Αξιωματικοί του αστικού στρατού στις γραμμές του ΔΣΕ

15 Αυγούστου 2026 | 11:49

Κατά τον αγώνα του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας όπως και σε άλλα μεγάλα λαϊκά κινήματα ξεχωριστή είναι η συμμετοχή αξιωματικών προερχόμενων από τον αστικό στρατό στις γραμμές του. Αυτό το γεγονός αποτελεί τίτλο τιμής για το ΚΚΕ και για τους αξιωματικούς που πήραν μέρος σε αυτό το μεγάλο λαϊκό κίνημα, αποτελεί συνειδητή επιλογή των ίδιων των αξιωματικών που τάχθηκαν με το μέρος του λαού σε μια κρίσιμη καμπή της Ιστορίας.

Αξιωματικοί στο πλευρό του λαού

Ο στρατός όπως και τα σώματα ασφαλείας αποτελούν μηχανισμούς του κράτους που έχουν συγκροτηθεί, εκπαιδευτεί για να υπηρετούν την ίδια τη φύση του κράτους ως μηχανισμού βίας, για την προάσπιση των συμφερόντων της άρχουσας τάξης από εσωτερικούς και εξωτερικούς κινδύνους. Η Ιστορία έδειξε πως σε πολλές περιπτώσεις αξιωματικοί όλων των όπλων και απλοί φαντάροι αλλά και άνδρες των σωμάτων ασφαλείας, σε κρίσιμες στιγμές τάχθηκαν με το μέρος του λαού. Το παραπάνω φαινόμενο θα το δει κανείς να επαναλαμβάνεται πολλές φορές στην Ιστορία, γεγονός που κάνει τον Λένιν να το επισημαίνει ως μια νομοτέλεια. Οφείλεται στο γεγονός ότι στη συνείδηση του ανθρώπου υπάρχει η στοιχειώδης διάκριση τι είναι δίκαιο και τι άδικο. Ακόμα και άνθρωποι που έχουν εκπαιδευτεί να υπηρετούν το σύστημα της αδικίας, δεν μένουν ανεπηρέαστοι από τις επιπτώσεις που έχει το σύστημα της εκμετάλλευσης στη ζωή των εκατομμυρίων ανθρώπων του λαού. Πολύ περισσότερο σε συνθήκες ιμπεριαλιστικών πολέμων που οι επιπτώσεις είναι οδυνηρές στη ζωή του λαού. Φυσικά τα στελέχη των ενόπλων δυνάμεων στη συντριπτική τους πλειοψηφία προέρχονται από τον ίδιο τον λαό, είναι παιδιά εργατών και αγροτών, τέτοιος είναι ο κοινωνικός και φιλικός τους περίγυρος. Οπως έδειξε η Ιστορία δεν μένουν ανεπηρέαστοι από τη δράση των κομμουνιστών ως πρωτοπόρων αγωνιστών για όλα τα ζητήματα επιβίωσης του λαού και την προοπτική του. Τα παραδείγματα είναι πολλά: Στην επανάσταση του 1905 στην τσαρική Ρωσία ο αξιωματικός του πολεμικού ναυτικού Πιοτρ Πετρόβιτς Σμιτ ηγήθηκε σε εξέγερση στην Σεβαστούπολη που αγκάλιασε και τα πλοία της Μαύρης Θάλασσας. Η εξέγερση κατεστάλη και ο Σμιτ εκτελέστηκε.

Από την προσέγγιση με τον αγωνιζόμενο λαό στη δεκαετία του 1930 έως την ένταξη στον ΔΣΕ

Φυσικά δεν ήταν ο μόνος αξιωματικός που προσέγγισε το ΚΚΕ. Την ίδια περίοδο ήρθαν σε επαφή ο Μήτσος Κούκουρας, ο Στέφανος Παπαγιάννης, ο Μανώλης Μάντακας, ο Αλέκος Παπαϊωάννου.

Ο αριθμός των αξιωματικών διαφόρων όπλων που υπηρέτησαν το λαϊκό κίνημα αυξήθηκε κατακόρυφα στην περίοδο του αγώνα του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ. Στην περίοδο αυτή αξιωματικοί του στρατού ακολουθώντας τον δρόμο της τιμής και σε αντιπαράθεση με τα καλέσματα των δοσίλογων και των φευγάτων στο Κάιρο, εντάχθηκαν στις γραμμές του ΕΛΑΣ. Ο Στέφανος Σαράφης, που ανέλαβε και στρατιωτικός διοικητής του ΕΛΑΣ, καταγράφει στο σχετικό βιβλίο του ότι δημιουργήθηκε ολόκληρο ρεύμα, «ο ένας έφερνε τον άλλο». Υπολογίζει σε 700 τους αξιωματικούς της Ευελπίδων και εφέδρους που στελέχωσαν τις γραμμές του ΕΛΑΣ. Μεγάλο μέρος τους οργανώθηκε και στο ΚΚΕ.

Η πάλη του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ πέτυχε όχι μόνο την απελευθέρωση της χώρας από την ξένη κατοχή αλλά έφερε τον λαό μαζικά στο προσκήνιο. Ο λαός έμαθε να παίρνει τις τύχες του στα χέρια του, να ονειρεύεται μια καινούρια ζωή. Ηταν τέτοιος ο συσχετισμός υπέρ των λαϊκών δυνάμεων το 1944, που συγκροτούσε την ύπαρξη επαναστατικής κατάστασης στην Ελλάδα και θα μπορούσε να τεθεί το ζήτημα της κατάκτησης της εξουσίας από τον λαό. Κάτι τέτοιο δεν έγινε καθώς αυτό που λανθασμένα θεωρούνταν ώριμο στη στρατηγική του ΚΚΕ ήταν η επίτευξη αστικοδημοκρατικών αλλαγών και βελτιώσεων ως βαθμίδα προσέγγισης στον σοσιαλισμό.

Το παραπάνω έδωσε στις αστικές πολιτικές δυνάμεις τη δυνατότητα να διασώσουν και να σταθεροποιήσουν την εξουσίας τους, εξαπολύοντας άγρια τρομοκρατία σε βάρος του λαού που είχε μάθει να σηκώνει κεφάλι.

Αρχικά ως μέσο αυτοάμυνας, άρχισαν να σχηματίζονται ομάδες καταδιωκόμενων αγωνιστών που κατέφευγαν στις ορεινές περιοχές. Το 1946 οι καταδιωκόμενοι ήταν πλέον χιλιάδες, το καλοκαίρι 1946 οι ομάδες συνενώθηκαν σε συγκροτήματα ανταρτών και τα συγκροτήματα σε Αρχηγεία. Τον Οκτώβρη 1946 συγκροτήθηκε το Γενικό Αρχηγείο του ΔΣΕ.

Οι αξιωματικοί και το λαϊκό κίνημα σε σταυροδρόμι

Οι παραπάνω συνθήκες καθόρισαν και τη στάση των αξιωματικών που είχαν ενταχθεί στο ΕΑΜ – ΕΛΑΣ αλλά και στις γραμμές της Αντιφασιστικής Στρατιωτικής Οργάνωσης (ΑΣΟ) στη Μέση Ανατολή. Υπήρχαν εκείνοι που δεν συνέχισαν στον νέο αγώνα που εκ των πραγμάτων είχε τον χαρακτήρα ταξικής σύγκρουσης. Υπήρξε όμως και μεγάλη μερίδα αξιωματικών τους οποίους το κράτος κατέταξε στις λίστες του Β΄ Πίνακα, με πολλούς από αυτούς να στέλνονται σε εξορίες και φυλακές. Στις 15/7/1946 δόθηκε εντολή από την κρατική Στρατιωτική Υπηρεσία να συγκεντρωθούν αξιωματικοί με τις αποσκευές εκστρατείας τους στον Πειραιά, προκειμένου να σταλούν σε αποστολή. Ωστόσο, όσοι συγκεντρώθηκαν στάλθηκαν εξορία σε Φολέγανδρο, Πάρο, Νάξο, Σέριφο, Ικαρία, και στη συνέχεια πολλοί στη Μακρόνησο. Ενώ στις 19/9/1946 το υπουργείο Στρατιωτικών κοινοποίησε διαταγή με την οποία εξορίζονταν 33 αξιωματικοί, ανάμεσά τους οι Στέφανος Σαράφης, Ευριπίδης Μπακιρτζής, Κωνσταντίνος Τσαμάκος, Ευάγγελος Καλαμπαλίκης και Κωνσταντίνος Ματσούκας.

Ομάδα 12 αξιωματικών χρειάστηκε να αποδράσουν από τη Νάξο για να καταταχτούν στον ΔΣΕ. Η επιχείρηση απόδρασης πραγματοποιήθηκε στις 15/4/1947. Ανάμεσα στους δραπέτες ήταν και ο Δημήτρης Κούκουρας που συνελήφθη και οδηγήθηκε στη Λαμία. Στο Εκτακτο Στρατοδικείο κράτησε αγέρωχη στάση, καταδικάστηκε σε θάνατο και εκτελέστηκε στις 13/6/1947. Ο Κούκουρας παρότι ήταν ήδη 55 ετών και είχε παλιό πολεμικό τραύμα πήρε μέρος στην απόδραση για να βοηθήσει στον αγώνα του ΔΣΕ. Και άλλοι αξιωματικοί χρειάστηκε να αποδράσουν για να υπηρετήσουν στον ΔΣΕ, όπως ο Αλέκος Παπαγεωργίου που δραπέτευσε από τις στρατιωτικές φυλακές στου Γουδή.

Στον επαναστατικό – λαϊκό στρατό

Οι αξιωματικοί που εντάχθηκαν στον ΔΣΕ θα ήταν περισσότεροι αν ο αγώνας είχε ξεκινήσει πιο έγκαιρα και στα μεγάλα αστικά κέντρα, καθώς το αστικό κράτος πρόλαβε να φυλακίσει πολλούς από αυτούς. Παρ’ όλα αυτά πολλοί ήταν εκείνοι που από τις πρώτες στιγμές συγκρότησης του ΔΣΕ στελέχωσαν τις γραμμές του, οργάνωσαν τις σχολές αξιωματικών και υπηρέτησαν στις διάφορες μονάδες του ως στρατιωτικοί διοικητές και επιτελάρχες.

Με το πρώτο διάταγμα του 1ου νόμου της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης (ΠΔΚ) και με ημερομηνία 28/12/1947 ονομάστηκαν Συνταγματάρχες: Πεζικού (Βενετσανόπουλος Β., Καλιανέσης Γ., Κατεμής Γ., Μαλτέζος Γ., Σαμαρίδης Γ.), Αεροπορίας (Μακρίδης Σ., Μανιάς Γ.), Πυροβολικού (Κιλισμανής Γ., Παπαγιάννης Σ.), Ιππικού (Σκανδάλης Ηρακλής). Αντισυνταγματάρχες: Πεζικού (Γεωργιάδης Γ., Καλλίνος Θ., Κανελλόπουλος Κ., Κονταλώνης Γ., Σταθάκης Μ., Σφακιανός Γ., Τερζόγλου Ν., Τζελέφης Θ., Τομπολίδης Π.), Πυροβολικού (Ιωσηφίδης Κ.), Αεροπορίας (Γεωργακόπουλος Γ., Ντρένας Λεωνίδας). Ταγματάρχες Πεζικού Ασούρας Γ., Καρδάσης Θ. κ.λπ. Ολοι οι παραπάνω ήταν αξιωματικοί του αστικού στρατού.

Σύμφωνα με τον υποστράτηγο του Εθνικού Στρατού Δ. Ζαφειρόπουλο: «Τα προσχωρήσαντα εις το κίνημα μόνιμα στελέχη του αστικού στρατού… ως κατέχοντα δε πολυτίμους τεχνικές γνώσεις, μεγάλως συνέβαλαν εις την συγκρότησιν του ΔΣΕ». Ο ίδιος τους παραλληλίζει με τους αξιωματικούς του ρωσικού τσαρικού στρατού που ασπάστηκαν την Οκτωβριανή Επανάσταση.¹

Δίπλα στους αξιωματικούς της Σχολής Ευελπίδων πολλοί ήταν και οι έφεδροι αξιωματικοί που στελέχωσαν τον ΔΣΕ και άλλοι που εξελίχθηκαν στον στρατό στη φωτιά του πολέμου στους Βαλκανικούς, στον Α΄ Παγκόσμιο, στο Μικρασιατικό μέτωπο, στον Ιταλοελληνικό πόλεμο.

Τιμημένοι νεκροί του ΔΣΕ

Αξιωματικοί του μόνιμου στρατού που υπηρέτησαν τον ΔΣΕ και έδωσαν και τη ζωή τους πολεμώντας μέχρι την τελευταία σφαίρα είναι: ο Κώστας Μπασακίδης, ο Κώστας Κανελλόπουλος, ο Γιώργος Αρετάκης (Σφακιανός), ο Μανώλης Σταθάκης, ο Αριστείδης Λαδιάς, ο Θεόδωρος Ζαλοκώστας (Παλιούρας), ο Χαρίλαος Ασημακόπουλος, ο Κώστας Αντωνόπουλος (Κρόνος), ο Παναγιώτης Παπαδόπουλος, ο Αναστάσιος Πέτσας, ο Μενέλαος Τυπάδης, ο Τηλέμαχος Σταυραετός, ο Γιάννης Μαλαγάρης, ο Γεώργιος Σαμαρίδης (Λογοθέτης). Ο Κώστας Αυδής και ο Σωτήρης Τσιτσιπής μετά την αιχμαλωσία τους από τον αστικό στρατό αντιμετώπισαν ηρωικά το Στρατοδικείο και το εκτελεστικό απόσπασμα.

Το γραπτό τους έργο αξίζει να μελετηθεί

Στο πλαίσιο του παρόντος άρθρου είναι δύσκολο να παρουσιαστεί το σύνολο της προσφοράς των μόνιμων αξιωματικών στον ΔΣΕ. Αποτελεί ευτύχημα το γεγονός ότι διασώζονται οι μνήμες τους μέσα από το συγγραφικό τους έργο που κυκλοφορεί από τη «Σύγχρονη Εποχή» όπως τα βιβλία του Βασίλη Βενετσανόπουλου: «Παρών, μια ζωή στην πρώτη γραμμή» και του Αλέκου Παπαγεωργίου: «Εμπειρίες ενόπλων αγώνων». Τα βιβλία του Στέφανου Παπαγιάννη: «Από εύελπις αντάρτης» και του Νίκου Τερζόγλου (Πύραυλος): «Η στρατιωτική εκπαίδευση των στελεχών στον Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας» επανακυκλοφορούν προσεχώς.

Παραπομπή:

1. Ζαφειρόπουλου Δημ. Γ., Υποστράτηγου ε.α., «Ο Αντισυμμοριακός αγών 1945 – 1949», Αθήναι 1956, σελ. 25.

Του
Φάνη ΠΑΡΡΗ*
*Ο Φάνης Παρρής είναι μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ και του Τμήματος Ιστορίας της ΚΕ

Μοιράσου το…

Ετικέτες: ΔΣΕ

Πηγή : ALT.GR

Δείτε ακόμα…

---

Συγκρότημα υγειονομικών υπηρεσιών του ΔΣΕ στο Τίρνοβο στο Βίτσι – «Τα αδύνατα έγιναν δυνατά»

1 Ιούλ 2026

Στα βήματα του Δημοκρατικού Στρατού: Ιστορικοί – ταξιδιωτικοί οδηγοί “Γράμμος” και “Βίτσι”

25 Ιούν 2026

Γράμμος και Βίτσι: Τα τελευταία οχυρά του ΔΣΕ

24 Ιούν 2026

Πηγή : ALT.GR

 

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΟΛΟ ΚΑΙ ΠΙΟ ΒΑΘΙΑ ΣΤΟΝ ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΤΙΚΟ ΠΟΛΕΜΟ Η ΕΛΛΑΔΑ

Νέοι κρίκοι εμπλοκής από την Ουκρανία έως τη Μέση Ανατολή

Η κυβέρνηση και τα άλλα κόμματα αναλαμβάνουν τεράστιες ευθύνες για τις διεθνείς στρατιωτικές συμφωνίες που ψηφίζουν και για την αποστολή δυνάμεων στα πολεμικά μέτωπα

Ολο και πιο πολύ περιπλέκεται το κουβάρι των ανταγωνισμών με τις κουκίδες των πολεμικών μετώπων από την Ουκρανία μέχρι τη Μέση Ανατολή να ενώνονται επικίνδυνα, με ολέθριους κινδύνους για τον ελληνικό και τους άλλους λαούς, δείχνοντας προς μια γενικευμένη ιμπεριαλιστική σύγκρουση.

Η κυβέρνηση της ΝΔ, με τη συναίνεση και των άλλων κομμάτων, δένει τον λαό με χίλια νήματα, την ώρα που στην αλυσίδα της εμπλοκής προστίθενται διαρκώς νέοι κρίκοι. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν η υπογραφή του λεγόμενου «αμοιβαίου στρατιωτικού Συμφώνου», γνωστού και ως «Συμφωνίας της Μέκκας», ανάμεσα σε Σαουδική Αραβία, Πακιστάν και Τουρκία, οι πληροφορίες ότι η κυβέρνηση ετοιμάζεται να στείλει στρατιωτικά ελικόπτερα στα ΗΑΕ, υλοποιώντας τις ρήτρες της στρατιωτικής συνδρομής που ψήφισαν όλα τα κόμματα το 2022, όπως και τα δημοσιεύματα που δεν έχουν διαψευστεί, ότι η χώρα μας είναι ανάμεσα σε εκείνες που το ΝΑΤΟ αναζητά «πλεόνασμα» πυραύλων Patriot για να στείλει μια νέα εξοπλιστική φουρνιά στο καθεστώς Ζελένσκι.

Πιο συγκεκριμένα:

1. Η Συμφωνία της Μέκκας αναβαθμίζει τον ρόλο της ΝΑΤΟικής «σύμμαχου» Τουρκίας στην περιοχή και ανοίγει τον δρόμο για τη συγκρότηση μηχανισμού μακροπρόθεσμης συνεργασίας σε πολλούς τομείς, κυρίως της πολεμικής οικονομίας και της στρατιωτικής συνεκπαίδευσης. Κορωνίδα της συμφωνίας είναι οι ρήτρες που προσομοιάζουν στο άρθρο 5 του ΝΑΤΟ περί «συλλογικής άμυνας». Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε επίθεση σε ένα από τα τρία κράτη μπορεί να προκαλέσει την επέμβαση των άλλων, όταν υπάρξει σχετικό αίτημα. Η αντίδραση του Ισραήλ ότι «είναι μια πολύ κακή συμφωνία» είναι αποκαλυπτική για το πώς επιδρά στους ανταγωνισμούς που βράζουν στην περιοχή της Μέσης Ανατολής. Θυμίζουμε ότι η ελληνική κυβέρνηση, για λογαριασμό της αστικής τάξης, φυλάει τα διυλιστήρια της σαουδαραβικής ARAMCO με μια συστοιχία Patriot, την ίδια ώρα που η πετρελαιομοναρχία αναβαθμίζει διαρκώς τις σχέσεις της με την Τουρκία. Αυτό κι αν είναι επικίνδυνο μπλέξιμο στο κουβάρι των ανταγωνισμών, που θα πληρώσει ακριβά ο λαός…

2. Τα σχέδια για αποστολή στρατιωτικών ελικοπτέρων στα ΗΑΕ έρχονται κατ’ εφαρμογή της συμφωνίας που έχουν υπογράψει οι δυο χώρες και ψηφίστηκε από ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ (με Τσίπρα) και Ελληνική Λύση, ως απάντηση τάχα στις αμφισβητήσεις της Τουρκίας σε Αιγαίο και Ανατ. Μεσόγειο. Σύμφωνα με ρήτρα που ενσωματώνει η συμφωνία (που χαρακτηρίστηκε μάλιστα «πολύ προωθημένη» για διμερή στρατιωτική συμφωνία), «εφόσον εγερθεί απειλή ενάντια στην ασφάλεια, κυριαρχία, ενότητα, προστασία ή ανεξαρτησία του εδάφους της Ελληνικής Δημοκρατίας ή του εδάφους των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, τα Μέρη θα επικοινωνήσουν άμεσα επί όλων των πλευρών της απειλής αυτής προκειμένου να αναλάβουν δράση και μέτρα τα οποία τα Μέρη από κοινού θεωρούν αναγκαία για την αποτροπή αυτής της απειλής». Για τη ρήτρα στρατιωτικής συνδρομής με τα ΗΑΕ έχει γραφτεί ότι «σε νομικούς όρους αποτελεί το μέγιστο που μπορεί να αναπτυχθεί ανάμεσα σε δύο χώρες που δεν έχουν κοινά σύνορα και δεν ανήκουν σε κοινές συμμαχικές οργανώσεις». Είναι η πρώτη φορά μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο που ενσωματώνεται μια τέτοια ρήτρα σε διμερή συμφωνία που υπογράφει η Ελλάδα. Η ρήτρα χαρακτηρίζεται προπομπός «για μεγαλύτερη εμβάθυνση των αμυντικών σχέσεων και με άλλες χώρες της περιοχής, όπως η Σαουδική Αραβία, το Ισραήλ, η Αίγυπτος και η Ιορδανία» και αποτελεί «γέφυρα» ανάμεσα στο ΝΑΤΟ και το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου, όπου συμμετέχουν τα ΗΑΕ. Πρόκειται δηλαδή για καραμπινάτη ΝΑΤΟική συμφωνία με μεγάλο «στρατηγικό βάθος». Οπως έχει γίνει γνωστό, μεθοδεύεται η αποστολή δύο επιθετικών ελικοπτέρων τύπου Apache AH – 64D της Αεροπορίας Στρατού στο Αμπου Ντάμπι, μαζί με το απαραίτητο προσωπικό αποτελούμενο από τεχνικούς και πιλότους, προκειμένου να λειτουργήσουν ως «κυνηγοί drones». Τα ελληνικά πληρώματα θα ενταχθούν σε βάσεις όπου σταθμεύουν αμερικάνικες και διεθνείς δυνάμεις και θα επιχειρούν για «προστασία των υποδομών» των ΗΑΕ. Αναβαθμίζεται έτσι η συμμετοχή ελληνικών δυνάμεων σε ευρωατλαντικές πολεμικές αποστολές, μετά τους Patriot στη Σαουδική Αραβία και τη φρεγάτα στην Ερυθρά, χώρια η παρουσία σε ναυτικές αποστολές επιτήρησης της Μεσογείου για λογαριασμό του ΝΑΤΟ. Η ελληνική αστική τάξη, διεκδικώντας μερτικό από την ιμπεριαλιστική λεία, απλώνει το στρατιωτικό στίγμα της στην περιοχή που φλέγεται, διαμορφώνοντας νέα κανάλια εμπλοκής του λαού στα ιμπεριαλιστικά σφαγεία.

3. Τέλος, όπως έγραψε το «Politico», οι ευρωατλαντικοί αναζητούν εναγωνίως συστήματα Patriot για να τροφοδοτήσουν την Ουκρανία, η οποία αντιμετωπίζει πλέον μεγάλες δυσκολίες να αναχαιτίσει πυραυλικές επιθέσεις της Ρωσίας. Ανάμεσα στις χώρες που βολιδοσκοπούνται για την προμήθεια Patriot είναι η Ελλάδα. Η εξέλιξη αυτή φαίνεται ότι σχετίζεται άμεσα με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, όπου τα ζόρια των Αμερικανών έχουν οδηγήσει σε εξάντληση το πυραυλικό τους απόθεμα, όπως γράφεται στον διεθνή Τύπο. Ετσι, αναζητούνται άλλες πηγές τροφοδοσίας του ουκρανικού στρατού, σε χώρες όπως η Ελλάδα, που έχουν αποδείξει την προθυμία τους να στηρίξουν με κάθε μέσο το καθεστώς Ζελένσκι στην ιμπεριαλιστική σύγκρουση ΝΑΤΟ – Ρωσίας στην Ουκρανία. Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, που επικαλείται ελληνικές πηγές, η Ουκρανία έχει ζητήσει έως και 200 παλαιότερα αναχαιτιστικά PAC-2 από την Αθήνα, ενώ παζάρια γίνονται και για την πώληση των πυραύλων από την Ελλάδα στη Νορβηγία, που θα τους παραδώσει στη συνέχεια στο Κίεβο.

Παρασκευή 14 Αυγούστου 2026 – Κυριακή 16 Αυγούστου 2026

 

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Γνώριμες οι Σειρήνες, γνωστός και ο προορισμός

Τελικά η πολυδιαφημισμένη «Ιθάκη» του Τσίπρα δεν άργησε να βρει τον προορισμό της: Ο «καλός», «υγιής» και «κανονικός» ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΣ. Αυτό επιβεβαίωσε για άλλη μια φορά ο Αλ. Τσίπρας στη νέα του συνέντευξη, ξεδιπλώνοντας ξανά όλο το παλιό και χρεοκοπημένο εγχειρίδιο της σοσιαλδημοκρατίας…

Τι μας είπε επί λέξει; Οτι η «οικονομία της αγοράς» δεν φταίει, ο ανταγωνισμός δεν φταίει, το κέρδος των λίγων δεν φταίει, η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν φταίει, ο καπιταλισμός δεν φταίει… Και τι φταίει; Οι υπερβολές τους! Το κέρδος των λίγων σε βάρος των πολλών είναι καλό, αρκεί να είναι «λελογισμένο». Η επιχειρηματικότητα είναι καλή, αρκεί να είναι «υγιής». Ο ανταγωνισμός είναι καλός, αρκεί να μην «καταστρατηγείται». Ο καπιταλισμός είναι μια χαρά, αρκεί να λειτουργεί «με όρους κανονικότητας»…

• Αλήθεια, μέχρι ποιο ποσοστό είναι «υγιές» το ξεζούμισμα των εργαζομένων και από ποιο σημείο και μετά μετατρέπεται σε αισχροκέρδεια;
• Πόσους νεκρούς εργάτες είναι «λελογισμένο» να μετράμε σε εργοδοτικά εγκλήματα;
• Πόση υπεραξία πρέπει να απομυζά ο καπιταλιστής από τον εργαζόμενο για να βαφτίζεται η εκμετάλλευση «υγιής»;
• Πόσα στρέμματα δάσους είναι «λογικό» να καίγονται;
• Πόσα παιδιά στην Παλαιστίνη είναι «λογικό» να δολοφονούνται;
• Ποιο είναι το «μαγικό» ύψος κερδοφορίας στο οποίο ένας επιχειρηματικός όμιλος θα ανακοινώσει «φτάνει, αρκετά κερδίσαμε»;

Το «όραμα» του Τσίπρα φαίνεται πολύ …ρεαλιστικό: Κέρδη για τους λίγους, θυσίες για τους πολλούς, αλλά …φρόνιμα, «νοικοκυρεμένα», να μη χαλάει η «κοινωνική συνοχή». Οχι να πάψει ο εργαζόμενος να πληρώνει, αλλά να πληρώνει χωρίς να αγανακτεί πολύ. Οχι να καταργηθεί η εκμετάλλευση, αλλά να αποκτήσει καλύτερους τρόπους. Οχι να τελειώσει η αδικία, αλλά να δοσολογείται καλύτερα. Ο καπιταλισμός να συνεχίσει τη δουλειά του, απλώς με καλύτερο «PR». Διαβεβαιώνοντας μάλιστα με σαφήνεια ότι δεν πρόκειται να βάλει ούτε 1 ευρώ φόρο στους μεγάλους επιχειρηματίες! Κι αυτό βαφτίζεται «ρεαλιστική Αριστερά»!

Το πιο σύντομο ανέκδοτο…

Στη συνέντευξή του τόλμησε να πει και το πιο σύντομο ανέκδοτο: Οτι «συγκρούεται με τα συμφέροντα»! Για να μη μας νομίζει «λωτοφάγους», ας του θυμίσουμε:

Οι εφοπλιστές δεν ήταν «συμφέροντα» όταν η κυβέρνησή του διατηρούσε το προκλητικό καθεστώς των φοροαπαλλαγών τους;

Οι τραπεζίτες δεν ήταν «συμφέροντα» όταν διατηρούσε και επέκτεινε τα προνόμιά τους;

Οι μεγαλομέτοχοι δεν ήταν «συμφέροντα» όταν κατέβαζε τη φορολογία των μερισμάτων από το 15% στο 10%;

Οι επιχειρηματικοί όμιλοι που απολάμβαναν αναπτυξιακούς νόμους, φοροαπαλλαγές και κάθε λογής «κίνητρα», δεν ήταν «συμφέροντα»;

Βέβαια, για να είμαστε δίκαιοι, με συμφέροντα συγκρούστηκε. Μόνο που ήταν τα εργατικά – λαϊκά συμφέροντα, τα συμφέροντα της κοινωνικής πλειοψηφίας ενάντια στα οποία στρέφεται κάθε κυβέρνηση στο έδαφος του σημερινού συστήματος και των δεσμεύσεων της ΕΕ και του ΝΑΤΟ.

Αυτός είναι και ο ορισμός της πολιτικής κατά τον Αλ. Τσίπρα. Οπως είπε: «Η τέχνη της διεύρυνσης του εφικτού». Και εφικτό γι’ αυτόν και τους όμοιούς του είναι ό,τι εγκρίνει το στρατόπεδο του κεφαλαίου και οι ενώσεις του, όπως η Ευρωπαϊκή Ενωση των λόμπι, της ακρίβειας και των πολέμων. Γι’ αυτό και μας θυμίζει – για πολλοστή φορά – ότι «κάθε κυβέρνηση έχει υποχρέωση να κινείται στους κανόνες της ΕΕ».

Ολα αυτά, βέβαια, τα ήξερε και το 2015. Γι’ αυτό το «ΟΧΙ» έγινε «ΝΑΙ», γι’ αυτό το «σκίσιμο των μνημονίων» έγινε 3ο μνημόνιο, γι’ αυτό το «κανένα σπίτι στα χέρια τραπεζίτη» έδωσε τη θέση του στους ηλεκτρονικούς πλειστηριασμούς. Η μόνη διαφορά είναι ότι σήμερα δεν υποκρίνεται καν πως θα τα ανατρέψει. Αυτό μάλλον εννοεί όταν μιλάει για «εμπειρία»… Γι’ αυτό δεν θέλει να μιλάει για το παρελθόν, εκτός αν πρόκειται να το ξαναγράψει… Κάπως έτσι η «εμπειρία» μετατρέπεται σε πολιτικό «λευκαντικό» και παρουσιάζεται ως εχέγγυο.

Εχει πάντως περίσσιο θράσος να χαρακτηρίζει σήμερα την ακρίβεια «4ο μνημόνιο». Τα τρία πρώτα δεν έπεσαν από τον ουρανό! Το 3ο φέρει τη δική του υπογραφή φαρδιά – πλατιά, όπως και η αύξηση του ΦΠΑ στο 24%, που σήμερα καταγγέλλει ότι τσακίζει το λαϊκό εισόδημα και που η ΝΔ διατήρησε εκεί που τη βρήκε. Ετσι λειτουργεί στην πράξη η «διεύρυνση του εφικτού»: Ο Τσίπρας αυξάνει τον ΦΠΑ, η ΝΔ τον διατηρεί, ο Τσίπρας μειώνει τον φόρο στα μερίσματα, η ΝΔ τον μειώνει κι άλλο. Ο ένας παραδίδει στον άλλον το αντεργατικό οπλοστάσιο και ο επόμενος το απογειώνει. Γιατί πίσω από τους καβγάδες τους υπάρχει βαθιά στρατηγική σύμπλευση.

Οι Συμπληγάδες που μένουν έξω απ’ το κάδρο

Και εδώ βρίσκεται ίσως το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο ολόκληρης της συνέντευξης. Οχι μόνο σε όσα λέει ο Τσίπρας, αλλά κυρίως σε όσα δεν λέει… Γιατί, ενώ έχουμε δύο ανοιχτά πολεμικά μέτωπα στη «γειτονιά» μας, ενώ η ΕΕ επιταχύνει την πολεμική της προετοιμασία και οι λαοί καλούνται να πληρώσουν νέα «πολεμικά μνημόνια», ενώ η Ελλάδα βαθαίνει την εμπλοκή της στους επικίνδυνους σχεδιασμούς των ΗΠΑ – ΝΑΤΟ – ΕΕ, οι μεγάλες αυτές «Συμπληγάδες» περνούν έξω από το κάδρο.

Κι όμως, πίσω από αυτήν τη σιωπή ή – σε αρκετές περιπτώσεις – πίσω από τις ρητές τοποθετήσεις όλων των αστικών κομμάτων επιβεβαιώνεται η προσήλωση στα «μεγάλα», στις βασικότερες στρατηγικές κατευθύνσεις της άρχουσας τάξης: Στην πολεμική οικονομία και τα «πολεμικά μνημόνια» που τη συνοδεύουν, στη βαθύτερη εμπλοκή της χώρας στους ιμπεριαλιστικούς ανταγωνισμούς, στις στρατηγικές συμμαχίες με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, στις αντιδραστικές αλλαγές στη λειτουργία και τη θωράκιση του κράτους, όπως αυτές εκφράστηκαν και στη Συνταγματική Αναθεώρηση (για την οποία επίσης δεν είπε κουβέντα στη συνέντευξη…), στη δημοσιονομική σταθερότητα και τους στόχους που τη συνοδεύουν, στην εμπλοκή στον ενεργειακό πόλεμο κ.λπ.

Τα παραπάνω είναι οι βασικές συντεταγμένες που καθορίζουν πού θα κατευθύνονται δισεκατομμύρια, ποιες θυσίες θα απαιτούνται από τον λαό, σε ποιους κινδύνους εμπλέκεται η χώρα. Ετσι, η σιωπή για όλα αυτά γίνεται πολιτική θέση. Γιατί μπορεί κανείς να μιλάει όσο θέλει για «συμφέροντα», «ανατροπές» και «νέες αρχές», αλλά αν δεν αμφισβητεί την πολεμική οικονομία, τις δεσμεύσεις της ΕΕ, τις στρατηγικές συμμαχίες του κεφαλαίου, τα μνημόνια διαρκείας και την ίδια την εξουσία που τα επιβάλλει, τότε η «ανατροπή» έχει ήδη συμφωνήσει πού ακριβώς θα σταματήσει. Και ίσως αυτές να είναι τελικά οι πραγματικές «Συμπληγάδες» της πολυδιαφημισμένης «Ιθάκης», εκείνες που το καράβι φροντίζει να μην πλησιάσει ποτέ!

Ανατροπή χωρίς ανατροπή!

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και το τι εννοεί ο Τσίπρας όταν μιλάει για «ανατροπή». Ανατροπή γι’ αυτόν είναι να αλλάξει το πρόσωπο που κάθεται στην καρέκλα, χωρίς να κουνηθεί ούτε μία βίδα από το σύστημα που τη στηρίζει. Ετσι, ο «ανταγωνισμός» του με το ΠΑΣΟΚ είναι για το ποιος θα ηγηθεί στη διαχείριση της κοινωνικής αδικίας, ώστε η ίδια η αδικία να γίνει περισσότερο ανεκτή από τον λαό… Δεν είναι σύγκρουση στρατηγικών.

Αλλωστε, το πρόγραμμα της «αυριανής κυβέρνησης» έχει καθοριστεί από τις συμφωνημένες υποχρεώσεις της στο πλαίσιο της ΕΕ και δεν φέρει καμία ρήξη με την κατεύθυνση που χαράσσει σήμερα η κυβέρνηση της ΝΔ, απλώς υπόσχεται μια πιο «ευαίσθητη» διαχείρισή της…

Και αυτό είναι ίσως το παλιότερο κόλπο της σοσιαλδημοκρατίας, να υπόσχεται ότι μπορεί να συμφιλιώσει εκείνα που η ίδια η πραγματικότητα φέρνει σε σύγκρουση: Τα κέρδη του κεφαλαίου με τις εργατικές – λαϊκές ανάγκες. Την ανταγωνιστικότητα με τα εργατικά – λαϊκά δικαιώματα. Τη δημοσιονομική πειθαρχία με την κοινωνική ευημερία. Την πολεμική οικονομία με την ειρήνη. Την καπιταλιστική εξουσία με την κοινωνική δικαιοσύνη!

Το ίδιο αταξικό πέπλο πάνω από μια βαθιά ταξική πραγματικότητα διατρέχει και όσα λέει για την κριτική στην κυβέρνηση Μητσοτάκη. Η κριτική διατυπώνεται στο όνομα ενός «κοινού καλού» που μοιάζει αυταπόδεικτο, αλλά είναι στην πραγματικότητα κενό περιεχομένου: Ενα ντροπαλό «εθνικό συμφέρον» που αρνείται να δει εκμεταλλευτές και εκμεταλλευόμενους, που δεν διαχωρίζει την Ελλάδα του κεφαλαίου από την Ελλάδα της εργατικής τάξης, του λαού, που δεν βλέπει ότι οι στόχοι της πρώτης βρίσκονται σε ευθεία αντίθεση με τις ανάγκες της δεύτερης. Χωρίς αυτόν τον διαχωρισμό, κάθε πολιτικός λόγος μετατρέπεται σε ηθικολογία απευθυνόμενη σε μια τάξη που δεν λειτουργεί με όρους καλής θέλησης, αλλά με όρους κέρδους. Η αυταπάτη ότι «όλοι μπορούμε να ζήσουμε καλύτερα» λειτουργεί τελικά ως όρκος πίστης στο ίδιο το σύστημα που παράγει την ανισότητα.

Μια «πίτα» κομμένη στα μέτρα του κεφαλαίου

Ετσι και τα παραδείγματα που δίνει ο Αλ. Τσίπρας στη συνέντευξή του είναι χαρακτηριστικά. Η περιγραφή του Ταμείου Ανάκαμψης ως «μεγάλης χαμένης ευκαιρίας» προϋποθέτει ότι επρόκειτο για έναν ουδέτερο μηχανισμό που απλώς δεν αξιοποιήθηκε σωστά.

Αυτό που αποσιωπάται είναι ο ίδιος ο σχεδιασμός του. Το Ταμείο είναι μηχανισμός χρηματοδότησης του κεφαλαίου. Δάνεια και επιδοτήσεις, που προέρχονται από τους λαούς της Ευρώπης και τον ελληνικό λαό, κατανέμονται με κριτήρια που ευνοούν συστηματικά μεγάλες επιχειρήσεις και ομίλους, ενώ η «πράσινη» και η «ψηφιακή» μετάβαση λειτουργούν ως ετικέτες πάνω σε μια ουσιαστική στήριξη των ευρωπαϊκών μονοπωλίων στον ανταγωνισμό τους με τα αμερικανικά και τα κινεζικά κεφάλαια και, ολοένα περισσότερο, στην ενίσχυση της πολεμικής προετοιμασίας της ΕΕ.

Το Ταμείο είναι «ευκαιρία» μόνο για τους επιχειρηματικούς ομίλους, στους οποίους διοχετεύεται πακτωλός χρημάτων για την ενίσχυση της κερδοφορίας τους. Για τον λαό φέρνει το αντίθετο: Νέα βάσανα μέσα από αντιλαϊκά προαπαιτούμενα που συνοδεύουν τη χρηματοδότηση.

Αντίστοιχη είναι και η αναφορά του στον νόμο για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια. Δεν αμφισβητεί επ’ ουδενί τη λειτουργία τους. Αλλωστε, ως κυβέρνηση προχώρησε στην επέκταση διδάκτρων, σε ξενόγλωσσα προπτυχιακά με δίδακτρα, στην παραπέρα επιχειρηματική λειτουργία των δημόσιων ΑΕΙ. Ερωτηθείς αν είναι δυνατόν να αμφισβητηθούν αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, καταφεύγει στο επιχείρημα της «διάκρισης των εξουσιών» και δηλώνει ότι κάτι τέτοιο δεν είναι ρεαλιστικό σε ένα ευνομούμενο κράτος. Υπενθυμίζει έτσι διακριτικά ότι το αντιλαϊκό κράτος έχει συνέχεια, ανεξάρτητα από το ποιος κυβερνά.

Μέσα από τα τετριμμένα αστικά κλισέ περί «θεσμών» και «δικαιοσύνης», αποφεύγεται επιμελώς να ειπωθεί το προφανές, ότι και η δικαιοσύνη είναι μηχανισμός ενός κράτους που λειτουργεί με βάση τους στόχους και τους νόμους της αστικής εξουσίας. Οπως επίσης ότι ένας νόμος, όπως π.χ. αυτός για τα ιδιωτικά ΑΕΙ, μπορεί και να καταργηθεί. Ο «ρεαλισμός» που επικαλείται δεν είναι παρά ρεαλισμός της υποταγής στα υπάρχοντα θεσμικά όρια του συστήματος.

Αλλωστε, το κλείσιμο της συνέντευξής του, με την προτροπή «να μεγαλώσουμε την πίτα και να μοιράζεται δίκαια», ολοκληρώνει αυτή τη γραμμή: Πρόκειται για μια αυταπάτη γελοιοποιήσιμη μπροστά στην πραγματικότητα ενός άδικου συστήματος. Δεν υπάρχει πίτα που «μεγαλώνει για όλους» μέσα σε μια εκμεταλλευτική κοινωνία που στηρίζεται στην κλοπή του ιδρώτα των πολλών, υπάρχουν μόνο τα ψίχουλα που πετούν οι χορτάτοι στους πεινασμένους.

Η «Ιθάκη», οι Σειρήνες και το… καλάμι

Ο Καβάφης πάντως μπορεί να κοιμάται ήσυχος. Στη συνέντευξη ο Τσίπρας διαβεβαιώνει ότι, χάρη στην «εμπειρία» του, έχει μάθει να αντιστέκεται στις σειρήνες της ματαιοδοξίας και του ναρκισσισμού, λίγο πριν αστειευτεί ότι στο μέλλον τα παιδιά μπορεί να αναρωτιούνται ποιος έγραψε την «Ιθάκη» και να απαντούν «ο Τσίπρας» αντί «ο Καβάφης». Είναι γνωστό, άλλωστε, ότι το καλάμι, άμα το καβαλήσεις, δύσκολα το ξεκαβαλάς…

Δεν χρειάζεται όμως άγχος. Η Ιστορία έγραψε και δεν ξεγράφει: Ο Καβάφης έγραψε την «Ιθάκη» και ο Τσίπρας τα μνημόνια διαρκείας μαζί με όσους κυβέρνησαν και όσους κυβερνούν. Και το κυριότερο: Ο λαός έχει πλέον πείρα ώστε να αναγνωρίζει τις Σειρήνες του συστήματος, είτε αυτές τραγουδούν για «σκισμένα μνημόνια» είτε για «λελογισμένα κέρδη» και «κανονικό καπιταλισμό». Γιατί πίσω από τις διαφορετικές μελωδίες ο προορισμός παραμένει ο ίδιος: Ο λαός να μαθαίνει να ζει με λιγότερα, για να μπορεί το κεφάλαιο να κερδοφορεί περισσότερο…

Ε. Μπ.

Πηγή : Ριζοσπάστης 14 – 16 / 8 – 2026