ΣΤΗΝ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Η ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ
Ο λαός να αντιτάξει ένα ισχυρό μέτωπο αντεπίθεσης στις νέες θυσίες και στη σιγή νεκροταφείου που θέλουν να ενισχύσουν συνταγματικά
Η ομιλία του ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ Δημήτρη Κουτσούμπα στη συζήτηση
Κυρίες και κύριοι,
Η σημερινή επέτειος μας καλεί να θυμηθούμε και να τιμήσουμε όσους αγωνίστηκαν κατά της δικτατορίας, όσους βασανίστηκαν, φυλακίστηκαν, εξορίστηκαν, δολοφονήθηκαν. Το ΚΚΕ είναι περήφανο για τη συνεισφορά του και για τις μεγάλες θυσίες που κατέθεσε σε αυτήν την υπόθεση. Ταυτόχρονα, μας υπενθυμίζει ότι πολλά από τα αιτήματα του αντιδικτατορικού αγώνα παραμένουν επίκαιρα και σήμερα. Γιατί η δικτατορία του κεφαλαίου άλλαξε μεν μορφή, αλλά δυστυχώς δεν άλλαξε η ουσία της, και αυτό είναι ένα συμπέρασμα που σχετίζεται και με το θέμα της σημερινής συνεδρίασης.
Απαράδεκτες fast track διαδικασίες για να μην ενημερωθεί και αντιδράσει ο ελληνικός λαός
Κυρίες και κύριοι της κυβέρνησης,
Στην προηγούμενη συζήτηση στην Ολομέλεια είχαμε καταγγείλει τις απαράδεκτες fast track διαδικασίες που επιβάλατε για τη διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης. Τι μας απαντούσατε τότε; Οτι «δεν είμαστε σχολείο και δεν υπάρχει πρόβλημα η Βουλή να συνεδριάζει και τον Αύγουστο» …λες και αυτό ήταν το νόημα της κριτικής μας.
Τελικά στην Επιτροπή το τερματίσατε, οι δύο μήνες έγιναν ένας… Και να που δεν θα χρειαστεί να συνεδριάσουμε τον Αύγουστο.
Γιατί προφανώς άλλη ήταν η επιδίωξή σας εξαρχής. Θέλατε να περάσετε μια σειρά από σκληρά αντιλαϊκές προτάσεις χωρίς να προλάβει να ενημερωθεί και να αντιδράσει ο ελληνικός λαός, χωρίς να έχετε μέσα στα πόδια σας τους άμεσα θιγόμενους. Για παράδειγμα τους δημοσίους υπαλλήλους, τους οποίους θέλετε «πειθαρχημένους» στις κατευθύνσεις και στη λειτουργία ενός κράτους εχθρικού για τις λαϊκές ανάγκες και φιλικού μονάχα για τους διάφορους ονομαζόμενους «επενδυτές»! Γι’ αυτό θέλετε να κρέμεται πάνω από το κεφάλι τους η δαμόκλειος σπάθη της απόλυσης, με όχημα τη δήθεν «αξιολόγησή» σας, πάντα με τα κριτήρια της αγοράς.
‘Η τους φοιτητές, τα μορφωτικά και εργασιακά δικαιώματα των οποίων θα δεχτούν ένα ακόμα χτύπημα με την αναθεώρηση του άρθρου 16, για να μπορούν να κάνουν τις μπίζνες τους οι έμποροι της γνώσης. Βέβαια, δεν το πετύχατε όπως θα θέλατε, γιατί μεγάλες κινητοποιήσεις υπήρξαν και τώρα, αλλά θα υπάρξουν ακόμα περισσότερες και μεγαλύτερες το επόμενο διάστημα.
Ηδη τα συνδικάτα και οι φορείς του κινήματος σας ετοιμάζουν θερμή υποδοχή, κ. Μητσοτάκη, στη Διεθνή Εκθεση Θεσσαλονίκης στις 5 του Σεπτέμβρη. Γελιέστε αν νομίζετε ότι οι εργαζόμενοι, οι φοιτητές, ο λαός συνολικά θα θεωρήσει τα δικαιώματά του και τις κατακτήσεις του περασμένα – ξεχασμένα.
Απέναντι στον «ρεαλισμό» της υποταγής
Με την ευκαιρία, να πω ότι εμείς δεν είμαστε σαν αυτούς που επιλέγετε για βολικούς σας αντιπάλους, που λένε ότι δεν τους αρέσουν δήθεν τα ιδιωτικά πανεπιστήμια αλλά «τι να κάνουμε, τώρα υπάρχουν». Να ποια είναι η δήθεν «πολιτική αλλαγή» που υπόσχονται να φέρουν! Η ίδια δηλαδή που έφεραν και την προηγούμενη φορά που κυβέρνησαν… Αέρας κοπανιστός! Αλλωστε αυτό το «τι να κάνουμε, τώρα υπάρχουν», αυτός ο δήθεν «ρεαλισμός» σας, που είναι ρεαλισμός της υποταγής, στον οποίο μάλιστα προσπαθείτε να εκπαιδεύσετε τον λαό όλοι σας, μπορεί να ειπωθεί για πάρα πολλά ζητήματα.
Ξεκινά από το ίδιο το σύστημα της εκμετάλλευσης, από τον καπιταλισμό, συνεχίζει με τη συμμετοχή της χώρας σε ΕΕ και ΝΑΤΟ και τις δεσμεύσεις που απορρέουν από αυτήν τη συμμετοχή – με τα Χρηματιστήρια Ενέργειας, με τις αμερικανικές βάσεις, με τα 13ωρα – και καταλήγει μέχρι τα ιδιωτικά πανεπιστήμια και ό,τι άλλο μπορεί να φανταστεί κανείς. Το αποτέλεσμα γνωστό: Τελικά έτσι δεν αλλάζει τίποτα, παρά μόνο ο Μανωλιός που βάζει τα ρούχα του αλλιώς.
Μόνο που για να ζήσει ο λαός μας όπως του αξίζει, είναι προϋπόθεση ακριβώς το να αλλάξουν αυτά που «υπάρχουν», αυτά που ζούμε, και αυτό θα το επιβάλει μονάχα ο ίδιος ο λαός, με το ΚΚΕ στην πρώτη γραμμή.
Αντιδραστικές αλλαγές υπαγορευμένες από την όξυνση των ανταγωνισμών
Αυτές οι πρακτικές της κυβέρνησης δεν είναι τυχαίες, ούτε είναι τυχαίο και το γεγονός ότι αντιμετωπίστηκαν με ανέξοδες κορόνες και ουσιαστική συμφωνία από τα άλλα κόμματα.
Συνδέονται με τον ίδιο τον χαρακτήρα της συνταγματικής αναθεώρησης, μια νέα αντιδραστική τομή δηλαδή, με στόχους την περαιτέρω θωράκιση του αστικού κράτους και την εξασφάλιση της αντιλαϊκής πολιτικής σταθερότητας. Συνδέονται με την αποτελεσματικότερη στήριξη της καπιταλιστικής οικονομίας, σε συνθήκες μάλιστα πολεμικής οικονομίας και προετοιμασίας, την ακόμα μεγαλύτερη ένταση της καταστολής απέναντι στο εργατικό – λαϊκό κίνημα.
Με αυτήν την έννοια, όντως πρόκειται για μια σημαντική, στρατηγικού χαρακτήρα αν θέλετε, πρωτοβουλία της κυβέρνησης και η δική μας κριτική στοχεύει ακριβώς στον πυρήνα της. Δεν είναι η ρηχή κριτική που σας κάνουν άλλα κόμματα, ότι δήθεν πρόκειται για «επικοινωνιακό τέχνασμα» και άλλα τέτοια φαιδρά, που τα λένε ακριβώς γιατί δεν μπορούν να διαφοροποιηθούν στην ουσία. Ούτε παζαρεύουμε αν θα σας δώσουμε συναίνεση τώρα ή στην επόμενη Βουλή, όπως κάνει το ΠΑΣΟΚ, το «παρών» του οποίου σε εμβληματικά άρθρα, όπως το άρθρο 16, ισοδυναμεί με ένα μεγαλοπρεπέστατο «ναι».
Εμείς θα είμαστε εδώ, παρόντες προκειμένου να αποκαλύπτουμε τις πραγματικές σας στοχεύσεις, να τις αντιπαλεύουμε και να προβάλλουμε και να προωθούμε τη μοναδική ριζικά διαφορετική προοπτική για τον λαό μας.
Δεν είναι τυχαία όμως ούτε η χρονική στιγμή στην οποία φέρνετε αυτές τις αλλαγές. Αντίθετα, αυτές υπαγορεύονται από τις διεθνείς και εσωτερικές εξελίξεις, από την όξυνση των ανταγωνισμών, που εκφράζονται και εντός του ΝΑΤΟ και της ΕΕ. Είδαμε άλλωστε και στην πρόσφατη Σύνοδο πόσο …ενωμένη είναι η «ιερά συμμαχία» όλων αυτών!
Υπαγορεύονται από τη βαθύτερη εμπλοκή της χώρας σε πολεμικούς σχεδιασμούς, τη διαφαινόμενη νέα οικονομική κρίση, την πιθανότητα κλονισμών στο αστικό πολιτικό σύστημα, ακόμη και μιας μεγαλύτερης συνολικής αστάθειας του συστήματος. Γι’ αυτά προετοιμάζεστε, αλλά και γι’ αυτά πρέπει να προετοιμάζεται και ο λαός. Απέναντι στις νέες θυσίες και στη «σιγή νεκροταφείου» που θέλετε και συνταγματικά να ενισχύσετε, να αντιτάξει ένα ισχυρό μέτωπο αντεπίθεσης.
Το βλέμμα σας μονίμως στραμμένο στη λαϊκή δυσαρέσκεια και στη δυναμική που μπορεί αυτή να αποκτήσει
Οσο κι αν θέλετε να λέτε ότι το σύστημα που υπηρετείτε είναι παντοδύναμο και αιώνιο, ταυτόχρονα ομολογείτε και τις πάμπολλες ανασφάλειές σας. Το βλέμμα σας είναι μονίμως στραμμένο στη λαϊκή δυσαρέσκεια και στη δυναμική που μπορεί αυτή να αποκτήσει, ιδιαίτερα αν συναντηθεί αποφασιστικά με την πολιτική πρόταση του ΚΚΕ.
Κοινή αγωνία όλων σας, που εκφράζεται και με συγκεκριμένες προτάσεις, είναι η αναστήλωση του κύρους των «θεσμών» και του «κράτους δικαίου». Με άλλα λόγια, της ίδιας της αντιλαϊκής αστικής νομιμότητας, που εκτιμάμε και εκτιμάτε κι εσείς ότι έχει πληγεί μέσα στον λαό. Με μοιρασμένους ρόλους προσπαθείτε να συσκοτίσετε αυτό που περισσότεροι αρχίζουν να αντιλαμβάνονται από την ίδια τους την πείρα: Οτι το νομοθετικό πλαίσιο, η αστική Δικαιοσύνη, συνολικά οι θεσμοί του σημερινού κράτους όχι μόνο δεν αποτελούν «ασπίδα προστασίας» και «καταφύγιο» για τον λαό, αλλά αντίθετα είναι εκεί για να στηρίζουν και να αθωώνουν τον μεγάλο ένοχο για τα δεινά τους, το σύστημα της εκμετάλλευσης και του κέρδους.
Γι’ αυτό και παρά τις μεγαλόστομες διακηρύξεις για το άρθρο 86 συνεχίζετε να προστατεύετε τα δικά σας παιδιά, τα κυβερνητικά στελέχη, τους υπουργούς σας. Τόσο η κυβέρνηση όσο και οι άλλοι αφήνετε ανέγγιχτη την ουσία με τις προτάσεις σας: Και πάλι η εκάστοτε κοινοβουλευτική πλειοψηφία θα αποφασίζει για το αν θα ασκηθεί ή όχι δίωξη σε έναν υπουργό! Αντίστοιχα, αυτή θα έχει τον τελικό λόγο και για τον διορισμό της ηγεσίας της Δικαιοσύνης! Ανθρακες λοιπόν ο θησαυρός κι εδώ…
Τσακώνεστε μέρα – νύχτα για το ποιος από εσάς είναι ο καλύτερος θεματοφύλακας του «κράτους δικαίου», και έρχεται τώρα ο κ. Μητσοτάκης και πανηγυρίζει για μια έκθεση της ΕΕ η οποία του δίνει λέει εύσημα, αφού πρώτα έχει «διαγράψει» το έγκλημα των Τεμπών, τα σκάνδαλα του ΟΠΕΚΕΠΕ και των υποκλοπών!
Ολα αυτά δηλαδή για τα οποία όλοι σας έχετε αναγορεύσει την ΕΕ σε θύμα και κριτή, ενώ είναι συνένοχη. Και πού – αλήθεια – εντοπίζει ότι υπάρχει περιθώριο βελτίωσης αυτή η έκθεση;
Στο ότι πρέπει να θεσμοθετηθεί καλύτερα η δράση των αμαρτωλών λόμπι, τα οποία άλλωστε η ίδια η ΕΕ, πάλι με τις ψήφους όλων σας, έχει αναγορεύσει σε συστατικό στοιχείο της δημοκρατίας και του «κράτους δικαίου» της! Να το χαίρεστε λοιπόν αυτό το διαφθορείο σας!
Συνταγματική βούλα στον «κόφτη» των κοινωνικών δαπανών
Βασικός στόχος της προωθούμενης συνταγματικής αναθεώρησης είναι, φυσικά, και η αποτελεσματικότερη στήριξη της οικονομίας των καπιταλιστικών κερδών.
Ερχεστε να βάλετε και συνταγματική βούλα στα ματωμένα πλεονάσματα και στον «κόφτη» των κοινωνικών δαπανών, που όλες οι κυβερνήσεις έχετε συμφωνήσει με την ΕΕ και που όλα τα κόμματα του συστήματος, παλιά και νέα, τα αποδέχεστε ως θέσφατα. Γι’ αυτό άλλωστε και παρακολουθούμε αυτήν τη μονότονη αντιπαράθεση περί «κοστολόγησης» των προγραμμάτων, που αυτήν ακριβώς την κοινή σας αποδοχή ομολογεί.
Δεν βλέπουμε, βέβαια, να έχετε καμία αγωνία για το «πόσο κοστίζουν» οι φοροαπαλλαγές που το ίδιο το Σύνταγμα εξασφαλίζει στους εφοπλιστές και που καμία αναθεώρηση δεν τόλμησε ποτέ να αγγίξει. Αντίθετα, έρχεστε να θεσπίσετε επιπλέον φοροαπαλλαγές στους «στρατηγικούς επενδυτές». Ούτε αυτό όμως μας λέτε «πόσο κοστίζει»…
Γιατί τελικά το πρόβλημα δεν είναι η λογιστική πράξη της κοστολόγησης, είναι τι αντιμετωπίζει ο καθένας και η καθεμιά ως κόστος. Και για εσάς το κόστος είναι μονάχα οι λαϊκές ανάγκες, ενώ τα κέρδη είναι ο σκοπός. Για εμάς ισχύει το αντίθετο. Και σε αυτές τις ανάγκες ετοιμάζετε ακόμα μεγαλύτερο πετσόκομμα το επόμενο διάστημα. Γι’ αυτό επιδιώκετε την ένταση της καταστολής και με συνταγματική βούλα, όπως με την πρόταση για αναθεώρηση του άρθρου 29.
Στόχος του συστήματος ο οργανωμένος λαός και το ΚΚΕ, που δείχνει τον δρόμο
Θεωρούμε μάλιστα ότι δεν είναι καθόλου τυχαία η προσπάθεια υποβάθμισης αυτής της αντιδραστικής αλλαγής που επιχειρεί η κυβέρνηση, ούτε η αφωνία των άλλων κομμάτων.
Εδώ τα πράγματα είναι σοβαρά, καθώς ανοίγει ο δρόμος για ακόμα μεγαλύτερο έλεγχο και παρέμβαση στο εσωτερικό των κομμάτων. Αλήθεια, σε ποια κόμματα θέλει το σύστημα να μπορεί να παρέμβει;
Μήπως στα δικά του κόμματα, που τα ελέγχει έτσι κι αλλιώς και μπορεί να υπαγορεύει την πολιτική τους με χίλιους δυο τρόπους ανά πάσα στιγμή;
Μήπως είναι για τους φασίστες, που είναι δικά του παιδιά τα οποία όποτε το βολεύει τα αμολάει και όποτε το βολεύει τα μαζεύει;
Μήπως είναι για το σκορποχώρι αυτό εδώ μέσα του κεντρικού διαζώματος, της ολομέλειας της αμαρτωλής σοσιαλδημοκρατίας, για τα διάφορα «υβριδικά» κόμματα επίσης, τα κόμματα με τα μέλη των 2 ευρώ, που ενώ τρώγονται για τις καρέκλες, ταυτόχρονα με μια φωνή χαρακτηρίζουν ειρωνικά «Δευτέρα Παρουσία» τον αγώνα για την αλλαγή, την ανατροπή αυτού του συστήματος; Την ίδια στιγμή, βέβαια, καλούν τον λαό να συνεχίσει να πιστεύει και να ελπίζει στην …Πρώτη Παρουσία του δήθεν φιλολαϊκού δημοκρατικού καπιταλισμού, κάτι που έχει διαψευστεί ξανά και ξανά, πάρα πολλές φορές όλα αυτά τα χρόνια. Αυτό, βέβαια, είναι που εξηγεί και τα πολιτικά τους αδιέξοδα και τον σημερινό εκφυλισμό τους.
Αλήθεια, τι να φοβηθεί από όλους αυτούς το σύστημα;
Στον πραγματικό του αντίπαλο στόχευε και στοχεύει πάντα το σύστημα: Στον οργανωμένο λαό, που συνειδητοποιώντας τη δύναμή του μπορεί να αποφασίσει να επιβάλει το δίκιο του, αλλά και στο ΚΚΕ, που παλεύει, πρωτοστατεί και δείχνει τον δρόμο για να γίνει αυτό πράξη.
«Εχουν όμως γνώσιν οι φύλακες» και όποιος κάνει τέτοια σχέδια στοχεύοντας τον ελληνικό λαό και όσους συνεχίζουν να αγωνίζονται, όπως το ΚΚΕ, δεν έχει καμία ελπίδα, θα φάει ξανά τα μούτρα του.
Προτάσεις υπεράσπισης των εργατικών – λαϊκών δικαιωμάτων
Εμείς δεν έχουμε αυταπάτες ότι μπορεί να υπάρξει πραγματικά, γνήσια προοδευτικό και δημοκρατικό Σύνταγμα στο πλαίσιο της σημερινής εξουσίας του κεφαλαίου. Δεν παραιτούμαστε όμως από την προσπάθεια να καταθέτουμε και πολύ συγκεκριμένες προτάσεις, στην κατεύθυνση υπεράσπισης των εργατικών – λαϊκών δικαιωμάτων, τις οποίες βέβαια μέχρι σήμερα, διαχρονικά, κυβερνήσεις και κόμματα του συστήματος απορρίπτουν.
Το ίδιο κάνουμε και σε αυτήν τη διαδικασία, με την αναλυτική έκθεση που κατέθεσαν οι εισηγητές μας από την Κοινοβουλευτική μας Ομάδα. Τέτοιες προτάσεις για παράδειγμα είναι:
- Η κατάργηση του άρθρου 28 για την υπεροχή του διεθνούς δικαίου και των διεθνών συμβάσεων, της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, έναντι του εσωτερικού δικαίου.
- Η απαγόρευση εκχώρησης κυριαρχικών δικαιωμάτων.
- Η απαγόρευση της εμπορίας, διακίνησης και χρήσης λογισμικού προγράμματος που επιτρέπει την παρακολούθηση των επικοινωνιών.
- Η πλήρης διασφάλιση του ενιαίου, δημόσιου και δωρεάν πραγματικά χαρακτήρα της Παιδείας, με απαγόρευση στη λειτουργία ιδιωτικών εκπαιδευτηρίων σε όλες τις βαθμίδες.
- Ενιαίο, αποκλειστικά δημόσιο και δωρεάν σύστημα Υγείας – Πρόνοιας για όλους και όλες.
- Η κατοχύρωση μόνιμης σταθερής εργασίας, η απαγόρευση της «διευθέτησης» του χρόνου εργασίας, η υποχρέωση της κυριακάτικης αργίας. Η κατάργηση της απαγόρευσης για τη μονιμοποίηση των συμβασιούχων.
- Η απαγόρευση των πλειστηριασμών της κύριας κατοικίας.
- Η κατάργηση του άρθρου 107 και οι προκλητικές φοροαπαλλαγές των εφοπλιστών.
- Η παύση του διορισμού της ηγεσίας της Δικαιοσύνης από την κυβέρνηση και η εκλογή της από ευρύτερο εκλεκτορικό σώμα, χωρίς εμπλοκή της κυβέρνησης.
- Η κατάργηση του άρθρου 86 του Συντάγματος, ώστε να διώκονται οι υπουργοί όπως όλοι οι πολίτες.
Σε όλα αυτά, και στα υπόλοιπα που προτείνουμε και έχουν τοποθετηθεί και θα τοποθετηθούν οι βουλευτές του Κόμματος, θα πρέπει και περιμένουμε να τοποθετηθούν τόσο η κυβερνητική πλειοψηφία όσο και τα άλλα κόμματα.
Πάνω απ’ όλα, όμως, το ΚΚΕ θα συνεχίσει να δίνει όλες του τις δυνάμεις προκειμένου να αποκαλυφθεί ο μεγάλος ένοχος για όλα τα δεινά που υποφέρει ο ελληνικός λαός: Το σάπιο, διεφθαρμένο, άδικο σύστημα που γεννά συνεχώς πολέμους, φτώχεια, εξαθλίωση για τους εργαζόμενους, προκειμένου να στηρίζονται τα κέρδη κάποιων επιχειρηματικών ομίλων.
Το ΚΚΕ θα συνεχίσει να πρωτοστατεί στην οργάνωση της λαϊκής πάλης, προκειμένου να συνειδητοποιήσει ο λαός τη δύναμή του, να γίνει πραγματικός πρωταγωνιστής των εξελίξεων στον δρόμο της ανατροπής. Για μια κοινωνία που στο επίκεντρό της θα βρίσκεται η κάλυψη των σύγχρονων λαϊκών αναγκών, όπου το γνήσιο λαϊκό κράτος και το Σύνταγμά του θα στηρίζουν την υπεράσπιση των κοινωνικών δικαιωμάτων σε όλους τους τομείς της ζωής, με τον πρωταγωνιστικό ρόλο των εργαζομένων στη λήψη, στην υλοποίηση και τον έλεγχο αυτών των αποφάσεων.
Στα ακόμα πιο δύσκολα που φέρνει το σύστημά σας για τον λαό, ένα πιο ισχυρό ΚΚΕ θα είναι στήριγμα, δύναμη και ελπίδα για το σήμερα και το αύριο.
Σάββατο 25 Ιούλη 2026 – Κυριακή 26 Ιούλη 2026
ΠΑΙΔΕΙΑ
Σαν … τρεις σταγόνες νερό
Αποκαλυπτικές οι συγκλίσεις των αστικών κομμάτων στη συζήτηση για την Παιδεία
| Από τις μεγάλες κινητοποιήσεις φοιτητικών συλλόγων και άλλων φορέων ενάντια στα ιδιωτικά πανεπιστήμια |
«Δεν θα καταργήσουμε τον νόμο για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, αλλά θα διασφαλίσουμε την ποιότητά τους». «Στόχος είναι το Εθνικό Απολυτήριο». «Να σταματήσει το άγχος μιας τρίωρης εξέτασης». «Η εκπαίδευση πρέπει να συνδεθεί καλύτερα με την οικονομία και την παραγωγή».
Αν κάποιος διάβαζε αυτές τις φράσεις χωρίς λογότυπα και ονόματα, δύσκολα θα ξεχώριζε ποιος τις είπε. Η Νέα Δημοκρατία; Το ΠΑΣΟΚ; Το νέο κόμμα του Αλέξη Τσίπρα; Το ενδιαφέρον είναι ότι η δυσκολία αυτή δεν οφείλεται στην τύχη. Οφείλεται στο ότι, πίσω από τις διαφορετικές διατυπώσεις, οι τρεις προσεγγίσεις ξεκινούν από μια κοινή αφετηρία: Αντιμετωπίζουν την Εκπαίδευση πρωτίστως ως μηχανισμό προσαρμογής στις ανάγκες της καπιταλιστικής οικονομίας και όχι ως κοινωνικό δικαίωμα που πρέπει να ικανοποιείται για τις μορφωτικές ανάγκες των νέων της κοινωνικής πλειοψηφίας.
Τα προβλήματα υπάρχουν, αλλά από πού προέρχονται;
Είναι εύκολο να συμφωνήσει κανείς ότι το σημερινό Λύκειο αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα. Η παραπαιδεία γιγαντώνεται. Το κόστος για τις λαϊκές οικογένειες είναι δυσβάσταχτο. Η Γ’ Λυκείου λειτουργεί σε μεγάλο βαθμό ως προθάλαμος φροντιστηρίων. Οι μαθητές πιέζονται από ένα ιδιαίτερα ανταγωνιστικό σύστημα εισαγωγής.
Το ερώτημα όμως είναι διαφορετικό: Πώς φτάσαμε εδώ;
Στις δημόσιες παρεμβάσεις τους, η ΝΔ, το ΠΑΣΟΚ και το κόμμα Τσίπρα περιγράφουν τα συμπτώματα, αλλά συγκαλύπτουν τις βαθύτερες αιτίες. Οι εκπαιδευτικές επιλογές όλων των κυβερνήσεων των τελευταίων δεκαετιών κινήθηκαν σε μια κοινή κατεύθυνση: Μεγαλύτερη σύνδεση της Εκπαίδευσης με τις ανάγκες της αγοράς, ενίσχυση της αξιολόγησης, έμφαση στις δεξιότητες, διαφοροποίηση των εκπαιδευτικών διαδρομών και σταδιακή διεύρυνση της ιδιωτικής συμμετοχής στην Εκπαίδευση.
Οι όποιες διαφορές ανάμεσα στα αστικά κόμματα αφορούν κυρίως τον τρόπο εφαρμογής αυτών των πολιτικών, όχι στη βασική τους κατεύθυνση.
Στο «Εθνικό Απολυτήριο» υπάρχει συναίνεση
Χαρακτηριστικό παράδειγμα σύγκλισης των αστικών κομμάτων αποτελεί η συζήτηση που βρίσκεται σε εξέλιξη για το «Εθνικό Απολυτήριο».
Η ΝΔ το παρουσιάζει ως αναβάθμιση του Λυκείου. Το ΠΑΣΟΚ διεκδικεί ότι είχε προτείνει αντίστοιχες κατευθύνσεις ήδη από παλαιότερα. Το κόμμα Τσίπρα επαναφέρει ιδέες που παραπέμπουν σε προτάσεις της κυβερνητικής περιόδου επί Γαβρόγλου, όπως η «ελεύθερη πρόσβαση» σε όσα πανεπιστημιακά τμήματα ο αριθμός των αιτήσεων εισαγωγής ταυτίζεται με τις προσφερόμενες θέσεις και η επιλογή με βάση τον βαθμό του «Εθνικού Απολυτηρίου» στις περιζήτητες σχολές.
Η κοινή επωδός είναι: Να πάψει η πρόσβαση στην Ανώτατη Εκπαίδευση να εξαρτάται αποκλειστικά από μία εξέταση και να συνδεθεί περισσότερο με την πορεία του μαθητή στο Λύκειο.
Στη δημόσια συζήτηση συχνά το «Εθνικό Απολυτήριο» παρουσιάζεται ως κατάργηση των Πανελλαδικών. Στην πράξη, όμως, οι περισσότερες προτάσεις καταλήγουν σε διαφορετικές μορφές συνεχούς αξιολόγησης που εξακολουθούν να λειτουργούν ως φίλτρα για την πρόσβαση. Αν η πρόσβαση βασίζεται σε πανελλαδικού τύπου εξετάσεις στη Γ’ ή και στη Β’ και την Α’ Λυκείου, για το «Εθνικό Απολυτήριο», σε κοινά θέματα, σε εξωτερική βαθμολόγηση ή σε έναν συνδυασμό εξετάσεων και ενδοσχολικής αξιολόγησης, τότε τελικά δεν καταργείται ο εξεταστικός ανταγωνισμός ούτε η ανάγκη για φροντιστήρια. Μάλλον μετατρέπεται σε εξεταστικό μαραθώνιο, με ένταση της ανάγκης για φροντιστήρια από πολύ νωρίτερα.
Τα παιδιά της εργατικής λαϊκής οικογένειας θα συνεχίσουν να ματώνουν στον αγώνα για μια θέση στα πανεπιστήμια, οι οικογένειές τους θα συνεχίσουν να αιμορραγούν οικονομικά για να τα στηρίξουν με φροντιστήρια, ενώ κάποια άλλα παιδιά, θα μπορούν με το «πορτοφόλι» να έχουν διασφαλισμένη μια θέση σε ένα ιδιωτικό ή «μη κρατικό μη κερδοσκοπικό», αλλά με δίδακτρα, πανεπιστήμιο. Και βέβαια, περισσότερα παιδιά, ιδιαίτερα φτωχών λαϊκών οικογενειών, θα αναγκαστούν να εγκαταλείψουν την προσπάθεια για σπουδές στην Ανώτατη Εκπαίδευση ή ακόμα και να εγκαταλείψουν το Λύκειο.
Το ερώτημα είναι: Γνώση – εμπόρευμα ή γνώση – κοινωνικό δικαίωμα;
Είτε με την υπεράσπιση του νόμου Πιερρακάκη, για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια και αναθεώρηση του άρθρου 16 που προωθεί η ΝΔ, είτε με την πρόταση του ΠΑΣΟΚ για «απελευθέρωση» των πανεπιστημίων από το κρατικό «μονοπώλιο» με αναθεώρηση του άρθρου 16 και «μη κρατικά μη κερδοσκοπικά» πανεπιστήμια, είτε με του κόμματος Τσίπρα που δεν θα καταργήσει τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, καθώς σέβεται την απόφαση του ΣτΕ και στέκεται «με υπευθυνότητα απέναντι στην ασφάλεια δικαίου» των επιχειρηματιών της γνώσης, ΝΔ – Τσίπρας – ΠΑΣΟΚ απαντούν ότι η γνώση πρέπει να δίνεται ως εμπόρευμα, σε αντίθεση με χιλιάδες φοιτήτριες και φοιτητές που διαδήλωσαν ενάντια στον νόμο της κυβέρνησης για την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων.
Από τότε, είναι φανερό, όπως σωστά τοποθετήθηκε το ΚΚΕ, ότι η λειτουργία των ιδιωτικών «πανεπιστημίων» αφορά προφανώς την επέκταση της εμπορευματοποιημένης λειτουργίας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και την επίδρασή της στα δημόσια πανεπιστήμια. Αφορά τη διαμόρφωση μιας μεγάλης αγοράς Ανώτατης Εκπαίδευσης, όπου δημόσια και ιδιωτικά ανταγωνίζονται μεταξύ τους για την προσέλκυση φοιτητών – πελατών, επενδυτών, χρηματοδοτών, ερευνητικών προγραμμάτων. Αφορά την ακόμα πιο στενή σύνδεση των πανεπιστημίων με το κεφάλαιο για την ικανοποίηση των επιταγών του για προγράμματα σπουδών και έρευνα κομμένη και ραμμένη στα μέτρα του.
Με την αναθεώρηση του άρθρου 16, την οποία προωθεί η κυβέρνηση της ΝΔ και στην οποία συμφωνεί το ΠΑΣΟΚ (αλλά όχι τώρα …μετά!) επιδιώκεται να σαρωθεί ό,τι έχει απομείνει από τα μορφωτικά δικαιώματα των παιδιών των λαϊκών οικογενειών, να κατεδαφιστεί και το τελευταίο εμπόδιο για πλήρη υποταγή της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης στους στόχους του κεφαλαίου, οικονομικούς και γεωπολιτικούς.
Αυτή η στρατηγική της περαιτέρω εμπορευματοποίησης της Ανώτατης Εκπαίδευσης οδηγεί σε ένα απλό «χαρτί» που αγοράζεται στη λογική του «ό,τι πληρώνεις, παίρνεις», οδηγώντας σε ένα ατελείωτο κυνήγι ακριβοπληρωμένων πιστοποιήσεων και μεταπτυχιακών για μια θέση εργασιακής γαλέρας. Είναι χαρακτηριστικό, εξάλλου, για την προσήλωση του κόμματος Τσίπρα στην προώθηση της μεγαλύτερης σύνδεσης της Εκπαίδευσης με τις επιχειρήσεις και τη μετατροπή των πανεπιστημίων σε σούπερ μάρκετ προγραμμάτων, ότι προτείνει τη δημιουργία διετών προγραμμάτων «τεχνικής επαγγελματικής εκπαίδευσης» στα πανεπιστήμια, με «υποχρεωτική συνέργεια με παραγωγικούς φορείς».
Το νήμα που ενώνει τις προτάσεις ΝΔ, ΠΑΣΟΚ και κόμματος Τσίπρα είναι η συμφωνία τους στη σύνδεση της Εκπαίδευσης με την καπιταλιστική οικονομία, τις κάθε φορά ανάγκες της σε εργατικό δυναμικό και ανάπτυξη συγκεκριμένων τομέων, την κερδοφορία των λίγων. Κι αυτό δεν αλλάζει με το επιχείρημα τόσο του ΠΑΣΟΚ όσο και του κόμματος Τσίπρα ότι τάχα θα βάλουν «τάξη» στην αγορά πτυχίων. Μα ακριβώς επειδή πρόκειται για εμπόριο πτυχίων, θα έχει απ’ όλα ο μπαξές. Ο, τι ακριβώς ισχύει δηλαδή και σε άλλα καπιταλιστικά κράτη.
Οι δήθεν εναλλακτικές προτάσεις κόμματος Τσίπρα και ΠΑΣΟΚ για την Εκπαίδευση όχι μόνο δεν τρομάζουν την κυβέρνηση της ΝΔ, αλλά αποτελούν το έδαφος συναίνεσης στην επίθεση που γίνεται στη νέα γενιά και τις μορφωτικές ανάγκες της. Ενδεχομένως, η σοσιαλδημοκρατία να χρησιμοποιεί – ορισμένες φορές – άλλες εκφράσεις και λέξεις ή να υπόσχεται πιο «γλυκιά» διαχείριση, περισσότερο «καρότο και λιγότερο μαστίγιο». Σε κάθε περίπτωση και επειδή τα γεγονότα είναι πεισματάρικα, να θυμίσουμε ότι τα ανοιγμένα κεφάλια του βουλευτή του ΚΚΕ, Γιάννη Δελλή, και του μέλους του ΔΣ της ΔΟΕ, Θεοδώρας Δριμάλα, τον Γενάρη του 2019 ήταν από την κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ, όταν ο κόσμος της εκπαίδευσης κινητοποιούνταν ενάντια στον νόμο Γαβρόγλου που απαξίωνε παραπέρα το πτυχίο του πανεπιστημίου και διαμόρφωνε μια μεγάλη αγορά προσόντων.
Η «συνέχεια του κράτους» στην Εκπαίδευση
Η εκπαιδευτική πολιτική δεν ξεκινά από μηδενική βάση με κάθε υπουργό. Κάθε κυβέρνηση παραλαμβάνει ένα θεσμικό πλαίσιο και το εξελίσσει πάνω σε κατευθύνσεις που έχουν διαμορφωθεί διαχρονικά.
Εξάλλου, όλοι τους συγκλίνουν στα στοιχεία εκείνα που διαμορφώνουν την καθημερινότητα του κόσμου της εκπαίδευσης:
- Στην ενίσχυση της σύνδεσης της Εκπαίδευσης με τις ανάγκες των επιχειρήσεων.
- Στην αντίληψη της γνώσης ως εμπορεύματος και προσόντος που αγοράζεται και πιστοποιείται συνεχώς.
- Στη λογική της αντιδραστικής αξιολόγησης και της κατηγοριοποίησης.
- Στη διαφοροποίηση σχολείων και ιδρυμάτων.
Γι’ αυτό και κάθε κυβέρνηση αφήνει την «κληρονομιά» της στην επόμενη.
Και στο έδαφος αυτής της συνέχειας το κόστος το πληρώνει ο λαός:
Το πληρώνουν οι μαθητές που βλέπουν το σχολείο να γίνεται όλο και πιο αγχωτικό. Το πληρώνουν οι γονείς που αναγκάζονται να καλύπτουν από την τσέπη τους ανάγκες που θα έπρεπε να καλύπτει το κράτος. Το πληρώνουν οι εκπαιδευτικοί που εργάζονται με ελλείψεις, αναπληρώσεις και συνεχείς πιέσεις. Το πληρώνουν οι φοιτητές που βλέπουν τα πτυχία τους να αποσυνδέονται από το επάγγελμα και να αντικαθίστανται από έναν διαρκή αγώνα συγκέντρωσης πιστοποιήσεων.
Η εικόνα αυτή δεν είναι αποτέλεσμα κάποιου «λάθους σχεδιασμού». Είναι αποτέλεσμα μιας πολιτικής που θεωρεί την Εκπαίδευση κόστος όταν αφορά τις ανάγκες του λαού, αλλά επένδυση όταν υπηρετεί τις ανάγκες της επιχειρηματικότητας. Γι’ αυτό και ο δρόμος της διεκδίκησης των σύγχρονων μορφωτικών αναγκών της νεολαίας περνάει από την αμφισβήτηση της στρατηγικής του κεφαλαίου και της ΕΕ για Παιδεία – εμπόρευμα που όλα τα κόμματα πίνουν νερό στο όνομά της, εκτός από το ΚΚΕ.
Υπάρχει άλλος δρόμος για την Παιδεία
Η σύγχρονη εποχή, η ανάπτυξη της επιστήμης και της τεχνολογίας, οι δυνατότητες που υπάρχουν σήμερα απαιτούν μια διαφορετική εκπαίδευση.
Ενα σχολείο που θα μορφώνει όλα τα παιδιά και δεν θα τα χωρίζει από μικρή ηλικία σε «ικανότερα» και «λιγότερο ικανά».
Ενα σχολείο με μόνιμους εκπαιδευτικούς, σύγχρονες υποδομές και δωρεάν στήριξη για κάθε μαθητή.
Ενα πανεπιστήμιο που θα υπηρετεί την επιστήμη και τις κοινωνικές ανάγκες, όχι την επιχειρηματική λειτουργία.
Μια επαγγελματική εκπαίδευση που θα δίνει πραγματικές γνώσεις και δικαιώματα, όχι φθηνό εργατικό δυναμικό.
Οι κατακτήσεις στην Εκπαίδευση ποτέ δεν χαρίστηκαν. Ηρθαν μέσα από τους αγώνες μαθητών, εκπαιδευτικών, φοιτητών και γονιών.
Σήμερα το κρίσιμο ερώτημα παραμένει:
Θα συνεχίσουμε σε μια εκπαιδευτική πολιτική που αφήνει αποκαΐδια στα δικαιώματα των παιδιών μας ή θα παλέψουμε για μια Παιδεία που θα υπηρετεί τις σύγχρονες ανάγκες της κοινωνίας;
Η απάντηση βρίσκεται στον αγώνα, ώστε η μόρφωση να πάψει να είναι εμπόρευμα και να γίνει πραγματικό δικαίωμα για όλους. Στην πρόταση εξουσίας του ΚΚΕ που δεν είναι συνταγή διαχείρισης του άδικου εκμεταλλευτικού συστήματος αλλά σύγχρονη απάντηση στις ανάγκες των πολλών. Αυτών που όλα τα δημιουργούν και όλα πρέπει να τα χαίρονται!
Χ. Κ.
Η εμπορευματοποίηση του Πολιτισμού έχει σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις και στο περιεχόμενο της Τέχνης
Αποσπάσματα από την τοποθέτηση του βουλευτή του ΚΚΕ Γ. Δελή στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων για το πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Πολιτισμού, που συζητείται στην Ολομέλεια την Τρίτη
Το νομοσχέδιο του υπουργείου Πολιτισμού δεν ιδρύει απλώς μία ακόμα ανώνυμη εταιρεία. Κάνει και κάτι περισσότερο:
Αποκρυσταλλώνει νομοθετικά τη στρατηγική εκείνη πολιτική με την οποία το κράτος αντιμετωπίζει την πολιτιστική κληρονομιά. Θα λέγαμε ότι ολοκληρώνεται σήμερα μια πορεία, αλλά δεν ξέρουμε τι ακόμα μπορεί να μας επιφυλάσσετε, γιατί ποτέ δεν σταματάτε να μας εκπλήσσετε!
Και αυτή η πορεία, που διαρκεί χρόνια τώρα, ξεκίνησε το 2020, με το Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων να μετατρέπεται σε Οργανισμό Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων (ΟΔΑΠ), συνεχίστηκε με τα μεγάλα δημόσια μουσεία να αποσπώνται από την Αρχαιολογική Υπηρεσία και να γίνονται ΝΠΔΔ, για να φτάσει γρήγορα γρήγορα στην επέκταση των χορηγιών, στις παραχωρήσεις χώρων για ιδιωτικές εκδηλώσεις, στις εμπορικές χρήσεις των πολιτιστικών μνημείων, στις αυξήσεις των εισιτηρίων, στις ιδιωτικές VIP ξεναγήσεις των 5 ατόμων και των 5.000 ευρώ στην Ακρόπολη, και στις παραχωρήσεις υπηρεσιών σε ιδιώτες, όπως π.χ. οι τουαλέτες και τα ντουλαπάκια προσωρινής αποθήκευσης (lockers) στην Ακρόπολη (…).
Και τώρα, για όλα αυτά, τα εμπορικά και τα «business as usual», έρχεστε και φτιάχνετε και μια ανώνυμη εταιρεία για να τα οργανώσει και να τα διαχειριστεί (…). Μας λέτε, χωρίς καθόλου αναστολές, ότι όλα υποτάσσονται στο κέρδος και μάλιστα γι’ αυτό δεν έχετε κανένα πρόβλημα να ξεπεράσετε ακόμα και τα δικά σας όρια, ακόμα και τους συνταγματικούς περιορισμούς, κάτι που βέβαια μόνο ασυνήθιστο δεν είναι, προκειμένου π.χ. να γίνει ακόμα μεγαλύτερο το κομμάτι της οικονομικής πίτας που αφορά τον Πολιτισμό και συνδέεται με τον Τουρισμό.
Μιλάμε δηλαδή, χωρίς υπερβολή, για την απογείωση της αγοραίας αντίληψης στον τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς (…).
Η πολιτιστική κληρονομιά ως εμπειρία…
Μιλάμε για ένα νομοσχέδιο που ο βασικός και σταθερός του άξονας είναι η εμπορική αξιοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς στην υπηρεσία της καπιταλιστικής ανάπτυξης, δηλαδή των επιχειρηματικών κερδών.
Μόνο που έτσι η κυβέρνηση απαξιώνει όλη εκείνη την παιδευτική, μορφωτική και κοινωνική αποστολή της πολιτιστικής κληρονομιάς, που αυτή έπρεπε να πρωτοστατεί, και στη θέση της προτάσσει τη λογική της παροχής «υπηρεσιών», «προϊόντων» και «εμπειριών», εν ονόματι πάντα της κερδοφορίας.
Για την κυβέρνηση δηλαδή και για την πολιτική της αντίληψη, στο επίκεντρο δεν βρίσκεται ο άνθρωπος που έρχεται σε επαφή με την Ιστορία ώστε να τη γνωρίσει, να την κατανοήσει και επομένως να διδαχθεί από αυτή. Βρίσκεται ο άνθρωπος, αλλά ως ένας απλός επισκέπτης, ένας απλός καταναλωτής και μόνο, διαφόρων πολιτιστικών υπηρεσιών και εμπειριών (…).
Δηλαδή από την ιστορική γνώση, η οποία θα έπρεπε να είναι το ζητούμενο, περνάμε και μένουμε μόνο στην επιφανειακή εμπειρία, αφού αυτό που προβάλλεται δεν είναι παρά μια αποσπασματική, αισθητηριακή επαφή με το μνημείο, και μάλιστα πολλές φορές ενταγμένη και σε δραστηριότητες τελείως άσχετες με τον ιστορικό του χαρακτήρα: Γαστρονομικές εκδηλώσεις, δεξιώσεις, επιδείξεις μόδας, εταιρικά γεγονότα και πολλές άλλες εμπορικές χρήσεις (…).
Τα μνημεία δεν δημιουργήθηκαν για να λειτουργούν ως σκηνικό επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, ούτε για να αποφέρουν έσοδα στο κράτος και στους επιχειρηματικούς ομίλους που δραστηριοποιούνται γύρω από αυτά. Η αποστολή τους είναι άλλη: Να διατηρούν ζωντανή την ιστορική μνήμη, να συμβάλλουν στη γνώση της κοινωνικής εξέλιξης και να αποτελούν μέσο μόρφωσης και διαπαιδαγώγησης του λαού, ιδιαίτερα της νέας γενιάς (…).
…οικονομικό κεφάλαιο και τουριστικό προϊόν
Με το νομοσχέδιό σας προσεγγίζετε την πολιτιστική κληρονομιά πρωτίστως ως οικονομικό κεφάλαιο, ως τουριστικό προϊόν και ως ένα προνομιακό πεδίο επιχειρηματικής δραστηριότητας που μπορεί να αποφέρει ολοένα και μεγαλύτερα έσοδα τόσο στο κράτος όσο και στους ιδιώτες που αναπτύσσουν εμπορικές δραστηριότητες γύρω από τους αρχαιολογικούς χώρους και τα μνημεία (…) Οσο για την πρόσβαση του λαού στους χώρους πολιτιστικής κληρονομιάς, αυτή γίνεται ολοένα δυσκολότερη, με τις αυξήσεις των εισιτηρίων και τη γενικότερη οικονομική κατάσταση των λαϊκών στρωμάτων (…).
Και, βέβαια, εκδηλώσεις κάθε είδους στα ιστορικά μνημεία… Τσικνοπέμπτη στο Μουσείο της Ακρόπολης, επίδειξη μόδας στον ναό του Ποσειδώνα στο Σούνιο, γάμος στο Βυζαντινό Μουσείο και στον αρχαιολογικό χώρο του Νιόκαστρου της Πύλου, αλλά και γαστρονομικές εκδηλώσεις σε 19 αρχαιολογικούς χώρους σύμφωνα με το ΥΠΠΟ, όπως στην αρχαία Νεμέα, στην αρχαία Νικόπολη, στον αρχαιολογικό χώρο του Μυστρά, μέχρι και στο Γεντί Κουλέ της Θεσσαλονίκης, αυτόν τον χώρο μαρτυρίου της νεότερης Ελλάδας. Και, βέβαια, τώρα πια, με τη νέα ΑΕ, η λίστα θα διευρυνθεί.
Αυτά θέλετε να είναι η εικόνα του πολιτισμού μας; Αν όμως αυτό είναι το όραμά σας, τότε γιατί ενοχλείστε από τις δεξιώσεις και τα πάρτι στο Βρετανικό Μουσείο μπροστά στα γλυπτά του Παρθενώνα;
Ασφαλώς και το νομοσχέδιο πατάει πάνω σε χρόνια προβλήματα, που δημιουργούν η υποχρηματοδότηση, η υποστελέχωση και η απαξίωση όλων των υπηρεσιών του ΥΠΠΟ που ασχολούνται με την προστασία, ανάδειξη και αξιοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Αντί όμως να απολογηθείτε για τις κλειστές αίθουσες στα μουσεία, τους κλειστούς αρχαιολογικούς χώρους, την απαξίωση της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, τις ελλείψεις σε αρχαιολόγους, συντηρητές, φύλακες, τους χαμηλούς μισθούς των υπαλλήλων του υπουργείου Πολιτισμού και για τους ακόμα χειρότερους μισθούς και όρους εργασίας των συμβασιούχων εργαζομένων, έρχεστε επιθετικά.
Στους εργαζόμενους λέτε ότι δεν υπάρχουν λεφτόδεντρα, για την ίδρυση όμως της ανώνυμης εταιρείας δίνετε 3.000.000 αρχικό κεφάλαιο και για προσλήψεις στελεχών, επιτελείων και διαφόρων τεχνοκρατών.
Δηλαδή, δημιουργείτε με δημόσιο χρήμα μια ανώνυμη εταιρεία για να διαχειρίζεται και να εμπορευματοποιεί την πολιτιστική περιουσία της χώρας.
Η πολιτιστική κληρονομιά είναι λαϊκή περιουσία, πηγή γνώσης, ιστορικής μνήμης και διαπαιδαγώγησης
Η διαφωνία του ΚΚΕ δεν μένει στο οργανωτικό σχήμα, είναι δομική. Διαφωνούμε συνολικά με τη στρατηγική που ακολουθείται από τη σημερινή και τις προηγούμενες κυβερνήσεις, σύμφωνα και με τις κατευθύνσεις της ΕΕ, και η οποία αντιμετωπίζει τον Πολιτισμό ως μοχλό οικονομικής ανάπτυξης και εργαλείο ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας, της τουριστικής βιομηχανίας και της επιχειρηματικής δραστηριότητας (…).
Το μνημείο μετατρέπεται σταδιακά από φορέα ιστορικής μνήμης σε οικονομικό περιουσιακό στοιχείο που πρέπει να «αποδώσει». Μόνο που όλα αυτά ούτε πρόοδος είναι, ούτε εξέλιξη. Μια χυδαία, αγοραία πολιτική είναι, που υποτάσσει τα πάντα στο κέρδος (…).
Για το ΚΚΕ η πολιτιστική κληρονομιά είναι συλλογικό δημιούργημα των λαών, λαϊκή περιουσία, πηγή γνώσης, ιστορικής μνήμης και διαπαιδαγώγησης. Συνεπώς η προστασία, η έρευνα, η συντήρηση και η ανάδειξή της αποτελούν αποκλειστική ευθύνη του κράτους και της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, με επαρκή δημόσια χρηματοδότηση, μόνιμο προσωπικό και επιστημονικά κριτήρια, χωρίς επιχειρηματική δράση και ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια, και χωρίς να εξαρτώνται από την κερδοφορία.
Σχετικά με το ΕΚΚΟΜΕΔ
Σταθήκαμε αντίθετοι όχι από το 2024, αλλά από την αρχή του ακόμα, το 2015, ως Εθνικό Κέντρο Οπτικοακουστικών Μέσων (ΕΚΟΜΕ) της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ. Και από τότε προειδοποιούσαμε ότι δημιουργείται κίνδυνος για το ίδιο το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, τον μόνο φορέα που είχε ως αποστολή του την Τέχνη και όχι την επένδυση, και ότι φτιαχνόταν ένας υπερ-οργανισμός, προορισμένος να απορροφήσει σταδιακά κάθε πλευρά του οπτικοακουστικού τομέα κάτω από μία διοίκηση.
Το 2017, πάνω σε αυτήν τη βάση, δημιουργήθηκε το πρόγραμμα Cash Rebate.
Στη συνέχεια, το 2021, μεταφέρθηκε στο ΕΚΟΜΕ ακόμα και η διαχείριση του ειδικού φόρου 1,5% επί του τζίρου των τηλεοπτικών σταθμών – φόρου για τον οποίο έχουμε τοποθετηθεί επανειλημμένα ως Κόμμα και έχουμε καταθέσει κοινοβουλευτικές Ερωτήσεις, ακριβώς επειδή θα έπρεπε να στηρίζει την ανεξάρτητη παραγωγή.
Με όλες όμως τις μετατροπές που ακολούθησαν η υποχρέωση αυτή έχει στην πράξη απενεργοποιηθεί: Το κράτος «δεν βρίσκει τρόπο» να την επιβάλει στα κανάλια, βρίσκει όμως τρόπο να τους δίνει, την ίδια στιγμή, νέα δωράκια μέσω της ενίσχυσης Cash Rebate.
Το 2024 συγχωνεύτηκαν ΕΚΚ και ΕΚΟΜΕ στο σημερινό Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας (ΕΚΚΟΜΕΔ), παρά τις εκατοντάδες υπογραφές δημιουργών, καθώς και μεγάλου τμήματος του χώρου και των σωματείων που είχαν εκφράσει την ανησυχία τους και ζήτησαν απόσυρση.
Και τώρα έρχεται το παρόν νομοσχέδιο να κωδικοποιήσει σε μόνιμη νομοθεσία όλη αυτήν τη διαδρομή των 11 ετών.
Πάνω από το 60% των εγκρίσεων Cash Rebate κατευθύνεται σε τηλεοπτικό περιεχόμενο, ακριβώς εκεί όπου καταγγέλλονται συστηματικά οι πιο ασφυκτικές συνθήκες εργασίας: Βάρδιες που φτάνουν τις 14, 15, ακόμα και 17 ώρες, συμβάσεις 30 έως 50 ημερών, εργασία χωρίς ρεπό.
Η αύξηση της απασχόλησης δεν σημαίνει αυτόματα βελτίωση της ζωής όσων εργάζονται. Μπορεί κάλλιστα να σημαίνει ένταση της εκμετάλλευσης πάνω στον ίδιο ή και μεγαλύτερο αριθμό ανθρώπων.
Το ίδιο το πρόγραμμα Cash Rebate Greece υπάγεται ρητά στον ενωσιακό Γενικό Απαλλακτικό Κανονισμό (GBER), το ίδιο νομικό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων που χρησιμοποιεί η ΕΕ για την Ενέργεια, την «πράσινη» και «ψηφιακή» μετάβαση, τη βιομηχανική πολιτική, τις υποδομές.
Με άλλα λόγια, ο οπτικοακουστικός τομέας δεν αντιμετωπίζεται καν ως ζήτημα πολιτιστικής πολιτικής· Αντιμετωπίζεται ως ένα ακόμη κομμάτι της συνολικής αναπτυξιακής και βιομηχανικής στρατηγικής της Ενωσης, στην ίδια νομική κατηγορία με τα εργοστάσια, τους αγωγούς, τα data centers.
Στο στόχαστρο και το περιεχόμενο του έργου
Ο νόμος όμως δεν μιλάει μόνο για χρήμα.
Μιλάει και για «πολιτιστική διπλωματία» – και αυτό δεν είναι μια αθώα λέξη. Και δεν είναι σύμπτωση ότι αυτή η κατεύθυνση δυναμώνει τη στιγμή που σκληραίνουν ο έλεγχος και η καταστολή στο ίδιο το περιεχόμενο.
Ολοι θυμόμαστε ότι πριν λίγα χρόνια επιχειρήθηκε, στο πλαίσιο ενσωμάτωσης της Ευρωπαϊκής Οδηγίας για τις Υπηρεσίες Οπτικοακουστικών Μέσων, η υπαγωγή του οπτικοακουστικού έργου στις διατάξεις του λεγόμενου «τρομονόμου» περί υποκίνησης σε βία – μια πρόταση που τελικά ενσωματώθηκε εν μέρει.
Δηλαδή με πρόσχημα την καταπολέμηση της τρομοκρατίας να αντιμετωπίζεται ως ύποπτο κάθε ριζοσπαστικό ή αντισυστημικό περιεχόμενο, κάθε έργο που παίρνει το μέρος του λαϊκού κινήματος.
Με λίγα λόγια, η εμπορευματοποίηση που βαθαίνει στην Τέχνη δεν είναι απλά και μόνο ένα οικονομικό μέγεθος, αλλά έχει πολύ σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις και στο ίδιο το περιεχόμενο της Τέχνης, διαστρεβλώνοντας και ευτελίζοντάς το.
Πηγή : Ριζοσπάστης 25 – 26 / 7 – 2026