣ»

Ο κόσμος των κερδών τους συγκρούεται με τον κόσμο των αναγκών μας

Μπροστά στην απεργία που προετοιμάζουν τα σωματεία των εργαζομένων στα ξενοδοχεία και στην Εστίαση στις 24 Ιούνη γίνεται ήδη μια πολύ μεγάλη συζήτηση μέσα στους χώρους δουλειάς, μέσα από Γενικές Συνελεύσεις, συσκέψεις και περιοδείες των εκλεγμένων μελών των ΔΣ, από τα ενεργά μέλη των σωματείων. Συζήτηση που συνεχίζεται μέσα στα πόστα, συνάδελφο τον συνάδελφο.

Ολα μας απασχολούν, όλα τα βάσανα και οι δυσκολίες της ζωής που μας έχουν διαμορφώσει μέχρι σήμερα οι κυβερνήσεις και οι επιχειρηματικοί όμιλοι, συνολικά το κεφάλαιο. Το νοίκι, το ρεύμα, το νερό, το τηλέφωνο, η φροντίδα και η εκπαίδευση των παιδιών, τα βασικά που πρέπει να αγοράσουμε από το σούπερ μάρκετ για να ζήσουμε, η μεταφορά μας από και προς τη δουλειά, μέχρι τον μισθό μας, τα δικαιώματά μας, τα ερωτήματα για το τι προβλέπεται για τις άδειες, για τα νυχτερινά και τις υπερωρίες. Μας απασχολεί το θέμα της υγείας μας, η κατάσταση στα νοσοκομεία, η φορολογία, ΟΛΑ!

Οι εργαζόμενοι είναι οι χαμένοι από τη «θαυματουργή» τουριστική ανάπτυξη

Η δουλειά μέσα στα ξενοδοχεία, στις μεγάλες εταιρείες γρήγορου φαγητού, στα μεγάλα Catering, έχει γίνει ακόμα πιο δύσκολη, πιο εντατική. Μόνοι τους παραδέχονται για άλλη μια χρονιά οι εργοδότες ότι υπάρχει μεγάλη έλλειψη προσωπικού και ότι είναι ακάλυπτες χιλιάδες θέσεις εργασίας, χωρίς ταυτόχρονα να έχει μειωθεί ο όγκος της δουλειάς – το αντίθετο: Παραμένουν σε υψηλά επίπεδα οι πληρότητες, ο τζίρος των επιχειρήσεων, τα κέρδη ξεπέρασαν τα 21 δισ. το 2025.

Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι εμείς οι εργαζόμενοι του κλάδου αναγκαζόμαστε να βγάλουμε τη δουλειά που αναλογεί σε περισσότερους, σε 2 ή ακόμα και σε 3 εργαζόμενους. Η κούραση, η εξάντληση, ο κίνδυνος «ατυχήματος» ή σοβαρής βλάβης στην υγεία μας είναι όλο και πιο κοντά. Εξαντλούμαστε, σακατευόμαστε, αναγκαζόμαστε να κάνουμε και 2 δουλειές για να τα βγάλουμε πέρα μέσα στις καλύτερες χρονιές του τουρισμού. Παίρνουμε τους μισθούς του 2011 με μικρότερη αγοραστική δύναμη, αφού ο πληθωρισμός απορροφά το εισόδημά μας και μέχρι τις 15 του κάθε μήνα τελειώνει.

Μια κατάσταση ίδια για όλους μας, είτε είμαστε με σύμβαση αορίστου χρόνου, είτε με ορισμένου, είτε μέσω εργολάβου. Ολοι χάνουμε από αυτήν τη θαυματουργή για τους εργοδότες και τις κυβερνήσεις ανάπτυξη.

Οι κυβερνήσεις, τα κόμματα του συστήματος και οι εργοδότες προσπαθούν να μας πείσουν για το αντίθετο. Μας λένε ότι ο κλάδος του Τουρισμού έτσι είναι και έτσι ήταν πάντα από τη φύση του. Οτι είναι φυσιολογικό το καλοκαίρι να πεθαίνουμε στη δουλειά, να μας κόβουν ρεπό, να κάνουμε υπερωρίες, 10ωρα και 12ωρα, να έχουμε κόντρα βάρδιες, πάντα λόγω έκτακτων αναγκών. Μας λένε επίσης ότι δεν γίνεται να έχουμε σταθερή δουλειά, επειδή «δεν έχει πολλή δουλειά όλο τον χρόνο», ότι αυτά τα ορίζει ο ανταγωνισμός, που έχει μεγαλώσει. Οτι οι θυσίες που κάνουμε θα «ανταμείβονται» με κάνα ρεπό παραπάνω όταν μπορεί η επιχείρηση, με πιθανώς ευνοϊκή μεταχείριση στο πρόγραμμα εργασίας, μπας και πάμε και πουθενά αλλού για μεροκάματα ή μπας και προλάβουμε να κάνουμε καμιά δουλειά στο σπίτι, να φροντίσουμε πού και πού τα παιδιά και τους ηλικιωμένους της οικογένειας. Πάντα με την απειλή της απόλυσης, της μη ανανέωσης της σύμβασης, της εκδικητικής τοποθέτησης σε βάρδιες όπου δεν μπορούμε να αντεπεξέλθουμε.

Οι εργαζόμενοι θυμόμαστε ότι πριν την καπιταλιστική κρίση, με πολύ λιγότερο τουρισμό, η συντριπτική πλειοψηφία είχαμε συμβάσεις αορίστου χρόνου και καλύτερους μισθούς, χωρίς 7ήμερα και 12ωρα. Δεν υπήρχαν δουλεμπορικά γραφεία, συμβάσεις εκ περιτροπής εργασίας. Ημασταν στα Βαρέα – Ανθυγιεινά, είχαμε το ΕΦΑΠΑΞ για τους ξενοδοχοϋπαλλήλους και βγαίναμε νωρίτερα στη σύνταξη. Επομένως, η ανάπτυξή τους και η τεράστια κερδοφορία τους πάτησαν στα τσακισμένα δικαιώματά μας.

Πλέον έχουμε πείρα και ξέρουμε ότι αυτός ο κλάδος όχι μόνο δεν είναι «βαριά βιομηχανία» όπως μας λένε, αλλά είναι ο πιο ευάλωτος, και αυτό αποδείχθηκε την περίοδο της πανδημίας, όπως αποδεικνύεται σήμερα στις χώρες που βρίσκονται μέσα στη φωτιά του πολέμου, π.χ. στο Ντουμπάι. Η στρατηγική επιλογή της κυβέρνησης και της αστικής τάξης της χώρας για την ολοένα και βαθύτερη εμπλοκή της στους πολέμους σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή μάς βάζει σε ακόμα μεγαλύτερους κινδύνους. Ολοι μπορούμε να φανταστούμε τι θα γινόταν αν τελικά το drone του ουκρανικού στρατού που βρέθηκε στη Λευκάδα έβρισκε τον στόχο του, που ήταν ένα ρωσικό πολεμικό πλοίο. Ποιοι θα πλήρωναν τη νύφη; Ο λαός και πρώτοι οι εργαζόμενοι του κλάδου. Αλλωστε, ήδη οι ξενοδόχοι αρχίζουν να διεκδικούν από την κυβέρνηση και την ΕΕ «ταμείο στήριξης» σε ενδεχόμενη νέα κρίση. Ηδη μιλούν για «αβέβαιη σεζόν» με βάση τους στόχους της κερδοφορίας και τους ανταγωνισμούς τους. Μας ζητάνε να κάνουμε υπομονή γιατί δεν ξέρουμε τι θα γίνει με τον πόλεμο, στέλνοντας το μήνυμα «τα κεφάλια μέσα και δουλεύετε».

Πολύτιμο στήριγμα της βαρβαρότητας οι συνδικαλιστές της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ

Στο ίδιο μήκος κύματος και οι εργοδοτικοί συνδικαλιστές του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ, που υπογράφουν από κοινού τις απαράδεκτες Συλλογικές Συμβάσεις, καθορίζοντας τον μισθό και τους όρους με τους οποίους δουλεύουμε. Στη λογική του «μικρότερου κακού», του συμβιβασμού και της στήριξης της κερδοφορίας των εργοδοτών έχουν βάλει την υπογραφή τους να δουλεύουμε χωρίς ρεπό, με μισθούς στα όρια του κατώτατου, με απλήρωτες υπερωρίες και «διευθέτηση» του χρόνου εργασίας. Γι’ αυτό πήραν ξανά τα συχαρίκια από τον Μητσοτάκη, που κατά την επίσκεψή του στη Ρόδο παίνεσε τη Συλλογική Σύμβαση που έχουν υπογράψει και η οποία προβλέπει μέχρι και 16 ώρες δουλειάς το 24ωρο! Οι περισσότεροι νέοι σε ηλικία συνάδελφοι, όπως και πολλοί μεγαλύτεροι, δεν ξέρουν ακόμα ούτε το όνομα αυτών των συνδικαλιστών, δεν τους έχουν δει ποτέ στη ζωή τους, δεν ξέρουν ότι αυτοί οι τύποι, χωρίς να τους ρωτήσουν ποτέ, υπογράφουν τον μισθό τους και την κατάργηση των δικαιωμάτων τους.

Είναι οι ίδιοι που σε όσα σωματεία έχουν την πλειοψηφία στα ΔΣ έχουν καταργήσει κάθε συλλογική διαδικασία, δεν πατάνε στους χώρους δουλειάς, δεν οργανώνουν καμία κινητοποίηση που να αμφισβητεί την κερδοφορία των επιχειρήσεων, τους αντεργατικούς νόμους που έχουν ψηφιστεί μέχρι σήμερα. Αντιμετωπίζουν τους εργαζόμενους ως «κουκιά» για να εξασφαλίζουν τις καρέκλες τους και τα προνόμια που τους παρέχουν οι εργοδότες και οι κυβερνήσεις, για να εξασφαλίζουν μερίδιο από τα διάφορα προγράμματα «κατάρτισης» και χρηματοδότησης του ΕΛΕΚ και του ΙΝΕ της ΓΣΕΕ, παρέα με τον επικεφαλής τους, τον ελεγχόμενο εκατομμυριούχο 72χρονο ισόβιο πρόεδρο της ΓΣΕΕ.

Μπορούμε να αλλάξουμε την κατάσταση, να βγούμε στο προσκήνιο

Αντικειμενικά, μέσα από τη συζήτηση που γίνεται, όλες οι σκέψεις, οι απόψεις των εργαζομένων περιστρέφονται γύρω από το βασικό θέμα, το «κάτι πρέπει να γίνει γιατί δεν πάει άλλο», μαζί με το ερώτημα: Τελικά όμως μπορεί να αλλάξει η κατάσταση, και αν ναι πώς;

Πλέον είναι πιο καθαρό από ποτέ ότι ανεξάρτητα από τη χώρα καταγωγής, το χρώμα του δέρματος, τη γλώσσα που μιλάμε, όλοι βράζουμε στο ίδιο καζάνι, έχουμε ένα κοινό συμφέρον. Οι θυσίες που κάνουμε μέχρι σήμερα είναι τελικά θυσίες για τα κέρδη των αφεντικών και τους πολέμους τους. Τώρα είναι η ώρα να κάνουμε θυσίες για μας και τις οικογένειές μας, για να έχει αποτέλεσμα, να αξίζει ο ιδρώτας μας.

Η πείρα από τους μέχρι σήμερα αγώνες του εργατικού κινήματος απαντάει σε αυτό το ερώτημα. Τι κερδίσαμε χωρίς αγώνες, χωρίς συμμετοχή στα σωματεία, χωρίς σύγκρουση με τους εργοδότες, χωρίς διεκδίκηση; Ολοι μας ξέρουμε πως ό,τι είχαμε μέχρι σήμερα ως δικαίωμα κατακτήθηκε έτσι, με αυτόν τον τρόπο. Οσες Συλλογικές Συμβάσεις υπογράφηκαν μέχρι σήμερα σε κλάδους με σημαντικές αυξήσεις και κατοχύρωση δικαιωμάτων, όπως στους Οικοδόμους, στην COSCO, στη ΔΕΛΤΑ και αλλού, ήταν αποτέλεσμα μεγάλων απεργιών και κινητοποιήσεων που είχαν στο στόχαστρο την πολιτική της κυβέρνησης και των εργοδοτών. Το σύνθημα «ή τα κέρδη τους ή οι ζωές μας» ήταν αυτό που ενέπνευσε, που συμπύκνωσε το περιεχόμενο τέτοιων αγώνων.

Για κάθε πρόβλημα, μόνο έτσι τα καταφέραμε, με παρεμβάσεις, με κινητοποιήσεις, με οργάνωση και συμμετοχή. Ετσι καταφέραμε να κατοχυρώσουμε τα ΜΑΠ για τους διανομείς και εξασφαλίσαμε μέτρα υγείας και ασφάλειας σε χώρους δουλειάς, έτσι πήραμε πίσω απολύσεις και ανανεώθηκαν συμβάσεις από ορισμένου χρόνου σε αορίστου σε πολλά ξενοδοχεία. Ετσι κατοχυρώσαμε να πληρώνονται τα Δώρα Χριστουγέννων και Πάσχα σε συναδέλφους που δουλεύουν μέσω εργολάβων. Ετσι σταματήσαμε τη λεκτική βία, την παρενόχληση σε πολλούς χώρους δουλειάς, υπερασπίζοντας κυρίως γυναίκες εργαζόμενες. Ετσι φτιάχτηκαν νέα σωματεία στους χώρους δουλειάς, όπως στα KFC, στα «McDonald’s», στην «e-food», στη «Wolt».

Τα αιτήματά μας για αυξήσεις των μισθών, για κατοχύρωση δικαιωμάτων, είναι δίκαια και ρεαλιστικά, γιατί αν ικανοποιηθούν θα πάρουμε ανάσα που χρειαζόμαστε.

Ξέρουμε ότι τα λεφτά υπάρχουν, περνάνε από τα χέρια μας, τα μάτια μας, την κούρασή μας. Δεν υπάρχουν δικαιολογίες για τους εργοδότες και τις κυβερνήσεις.

Ξέρουμε επίσης ότι ο αγώνας μας δεν τελειώνει στις 24 Ιούνη. Η επιτυχία της απεργίας θα εξαρτηθεί από τη συμμετοχή και τη συγκέντρωση, αλλά και από τους στόχους που έθεσε η Γενική Συνέλευση του Συνδικάτου της Αττικής.

Για ακόμα περισσότερους εργαζόμενους οργανωμένους, που θα μπουν στη μάχη της προετοιμασίας της απεργίας, για νέες εγγραφές συναδέλφων μεταναστών και προσφύγων, για περισσότερες γυναίκες που θα μπουν στον αγώνα. Για τη βελτίωση της λειτουργίας και της δράσης του Συνδικάτου και των επιχειρησιακών σωματείων. Για να διαμορφωθούν ακόμα καλύτερες προϋποθέσεις, να συμβάλει στην προετοιμασία της κλιμάκωσης του αγώνα. Στην προσπάθεια να ενώσουμε όλες τις μικρές και μεγάλες εστίες αγώνα σε ένα τεράστιο ποτάμι εργαζομένων και λαού που θα διαδηλώσει στη Θεσσαλονίκη στις 5 Σεπτέμβρη.

Για να μπουν στο προσκήνιο τα συμφέροντα της τάξης μας, να δοθεί συνολική απάντηση στο κεφάλαιο και στις κυβερνήσεις του, να ανοίξει ο δρόμος της ισχυροποίησης του εργατικού – λαϊκού κινήματος, να δυναμώσει η αντικαπιταλιστική γραμμή πάλης και αγώνα που θα βάλει στο στόχαστρο το ίδιο το σύστημα που μας τσακίζει, για να το ανατρέψει.

Του
Γιώργου ΣΤΕΦΑΝΑΚΗ*
*Ο Γ. Στεφανάκης είναι μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ και πρόεδρος του Συνδικάτου Επισιτισμού – Τουρισμού – Ξενοδοχοϋπαλλήλων Αττικής

Απλησίαστη «πολυτέλεια» ακόμα και οι ολιγοήμερες διακοπές για τη λαϊκή οικογένεια

MotionTeam

Το καλοκαίρι έχει ήδη μπει για τα καλά, όμως για πολλούς η προοπτική των διακοπών στη χώρα που «παρελαύνουν» εκατομμύρια τουρίστες κάθε χρόνο, φαντάζει «όνειρο θερινής νυκτός».

Η ανάγκη για ξεκούραση και αναπλήρωση της εργατικής δύναμης μετατρέπεται σε απρόσιτη πολυτέλεια, με τον ταξικό φραγμό που υψώνει η πολιτική του κέρδους, πετώντας σαν την «τρίχα από το ζυμάρι», εκτός παραθερισμού τα λαϊκά νοικοκυριά, την ίδια ώρα που οι επιχειρηματικοί όμιλοι του τουρισμού, των μεταφορών και των κατασκευών τρίβουν τα χέρια τους μπροστά σε νέα «ρεκόρ» κερδοφορίας.

1 στους 2 δεν θα πάει διακοπές φέτος!

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία (έρευνα του ΙΕΛΚΑ) για το καλοκαίρι του 2026, μόνο 1 στους 2 σχεδιάζουν να κάνουν διακοπές και από αυτούς το 34% δηλώνει πως σχεδιάζει να πάει διακοπές «αλλά περιορισμένα». Από όσους σχεδιάζουν διακοπές, οι περισσότεροι (42%) υπολογίζουν να παραθερίσουν για 4 έως 7 ημέρες, ενώ 29% για 8 έως 14 ημέρες, με το μέσο διάστημα διακοπών για όσους τελικά ταξιδέψουν να διαμορφώνεται στις 11,4 ημέρες.

Ως προς τη διαμονή, ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι από αυτούς που σχεδιάζουν να κάνουν διακοπές το 35% δηλώνει πως θα πάει στο δικό του εξοχικό σπίτι (όταν πέρυσι το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 31%), το 18% πως θα φιλοξενηθεί στο σπίτι τρίτου προσώπου και το 35% πως θα μείνει σε ενοικιαζόμενα δωμάτια. Ενα 10% επιλέγει διαμονή σε ξενοδοχείο χωρίς διατροφή και μόνο ένα 4% διαμονή σε all inclusive ξενοδοχείο. Το 1% δηλώνει πως θα πάει κρουαζιέρα. Επιπλέον, 8% των ερωτηθέντων θα πάει για camping και 9% θα ταξιδέψει στο εξωτερικό.

Οσον αφορά τον προορισμό, το 57% επιλέγει να παραθερίσει σε κάποιο μέρος στην ηπειρωτική Ελλάδα κοντά σε θάλασσα, απόρροια των πανάκριβων ακτοπλοϊκών εισιτηρίων, που καθιστούν απαγορευτική τη μετακίνηση σε κάποιο νησί, με τη λαϊκή οικογένεια να αναζητά λιγότερο κοστοβόρες λύσεις σε προορισμούς όπου μπορεί να φτάσει οδικώς. Ακολουθούν τα νησιά με 38%, ένα 11% δηλώνει ότι θα παραθερίσει στην ορεινή ηπειρωτική Ελλάδα. Διακοπές στο εξωτερικό εντός Ευρώπης επιλέγει το 11% και εκτός Ευρώπης ένα 2%.

Την ίδια ώρα, το καθόλου ευκαταφρόνητο 45% δηλώνει ότι θα μειώσει τη φετινή του δαπάνη για αγορές στις διακοπές. Το 62% δηλώνει ότι η μείωση αυτή οφείλεται στο μειωμένο διαθέσιμο εισόδημα, το 62% στο αυξημένο κόστος εισιτηρίων, ποσοστό σχεδόν διπλάσιο από το καλοκαίρι του 2025, το 46% το κόστος διαμονής που κι αυτό τραβάει την «ανηφόρα» (πέρυσι ήταν 30%), το 57% το κόστος εστίασης και το 53% το αυξημένο κόστος καυσίμων, όταν πέρυσι το αντίστοιχο ποσοστό περιοριζόταν μόλις στο 16%!

Εξετάζοντας τις καταναλωτικές συνήθειες των διακοπών επιβεβαιώνεται πως τα πράγματα παραμένουν πιο «σφιχτά» κι από… «σφιχτά», με το budget των ολιγοήμερων αποδράσεων να περιορίζεται στα αναγκαία και βασικά. Ενδεικτικά, όσον αφορά τη διατροφή, το 41% δηλώνει ότι μαγειρεύει συχνά στις διακοπές του, το 70% επισκέπτεται συστηματικά σούπερ μάρκετ ή μίνι μάρκετ, και το 79% φούρνους και αρτοποιεία, σε μία προσπάθεια εξοικονόμησης χρημάτων. Μόνο ένα ποσοστό της τάξης του 28% δηλώνει ότι δεν μαγειρεύει ποτέ στις διακοπές του.

Οι τιμές – φωτιά «καίνε» τα σχέδια για λίγες ημέρες ξεκούρασης

Οπως δείχνουν τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ όσον αφορά τη μεταβολή τιμών Μάιος 2025 – Μάιος 2026, η ομάδα «Ξενοδοχεία – Καφέ – Εστιατόρια» ενισχύθηκε κατά 8,5%, με τις τιμές στα ξενοδοχεία και τα καταλύματα να αυξάνονται κατά 9,5% και τις υπηρεσίες εστίασης κατά 8,5%. Επιπλέον, το κόστος για τα αεροπορικά εισιτήρια αυξήθηκε κατά 19,2%, τα πακέτα διακοπών κατά 5,9%, η βενζίνη 21,5%, το πετρέλαιο κίνησης 24,4% επηρεάζοντας άμεσα το κόστος των οδικών μετακινήσεων. Επομένως, ακόμα κι αν κάποιος επιλέξει να μετακινηθεί με το αυτοκίνητό του σε κάποιον χερσαίο προορισμό προκειμένου να αποφύγει τα απλησίαστα εισιτήρια πλοίων και αεροπλάνων, θα κληθεί να «αναμετρηθεί» με τις τιμές – φωτιά στα διόδια και τα καύσιμα μετακίνησης.

Ως προς τη διαμονή, τα πράγματα γίνονται ακόμα χειρότερα για εκείνους που δεν διαθέτουν κάποιο δικό τους ή φιλικό σπίτι να φιλοξενηθούν.

Είναι χαρακτηριστικό ότι σύμφωνα με ανάλυση της AirDNA για το 2026, η Ελλάδα καταγράφει τη μεγαλύτερη θερινή αύξηση τιμών βραχυχρόνιας μίσθωσης σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η μέση ημερήσια τιμή στα καταλύματα Airbnb εκτοξεύεται στα 174,46 ευρώ κατά την περίοδο Ιουνίου – Αυγούστου, έναντι 112,64 ευρώ την υπόλοιπη χρονιά, καταγράφοντας αύξηση 54,9%. Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με στοιχεία του Ινστιτούτου Τουριστικών Ερευνών και Προβλέψεων, η μέση τιμή δίκλινου δωματίου τον Απρίλη ήταν 104 ευρώ ανά διανυκτέρευση, ποσό που όσο προχωράει η σεζόν ανεβαίνει κι άλλο.

Στον τελικό «ματωμένο» λογαριασμό προστίθενται και τα έξοδα από τις χρεώσεις στις παραλίες (είσοδος, ξαπλώστρες κ.λπ.), με τις περισσότερες αμμουδιές να είναι εκμεταλλεύσιμες από ιδιώτες.

Για ένα ακόμα καλοκαίρι λοιπόν, το αυξημένο κόστος ζωής σε συνδυασμό με το καθηλωμένο εισόδημα μετατρέπει σε άπιαστο όνειρο ακόμα και λίγες στιγμές ανάπαυλας και ξεκούρασης πλάι στο κύμα.

Ομως, ακόμα κι αυτοί που «με νύχια και με δόντια» καταφέρουν να βάλουν «δυο δεκάρες» στην άκρη για να αποδράσουν για λίγες ημέρες, γυρνώντας είτε θα αναγκαστούν να περικόψουν από άλλες ανάγκες, είτε να κάνουν ακόμα πιο αιματηρή οικονομία, αφού τα ενοίκια που αγγίζουν ταβάνι, οι υπέρογκοι λογαριασμοί και το υψηλό κόστος ζωής… θα είναι εκεί και θα τους περιμένουν!

Με προγράμματα – κοροϊδία υποβιβάζουν την ανάγκη της λαϊκής οικογένειας για διακοπές σε «λοταρία»

Μπροστά σε αυτή την εκρηκτική κατάσταση, η κυβέρνηση επιστρατεύει το γνωστό «καλάθι» κοροϊδίας, τον «Κοινωνικό Τουρισμό» της ΔΥΠΑ. Το πρόγραμμα δηλαδή που επιδοτεί μόνο ένα μέρος του κόστους για διαμονή και μετακίνηση, και είναι «ψίχουλα» για εκείνους που θα «ανακηρυχθούν» φτωχότεροι ανάμεσα στους φτωχούς, και άρα θα λάβουν voucher για τις διακοπές τους.

Πρόκειται για το άκρον άωτον της κοροϊδίας, όταν το εν λόγω πρόγραμμα με τους αυστηρούς «κόφτες» αφορά μόλις 300.000 voucher, την ώρα που οι αιτήσεις και για φέτος έπεσαν «βροχή», ξεπερνώντας το 1 εκατομμύριο ανθρώπους. Το συνολικό κονδύλι για φέτος ανήλθε στα 50 εκατομμύρια ευρώ, που καλύπτεται εξολοκλήρου από τις εισφορές των ίδιων των εργαζομένων.

Τα διαθέσιμα καταλύματα που θα στεγάσουν τους επισκέπτες είναι ελάχιστα, αφού οι ίδιοι οι επιχειρηματικοί όμιλοι «σαμποτάρουν» ανοιχτά το πρόγραμμα: Αρνούνται να διαθέσουν δωμάτια, πετάνε εκτός τους κατόχους των vouchers και επιλέγουν προκλητικά την ελεύθερη, ακριβή πελατεία των «υψηλών βαλαντίων» για να μεγιστοποιήσουν το ποσοστό κέρδους τους. Επιπλέον, όσοι «τυχεροί» επιλέχθηκαν θα αναγκαστούν να πληρώσουν αδρά για την ιδιωτική συμμετοχή στο πρόγραμμα, για τη διατροφή και τη μετακίνηση κατά ένα ποσοστό, ενώ οι μεγάλοι κερδισμένοι παραμένουν οι ακτοπλοϊκές εταιρείες, μια εικόνα που συνθέτει το πιο αποκρουστικό απόγειο της εμπορευματοποίησης της ανάγκης για ανάπαυση και αναψυχή.

Συνεπώς, τα συγκεκριμένα προγράμματα όχι μόνο δεν αποτελούν «κοινωνική πολιτική», αλλά συνιστούν έναν προκλητικό μηχανισμό διαχείρισης, ανακύκλωσης και τελικά νομιμοποίησης της λαϊκής φτώχειας. Η κυβέρνηση, παίρνοντας τη σκυτάλη από τις προηγούμενες κυβερνήσεις, με τη χρεοκοπημένη λογική των vouchers, των pass και των επιδομάτων – ψίχουλα, υποβιβάζει μια θεμελιώδη, ζωτική ανάγκη της εργατικής τάξης σε «λοταρία», αναγκάζοντας τις εργατικές – λαϊκές οικογένειες να εξοντώνονται σε έναν αδυσώπητο ψηφιακό ανταγωνισμό, να «στριμώχνονται» πάνω από μια ηλεκτρονική πλατφόρμα, για το ποιος πληροί τα κριτήρια της απόλυτης εξαθλίωσης ώστε να κληρωθεί.

Φυσικά, στην άλλη όψη του ίδιου νομίσματος, εκεί που για τον λαό υπάρχει στέρηση, για τους επιχειρηματικούς ομίλους του τουρισμού υπάρχει χρυσάφι, αφού οι τζίροι και τα κέρδη του τουριστικού κεφαλαίου σπάνε το ένα ιστορικό ρεκόρ μετά το άλλο.

Είναι ενδεικτικές προς αυτήν την κατεύθυνση οι προβλέψεις των tour operators και των αεροπορικών εταιρειών για το καλοκαίρι του 2026, που μιλούν για «ισχυρή ζήτηση», τροφοδοτούμενη από το δόγμα της «τουριστικής ανάπτυξης» που όλες οι αστικές κυβερνήσεις έχουν αναγάγει σε «ατμομηχανή της οικονομίας». Αυτή η περίφημη «ατμομηχανή» αποδεικνύεται ότι κινείται με καύσιμο τη ληστεία του λαϊκού εισοδήματος και την άγρια εκμετάλλευση των εργαζομένων στον κλάδο, με την εξαντλητική 10ωρη και 12ωρη δουλειά των ξενοδοχοϋπαλλήλων, χωρίς ρεπό, με απλήρωτες υπερωρίες, με άθλιες συνθήκες διαβίωσης σε κοντέινερ και υπόγεια.

Κοινωνικό δικαίωμα, όχι εμπόρευμα!

Απέναντι σε αυτήν την κατάσταση που διαμορφώνεται, η ελπίδα βρίσκεται στην οργανωμένη απάντηση και τη σύγκρουση με την πολιτική του κεφαλαίου, με προμετωπίδα τις διεκδικήσεις για φτηνές και ποιοτικές διακοπές για όλους, για ουσιαστικές αυξήσεις στους μισθούς, διεύρυνση των προγραμμάτων κοινωνικού τουρισμού, δραστική μείωση των τιμών σε όλα τα ακτοπλοϊκά και αεροπορικά εισιτήρια, την πλήρη κατάργηση των διοδίων και των φόρων στα καύσιμα, κρατική μέριμνα για τη διαμονή, δωρεάν μετακίνηση για φοιτητές, ΑμεΑ, ανέργους κ.λπ., για την εξασφάλιση δωρεάν καλοκαιρινών προγραμμάτων δημιουργικής απασχόλησης και διακοπών για τα παιδιά του λαού, με αποκλειστική ευθύνη του κράτους, μακριά από κάθε επιχειρηματική δραστηριότητα.

Αυτός ο καθημερινός αγώνας για να πάρει μια ανάσα η λαϊκή οικογένεια συνδέεται με την ανάγκη για μια ριζικά διαφορετική οργάνωση της οικονομίας και της κοινωνίας. Σήμερα, που η αλματώδης άνοδος της παραγωγικότητας και τα επιτεύγματα της επιστήμης και της τεχνολογίας θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν σε όλο τον λαό δωρεάν και ποιοτικές διακοπές, το κυνήγι του καπιταλιστικού κέρδους μετατρέπει τις σύγχρονες δυνατότητες σε νέα δεσμά εκμετάλλευσης.

Η ανατροπή αυτού του σάπιου συστήματος και η οικοδόμηση του σοσιαλισμού αποτελεί τη μοναδική ρεαλιστική διέξοδο για τους πολλούς, για την κάλυψη των σύγχρονων αναγκών της λαϊκής οικογένειας. Η ιστορική πείρα άλλωστε, από τις χώρες όπου ο λαός πήρε την εξουσία στα χέρια του, αποδεικνύει στην πράξη ότι όταν η ανάπαυση και η αναψυχή παύουν να είναι πανάκριβο εμπόρευμα, κατοχυρώνονται ως καθολικό, δωρεάν και ποιοτικό κοινωνικό δικαίωμα με ευθύνη του κράτους.

Κ. Πολ.

    

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΤΡΙΝΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΥ «ΘΑΥΜΑΤΟΣ»

21 Ιούνη 2026

 Σελ. 123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748/48 

Εισιτήρια – φωτιά, 15ωρα για τους ναυτεργάτες και γερασμένα πλοία στην ακτοπλοΐα

Κρατικό χρήμα με τη σέσουλα στους εφοπλιστές, που εμφανίζονται και …αδικημένοι

Ταξίδια – «οδύσσειες» και μάλιστα πανάκριβα, ναυτεργάτες στην «πρέσα», με τεράστιους κινδύνους για την ασφάλεια στη θάλασσα: Αυτή είναι η πραγματικότητα που διαμορφώνουν τα εφοπλιστικά κέρδη στην ακτοπλοΐα, η οποία αποτελεί ένα ακόμα «αγκωνάρι» του «τουριστικού θαύματος».

Είναι χαρακτηριστικό ότι για μια λαϊκή οικογένεια το πήγαινε – έλα σε νησί κοστίζει από μισό μέχρι σχεδόν έναν ολόκληρο μισθό. Την ίδια στιγμή, στα βαπόρια τα πληρώματα δουλεύουν 12, 13 και 15 ώρες, πολλές φορές κάτω και από τις ελάχιστες οργανικές συνθέσεις, σε έναν στόλο όπου σχεδόν 3 στα 10 πλοία είναι ηλικίας 40 ετών και πάνω.

Το «άλλο μισό» της παραπάνω αθλιότητας είναι το γεγονός ότι ακτοπλοϊκοί εφοπλιστικοί όμιλοι εισπράττουν πάνω από 1 δισ. ευρώ από τα εισιτήρια, εκατοντάδες εκατομμύρια «ζεστό» κρατικό χρήμα για τις «άγονες γραμμές» και νέα πακέτα για καύσιμα και «πράσινη» ανανέωση του στόλου τους.

Αυτή είναι η πραγματικότητα της «απελευθερωμένης» ακτοπλοΐας, που άνοιξε ο Κανονισμός 3577/92 της ΕΕ και υπηρέτησαν διαδοχικά οι κυβερνήσεις ΝΔ, ΣΥΡΙΖΑ και ΠΑΣΟΚ: Οι ανάγκες των νησιωτών, των επιβατών και των ναυτεργατών στο έλεος του κέρδους, όπως αποκαλύπτουν τα παρακάτω χαρακτηριστικά παραδείγματα.

Ενας μισθός μένει στο πήγαινε – έλα!

Eurokinissi

Μια μικρή ανάσα σε κάποιο νησί παραμένει απλησίαστη για τη λαϊκή οικογένεια, πριν προστεθεί έστω και ένα ευρώ για διαμονή, φαγητό και μετακινήσεις.

Για τέσσερις επιβάτες στην οικονομική θέση, ένα ΙΧ και επιστροφή, το ταξίδι από τον Πειραιά στη Σύρο κοστίζει 487 ευρώ, από τα οποία 278 για τους επιβάτες και 209 για το αυτοκίνητο. Για την Ικαρία ο λογαριασμός φτάνει τα 581 ευρώ και για τη Λέσβο τα 640 ευρώ, από περίπου 557 ευρώ το 2025, αυξημένος κατά σχεδόν 15% μέσα σε έναν χρόνο.

Στη Ρόδο το κόστος εκτοξεύεται στα 979 ευρώ. Ενας ολόκληρος μισθός εξανεμίζεται μόνο για την επιβίβαση και την επιστροφή, πριν η οικογένεια πατήσει το πόδι της στο νησί.

Πληρώματα κάτω και από τα ελάχιστα, δουλειά μέχρι και 15 ώρες

Οι οργανικές συνθέσεις που προβλέπει η νομοθεσία δεν καλύπτουν τις πραγματικές ανάγκες για ασφαλή ταξίδια. Ακόμα δε κι αυτές παραβιάζονται, με πλοία να δρομολογούνται με προσωπικό λιγότερο και από το ελάχιστο προβλεπόμενο.

Ιδιαίτερα το καλοκαίρι στα ταχύπλοα και στα συμβατικά επιβατηγά καταγράφονται 12ωρα, 13ωρα και 15ωρα, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις η δουλειά ξεπερνά τις 86 ώρες τη βδομάδα. Καπετάνιοι και πληρώματα κάνουν «ακροβατικά» στα λιμάνια για να μη χαθεί ούτε λεπτό. Και αυτά αν όλα πάνε «ρολόι», χωρίς καθυστερήσεις, βλάβες ή δυσκολίες από τον καιρό.

RIZOSPASTIS

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το «Power Jet» της «Seajets», που στις 20 Σεπτέμβρη 2025 εκτέλεσε δρομολόγιο από τις 6 το πρωί μέχρι τις 8 το βράδυ, με το πλήρωμα να δουλεύει 14 συνεχόμενες ώρες ενώ ο Κανονισμός Ταχυπλόων προβλέπει έως 10 ώρες ημερήσιας απασχόλησης.

Φέτος στο «Champion Jet 2», που υποχρεούται να διαθέτει δύο πληρώματα, σύμφωνα με τα σωματεία το δεύτερο απασχολείται με μεροκάματο και συμβάσεις λίγων ημερών, κατά παράβαση της Συλλογικής Σύμβασης. Τα ναυτεργατικά σωματεία ΠΕΜΕΝ και «ΣΤΕΦΕΝΣΩΝ» έχουν κάνει 17 καταγγελίες σχετικές με τις οργανικές συνθέσεις μέσα σε 12 μήνες, ενώ χρειάστηκε παρέμβασή τους ακόμα και για να πληρωθούν υπερωρίες στα «Champion Jet 2» και «Champion Jet 3».

Το έδαφος έχει στρώσει ο νόμος 4150/2013, που επιτρέπει τον χειμώνα μείωση κατά 60% του προσωπικού των γενικών υπηρεσιών.

«Βροχή» κρατικού χρήματος στους ακτοπλοϊκούς ομίλους

Το νέο πλαίσιο για τις «άγονες γραμμές» εξασφαλίζει 668 εκατ. ευρώ για την τετραετία Νοέμβρης 2025 – Οκτώβρης 2029, ανεβάζοντας την ετήσια χρηματοδότηση από 148 εκατ. σε 167 εκατ. ευρώ. Σε σχέση με τα 138 εκατ. που καταγράφονταν το 2023 η αύξηση φτάνει το 21%, ενώ οι συμβάσεις από ετήσιες γίνονται τετραετείς, εξασφαλίζοντας σταθερή ροή κρατικού χρήματος στους ομίλους.

Αποκαλυπτική είναι η γραμμή Σύρος – Πάρος – Νάξος – Φολέγανδρος – Σίκινος – Ιος – Θηρασιά – Θήρα – Ανάφη. Για δύο δρομολόγια τη βδομάδα προβλέπονται συνολικά 2,92 εκατ. ευρώ μέχρι τον Οκτώβρη. Το μίσθωμα κάθε δρομολογίου εκτινάχθηκε από 24.018 ευρώ το 2025 σε 36.516 ευρώ φέτος, αυξημένο κατά 52%. Μόνο για τέσσερις γραμμές των Κυκλάδων προβλέπονται πάνω από 5,3 εκατ. ευρώ σε 9 μήνες, χώρια τα εισιτήρια.

Προστέθηκαν άλλα 56 εκατ. ευρώ κρατικής ενίσχυσης με επίκληση τα καύσιμα, ενώ για το «πρασίνισμα» του στόλου ανακοινώθηκαν 300 εκατ. ευρώ δημόσιας χρηματοδότησης και έως 700 εκατ. ευρώ δανείων από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Οι όμιλοι λοιπόν πληρώνονται από τον επιβάτη, επιδοτούνται από τη φορολογία του λαού και χρηματοδοτούνται ξανά για την ανανέωση του ιδιωτικού τους στόλου.

8 σοβαρά ατυχήματα και γερασμένα πλοία

Οι μειωμένες συνθέσεις και τα εξαντλητικά δρομολόγια δεν αφορούν μόνο τις συνθήκες δουλειάς των ναυτεργατών. Σε περίπτωση πυρκαγιάς, πρόσκρουσης ή ανάγκης εγκατάλειψης του πλοίου σημαίνουν λιγότερα χέρια για την πυρόσβεση, τη διάσωση και την καθοδήγηση εκατοντάδων επιβατών.

Σύμφωνα με τα σωματεία ΠΕΜΕΝ και «ΣΤΕΦΕΝΣΩΝ», την περίοδο 2025 – 2026 σημειώθηκαν 8 σοβαρά ναυτεργατικά ατυχήματα, από τα οποία 2 θανατηφόρα: 5 τραυματισμοί σε πλοία της «Seajets», 1 στις «Minoan Lines» και τα 2 θανατηφόρα σε πλοία που συνδέονται με την «Attica Group».

Τον Απρίλη του 2025 σκοτώθηκε 47χρονη επίκουρος στο «Claudia», όταν παρασύρθηκε από φορτηγό κατά τη φορτοεκφόρτωση. Τον Σεπτέμβρη σκοτώθηκε 20χρονος καθαριστής μηχανής στο «Blue Star Chios».

Τον Αύγουστο του 2025 το «Παναγία Παραβουνιώτισσα» προσάραξε με 105 επιβάτες και 9 μέλη πληρώματος. Το πλοίο πήρε κλίση και οι επιβάτες απομακρύνθηκαν με βάρκες ιδιωτών. Τον ίδιο μήνα, με ανέμους 8 και 9 μποφόρ το «Tera Jet 2» υπέστη ζημιά στον καταπέλτη και δεν μπόρεσε να προσεγγίσει την Ηρακλειά.

Την ίδια ώρα η μέση ηλικία του ελληνικού ακτοπλοϊκού στόλου αγγίζει τα 30 χρόνια, ενώ 45 από τα 153 πλοία – σχεδόν 3 στα 10 – είναι ηλικίας 40 ετών και πάνω. Τα σωματεία καταγγέλλουν ως χαρακτηριστικές περιπτώσεις γερασμένων και υποσυντήρητων πλοίων τους στόλους της «SAOS Ferries», τα συμβατικά της «Seajets», πλοία της «Attica Group» που προέρχονται από την ΑΝΕΚ και τη «Levante Ferries».

Κ. Ηλ.

 

 

 Πηγή : Ριζοσπάστης 20 – 21 / 6 – 2026