O καθηγητής Δημήτρης Καλτσώνης αναλύει τις επικίνδυνες προεκτάσεις της ελληνικής αποχής από το ψήφισμα του ΟΗΕ για τον τερματισμό του αμερικανικού εμπάργκο στην Κούβα.
Aνήμερα της 28ης Οκτωβρίου, η Ελλάδα επέλεξε να απέχει από την ψηφοφορία στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, σχετικά με το ψήφισμα για τον τερματισμό του αμερικανικού εμπάργκο κατά της Κούβας.
«Η Ελλάδα κράτησε στάση αποχής στο ζήτημα καταδίκης του αποκλεισμού της Κούβας και αυτό είναι όνειδος για τη χώρα μας» λέει στο NEWS 24/7 o Δημήτρης Καλτσώνης, καθηγητής Θεωρίας Κράτους και Δικαίου στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, εξηγώντας πως «ανεξάρτητα από τη γνώμη του καθενός για την Κούβα, η επιβολή οικονομικού αποκλεισμού μιας ισχυρής χώρας σε μια ανίσχυρη, καθιστά πράξη πολέμου, με βάση το διεθνές δίκαιο και είναι αντίθετη στο διεθνές δίκαιο».
«Η Ελλάδα πήρε θέση αντίθεσης στο διεθνές δίκαιο, όπως έκανε και όταν στήριξε τον πόλεμο στο Ιράν και τη γενοκτονία στην Παλαιστίνη. Αυτά, θα τα βρούμε μπροστά μας. Κάποια στιγμή θα γυρίσουν μπούμερανγκ».
Πώς μπορεί να συμβεί αυτό;
«Όταν για παράδειγμα, η Ελλάδα διεκδικήσει τα δίκαια της με βάση το διεθνές δίκαιο, ενάντια στην αυθαιρεσία του Α ή του Β, είτε πρόκειται για το αντιδραστικό τουρκικό καθεστώς, είτε για ό,τι άλλο, θα βρεθεί απομονωμένη, γιατί οι άλλες χώρες θα θυμηθούν την στήριξη στην παραβίαση του».
Όπως στρώνουμε, κοιμόμαστε. Ας εστιάσουμε όμως, στην Κούβα, που δια του Φιντέλ Κάστρο στο παρελθόν πάλεψε και για εμάς, αλλά δεν φάνηκε να μας ενδιαφέρει αυτό ιδιαίτερα στην παρούσα φάση.
Από την Αθήνα στην Αβάνα: Η επικαιρότητα της σκέψης του Φιντέλ Κάστρο
Επικοινωνήσαμε με τον καθηγητή, με αφορμή την κυκλοφορία του νέου του βιβλίου που έχει τίτλο «Ο Φιντέλ Κάστρο και η Εποχή Μας». Όπως αντιλαμβάνεστε, γίνεται επίκαιρο μετά την επικίνδυνη στάση της Ελλάδας στην ΓΣ του ΟΗΕ.
Έλληνες και Κουβανοί αναλυτές επιχειρούν μια αποτίμηση της πολιτικήςσκέψης και της δράσης του ΦιντέλΚάστρο, 100 χρόνια από τη γέννησή του και 10 από το θάνατό του. Ο κύριος Καλτσώνης έχει την επιμέλεια και έχει γράψει το πρώτο κείμενο.
«Επιχειρούμε να αναδείξουμε τις βασικές ιδέες αυτής της πολυσχιδούς και πολύ ενδιαφέρουσας προσωπικότητας του 20ου αιώνα, γιατί έχει ένα ενδιαφέρον και μια σημασία ιδιαίτερη και για την εποχή μας.
Θυμίζω ότι ο Φιντέλ Κάστρο ήταν ένας άνθρωπος, ο οποίος έχαιρε εκτίμησης όχι μόνο από τους φίλους, από τους επαναστάτες, από τον κουβανικό λαό και τους ομοϊδεάτες του, αλλά ακόμα και από ανθρώπους που σκέφτονταν πολύ διαφορετικά από αυτόν ή ακόμα και από τους αντιπάλους του.
Εκτός από ηγέτης της κουβανικής επανάστασης, ήταν και ηγέτης του Κινήματος των Αδεσμεύτων», της διεθνούς οργάνωσης χωρών των οποίων η πολιτική δεν ευθυγραμμίζεται με την πολιτική των μεγάλων δυνάμεων, που έχει αναγνωριστεί από τον ΟΗΕ και έχει 120 μέλη.
«Άρα, πρόκειται για προσωπικότητα που αξίζει τον κόπο να μελετήσουμε και να αναδείξουμε τις βασικές της ιδέες, με αφορμή τα 100 χρόνια από τη γέννησή του και τα 10 χρόνια από το θάνατό του. Είχε να προσθέσει καινούργια στοιχεία, στην ιδεολογική αντίληψη του Μαρξισμού και του Λενινισμού του 20ού αιώνα».
Αν ο καθηγητής επιχειρούσε να συστήσει τον Φιντέλ Κάστρο σε ανθρώπους που δεν έχουν ακούσει ποτέ το όνομα του, τι θα επέλεγε να απομονώσει;
«Ξεχωρίζω την επιμονή του να μιλάει, να αγωνίζεται για τους αδικημένους, την επιμονή του να συζητάει, να πείθει, αλλά και να ακούει, όπως και να αλλάζει γνώμη όταν χρειάζεται».
Τα τρία στοιχεία που έκαναν τον Κάστρο μοναδικό στην παγκόσμια ιστορία
Για να βοηθήσει στην κατανόηση του ποιος ήταν ο Φιντέλ Κάστρο, από όλους ζήτησα από τον κύριο Καλτσώνη να ξεχωρίσει τρία παραδείγματα που ξεκαθαρίζουν τους λόγους που ήταν μοναδικός, ενδεχομένως στην ιστορία.
«Καταρχήν, θα ξεκινήσω από αυτό που λέγαμε στην αρχή για το διεθνές δίκαιο. Ο Φιντέλ Κάστρο και με τις διεθνείς παρεμβάσεις του στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών αλλά και ευρύτερα, ήταν μεταξύ αυτών που έπαιξαν δραστήριο ρόλο σε τουλάχιστον δυο πράγματα:
πρώτον, στην επιμονή του να τηρείται το διεθνές δίκαιο, γιατί το Διεθνές Δίκαιο όπως δημιουργήθηκε, όπως συγκροτήθηκε μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο έγινε ένα εργαλείο άμυνας για τις λιγότερο ισχυρές χώρες και για τους λιγότερο ισχυρούς λαούς και
δεύτερον, ήταν μια διεθνής προσωπικότητα που πάλεψε πολύ για μια διεθνή δίκαιη τάξη πραγμάτων, πράγμα που μας αφορά και σήμερα και μας αφορά άμεσα και εμάς και την Ελλάδα, που είναι ουσιαστικά ακόμα υπό την εποπτεία διεθνών διεθνών οργανισμών.
Ένα δεύτερο ζήτημα που έχει μεγάλη σημασία, είναι η επιμονή του στην επαναστατική ηθική. Δηλαδή επέμενε ότι το βασικό ζήτημα για να αλλάξει ο κόσμος είναι να μιλάει κανείς στον κόσμο τη γλώσσα της αλήθειας, Να χρησιμοποιεί τις μεθόδους της πειθούς και όχι τις διοικητικές και του αυταρχισμού.
Ένα τρίτο που θα σημείωνα είναι οι σκέψεις του και οι προβληματισμοί του για την περιβαλλοντικήκαταστροφή και την κλιματικήκρίση. Ο Φιντέλ Κάστρο είχε επισημάνει πάρα πολύ έγκαιρα αυτά τα θέματα.
Στον βιβλίο περιλαμβάνεται και μια ομιλία του το 1992, δηλαδή 34 χρόνια πριν, όπου έθεσε με επίταση ότι το καπιταλιστικό μοντέλο ανάπτυξης οδηγεί και επιφέρει μιας τεράστιας κλίμακας καταστροφή του περιβάλλοντος.
Είχε επισημάνει και ότι αν αφεθεί η κλιματική κρίση, χωρίς να αντιμετωπιστεί, μπορεί να οδηγήσει να θέσει ακόμα και υπαρξιακό ζήτημα της ανθρωπότητας.
Ο ίδιος βέβαια ήταν ήταν αισιόδοξος ότι οι άνθρωποι, ο Homo sapiens, η ανθρωπότητα, θα βρουν τον τρόπο να κατανοήσουν το αδιέξοδο στο οποίο έχουν περιέλθει και να αλλάξουν την κατάσταση».
Ακόμα δεν έχει δικαιωθεί.
Ο Φιντέλ Κάστρο ήταν η εξαίρεση και όχι ο κανόνας των ηγετών, ακόμα και στην εποχή του, με τον κύριο Καλτσώνη να επισημαίνει ότι «ήταν δεκαετίες μπροστά από την εποχή του.
Επίσης πολύ σημαντικό είναι ότι μίλαγε πάντα από την σκοπιά των φτωχών, των ανυπεράσπιστων, αυτών που υφίστανται την εκμετάλλευση, αυτών που υφίστανται καταπίεση.
Μια από τις ομιλίες του στον ΟΗΕ για αυτά τα ζητήματα, είναι συγκλονιστική -μπορεί να τη βρει κάποιος στο YouTube-, καθώς ήταν και πολύ γλαφυρός ο τρόπος με τον οποίον μιλούσε».
Πώς κατάφερνε να ενώνει επαναστάτες και συντηρητικούς
Ο Φιντέλ Κάστρο ήταν πολιτικός και στρατιωτικός ηγέτης, άρα τέθηκαν στο μικροσκόπιο πάσης φύσεως ιδέες που είχε, από το πώς διεξάγεται η επανάσταση και το πώς αλλάζει η κοινωνία, έως το πώς χτίζεται ένα πρωτοποριακό για όλον τον κόσμο, σύστημα υγείας και παιδείας.
«Οι βασικές πτυχές της πολιτικής του προσωπικότητας αφορούσαν τις ιδέες του για το πώς ο ηγέτης και οι επαναστάτες πρέπει να είναι σε διαρκή διαλεκτική σύνδεση με το λαό, πώς πρέπει να πείθουν και να ακούν, αλλά και να πείθονται όταν χρειάζεται.
Το καινούργιο που ανέδειξε με τη σκέψη και τη δράση του είναι ότι μιλούσε με πάρα πολλούς ανθρώπους, τους πιο διαφορετικούς από όλο τον κόσμο. Είχε τις πιο διαφορετικές ιδέες, ενώ είχε πάντα τον τρόπο να συνενώνει με βάση τον κοινό σκοπό.
«Για παράδειγμα, με βάση τον αγώνα για τη διεθνή δίκαιη τάξη πραγμάτων, κατάφερε και συνένωσε όχι απλώς κυβερνήσεις επαναστατικές, αντιιμπεριαλιστικές και ριζοσπαστικές, αλλά ακόμα και συντηρητικές κυβερνήσεις του Τρίτου Κόσμου».
«Μπορούσε να βρει την κοινή γλώσσα κάθε φορά. Δηλαδή έβρισκε ποιο είναι το βασικό σημείο, το βασικό ζήτημα που πρέπει να λυθεί και γύρω από εκεί, κατόρθωνε με τη σκέψη, με τη δράση και κυρίως με τη συζήτηση να συσπειρώνει τις ευρύτερες δυνατές δυνάμεις.
Νομίζω ότι αυτός ήταν και παραμένει ο τρόπος για να αλλάξουν, να αλλάξει ο κόσμος και να λύνονται τα προβλήματα».
AP Photo Charles Tasnadi
Η διαρκής σύγκρουση με την Ουάσιγκτον
Στις 26/9 του 1960 ο Φιντέλ Κάστρο εκφώνησε τη μεγαλύτερη σε διάρκεια ομιλία που έχει γίνει ποτέ από το πόντιουμ ΓΣ του ΟΗΕ: ενώ το όριο είναι τα 15 λεπτά, μιλούσε για 269, δηλαδή 4 ώρες και 29 λεπτά.
Mόλις ένα χρόνο μετά την ΚουβανικήΕπανάσταση που οδήγησε στην ανατροπή του, υποστηριζόμενου από τις ΗΠΑ, δικτάτορα ΦουλχένσιοΜπατίστα, ο Κάστρο επέκρινε τον αμερικανικόιμπεριαλισμό και την παρέμβασή του στις λατινοαμερικανικέςυποθέσεις, και να κατηγορήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες ότι υποστηρίζουν αυταρχικά καθεστώτα στην περιοχή.
«Οι αμερικανικές κυβερνήσεις ήταν βαθιά εχθρικές απέναντι στην Κουβανική επανάσταση και στον Κάστρο. Είχαν κάνει μάλιστα, εκατοντάδες απόπειρες δολοφονίας του -αποδεδειγμένο είναι αυτό, δεν είναι μύθος- και ήταν ενάντια στην Κουβανική Επανάσταση και τον Φιντέλ Κάστρο οι αμερικανικές κυβερνήσεις γιατί έδινε ένα άλλο παράδειγμα, όχι μόνο για την ΛατινικήΑμερική, αλλά για τον ΤρίτοΚόσμο και συνολικά για την ίδια την ανθρωπότητα.
Βλέπουμε ότι ακόμα και σήμερα η Αμερική μιλάει με θράσος.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες μιλάνε με θράσος για την επιβολή του δόγματος Μονρόε. Βλέπουμε τις παρεμβάσεις που κάνει η αμερικανική κυβέρνηση του Τραμπ στις διάφορες χώρες, για να επηρεάσει τα εκλογικά αποτελέσματα και όταν δεν της βγαίνει αυτό, όπως στην περίπτωση της Βραζιλίας, να δίνει καταφύγιο σε κατηγορούμενους στη δικαιοσύνη, όπως είναι ο γιος και ο πατέρας Μπολσονάρο και πάει λέγοντας».
Οι λάθος επιλογές, η αυτοκριτική και η ανάγκη για ηγέτες στο σήμερα
Προφανώς δεν είχε μόνο πλεονεκτήματα ο Φιντέλ Κάστρο. Είχε και μειονεκτήματα, όπως όλοι οι άνθρωποι. «Στην ανάλυση μπορεί κανείς να βρει ότι μέσα στις πολλές δεκαετίες που κυβέρνησε, προφανώς έγιναν επιλογές πολιτικές ή οικονομικές κάποιες φορές, οι οποίες μπορεί να αποδείχθηκαν λαθεμένες. Και ο ίδιος για κάποιες από αυτές είχε μιλήσει ανοιχτά.
Για παράδειγμα, γύρω στα 1968 είχαν επιταχύνει λίγο την προσπάθεια εθνικοποίησης επιχειρήσεων που έφτασε πάρα πολύ γρήγορα και σε επίπεδο των μικρών επιχειρήσεων.
Ήταν βιασύνη, ας το πούμε έτσι, επαναστατική, που την πλήρωσαν και σε οικονομικό επίπεδο και μετά αναγκάστηκαν να το διορθώσουν».
Υπάρχει περίπτωση να εμφανιστεί ένας νέος Φιντέλ Κάστρο, να μας σώσει στο σήμερα, δεδομένου ότι υπάρχει τεράστια ανάγκη για ηγέτες;
«Οι ηγέτες θα αναδειχθούν μέσα από τη δραστηριότητα των ίδιων των λαών. Ο Κάστρο εξάλλου, αυτό το πράγμα ήταν, η πρωτοπόρα σκέψη και δράση του τον ανέδειξε σε αυτή την προσωπικότητα που έγινε. Επομένως, ας μην περιμένουμε ηγέτες.
Ας δράσουμε ο καθένας μαζί με τον άλλον και μέσα από αυτήν την δράση θα αναδειχθούν και οι πραγματικά καινούργιες μεγάλες προσωπικότητες».
