Παράλληλα, ως ανανεωτής και πολυγραφότατος ρομαντικός συνθέτης και μαέστρος, υποστήριξε τα καινούρια ρεύματα και τους νέους συνθέτες, ενώ δεν έλειψαν οι φορές που βρέθηκε αντιμέτωπος με τους εκπροσώπους του ρομαντικού κλασικισμού.
Πεθαίνει η Γαλλίδα ηθοποιός, σκηνοθέτρια και σεναριογράφος, Ζαν Μορό (Jeanne Moreau).
Η Ζαν Μορό
Γεννήθηκε στο Παρίσι από Γάλλο πατέρα και Αγγλίδα μητέρα. Ξεκίνησε την καριέρα της το 1947 στο θέατρο, ως βασικό στέλεχος της «Κομεντί Φρανσέζ», την περίοδο 1947 – 1951, στη συνέχεια συνεργάστηκε με το «Theatre National Populaire» και αργότερα έκανε προσωπικούς θιάσους.
Στις μεγάλες θεατρικές επιτυχίες της συγκαταλέγονται ο ρόλος της Βέρα στο έργο του Ιβάν Τουργκένιεφ «Ένας μήνας στην εξοχή» (1947, σε ηλικία μόλις 19 ετών), ο ρόλος της Ελίζα Ντούλιτλ στο έργο του Τζορτζ Μπέρναρντ Σω «Πυγμαλίων» (1954), ο ρόλος της Μάγκι στο έργο του Τένεσι Γουίλιαμς «Η λυσσασμένη γάτα» (1957), ο ρόλος της Λούλου στο έργο του Φρανκ Βέντεκιντ «Λούλου» (1976). Για το ρόλο της Τσερλίν στο έργο του Χέρμαν Μπροχ «Η διήγηση της υπηρέτριας Τσερλίν» (1986 – 1988) τιμήθηκε με βραβείο «Μολιέρ» Α’ γυναικείου ρόλου το 1988.
Ζαν Μορό – «Το μετέωρο βήμα του πελαργού»
Στον κινηματογράφο πρωτοεμφανίστηκε το 1949 στην ταινία «Dernier amour». Συνεργάστηκε με σκηνοθέτες όπως ο Φρανσουά Τριφό, ο Λουί Μαλ, ο Ζαν Λικ Γκοντάρ και ο Ζαν Ρενουάρ. Πρωταγωνίστησε σε πολύ σημαντικές δημιουργίες του γαλλικού σινεμά, όπως οι ταινίες του Τριφό «Ζυλ και Τζιμ», «Η νύφη φορούσε μαύρα», στις ταινίες του Μαλ «Ασανσέρ για δολοφόνους», «Οι εραστές» και «Βίβα Μαρία». Στην ταινία του Ροζέ Βαντίμ «Επικίνδυνες σχέσεις» (1959, στο ρόλο της σατανικής Ζιλιέτ Ντε Μερτέιγ) κ.ά.
Η Ζαν Μορό
Εκτός από ταινίες Γάλλων σκηνοθετών, η Μορό πρωταγωνίστησε σε έργα του Λουίς Μπουνιουέλ («Το ημερολόγιο μιας καμαριέρας», 1964, στο ρόλο της Σελεστίν), του Μικελάντζελο Αντονιόνι («Η νύχτα», 1961, στο ρόλο της Λίντια), του Όρσον Γουέλς («Η δίκη», 1962, «Οι καμπάνες του μεσονυκτίου», 1966, «Αθάνατη ιστορία», 1968), του Φασμπίντερ («Ο καβγατζής», 1982), του Θόδωρου Αγγελόπουλου («Το μετέωρο βήμα του πελαργού», 1991), του Τόνι Ρίτσαρντσον («Φλογισμένη σάρκα», 1966, «Ο ναύτης του Γιβραλτάρ», 1967), του Πίτερ Μπρουκ («Μοντεράτο καντάμπιλε», 1960), του Ηλία Καζάν («Ο τελευταίος των μεγιστάνων», 1976) κ.ά.
30 – 7 – 2007
Πεθαίνει ο πολυβραβευμένος Ιταλός σεναριογράφος και σκηνοθέτης Μικελάντζελο Αντονιόνι (Michelangelo Antonioni).
Συγκαταλέγεται στους πρωτοπόρους του σύγχρονου κινηματογράφου και στη γενιά των κινηματογραφιστών που χρησιμοποίησαν την κάμερα ως «ανατομικό νυστέρι» στο «σώμα» – ή μήπως «πτώμα»; – των παρακμασμένων αξιών της αστικής τάξης, αναδεικνύοντας τα αδιέξοδα και τις αντιφάσεις της.
Ο Αντονιόνι γεννήθηκε στις 29 Σεπτέμβρη 1912 στη Φεράρα Εμίλια Ρομάνα. Αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο της Μπολόνια και ξεκίνησε το 1940 σπουδές κινηματογράφου στη Ρώμη, στο Centro Sperimentale Di Cinematografia, της Τσινετσιτά. Εκεί συνάντησε καλλιτέχνες με τους οποίους συνεργάστηκε αργότερα, όπως ο Ρομπέρτο Ροσελίνι.
Ο Μικελάντζελο Αντονιόνι
Όπως και ο Μπέργκμαν, ο Αντονιόνι ξεκίνησε με τη συγγραφή σεναρίων, αλλά ασχολήθηκε επιπλέον και με την κριτική κινηματογράφου. Κινηματογραφικά ξεκίνησε γυρίζοντας ντοκιμαντέρ και από το 1950 μεγάλου μήκους ταινίες, με πρώτη «Το χρονικό ενός έρωτα», με την οποία, όπως σημειώνει ο Γ. Μπακογιαννόπουλος, απομακρύνεται από την κυρίαρχη, τότε, στην Ιταλία, αισθητική τάση του νεορεαλισμού και ασχολείται με την ψυχανάλυση των μεγαλοαστών του Μιλάνου, με «πρόσχημα» ένα αστυνομικό δράμα. Ουσιαστικά ο Αντονιόνι, μαζί με τον Φελίνι, οδήγησε τον ιταλικό κινηματογράφο στο επόμενο από τον κοινωνικό νεορεαλισμό αισθητικό στάδιο.
Ο λυρισμός και η προσωπική κινηματογραφική αισθητική του θα εμφανιστούν ολοκληρωμένα με την ταινία «Κραυγή» (1957) και πολύ σύντομα θα καθιερωθεί στην παγκόσμια κινηματογραφική πρωτοπορία της εποχής με την τριλογία: «Η περιπέτεια» (1960), «Η νύχτα» (1961) και «Η έκλειψη» (1962). Μεταξύ των 20 ταινιών του σε 60 χρόνια δημιουργικής πορείας ξεχωρίζουν πολλές που άφησαν, επίσης, το σημάδι τους στην ιστορία του κινηματογράφου, όπως «Blow Up», «Επάγγελμα Ρεπόρτερ», «Ζαμπρίσκι Πόιντ» κ.ά.
Το 1985 λόγω εγκεφαλικού έμεινε μερικώς παράλυτος και χωρίς ομιλία. Συμπτωματικά, αυτό συνέβη δύο χρόνια πριν την απόφαση του Μπέργκμαν να μην ξαναγυρίσει ταινίες. Επίσης, συμπτωματικά και οι δύο δημιουργοί επανήλθαν στο σινεμά περίπου την ίδια περίοδο, ο Μπέργκμαν το 2003 με το «Σάραμπαντ» και ο Αντονιόνι, με τη γλώσσα των νευμάτων και τη βοήθεια του Βιμ Βέντερς, γύρισε το 1996 το «Πέρα από τα σύννεφα» και με την αυγή του 21ου αιώνα σχεδίαζε ντοκιμαντέρ για τον κορυφαίο της ιταλικής Αναγέννησης Μιχαήλ Αγγελο. Στις βραβεύσεις του συγκαταλέγονται «Χρυσός Λέοντας» του Φεστιβάλ Βενετίας για την «Κόκκινη Έρημο» (1964), «Χρυσός Φοίνικας» του Φεστιβάλ Κανών για το «Μπλόου Απ» (1967), Ειδικό Βραβείο του Φεστιβάλ Κανών για την «Ταυτότητα μιας γυναίκας» (1982), «Όσκαρ» για το σύνολο της κινηματογραφικής του δημιουργίας (1995), «Χρυσός Λέων» του Φεστιβάλ Βενετίας (1997).
30 – 7 – 2007
Πεθαίνει ο Σουηδός σκηνοθέτης του θεάτρου και του κινηματογράφου Ινγκμαρ Μπέργκμαν (Ernst Ingmar Bergman). Ένα από τα σημαντικότερα πρόσωπα του παγκόσμιου κινηματογράφου του 20ού αιώνα.
Ο Ινγκμαρ Μπέργκμαν
«Το να κάνω ταινίες είναι για μένα ένστικτο, μια ανάγκη, όπως η πείνα, η δίψα, ο έρωτας», έλεγε, αν και, μετά την αυτοβιογραφική ταινία «Φάνι και Αλέξανδρος» (1983) και παρά τα τέσσερα «Όσκαρ» που αυτή απέσπασε, δήλωσε ότι εγκαταλείπει τον κινηματογράφο. «Υπόσχεση» που κράτησε, με μια «παρένθεση» το 2003, οπότε γυρίζει το «Saraband», για τη σουηδική τηλεόραση, ως «ελεύθερη συνέχεια» της μίνι σειράς «Σκηνές από ένα γάμο» (1973). Ωστόσο, συνέχιζε να συμμετέχει στη συγγραφή κινηματογραφικών σεναρίων άλλων σκηνοθετών, να γυρίζει ταινίες για την τηλεόραση και να σκηνοθετεί στην άλλη μεγάλη του αγάπη, το θέατρο.
Τα παιδικά του χρόνια – «οδυνηρά και περιπλεγμένα» τα χαρακτήριζε – «σφραγίζονται» από την αυστηρή πειθαρχία του λουθηρανού πάστορα πατέρα του. Ξεκίνησε να σκηνοθετεί φοιτητικές θεατρικές παραστάσεις, σπουδάζοντας Φιλολογία και Καλές Τέχνες στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης. Ανέβασε στα σημαντικότερα θέατρα της Σουηδίας έργα μεγάλων θεατρικών συγγραφέων (Στρίντμπεργκ, Σαίξπηρ, Πιραντέλο, Καμύ, Ουίλιαμς, Ανούιγ, Μπρεχτ, Τσέχοφ, και δικά του).
Ινγκμαρ Μπέργκμαν – από την ταινία “Φάννυ και Αλέξανδρος” 1982
Επηρεασμένος από τον υπαρξισμό και την ψυχανάλυση, επικεντρώθηκε περισσότερο στο άτομο και όχι στην κοινωνία ή στην ιστορία, αλλά έθεσε ηθικά και φιλοσοφικά προβλήματα, με φόντο την κρίση και παρακμή της αστικής κοινωνίας.
Η πρώτη του ταινία, «Κρίση», γυρίστηκε το 1945. Το 1955 γίνεται γνωστός στην Ευρώπη με την ταινία «Χαμόγελα καλοκαιρινής νύχτας». Η ταινία που τον καταξίωσε ως δημιουργό παγκόσμιας κλίμακας είναι «Η έβδομη σφραγίδα» (1957). Ακολουθούν αριστουργηματικές ταινίες: «Άγριες φράουλες», «Περσόνα», «Κραυγές και ψίθυροι» και δεκάδες άλλες. Το 1976 γύρισε στη Γερμανία «Το αυγό του φιδιού», μια ταινία για την άνοδο του ναζισμού.
Μετά το θάνατο της τελευταίας του συζύγου, Ινγκριντ (1995), έμενε μόνος στο νησί Φουρέ στη Βαλτική, που χρησίμευσε ως ντεκόρ πολλών ταινιών του. Παντρεύτηκε πέντε φορές και απέκτησε εννέα παιδιά. Τιμήθηκε με πολλές διεθνείς διακρίσεις, ενώ το 1978 το Σουηδικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου θεσμοθέτησε βραβείο στο όνομά του.
Ο δημιουργός, που από τη 10ετία του ’50 «έστρωσε» το «έδαφος» στο σύγχρονο κινηματογράφο και έκανε σκηνοθέτες όπως ο Γκοντάρ να «υποκλιθούν» στην ιδιοφυΐα του, δήλωνε πριν λίγα χρόνια, αποκαλύπτοντας τη σεμνότητα των μεγάλων δημιουργών: «Ύστερα από 60 χρόνια στον κινηματογράφο δεν μπορώ να εγκαταλείψω τον τρόπο με τον οποίο έχω μάθει να εργάζομαι. Μπορώ όμως να τον βελτιώσω»..!
Πηγή : ALT.GR
29 – 7 – 1856
Πεθαίνει ο Γερμανός συνθέτης, από τους κορυφαίους της εποχής του Ρομαντισμού Ρόμπερτ Σούμαν (Robert Schumann).
Για μερικούς μήνες σπούδασε πιάνο με τον διάσημο δάσκαλο, Friedrich Wieck. Ένα ατύχημα σε ένα από τα δάχτυλα του δεξιού του χεριού έβαλε τέλος στις ελπίδες του για καριέρα ως βιρτουόζος. Έριξε βάρος στη σύνθεση. Την περίοδο αυτή συνθέτει τα Papillons and Carnaval (1833–35), Études (1834–37). Όταν ο δάσκαλός του αρνήθηκε να επιτρέψει στην κόρη του να έχει σχέση με τον Σούμαν έγραψε το Fantasy. Το 1840, ο Σούμαν παντρεύτηκε την Clara Wieck μετά από δικαστική διαμάχη με τον πατέρα της. Η επόμενη περίοδος θεωρείται η πιο ώριμη του συνθέτη.
Ο Ρόμπερτ Σούμαν
Παράγοντας μια σειρά από ευφάνταστα έργα για πιάνο: μεταξύ αυτών είναι το Davidsbündlertänze (1837), Phantasiestücke (1837), Kinderszenen (1838), Kreisleriana (1838), Arabeske (1838), Humoreske (1838), Novelletten (1838) και Faschingsschwank aus Wien (1840).
Το 1840 ο Σούμαν επιστρέφει σε ένα πεδίο που είχε παραμελήσει για σχεδόν 12 χρόνια, αυτό του σόλο τραγουδιού. Σε διάστημα 11 μηνών (Φεβρουάριος-Δεκέμβριος 1840) συνθέτει σχεδόν όλα τα τραγούδια με τα οποία απέκτησε μεγάλο μέρος της φήμης του: οι κύκλοι Myrthen (Myrtles), οι δύο Liederkreise (Song-Cycles) σε κείμενα των Heinrich Heine και Joseph Eichendorff, Dichterliebe (Poet’s Love) και Frauenliebe und Leben (Woman’s Love and Life) κ.α.
Η γυναίκα του Κλάρα, που ήταν μεγάλο ταλέντο στο πιάνο, τον πίεζε να προσπαθήσει και με την ενορχήστρωση. Συνθέτει τη Συμφωνική Νο. 1, η οποία εκτελέστηκε αμέσως από τον συνθέτη Felix Mendelssohn στη Λειψία, Overture, Scherzo και Finale, το Phantasie για πιάνο και ορχήστρα κ.α.
Το 1842 έγραψε διάφορα έργα δωματίου, εκ των οποίων ξεχωρίζει το Κουίντετο για πιάνο. Το έτος 1843 συνθέτει ένα από τα μεγαλύτερα έργα του το Das Paradies und die Peri.
Το φθινόπωρο του 1844 υπέστη νευρικό κλονισμό. Η υγεία του αποκαταστάθηκε σταδιακά έως το 1850. Το 1845 έγραψε τη μουσική στο δράμα του Λόρδου Μπάιρον, «Μάνφρεντ».
Η προσπάθειά του από τη θέση του μαέστρου ήταν ανεπιτυχής.
Το νευρικό σύνταγμα του Σούμαν δεν ήταν ποτέ δυνατό. Είχε σκεφτεί να αυτοκτονήσει τουλάχιστον τρεις φορές τη δεκαετία του 1830. Από τα μέσα του 1840 υπέστη περιοδικές κρίσεις σοβαρής κατάθλιψης και νευρικής εξάντλησης. Από τα τέλη του 1840, οι μουσικές του δυνατότητες εξαντλούνταν, παρά τις κάποιες εκλάμψεις. Τον Φλεβάρη του 1854 προσπάθησε να αυτοκτονήσει. Κλείστηκε σε ψυχιατρικό άσυλο μέχρι το θάνατό του το 1856.
29 – 7 – 1890
Πεθαίνει ο Ολλανδός ζωγράφος Βίνσεντ βαν Γκογκ (Vincent Willem van Gogh), πρωτοπόρος της σύγχρονης ζωγραφικής.
Βίνσεντ βαν Γκογκ – αυτοπροσωπογραφία 1889
Μέχρι να ασχοληθεί με τη ζωγραφική, ασχολήθηκε με το εμπόριο ειδών τέχνης, έκανε τον ιεροκήρυκα και το βιβλιοπώλη. Το 1880 άρχισε να σπουδάζει ζωγραφική στην Ακαδημία Καλών Τεχνών των Βρυξελλών.
Βίνσεντ βαν Γκογκ – Έναστρη Νύχτα
Στην ουσία όμως, ήταν αυτοδίδακτος. Δημιουργεί ατέλειωτη σειρά από μελέτες και πίνακες φιλοτεχνημένους σε σκοτεινούς τόνους και διαποτισμένους από ολόθερμη συμπόνια προς τον άνθρωπο του μόχθου.
Βίνσεντ βαν Γκογκ – Σταροχώραφα με κοράκια
Ο Βαν Γκογκ , όπως και πολλοί άλλοι καλλιτέχνες του 19ου αιώνα, εμπνεόταν από τις εμπειρίες που του πρόσφεραν η φτώχεια και η κοινωνική αδικία, καθώς και από τη συμπάθειά του για το συνάνθρωπο.
Βίνσεντ βαν Γκογκ – Βάζο με 12 ηλιοτρόπια 1889
Η εντατική δουλιά στα τελευταία χρόνια της ζωής του επιδείνωσε τις κρίσεις της ψυχικής του αρρώστιας και τον έφερε σε τραγική σύγκρουση με τον Γκογκέν, που βρισκόταν και αυτός τότε στην Αρλ.
Βίνσεντ βαν Γκογκ – Η εκκλησία της Ωβέρ 1890
Ο Βαν Γκογκ μπαίνει πρώτα στο νοσοκομείο στην Αρλ, μετά στο Σεν Ρεμί και τελευταία στο Οβερ σιρ Ουάζ (1890), όπου αυτοπυροβολήθηκε στη διάρκεια ενός περιπάτου. Τρεις μέρες μετά πέθανε.
Βίνσεντ βαν Γκογκ – αυτοπροσωπογραφία 1887
Σχεδόν άσημος στη διάρκεια της ζωής του, ο Βαν Γκογκ κέρδισε την αναγνώριση μετά το θάνατό του. Όσο ζούσε, πουλήθηκε ένας και μοναδικός πίνακάς του σε ανοιχτή αγορά στις Βρυξέλλες, ενώ τις τελευταίες δεκαετίες οι πίνακές του είναι από τους πιο ακριβοπληρωμένους της αγοράς.
Στα εννέα περίπου χρόνια δουλιάς, έδωσε γύρω στους 600 πίνακες και περισσότερα από 800 σχέδια και ακουαρέλες. Έργα του: «Στην εκκλησία», «Πατατοφάγοι», «Παπούτσια», «Το δέντρο», «Μουλέν ντε λα Γκαλέτ», «Εστιατόριο», «Αυτοπροσωπογραφίες», «Εξωτερικό καφενείου το βράδυ», «Το δωμάτιο του καλλιτέχνη με το κρεβάτι του», «Εναστρη νύχτα», «Σιταροχώραφο με κοράκια», «Κυπαρίσσια», «Προσωπογραφία του γιατρού Γκασέ» και πολλές αυτοπροσωπογραφίες.
Ήταν δισέγγονος του Υδραίου ναυάρχου, καπετάνιου στον απελευθερωτικό αγώνα του 1821, Γιώργη Σαχτούρη.
Το 1937, εισήχθη στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, αλλά το 1940 τα εγκατέλειψε, και λόγω του πολέμου, και για να αφοσιωθεί στην ποίηση. Στα χρόνια της φασιστικής κατοχής, εντάχθηκε στο ΕΑΜ Λογοτεχνών. Το Μάη του 1944, έκανε την πρώτη επίσημη ποιητική του εμφάνιση από το περιοδικό «Τα Νέα Γράμματα». Συνεργάστηκε με τα περιοδικά «Τα Νέα Γράμματα», «Τα Νέα Ελληνικά» και «Νέα Εστία». Παράλληλα με την ποίηση μετέφρασε Μπρεχτ. Τιμήθηκε με τρία κρατικά βραβεία. Το 1956 τιμήθηκε με το Α` Βραβείο «Νέοι Ευρωπαίοι Ποιητές» της ιταλικής ραδιοτηλεόρασης για τη συλλογή του «Όταν σας μιλώ». Το 1962 με το Β` Κρατικό Βραβείο Ποίησης για τη συλλογή «Τα Στίγματα». Το 1987 με το Α` Κρατικό Βραβείο Ποίησης για τα «Εκτοπλάσματα».
Ο Μίλτος Σαχτούρης
Έργα του, μεταξύ άλλων, είναι: «Η μουσική των νησιών μου» (ιδιωτική έκδοση, 1941). «Η λατρεία», «Natura», «Η συννεφιά», «Η πολυθρόνα», «Ξυλογραφία σε πλάγιο ξύλο», «Χριστούγεννα ’43» (έξι ποιήματα που δημοσιεύτηκαν στα «Νέα Γράμματα», τεύχος 3, Μάιος 1944). «Οι λησμονημένοι» (1945). «Η ηρωίδα», «Η πληγωμένη», «Ο θάνατος», «Η μάχη» (δημοσιεύτηκαν στο «Μικρό Τετράδιο», 1947). «Παραλογαίς» (ιδιωτική έκδοση, 1948). «Με το πρόσωπο στον τοίχο» (ιδιωτική έκδοση, 1952). «Όταν σας μιλώ» (1956, Α` Βραβείο της ιταλικής ραδιοτηλεόρασης). «Μίμνερπος»(1985). «Τα φάσματα ή η χαρά στον άλλο δρόμο» (ιδιωτική έκδοση, 1958). «Ο περίπατος», (με εξώφυλλο του Αλέκου Φασιανού, ιδιωτική έκδοση, 1960). «Τα στίγματα» (1962, Β` Κρατικό Βραβείο Ποίησης). «Σφραγίδα ή η όγδοη σελήνη» (ιδιωτική έκδοση, 1964). «Το σκεύος», «Κείμενα» (1971). «Ποιήματα (1945-1971)» (συγκεντρωτική έκδοση,1977). Η εταιρία «Λύρα» ηχογραφεί στη σειρά «Διόνυσος» ένα δίσκο με απαγγελία 43 ποιημάτων από τον ποιητή, σε επιμέλεια του ποιητή Μάνου Ελευθερίου. «Χρωμοτραύματα» (1980). «Εκτοπλάσματα» (1989, Α` Κρατικό Βραβείο Ποίησης). «Καταβύθιση» (1990). «Ποιήματα (1941-1972)» (συγκεντρωτική έκδοση, 1991). «Έκτοτε» (1996). «Φωνή από την άλλη ακρογιαλιά» (1997). «Ανάποδα γυρίσαν τα ρολόγια» (1998, η τελευταία, προφητική για το τέλος της ζωής του, ποιητική συλλογή του). Πολλά έργα του έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες.
Ο Σαχτούρης εντάσσεται στους μεγάλους ποιητές της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς. Ανήκει σε εκείνους από αυτή τη γενιά, που με πολλά τραύματα και διώξεις «ανταμείφθηκαν» για τα οράματα και τον ΕΑΜικό απελευθερωτικό αγώνα.
Πηγή : ALT.GR
28 – 7 – 1741
Πεθαίνει ο Ιταλός συνθέτης και δεξιοτέχνης του βιολιού της εποχής του ιταλικού μπαρόκ Αντόνιο Βιβάλντι.
O Αντόνιο Βιβάλντι
Έγραψε σόλο κονσέρτα για ένα ή περισσότερα βιολιά, φλάουτο, όμποε, φαγκότο, επίσης σονάτες, καντάτες και όπερες.
Ο Αντόνιο Βιβάλντι έπαιξε σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη του μουσικού είδους του ατομικού κονσέρτου. Ενός είδους, που έδινε τη δυνατότητα να αναγνωριστεί η δεξιοτεχνία στην ερμηνεία των μουσικών
Το γνωστότερο έργο του είναι, φυσικά, οι «Τέσσερις Εποχές». Ένα έργο αξεπέραστο, όσον αφορά, τόσο στη φόρμα, όσο και στο περιεχόμενό του. Θα μπορούσε να υποστηρίξει κανείς ότι με τις «Τέσσερις Εποχές» ο Βιβάλντι άνοιξε μια νέα σελίδα στη μουσική, ένα νέο δρόμο απ’ τον οποίο πέρασαν όλοι οι κατοπινοί του κλασικοί συνθέτες.
Δεν είναι τυχαίο ότι θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους, αν όχι ο σημαντικότερος, εκπρόσωπος της λεγόμενης προκλασικής μουσικής.
1919
Γεννιέται ο ποιητής Μίλτος Σαχτούρης.
Ήταν δισέγγονος του Υδραίου ναυάρχου, καπετάνιου στον απελευθερωτικό αγώνα του 1821, Γιώργη Σαχτούρη.
Το 1937, εισήχθη στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, αλλά το 1940 τα εγκατέλειψε, και λόγω του πολέμου, και για να αφοσιωθεί στην ποίηση. Στα χρόνια της φασιστικής κατοχής, εντάχθηκε στο ΕΑΜ Λογοτεχνών. Το Μάη του 1944, έκανε την πρώτη επίσημη ποιητική του εμφάνιση από το περιοδικό «Τα Νέα Γράμματα». Συνεργάστηκε με τα περιοδικά «Τα Νέα Γράμματα», «Τα Νέα Ελληνικά» και «Νέα Εστία». Παράλληλα με την ποίηση μετέφρασε Μπρεχτ. Τιμήθηκε με τρία κρατικά βραβεία. Το 1956 τιμήθηκε με το Α` Βραβείο «Νέοι Ευρωπαίοι Ποιητές» της ιταλικής ραδιοτηλεόρασης για τη συλλογή του «Όταν σας μιλώ». Το 1962 με το Β` Κρατικό Βραβείο Ποίησης για τη συλλογή «Τα Στίγματα». Το 1987 με το Α` Κρατικό Βραβείο Ποίησης για τα «Εκτοπλάσματα».
Ο Μίλτος Σαχτούρης
Έργα του, μεταξύ άλλων, είναι: «Η μουσική των νησιών μου» (ιδιωτική έκδοση, 1941). «Η λατρεία», «Natura», «Η συννεφιά», «Η πολυθρόνα», «Ξυλογραφία σε πλάγιο ξύλο», «Χριστούγεννα ’43» (έξι ποιήματα που δημοσιεύτηκαν στα «Νέα Γράμματα», τεύχος 3, Μάιος 1944). «Οι λησμονημένοι» (1945). «Η ηρωίδα», «Η πληγωμένη», «Ο θάνατος», «Η μάχη» (δημοσιεύτηκαν στο «Μικρό Τετράδιο», 1947). «Παραλογαίς» (ιδιωτική έκδοση, 1948). «Με το πρόσωπο στον τοίχο» (ιδιωτική έκδοση, 1952). «Όταν σας μιλώ» (1956, Α` Βραβείο της ιταλικής ραδιοτηλεόρασης). «Μίμνερπος»(1985). «Τα φάσματα ή η χαρά στον άλλο δρόμο» (ιδιωτική έκδοση, 1958). «Ο περίπατος», (με εξώφυλλο του Αλέκου Φασιανού, ιδιωτική έκδοση, 1960). «Τα στίγματα» (1962, Β` Κρατικό Βραβείο Ποίησης). «Σφραγίδα ή η όγδοη σελήνη» (ιδιωτική έκδοση, 1964). «Το σκεύος», «Κείμενα» (1971). «Ποιήματα (1945-1971)» (συγκεντρωτική έκδοση,1977). Η εταιρία «Λύρα» ηχογραφεί στη σειρά «Διόνυσος» ένα δίσκο με απαγγελία 43 ποιημάτων από τον ποιητή, σε επιμέλεια του ποιητή Μάνου Ελευθερίου. «Χρωμοτραύματα» (1980). «Εκτοπλάσματα» (1989, Α` Κρατικό Βραβείο Ποίησης). «Καταβύθιση» (1990). «Ποιήματα (1941-1972)» (συγκεντρωτική έκδοση, 1991). «Έκτοτε» (1996). «Φωνή από την άλλη ακρογιαλιά» (1997). «Ανάποδα γυρίσαν τα ρολόγια» (1998, η τελευταία, προφητική για το τέλος της ζωής του, ποιητική συλλογή του). Πολλά έργα του έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες.
Ο Σαχτούρης εντάσσεται στους μεγάλους ποιητές της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς. Ανήκει σε εκείνους από αυτή τη γενιά, που με πολλά τραύματα και διώξεις «ανταμείφθηκαν» για τα οράματα και τον ΕΑΜικό απελευθερωτικό αγώνα.
28 – 7 – 1750
Πεθαίνει ο Γερμανός συνθέτης Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ (Johann Sebastian Bach).
Προσωπογραφία του Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ
Ο Μπαχ , ήταν συνθέτης, διευθυντής ορχήστρας, μουσικοπαιδαγωγός και εκτελεστής (οργανίστας, κλειδοκυμβαλίστας, βιολιστής και βιολονίστας) της περιόδου Μπαρόκ.
Τα περισσότερα από 1.000 έργα του που έχουν διασωθεί ως τις μέρες μας, ενσωματώνουν όλα τα χαρακτηριστικά του στυλ Μπαρόκ, το οποίο και απογειώνουν στην τελειότητα. Παρόλο που δεν εισάγει κάποια νέα μουσική φόρμα, εμπλουτίζει το γερμανικό μουσικό στυλ της εποχής με μια δυνατή και εντυπωσιακή αντιστικτική τεχνική, έναν φαινομενικά αβίαστο έλεγχο της αρμονικής και μοτιβικής οργάνωσης, και την προσαρμογή ρυθμών και ύφους από άλλες χώρες, ιδιαίτερα από την Ιταλία και τη Γαλλία. Η μουσική του χαρακτηρίζεται από τεχνική αρτιότητα, αρτιστικό υπόβαθρο και, κυρίως, υψηλή πνευματικότητα.
Τα έργα του καλύπτουν ένα ευρύτατο φάσμα τόσο της οργανικής (έργα για τσέμπαλο, εκκλησιαστικό όργανο, κοντσέρτα), όσο και της φωνητικής μουσικής (ορατόρια, λειτουργίες, πάθη, καντάτες, κ.α.). Ως χαρακτηριστικά έργα του Μπαχ μπορούν να αναφερθούν: η Τοκάτα και Φούγκα σε Ρε Ελάσσονα, η Λειτουργία σε σι ελάσσονα, τα Κατά Ματθαίον Πάθη, τα Βρανδεμβούργια Κοντσέρτα, το Καλοσυγκερασμένο Κλειδοκύμβαλο και η Τέχνη της Φούγκας.
28 – 7 – 1980
Η ΚΝίτισσα φοιτήτρια Σωτηρία Βασιλακοπούλου, δολοφονείται έξω από το εργοστάσιο της ΕΤΜΑ, την ώρα που μοίραζε προκηρύξεις καλώντας στον αγώνα ενάντια στην ανεργία, τις απολύσεις και την ακρίβεια. Στη 1.15 το μεσημέρι, συνεργεία της Αχτίδας των ΑΕΙ της ΚΟΑ του ΚΚΕ πηγαίνουν στους εργαζόμενους της ΕΤΜΑ για να μοιράσουν προκηρύξεις του ΚΚΕ, ενάντια στην ανεργία, στις απολύσεις και την ακρίβεια. Στον περίβολο της ΕΤΜΑ, υπάρχουν δύο περιπολικά (ΑΠ – 1432 και ΑΠ – 1072) με άντρες του ΚΕ Αστυνομικού Τμήματος (ΑΤ) και διοικητή τον Νίκο Χρηστάκο. Στις 2 αρχίζουν να βγαίνουν μεμονωμένοι εργάτες και να παίρνουν τις προκηρύξεις, παρά τις απειλές των αστυνομικών σε μέλη των συνεργείων. Οι υπόλοιποι εργάτες της βάρδιας μεταφέρονται με πούλμαν, από άλλη πύλη, προκειμένου να μη φτάσουν στα χέρια τους οι προκηρύξεις. Όμως, σε κάθε πύλη υπάρχουν συνεργεία.
Η Σωτηρία Βασιλακοπούλου
Ο υπαστυνόμος Αλεξ. Γεωργατσώνας του ΚΕ ΑΤ δίνει εντολή να βγουν τα πούλμαν με ταχύτητα. Τα δύο από αυτά στρίβουν προς την Π. Ράλλη και το υπ’ αριθμόν ΥΜ 1633 πούλμαν, με οδηγό τον Μάριο Χαρίτο, καθώς στρίβει προς την Ιερά Οδό, χτυπάει την 21χρονη τριτοετή φοιτήτρια της Παντείου, Σωτηρία Βασιλακοπούλου , μέλος της ΚΝΕ. Ο οδηγός, παρά τις φωνές της ίδιας και των συντρόφων της, δε φρενάρει. Οι πίσω τροχοί περνούν πάνω από την Σ. Βασιλακοπούλου και την πολτοποιούν. Ο οδηγός ούτε τότε σταματάει. Εργάτες της ΕΤΜΑ καταγγέλλουν ότι είχε εντολή από την Αστυνομία και τη Διεύθυνση του εργοστασίου.
Το πρωτοσέλιδο του “Ριζοσπάστη” την επομένη της δολοφονίας της Σωτηρία Βασιλακοπούλου
Οι διαμαρτυρίες των μελών των συνεργείων αναγκάζουν τον Αλ. Γεωργατσώνα να «καταδιώξει» το πούλμαν. Μαζί του, το καταδιώκουν και οι σύντροφοι της Σωτηρίας. Ο υπαστυνόμος, όταν πλησιάζει τον οδηγό, αντί να τον συλλάβει, του λέει: «Φύγε γρήγορα, αυτά συμβαίνουν»! (Αργότερα, δικαιολογείται ότι ήθελε να τον πάει στο Τμήμα). Τα μέλη των συνεργείων φτιάχνουν ανθρώπινο φράγμα, εμποδίζοντας το πούλμαν να φύγει.
Το ασθενοφόρο έρχεται μετά από 20 λεπτά και η Αστυνομία δε διακόπτει καν την κυκλοφορία.
Στις 3.15 φτάνει στο σημείο ο βουλευτής του ΚΚΕ Τ. Μαυροδόγλου και δικηγόροι της ΚΟΑ. Ο διοικητής και εν χορώ οι υφιστάμενοί του αξιωματικοί παρουσιάζουν την εν ψυχρώ δολοφονία ως «τροχαίο ατύχημα». Από την άλλη, οι γιατροί του Γενικού Κρατικού Νοσοκομείου Πειραιά λένε: «Την Σωτηρία Βασιλακοπούλου την έφεραν νεκρή, με πολύ βαριά εγκεφαλική κάκωση. Τα χαρακτηριστικά του προσώπου της είναι αδύνατο να αναγνωριστούν».
Το μνημείο της Σωτηρίας Βασιλακοπούλου μπροστά στην πύλη της ΕΤΜΑ που δολοφονήθηκε
Το Συνδικάτο Κλωστοϋφαντουργών και η Εργοστασιακή Επιτροπή της ΕΤΜΑ αποφασίζουν, λίγη ώρα μετά το έγκλημα, την κήρυξη απεργίας, που ξεκινάει στις 10 το βράδυ. Η Αστυνομική Διεύθυνση Αθήνας απαγορεύει στους συνδικαλιστές να έρθουν σε επαφή με τους εργάτες, οι οποίοι δεν έχουν μάθει το τραγικό γεγονός μέχρι αργά, αφού ο χώρος του εργοστασίου είναι τεράστιος. Οι εργάτες της βραδινής βάρδιας που έχουν πληροφορηθεί το έγκλημα κατεβαίνουν με υψωμένες γροθιές από τα πούλμαν και ενώνονται με τους διαδηλωτές. Το ίδιο κάνει και η απογευματινή βάρδια, που μόλις έχει σχολάσει.
Χιλιάδες εργαζόμενοι και φοιτητές φτάνουν από νωρίς το απόγευμα στον τόπο του εγκλήματος, συγκροτώντας μαχητικές διαδηλώσεις. «Όχι στη νέα τρομοκρατία», «Όχι άλλο αίμα για την εργοδοσία», είναι τα συνθήματα που κυριαρχούν. Στο ίδιο σημείο βρίσκονται και ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις, προκειμένου να «προστατευτούν οι εγκαταστάσεις της ΕΤΜΑ». Στις 9 το ίδιο βράδυ, δυνάμεις των ΜΑΤ χτυπούν ανελέητα τους συγκεντρωμένους, τραυματίζοντας σοβαρά τέσσερις κοπέλες. Επικεφαλής της αστυνομικής δύναμης είναι ο κ. Μάτσικας.
Όλη τη νύχτα, παραμένουν εργαζόμενοι έξω από την ΕΤΜΑ. Στις 5 το πρωί, όταν φτάνει η πρωινή βάρδια, δίνεται, για άλλη μια φορά, με επιτυχία η μάχη της απεργίας. Η περιοχή γύρω από το εργοστάσιο αστυνομοκρατείται.
Ταυτόχρονα, καθόλη τη διάρκεια της μέρας, από τα μεγάφωνα του εργοστασίου ασκούνται πιέσεις στους εργαζόμενους: «Το εργοστάσιό σας (!) δεν απεργεί. Όσους σας παρασύρουν να τους αναφέρεται στη Διεύθυνση»… Όσοι δεν καταφέρνουν να κατέβουν από τα πούλμαν δείχνουν στην εργοδοσία ότι η τρομοκρατία δεν περνάει. Μέσα στην ΕΤΜΑ βρίσκονται γυναίκες κλαμένες. Σταματούν την παραγωγή, παρατάνε τις μηχανές. Οι 1.500 εργάτες και εργάτριες του εργοστασίου σηκώνουν κεφάλι.
Τις επόμενες μέρες, ο φιλοκυβερνητικός Τύπος και τα κρατικά ΜΜΕ καταγράφουν την είδηση της δολοφονίας, στο άθροισμα των 11 νεκρών στα τροχαία του Σαββατοκύριακου. Η «Καθημερινή» γράφει την επόμενη μέρα: «Σοβαρά επεισόδια απειλήθηκαν εξ αφορμής ενός θανατηφόρου τροχαίου», ενώ η «Βραδυνή» υποστηρίζει: «Το δυστύχημα αυτό προσπαθούν να το εκμεταλλευτούν αι κομμουνισταί, χαρακτηρίζοντάς το ως… δολοφονία».
Λίγες μέρες αργότερα, ο εισαγγελέας κ. Θεοφανόπουλος ασκεί ποινική δίωξη κατά του οδηγού του πούλμαν Μ. Χαρίτου, για «ανθρωποκτονία εξ αμελείας»… Οι ηθικοί αυτουργοί του εγκλήματος παραμένουν ατιμώρητοι.
Η πλακέτα στη μνήμη της Σωτηρίας Βασιλακοπούλου στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Βεβηλώθηκε δύο φορές, μία από τα ΕΑΑΚ και μία από τους φασίστες της Χρυσής Αυγής
Το 6ο Φεστιβάλ ΚΝΕ-Οδηγητή αφιερώθηκε στη μνήμη της και από τη σκηνή του φεστιβάλ ο ποιητής Γιάννης Ρίτσος της αφιέρωσε τους στίχους:
Και συ να λείπεις…
Σκέψου η ζωή να τραβάει το δρόμο της,
και συ να λείπεις,
να ‘ρχονται οι Άνοιξες με πολλά διάπλατα παράθυρα,
και συ να λείπεις,
να ‘ρχονται τα κορίτσια στα παγκάκια του κήπου με χρωματιστά φορέματα,
και συ να λείπεις,
οι νέοι να κολυμπάνε το μεσημέρι,
και συ να λείπεις,
Ένα ανθισμένο δέντρο να σκύβει στο νερό,
πολλές σημαίες ν’ ανεμίζουν στα μπαλκόνια,
και συ να λείπεις,
Κι ύστερα ένα κλειδί να στρίβει
η κάμαρα να ‘ναι σκοτεινή,
δυο στόματα να φιλιούνται στον ίσκιο,
και συ να λείπεις,
Σκέψου δυο χέρια να σφίγγονται,
και σένανε να σου λείπουν τα χέρια,
δυο κορμιά να παίρνονται,
και συ να κοιμάσαι κάτου απ’ το χώμα,
και τα κουμπιά του σακακιού σου ν’ αντέχουν πιότερο από σένα
κάτου απ’ το χώμα,
κι η σφαίρα η σφηνωμένη στην καρδιά σου να μη λιώνει.
Όταν η καρδιά σου,
που τόσο αγάπησε τον κόσμο,
θα ‘χει λιώσει.
Να λείπεις- δεν είναι τίποτα να λείπεις.
Αν έχεις λείψει για ό,τι πρέπει,
θα ‘σαι για πάντα μέσα σ’ όλα εκείνα που γι’ αυτά έχεις λείψει,
θα ‘σαι για πάντα μέσα σ’ όλο τον κόσμο…
Πηγή : ALT.GR
27 – 7 – 1948
Γεννιέται ο μουσικός και συνθέτης Παύλος Σιδηρόπουλος.
Ο Παύλος Σιδηρόπουλος σε νεαρή ηλικία
Μεγαλωμένος σε αστική οικογένεια (ήταν απόγονος του Αλέξη Ζορμπά και ανιψιός της Έλλης Αλεξίου), κόλλησε το «μικρόβιο» του ροκ από τους «MGC» και τους «LUBOGG».
Ο Παύλος Σιδηρόπουλος
Άριστος μαθητής, αλλά ατίθασος χαρακτήρας, σπούδασε στο Μαθηματικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Στη Θεσσαλονίκη συγκατοικεί με τον Βαγγέλη Γερμανό και μαζί «τζαμάρουν», ακούγοντας κομμάτια των Ντίλαν, «Ρόλιγκ Στόουνς» και «Άνιμαλς», ενώ το 1969 σχηματίζει με τον Παντελή Δεληγιαννίδη το ντουέτο «Δάμων και Φιντίας», το 1972 προσχωρεί στα «Μπουρμπούλια», την περίοδο 1974-1978 συνεργάζεται με τον Γ. Μαρκόπουλο, ενώ στα τέλη της δεκαετίας του ’70 βρίσκεται με τους «Σπυριδούλα».
Υπογράφεται η Συνθήκη της Κορέας, που έδωσε τέλος στον τρίχρονο πόλεμο, κατά τη διάρκεια του οποίου σκοτώθηκαν σχεδόν 1,6 εκατομμύρια Βορειοκορεάτες άμαχοι, κυρίως λόγω των μαζικών και αδιάκριτων βομβαρδισμών αστικών κέντρων από την αεροπορία των ΗΠΑ.
Τα σύνορα των δύο χωρών ορίστηκαν στην 38ο Παράλληλο, ενώ ενδιάμεσα σχηματίστηκε αποστρατικοποιημένη ζώνη.
Η υπογραφή της Συνθήκης
27 – 7 – 1992
Πεθαίνει η μεγάλη ηθοποιός Τζένη Καρέζη.
Η Τζένη Καρέζη σε νεαρή ηλικία
H αγάπη της για το θέατρο άρχισε να εκδηλώνεται από τα μαθητικά της ακόμη χρόνια και εκφράστηκε με τη συμμετοχή της στις σχολικές παραστάσεις.
Το 1951 – χρονιά αποφοίτησής της από την Ελληνογαλλική Σχολή – γίνεται δεκτή στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου.
Φωτογραφικό πορτρέτο της Τζένη Καρέζη
Εμφανίζεται για πρώτη φορά στο θεατρικό σανίδι τον Οκτώβρη του 1954, δίπλα στην Μελίνα. Μέσα σε 40 μέρες η επιτυχία αυτή τη φέρνει συμπρωταγωνίστρια με τη μεγάλη κυρία του ελληνικού θεάτρου, την Κατίνα Παξινού, στο «Σπίτι της Μπερνάντα Αλμπα».
Το 1963 παίζει στο έργο του Ιάκωβου Καμπανέλλη «H Γειτονιά των Αγγέλων», μια παράσταση που χτυπήθηκε για πολιτικούς λόγους. Είναι η εποχή των μεγάλων πολιτικών παθών και η Τζένη Καρέζη συνειδητοποιείται πολιτικά και ευαισθητοποιείται στις κοινωνικές συγκρούσεις.
Το 1963 επιφυλάσσει για εκείνη και μια μεγάλη κινηματογραφική επιτυχία στα «Κόκκινα Φανάρια» του Βασίλη Γεωργιάδη, ταινία που ξεπερνάει τα ελληνικά σύνορα και κερδίζει την αναγνώριση στα διεθνή φεστιβάλ.
Η Τζένη Καρέζη με τον Κώστα Καζάκο και τον μικρό Κωνσταντίνο
Παντρεύεται τον Κώστα Καζάκο το 1967.
Από τις αρχές της δεκαετίας του ’70 και μετά, η παρουσία της στο θέατρο είναι πιο έντονη.
Οι ρόλοι της χαριτωμένης ηρωίδας των αισθηματικών κομεντί παραμερίζονται και η αναζήτηση την οδηγεί σε άλλους δρόμους.
Η Τζένη Καρέζη με την Αλίκη Βουγιουκλάκη
Το 1973 τολμούν να ανεβάσουν το «Μεγάλο μας Τσίρκο». Παράσταση που σημάδεψε τα χρόνια της δικτατορίας με το περιεχόμενό της, μεγάλη επιτυχία, που αποτέλεσε και ουσιαστική αντίδραση στη χούντα.
Τελευταία της θεατρική παράσταση ήταν τα «Διαμάντια και μπλουζ» της Λούλας Αναγνωστάκη.
Μαζί με τον Μίκη Θεοδωράκη
Στον κινηματογράφο γύρισε συνολικά 33 ταινίες. Το 1958 πρωταγωνίστησε στην ταινία του Γιώργου Ζερβού «Η λίμνη των πόθων», η οποία διακρίθηκε στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Κορκ στην Ιρλανδία, παίρνοντας το αργυρό μετάλλιο.
Την επόμενη χρονιά έπαιξε στην ταινία «Το νησί των γενναίων», στο οποίο ερμήνευσε αξέχαστα το τραγούδι του Μάνου Χατζιδάκι «Μην τον ρωτάς τον ουρανό».
Η Τζένη Καρέζη στο σπίτι της με τον Νίκο Ξυλούρη
Το 1960 μετέφερε τη μεγάλη της θεατρική επιτυχία «Το κοροϊδάκι της δεσποινίδος» στον κινηματογράφο, σε σκηνοθεσία Γιάννη Δαλιανίδη και με συμπρωταγωνιστές τους Διονύση Παπαγιαννόπουλο και Ντίνο Ηλιόπουλο.
Το 1963 ήταν μια χρονιά σταθμός για την κινηματογραφική της καριέρα. Πρωταγωνίστησε στην ταινία του Βασίλη Γεωργιάδη «Τα κόκκινα φανάρια». Η ταινία ήταν υποψήφια για το Όσκαρ Ξενόγλωσσης Ταινίας στην 36η απονομή τον Απρίλιο του 1964, ενώ έλαβε μέρος και στο Διεθνές Φεστιβάλ των Καννών την άνοιξη του 1964. Η τεράστια επιτυχία της ταινίας έκανε τον Φιλοποιμένα Φίνο να την εντάξει στην εταιρία του Φίνος Φίλμ, ως αδιαμφισβήτητη σταρ. Με την επιστροφή της στη Φίνος Φιλμ η Καρέζη γύρισε τις δραματικές ταινίες «Λόλα» και «Ένας μεγάλος έρωτας» και την κλασική πλέον κωμωδία «Δεσποινίς Διευθυντής».
Την περίοδο 1965-1966 γύρισε τις δυο μεγαλύτερες κινηματογραφικές της επιτυχίες «Μια τρελή… τρελή οικογένεια» και «Τζένη Τζένη», οι οποίες εκτόξευσαν την δημοτικότητα της στα ύψη.
Το 1966 γύρισε τη μοναδική ξενόγλωσση ταινία της «Μια σφαίρα στην καρδιά», ελληνογαλλικής παραγωγής σε σκηνοθεσία Ζαν Ντανιέλ Πολέ και με μουσική Μίκη Θεοδωράκη. Η ταινία αποδείχθηκε εμπορική αποτυχία, όπως και η επόμενη ταινία της, το «Εκείνος και Εκείνη» της Φίνος Φιλμ.
Το 1967 συμπρωταγωνίστησε για πρώτη φορά με τον Κώστα Καζάκο στο πολεμικό δράμα «Κοντσέρτο για πολυβόλα». Η ταινία είχε μεγάλη εμπορική επιτυχία, κόβοντας συνολικά 427.698 εισιτήρια. Το 1972 γύρισε την ταινία «Ερωτική συμφωνία» σε σενάριο δικό της και σκηνοθεσία Κώστα Καζάκου. Η «Λυσιστράτη» ήταν η τελευταία κινηματογραφική ταινία της.
26 – 7 – 1954
Γεννιέται ο Στάνλεϊ Κούμπρικ (Stanley Kubrick), Αμερικανός σκηνοθέτης και παραγωγός ταινιών.
Ο Στάνλεϊ Κούμπρικ
Το 1951 δημιούργησε την πρώτη του ταινία, ένα ντοκιμαντέρ με τίτλο «Day of the Fight».
Γνώρισε την επιτυχία με τις ταινίες «2001: Η Οδύσσεια του Διαστήματος» (2001: A Space Odyssey, 1968), «Το Κουρδιστό Πορτοκάλι» (A Clockwork Orange), «Μπάρρυ Λύντον» (Barry Lyndon), «Η Λάμψη» (The Shining, 1980), «Full Metal Jacket» και το «Μάτια Ερμητικά Κλειστά» (Eyes Wide Shut).
Είναι ένας από τους μεγαλύτερους Έλληνες συνθέτες, που έχει βάλει την υπογραφή του σε πολλά αγαπημένα τραγούδια. «Σαν με κοιτάς», «Οδός Αριστοτέλους», «Σπασμένο καράβι», «Στην Αλάνα», «Μαρκίζα», «Μια Κυριακή», «Ιδανικός και ανάξιος εραστής» και τόσα ακόμη…
Γεννήθηκε στο Κιάτο, όπου ξεκίνησε και σπουδές πιάνου. Καθώς δούλευε ως πιανίστας στη Σχολή Χορού Ηρώς Σισμάνη, έπαθε ζημιά στα δάχτυλά του, γιατί έπαιζε ατελείωτες ώρες. Μετά από αυτό το γεγονός και με προτροπή του πατέρα του, πάει στο εξωτερικό. Πρώτα Γερμανία, στη συνέχεια Λονδίνο και μετά Παρίσι: «Ο τρίτος σταθμός μου και σημαδιακός. Αισθάνθηκα ότι εκεί ανήκω. Όλη η ψυχοσύνθεσή μου ταίριαζε με το γαλλικό τραγούδι, με τη γαλλική έκφραση, τη γαλλική γλώσσα», όπως είχε εκμυστηρευτεί στο «Μονόγραμμα» του Γιώργου Σγουράκη.
Τον εντυπωσιάζει η αριστερή όχθη του Σηκουάνα, εκεί που σύχναζαν οι Γάλλοι καλλιτέχνες. Γνωρίζει τις μπουάτ και βρίσκει δουλειά ως πιανίστας. Συνεργάστηκε με αστέρια της γαλλικής καλλιτεχνικής σκηνής, όπως η Μπριζίτ Μπαρντό, η Ζιλιέτ Γκρεκό, ο Σερζ Γκενσμπούρ κ.ά., ενώ μελοποίησε και Γάλλους ποιητές.
Στις αρχές της δεκαετίας του ’60 επιστρέφει στην Ελλάδα. Το πρώτο του ελληνικό τραγούδι ήταν «Μια αγάπη για το καλοκαίρι» σε στίχους του Γιώργου Παπαστεφάνου και τη φωνή της 17χρονης, τότε, Καίτης Χωματά. Αυτό το ιδιαίτερο μουσικό ύφος που αναπτύχθηκε στην Ελλάδα εκείνη την εποχή, ονομάστηκε «Νέο Κύμα». Τον όρο αυτό – μετάφραση του γαλλικού «Nouvelle Vague» – τον ανέφερε ο ίδιος ο Γιάννης Σπανός στον Αλέκο Πατσιφά της Lyra, στον οποίο άρεσε και τον καθιέρωσε. Ο Μιχάλης Βιολάρης, η Αρλέτα, ο Γ. Πουλόπουλος και πολλές ακόμα νέες φωνές, που δεν είχαν συνδεθεί με άλλο ήχο, συνεργάζονται μαζί του.
Η καλλιτεχνική και συνθετική του δραστηριότητα καλύπτει όλους τους τομείς της μουσικής όλες αυτές τις δεκαετίες. Συνεργάστηκε με μεγάλους Έλληνες τραγουδιστές (Γ. Μπιθικώτσης, Σ. Κόκοτας, Β. Μοσχολιού, Γ. Νταλάρας, Χ. Αλεξίου, Τ. Τσανακλίδου, Μ. Μητσιάς κ.ά.), καθώς και με μερικούς από τους μεγαλύτερους Ελληνες στιχουργούς, Λ. Παπαδόπουλο, Μ. Ελευθερίου, Πυθαγόρα, Γ. Παπαστεφάνου. Ορόσημα στην πορεία του θεωρούνται οι τρεις «Ανθολογίες», στις οποίες μελοποίησε Έλληνες ποιητές.
Και όπως έχει πει και ο ίδιος: «Αυτή είναι η αίσθηση της απόλυτης τέχνης, η άρνηση στο εύκολο. Να επιλέγεις το δύσκολο και σπουδαίο τραγούδι και στίχος, μουσική, ερμηνεία να γίνονται ένα πράγμα εκείνη τη στιγμή, σαν ένα θεατρικό μονόπρακτο που δεν επαναλαμβάνεται»…
26 – 7 – 1944
Βρίσκεται πεταμένο στους δρόμους της Αθήνας ένα γυναικείο σώμα παραμορφωμένο και μισοκαμένο: Ήταν το πτώμα της Ηλέκτρας Αποστόλου.
Η Ηλέκτρα Αποστόλου
Την είχε συλλάβει η Ειδική Ασφάλεια και την οδήγησε στο άντρο της οδού Ελπίδας. Εκεί την υπέβαλαν σε φρικτά βασανιστήρια για να της αποσπάσουν μυστικά για την οργάνωση της Αντίστασης και το μηχανισμό του ΚΚΕ, αφού η Ηλέκτρα ήταν μέλος της Επιτροπής Πόλης της Κομματικής Οργάνωσης Αθήνας του Κόμματος. Λίγο πριν ξεψυχήσει, είχε τον εξής διάλογο με τους δημίους της:
-Πώς σε λένε;
-Ελληνίδα
-Από πού είσαι;
-Από την Αθήνα
-Πού μένεις;
-Στην Αθήνα
-Ποιοι είναι οι συνεργάτες σου;
– Όλοι οι Έλληνες.
26 – 7 –1946
Το στρατοδικείο των Γιαννιτσών καταδικάζει σε θάνατο τη πρώτη γυναίκα αγωνίστρια, τη δασκάλα Ειρήνη Γκίνη.
Η Ειρήνη Γκίνη
Μαζί της καταδικάστηκαν σε θάνατο και άλλοι 6 κομμουνιστές. Οι καταδικασμένοι στάθηκαν μπρος στο εκτελεστικό απόσπασμα ζητωκραυγάζοντας υπέρ του ΚΚΕ.
Το πρωτοσέλιδο του «Ριζοσπάστη» με την είδηση της καταδίκης
25 – 7 – 1788
Ο Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ ολοκληρώνει τη Συμφωνία αρ. 40 σε Σολ ελάσσονα.
Για τη διάνοιξή της, που συντελέστηκε τμηματικά από το 1882 έως το 1893, δούλεψαν συνολικά πάνω από 2.500 εργάτες.
Από την κατασκευή της Διώρυγας
«Κοινωνικές εντάσεις» ξέσπασαν το 1889, όταν η Διεθνής Εταιρία του Ισθμού χρεοκόπησε και εκατοντάδες εργάτες βρέθηκαν χωρίς δουλειά από τη μια μέρα στην άλλη.
Η κυβέρνηση έστειλε μάλιστα στρατιωτικό απόσπασμα στον Ισθμό για να «προληφθούν εξεγέρσεις».
25 – 7 – 1952
Το ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, στηριζόμενο -σε μεγάλο βαθμό- σε πληροφορίες στελεχών από την Ελλάδα, καθώς και στην πρωτοβουλία του Πλουμπίδη να δημοσιοποιήσει επιστολή με την οποία αναλάμβανε την ευθύνη του παράνομου μηχανισμού του ΚΚΕ, ενώ υπεύθυνος ήταν ο Μπελογιάννης, βγάζει απόφαση «για τον Νίκο Πλουμπίδη (Μπάρμπα)», με την οποία τον διαγράφει, χρησιμοποιώντας ιδιαίτερα σκληρούς, άδικους και απαράδεκτους χαρακτηρισμούς (του προδότη, του χαφιέ, κλπ.).
Ο Ν. Πλουμπίδης κατά την διάρκεια της δίκης του
Ο Πλουμπίδης, απομονωμένος και χαρακτηρισμένος από την ηγεσία του Κόμματος ως πράκτορας, όχι μόνο δεν το αποκήρυξε, αλλά και το υπεράσπισε μέχρι την τελευταία του πνοή. Και ο ίδιος θεωρούσε πως υπήρξε θύμα συγκυριών και λανθασμένων –ενδεχομένως και προβοκατόρικα διοχετευμένων- παραπλανητικών πληροφοριών: «Δε με χωρίζει καμιά διαφορά με την ηγεσία του κόμματός μου», τόνιζε στην εφημερίδα «Προοδευτική Αλλαγή» της 25/7/1954. «Η ανακοίνωση του κόμματος περί αποκηρύξεώς μου είχε σκοπό να προφυλάξει το κόμμα από έναν υποτιθέμενο εχθρό και οφείλεται σε σφαλερές ενδείξεις και υποβολιμαίες πληροφορίες. Πάντως, πιστεύω ότι το κόμμα θα επανεξετάσει εν καιρώ το ζήτημα».
Όπως και έγινε 4 χρόνια μετά, από την 9η Ολομέλεια του Κόμματος το 1958.
25 – 7 – 1967
Πεθαίνει ο ζωγράφος Κωνσταντίνος Παρθένης.
Ο Κ. Παρθένης
Ήταν γιος Έλληνα από τη Μακεδονία, αγγλικής υπηκοότητας και Ιταλίδας. Στην καλλιτεχνική δημιουργία του Κωνσταντίνου Παρθένη διακρίνεται εύκολα μια γόνιμη προσάρτηση σημαντικών κατακτήσεων της τέχνης του παρελθόντος και μια προσωπική αφομοίωση των μεγάλων αναζητήσεων του παρόντος. Για τη νεοελληνική ζωγραφική, το έργο του Παρθένη αποτελεί έναν από τους καθοριστικούς σταθμούς της. Επηρέασε πολλούς Έλληνες καλλιτέχνες της επόμενης γενιάς.
Έργου του Κ. Παρθένη
Στη ζωγραφική, πρώτος του δάσκαλος μπορεί να θεωρηθεί ο Γερμανός καλλιτέχνης Ντόφερμπαχ που είχε γνωρίσει το νεαρό Παρθένη σε κάποια από τις επισκέψεις του στην Αίγυπτο. Λέγεται ότι ο Παρθένης είχε σπουδάσει στη Ρώμη με δάσκαλο τον Τζ. Σκονιαμίλο και ότι συνέχισε τις σπουδές του στην Ακαδημία Καλών Τεχνών και στο Ωδείο της Βιέννης. Στην Ελλάδα ήρθε για πρώτη φορά το 1903, εγκαταστάθηκε στην Κέρκυρα και πολιτογραφήθηκε Έλληνας υπήκοος. Υπήρξε στενός φίλος του Αλέξανδρου Παπαναστασίου και εντάχθηκε από το 1924 στην κίνησή του, εκφράζοντας τις πεποιθήσεις του μέσα από τα έργα: «Η νίκη της δημοκρατίας» ή «Η Κεφαλή της Αθηνάς», που υπήρξε για μεγάλο διάστημα το έμβλημα του κόμματος του Παπαναστασίου.
25 – 7 – 1983
Ο Λουκιανός Κηλαηδόνης διοργανώνει το περίφημο «Πάρτυ στην Βουλιαγμένη», στο οποίο ανταποκρίνονται 70.000 κόσμου. Εμφανίζονται οι Διονύσης Σαββόπουλος, Μαργαρίτα Ζορμπαλά, Βαγγέλης Γερμανός, Γιώργος Νταλάρας, Αφροδίτη Μάνου και Μαντώ.
Ήταν γιος Έλληνα από τη Μακεδονία, αγγλικής υπηκοότητας και Ιταλίδας. Στην καλλιτεχνική δημιουργία του Κωνσταντίνου Παρθένη διακρίνεται εύκολα μια γόνιμη προσάρτηση σημαντικών κατακτήσεων της τέχνης του παρελθόντος και μια προσωπική αφομοίωση των μεγάλων αναζητήσεων του παρόντος. Για τη νεοελληνική ζωγραφική, το έργο του Παρθένη αποτελεί έναν από τους καθοριστικούς σταθμούς της. Επηρέασε πολλούς Έλληνες καλλιτέχνες της επόμενης γενιάς.
Έργου του Κ. Παρθένη
Στη ζωγραφική, πρώτος του δάσκαλος μπορεί να θεωρηθεί ο Γερμανός καλλιτέχνης Ντόφερμπαχ που είχε γνωρίσει το νεαρό Παρθένη σε κάποια από τις επισκέψεις του στην Αίγυπτο. Λέγεται ότι ο Παρθένης είχε σπουδάσει στη Ρώμη με δάσκαλο τον Τζ. Σκονιαμίλο και ότι συνέχισε τις σπουδές του στην Ακαδημία Καλών Τεχνών και στο Ωδείο της Βιέννης. Στην Ελλάδα ήρθε για πρώτη φορά το 1903, εγκαταστάθηκε στην Κέρκυρα και πολιτογραφήθηκε Έλληνας υπήκοος. Υπήρξε στενός φίλος του Αλέξανδρου Παπαναστασίου και εντάχθηκε από το 1924 στην κίνησή του, εκφράζοντας τις πεποιθήσεις του μέσα από τα έργα: «Η νίκη της δημοκρατίας» ή «Η Κεφαλή της Αθηνάς», που υπήρξε για μεγάλο διάστημα το έμβλημα του κόμματος του Παπαναστασίου.
25 – 7 – 1967
Πεθαίνει ο ζωγράφος Κωνσταντίνος Παρθένης.
Ο Κ. Παρθένης
Ήταν γιος Έλληνα από τη Μακεδονία, αγγλικής υπηκοότητας και Ιταλίδας. Στην καλλιτεχνική δημιουργία του Κωνσταντίνου Παρθένη διακρίνεται εύκολα μια γόνιμη προσάρτηση σημαντικών κατακτήσεων της τέχνης του παρελθόντος και μια προσωπική αφομοίωση των μεγάλων αναζητήσεων του παρόντος. Για τη νεοελληνική ζωγραφική, το έργο του Παρθένη αποτελεί έναν από τους καθοριστικούς σταθμούς της. Επηρέασε πολλούς Έλληνες καλλιτέχνες της επόμενης γενιάς.
Έργου του Κ. Παρθένη
Στη ζωγραφική, πρώτος του δάσκαλος μπορεί να θεωρηθεί ο Γερμανός καλλιτέχνης Ντόφερμπαχ που είχε γνωρίσει το νεαρό Παρθένη σε κάποια από τις επισκέψεις του στην Αίγυπτο. Λέγεται ότι ο Παρθένης είχε σπουδάσει στη Ρώμη με δάσκαλο τον Τζ. Σκονιαμίλο και ότι συνέχισε τις σπουδές του στην Ακαδημία Καλών Τεχνών και στο Ωδείο της Βιέννης. Στην Ελλάδα ήρθε για πρώτη φορά το 1903, εγκαταστάθηκε στην Κέρκυρα και πολιτογραφήθηκε Έλληνας υπήκοος. Υπήρξε στενός φίλος του Αλέξανδρου Παπαναστασίου και εντάχθηκε από το 1924 στην κίνησή του, εκφράζοντας τις πεποιθήσεις του μέσα από τα έργα: «Η νίκη της δημοκρατίας» ή «Η Κεφαλή της Αθηνάς», που υπήρξε για μεγάλο διάστημα το έμβλημα του κόμματος του Παπαναστασίου.
1967
Πεθαίνει ο ζωγράφος Κωνσταντίνος Παρθένης.
Ο Κ. Παρθένης
Ήταν γιος Έλληνα από τη Μακεδονία, αγγλικής υπηκοότητας και Ιταλίδας. Στην καλλιτεχνική δημιουργία του Κωνσταντίνου Παρθένη διακρίνεται εύκολα μια γόνιμη προσάρτηση σημαντικών κατακτήσεων της τέχνης του παρελθόντος και μια προσωπική αφομοίωση των μεγάλων αναζητήσεων του παρόντος. Για τη νεοελληνική ζωγραφική, το έργο του Παρθένη αποτελεί έναν από τους καθοριστικούς σταθμούς της. Επηρέασε πολλούς Έλληνες καλλιτέχνες της επόμενης γενιάς.
Έργου του Κ. Παρθένη
Στη ζωγραφική, πρώτος του δάσκαλος μπορεί να θεωρηθεί ο Γερμανός καλλιτέχνης Ντόφερμπαχ που είχε γνωρίσει το νεαρό Παρθένη σε κάποια από τις επισκέψεις του στην Αίγυπτο. Λέγεται ότι ο Παρθένης είχε σπουδάσει στη Ρώμη με δάσκαλο τον Τζ. Σκονιαμίλο και ότι συνέχισε τις σπουδές του στην Ακαδημία Καλών Τεχνών και στο Ωδείο της Βιέννης. Στην Ελλάδα ήρθε για πρώτη φορά το 1903, εγκαταστάθηκε στην Κέρκυρα και πολιτογραφήθηκε Έλληνας υπήκοος. Υπήρξε στενός φίλος του Αλέξανδρου Παπαναστασίου και εντάχθηκε από το 1924 στην κίνησή του, εκφράζοντας τις πεποιθήσεις του μέσα από τα έργα: «Η νίκη της δημοκρατίας» ή «Η Κεφαλή της Αθηνάς», που υπήρξε για μεγάλο διάστημα το έμβλημα του κόμματος του Παπαναστασίου.
24 – 7 – 1929
Δημοσιεύεται έκκληση της Βαλκανικής Κομμουνιστικής Ομοσπονδίας για την ενίσχυση του ελληνικού λαού στην πάλη του κατά του Ιδιωνύμου.
Το πρωτοσέλιδο του «Ριζοσπάστη» με την έκκληση της Βαλκανικής Κομμουνιστικής Ομοσπονδίας
24 – 7 – 1934
Δημοσιεύεται ο πεντάχρονος απολογισμός του Ιδιωνύμου: Επί κυβέρνησης Ε. Βενιζέλου δολοφονήθηκαν 27 εργάτες και αγρότες, συνελήφθησαν 13.050, από τους οποίους οι 2.400 καταδικάστηκαν συνολικά σε 2.054 χρόνια φυλακής και 884 χρόνια εξορίας.
Συλλήψεις με βάση το «Ιδιώνυμο» του Ελ. Βενιζέλου 1929
Στον πειθαρχικό ουλαμό Καλπακίου στάλθηκαν 120 κομμουνιστές φαντάροι. Επί κυβέρνησης Κ. Τσαλδάρη δολοφονήθηκαν 10 εργάτες και αγρότες, συνελήφθησαν 3.725, από τους οποίους οι 785 καταδικάστηκαν συνολικά σε 570 χρόνια φυλακής και 436 χρόνια εξορίας.
Στο Καλπάκι στάλθηκαν 54 φαντάροι. Βασανίστηκαν επίσης 300 πολίτες, τραυματίστηκαν 305, απαγορεύτηκαν 160 συγκεντρώσεις, διαλύθηκαν βίαια άλλες 128, ενώ έγιναν και 138 επιδρομές σε γραφεία σωματείων, τυπογραφεία, κλπ.
24 – 7 – 1953
Αρχίζει στο διαρκές στρατοδικείο Αθηνών η δίκη του Νίκου Πλουμπίδη. Μαζί του δικάστηκε ερήμην σύσσωμη σχεδόν η ηγεσία του ΚΚΕ και μια σειρά άλλα στελέχη.
Ο Ν. Πλουμπίδης κατά την διάρκεια της δίκης του
Παρά τη προσπάθεια των Αρχών να εκμεταλλευτούν την άδικη κατηγορία του Κόμματος και να αξιοποιήσουν τη δίκη εναντίον του, ο Πλουμπίδης παρέμεινε αταλάντευτος, υπερασπιζόμενος το ΚΚΕ και δίνοντας ένα υπέροχο παράδειγμα ήθους, αρετής και αυτοθυσίας. Στην απολογία του, τόνισε μεταξύ άλλων:
«Η υπόθεσις που δικάζεται δεν είναι υπόθεσις κοινή. Δεν είναι υπόθεσις κατασκοπίας, αλλά υπόθεσις πολιτική. Είναι υπόθεσις ιδεολογική. Δεν δικάζετε τον Πλουμπίδη σαν δράστη του άλφα ή βήτα εγκλήματος, αλλά τον δικάζετε σαν κομμουνιστή ηγέτη… Κατά την προετοιμασία της δίκης, οι αντικομμουνιστικοί κύκλοι και οι εχθροί του Λαού προσεπάθησαν με κάθε μέσο να δυσφημίσουν το ΚΚΕ και τους ηγέτες του…Επειδή δεν μπορούν να σταματήσουν την ανάπτυξη του ΚΚ, πάνε να βρουν στοιχεία για να το μειώσουν στα μάτια του Λαού και να το συκοφαντήσουν. Γι’ αυτό γίνεται η σημερινή δίκη… Οι κομμουνισταί δεν είναι κατάσκοποι, γιατί οι κατάσκοποι αγοράζονται και πωλούνται, ενώ οι κομμουνισταί, ενώ μπορούν με μια δήλωση να σωθούν, δεν προδίδουν την ιδεολογία τους…Σήμερα, κύριοι, δε δικάζετε άτομα. Δικάζετε το ΚΚΕ. Και επ’ αυτού δηλώνω, παρόλο ότι σήμερα όχι μόνο δεν έχω την τιμή να εκπροσωπώ το Κόμμα μου, αλλά έχω και πολεμική εναντίον μου, δηλώνω, ότι αναλαμβάνω πλήρως τις ευθύνες για την πολιτική του Κόμματός μου… Ματαιοπονείτε, αν πιστεύετε ότι θα με κάνετε να στραφώ ενάντια στο Κόμμα μου».
24 – 7 – 2013
Πεθαίνει ο συνθέτης Νίκος Μαμαγκάκης.
Ο Νίκος Μαμαγκάκης
Καταγόταν από οικογένεια λαϊκών μουσικών. Σπούδασε αρχικά στη Φιλαρμονική Ρεθύμνου και στο Ελληνικό Ωδείο στην Αθήνα (1947-1953). Το 1957 συνέχισε με γερμανική υποτροφία στην Ανωτάτη Μουσική Σχολή στο Μόναχο με τους Ορφ και Γκέντσμερ.
Μεταξύ των κυριότερων έργων του συγκαταλέγονται τα ακόλουθα: «Μουσική για τέσσερις πρωταγωνιστές» (1959-60) για 4 φωνές και 10 όργανα πάνω σ’ ένα κείμενο του Καζαντζάκη, «Κατασκευές» για φλάουτο και κρουστά (1960), «Συνδυασμοί» (1961) για έναν εκτελεστή κρουστών και ορχήστρα, «Γλωσσικά σύμβολα» (1961 62) για σοπράνο, μπάσο και μεγάλη ορχήστρα, «Κασσάνδρα» για σοπράνο και 6 όργανα (1963).
Το 1972 (παραγγελία των Ολυμπιακών Αγώνων του Μονάχου) γράφει τον «Κυκεώνα». Ανάλογο είναι και το έργο του «Μουσική» για πιάνο και οργανικό σύνολο. Έγραψε μουσική για δεκάδες ελληνικές ταινίες καθώς και κύκλους τραγουδιών όπως το «Κέντρο Διερχομένων», «11 Λαϊκά τραγούδια». Έγραψε μουσική για την ταινία «Φέλιξ Κρυυλ» του Τόμας Μαν, και για την διεθνώς επιτυχημένη σειρά του Εντγκαρ Ράις ΗΕΙΜΑΤ Ι,ΙΙ,ΙΙΙ (56 ώρες φιλμ), με πάνω από 20 ώρες μουσικής η οποία έκανε την πρεμιέρα της στην όπερα του Μονάχου το 1992.
Στα μέσα της δεκαετίας του ’80 παρουσιάζει δύο όπερες την «Οδύσσεια» και τον «Ερωτόκριτο». Στα έργα του περιλαμβάνονται επίσης: «Σκλάβοι πολιορκημένοι» (1973), κύκλος τραγουδιών σε ποίηση Κώστα Βάρναλη, «Ο κύκλος με την κιμωλία», Μπρεχτ – Ιάκωβος Καμπανέλλης (1974), «Ο Νέος Ερωτόκριτος» (Π. Πρεβελάκης. 1972 και 1975/76), «Λαϊκή λειτουργία» (1976), λαϊκή όπερα, «Εγκώμιο στο Νίκο Σκαλκώτα», για σόλο κλαρινέτο (1978), «Ερωφίλη», λαϊκή όπερα (νέα σύνθεση, 1980), «Κέντρο διερχομένων» (1982), κύκλος τραγουδιών σε ποίηση Γιώργου Ιωάννου, «Οδύσσεια» (1982-1984), του Νίκου Καζαντζάκη, όπερα.
Πηγή : ALT.GR
22 – 7 – 2018
Πεθαίνει ο σπουδαίος Έλληνας ποιητής, στιχουργός και πεζογράφος Μάνος Ελευθερίου.
Ο Μάνος Ελευθερίου
Ο πατέρας του ήταν ναυτικός. Σε ηλικία 14 ετών ήρθε με την οικογένειά του από τη Σύρο στην Αθήνα και τα πρώτα επτά χρόνια έμειναν στο Χαλάνδρι. Το 1960 μετακόμισαν οικογενειακώς στο Νέο Ψυχικό.
Το 1955 γνωρίστηκε με τον Άγγελο Τερζάκη, ο οποίος τον ώθησε να παρακολουθήσει μαθήματα στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου ως ακροατής. Το 1956 γράφτηκε στο τμήμα θεάτρου της Σχολής Σταυράκου με καθηγητές τον Χρήστο Βαχλιώτη, τον Γιώργο Θεοδοσιάδη και τον Γρηγόρη Γρηγορίου.
Φωτογραφικό πορτρέτο του Μάνου Ελευθερίου
Το 1960 στα Ιωάννινα, όπου βρέθηκε για να υπηρετήσει τη στρατιωτική του θητεία, άρχισε να γράφει θεατρικά έργα και ποιήματα. Το 1962 δημοσίευσε την πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο «Συνοικισμός».
Την ίδια εποχή έγραψε τους πρώτους στίχους, ανάμεσα στους οποίους ήταν και «Το τρένο φεύγει στις 8.00», που αργότερα μελοποίησε ο Μίκης Θεοδωράκης.
Το 1964 κάνει το ντεμπούτο του στην ελληνική δισκογραφία. Συνεργάστηκε με τον συνθέτη Χρήστο Λεοντή, καθώς και τον Μίκη Θεοδωράκη. Τα συγκεκριμένα τραγούδια πρωτοκυκλοφόρησαν το 1970 στο Παρίσι.
Συνεργάστηκε με τον Δήμο Μούτση («Άγιος Φεβρουάριος», 1971) και με τον Γιάννη Μαρκόπουλο στο δίσκο «Θητεία», του οποίου η ηχογράφηση άρχισε το Νοέμβρη του 1973, διακόπηκε από τα γεγονότα του Πολυτεχνείου και τελικά κυκλοφόρησε το 1974, με τη Μεταπολίτευση.
Κατά καιρούς είχε συνεργαστεί σχεδόν με όλους τους Έλληνες συνθέτες, όπως με τον συνθέτη Σταύρο Κουγιουμτζή και τον τραγουδιστή Γιώργο Νταλάρα καθώς και με τον Θανάση Γκαϊφύλλια στην «Ατέλειωτη Εκδρομή», τον Μάνο Χατζιδάκι, τον Θάνο Μικρούτσικο, τον Γιάννη Σπανό, τον Γιώργο Ζαμπέτα, τον Σταμάτη Κραουνάκη, τον Λουκιανό Κηλαηδόνη, τον Γιώργο Χατζηνάσιο, τον Αντώνη Βαρδή και πολλούς άλλους.
Παράλληλα, έγραφε και εικονογραφούσε παραμύθια για παιδιά και επιμελήθηκε την έκδοση λευκωμάτων με θέμα τη Σύρο: «Ενθύμιον Σύρας», «Θέατρο στην Ερμούπολη», κ.ά.
Τη δεκαετία του ’90 αρθρογραφούσε και συγχρόνως έκανε ραδιοφωνικές εκπομπές στον «Αθήνα 9,84» και στο «Δεύτερο Πρόγραμμα». Το 1994 εξέδωσε την πρώτη του νουβέλα, με τίτλο «Το άγγιγμα του χρόνου».
Το 2004 δημοσίευσε το πρώτο του μυθιστόρημα («Ο Καιρός των Χρυσανθέμων») που τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας 2005. Το 2013, ο Μάνος Ελευθερίου βραβεύθηκε για τη συνολική προσφορά του από την Ακαδημία Αθηνών.
Η πλούσια εργογραφία του Μάνου Ελευθερίου περιλαμβάνει ποιητικές συλλογές, διηγήματα, μία νουβέλα, δύο μυθιστορήματα και περισσότερα από 400 τραγούδια.
ο Αμερικανός δημοσιογράφος και συγγραφέας Έρνεστ Χέμινγουεϊ (Ernest Miller Hemingway).
Έρνεστ Χέμινγουεϊ
Είναι ένας από τους σημαντικότερους και διασημότερους Αμερικανούς συγγραφείς του 20ού αιώνα, που με τη ζωή, αλλά και τον τραγικό θάνατο του δημιούργησε ένα θρύλο.
Το 1918, κατά τη διάρκεια του Μεγάλου Πολέμου, πολεμά εθελοντικά στο ιταλικό μέτωπο και τραυματίζεται βαριά. Επιστρέφοντας στην Αμερική, τον επόμενο χρόνο, γράφει άρθρα για περιοδικά.
Το 1922 καλύπτει δημοσιογραφικά τον ελληνοτουρκικό πόλεμο και ένα χρόνο αργότερα δημοσιεύει στο Παρίσι το πρώτο του βιβλίο: «Τρεις ιστορίες και δέκα ποιήματα». Η ζωή του ήταν ένα ατέλειωτο περιπετειώδες ταξίδι. Από τη Γαλλία στην Ισπανία, από την Ισπανία στην Αφρική, από την Αφρική στην Κούβα.
Ο Έρνεστ Χέμινγουεϊ
Ο δημοκρατικός Χέμινγουεϊ ήταν μια πολυσήμαντη, πληθωρική και υπερβολική προσωπικότητα.
Σε όλους τους τομείς. Στις γυναίκες, στο ποτό, στην αγάπη για τον κίνδυνο, στην προσφορά για τη δημοκρατία, καθιερώνοντας ένα εντελώς προσωπικό του στιλ στην αμερικανική λογοτεχνία. Από τα πιο σημαντικά έργα του είναι: «Αποχαιρετισμός στα όπλα», «Ο γέρος και η θάλασσα», «Για ποιον χτυπά η καμπάνα», «Άνδρες χωρίς γυναίκες». Το 1954 τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας.
Ο Έρνεστ Χέμινγουεϊ
Αναγνωρίζοντας την ανεκτίμητη συνεισφορά του δοξασμένου Κόκκινου Στρατού, έγραψε πολύ χαρακτηριστικά:
«Ο κάθε άνθρωπος, που αγαπά την ελευθερία, χρωστάει τόσα στον Κόκκινο Στρατό, που δε θα μπορούσε να τα ξεπληρώσει ποτέ, με ό,τι κι αν έκανε».
21 – 7 – 1928
Αυτοκτονεί ο ποιητής Κώστας Καρυωτάκης.
Από το 1912 δημοσιεύει ποιήματα σε διάφορα παιδικά περιοδικά. Δεκαεπτά χρονών πηγαίνει στην Αθήνα και γράφεται στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Ο Κώστας Καρυωτάκης
Στα τέλη του 1917 πήρε το πτυχίο του. Στη συνέχεια, επιχείρησε να ασκήσει το δικηγορικό επάγγελμα, αλλά η έλλειψη πελατείας τον ανάγκασε να ζητήσει δημόσιο διορισμό. Έτσι διορίστηκε υπάλληλος και αρχίζουν μεταθέσεις στην επαρχία.
Αισθανόμενος απέχθεια για την κρατική γραφειοκρατία, την καυτηριάζει συχνά. Γνωρίζει έτσι τη μιζέρια και την ανία της και αυτό του στοιχίζει και τον πληγώνει βαθιά.
Το Φλεβάρη του 1919 εκδίδει την πρώτη του ποιητική συλλογή «Ο πόνος των ανθρώπων και των πραγμάτων», ενώ ακολουθούν και οι επόμενες ποιητικές συλλογές. Στο μεταξύ θα γνωριστεί και θα συνδεθεί με την Μαρία Πολυδούρη.
Το Φλεβάρη του 1928 αποσπάται στην Πάτρα και τον Ιούνιο στην Πρέβεζα.
Στις 20 Ιουλίου αποφασίζει να βάλει τέλος στη ζωή του. Αποπειράται να αυτοκτονήσει, πέφτοντας γυμνός στη θάλασσα αλλά δεν τα καταφέρνει. Το πρωί της επομένης, απτόητος, φυτεύει μια σφαίρα στη καρδιά του .
21 – 7 – 1933
Οι εργάτες τριών καπνομάγαζων της Καβάλας κατεβαίνουν σε στάση εργασίας εναντίον των απολύσεων. Η αστυνομία πολιορκεί τους απεργούς και ανοίγει πυρ εναντίον τους, με αποτέλεσμα τον τραυματισμό ενός καπνεργάτη.
Το φύλλο του «Νέου Ριζοσπάστη», με ρεπορτάζ από την απεργία
Την άλλη μέρα σε ένδειξη αλληλεγγύης κατεβαίνουν σε απεργία πάνω από 2.500 καπνεργάτες, ενώ στάση εργασίας πραγματοποιούν και οι επαγγελματίες της πόλης. Την τρίτη μέρα η απεργία των καπνεργατών γενικεύεται. Οι επαγγελματίες της πόλης κηρύσσουν και εκείνοι 24ωρη απεργία σε ένδειξη συμπαράστασης. Το ίδιο και οι λιμενεργάτες. Η πόλη στρατοκρατείται.
Το πρωτοσέλιδο του «Νέου Ριζοσπάστη» της Κυριακής 23 Ιούλη, με ρεπορτάζ από την Γενική απεργία
Εκδηλώσεις αλληλεγγύης πραγματοποιούνται στο μεταξύ σε όλη την Ελλάδα. Κατόπιν αυτών, οι καπνέμποροι αναγκάστηκαν τελικά να κάνουν δεκτά όλα τα αιτήματα των απεργών, ενώ η σύμβαση που υπογράφτηκε εφαρμόστηκε στη συνέχεια και στα υπόλοιπα καπνεργατικά κέντρα της χώρας.
Το πρωτοσέλιδο του «Νέου Ριζοσπάστη» της Δευτέρας 24 Ιούλη, που καταγράφει την κλιμάκωση του αγώνα των καπνεργατών και του λαού .
21 – 7 – 1965
Ενώ οι λαϊκές κινητοποιήσεις κατά των ανακτόρων («κίνημα των 70 ημερών» – «Ιουλιανά») κορυφώνονται, η αστυνομία δολοφονεί τον φοιτητή Σωτήρη Πέτρουλα, ηγετικό στέλεχος του φοιτητικού κινήματος και της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη.
Ο Σωτήρης Πέτρουλας
Ο Σωτήρης Πέτρουλας δεν ήταν ένας άνθρωπος που βρέθηκε στο λάθος μέρος τη λάθος στιγμή.
Η οικογένειά του ήταν οικογένεια κομμουνιστών πρωτοπόρων αγωνιστών, που έδρασαν στις γραμμές του ΕΑΜ, του ΕΛΑΣ και του ΔΣΕ.
Συνολικά 31 μέλη της οικογένειας Πέτρουλα δολοφονήθηκαν την επταετία ’43 – ’50.
Η κηδεία του Σωτ. Πέτρουλα, μετατράπηκε σε διαδήλωση
Ο Σωτήρης ήταν ο μοναδικός που θάφτηκε, οι υπόλοιποι χώθηκαν σε λάκκους.
Γεννήθηκε το 1942, στην Οίτυλο της Μάνης, αλλά μεγάλωσε στην Αθήνα, όπου υποχρεώθηκε να καταφύγει η οικογένειά του το ’46, για να γλυτώσει από τις αντικομμουνιστικές συμμορίες που δρούσαν στο πλευρό του αστικού κράτους. Ήταν πάντα πρώτος στο σχολείο, στη δουλειά και στον αγώνα.
20 – 7 – 1914
Γεννιέται στο Παλιοζογλώπι του Δήμου Ιτάμου στα Αγραφα της Καρδίτσας ο Χαρίλαος Φλωράκης. Το 1929 γίνεται μέλος της ΟΚΝΕ. Το 1933 μπαίνει στη Σχολή Τηλεγραφητών των ΤΤΤ (Τηλεγραφίας – Ταχυδρομείων – Τηλεφωνίας).
Ο Χαρίλαος Φλωράκης
Όντας σπουδαστής κηρύσσεται η μεγάλη απεργία των «Τριατατικών». Οι σπουδαστές απεργούν μαζί με τους εργαζόμενους και ο Χαρίλαος εκλέγεται στην Επιτροπή Αγώνα. Αργότερα, θα συγκροτηθεί Σύλλογος Σπουδαστών των ΤΤΤ, στον οποίο εκλέγεται και γραμματέας. Το 1934 προσλαμβάνεται ως τηλεγραφητής στην ΤΤΤ. Αρχίζει μια απίστευτη περιπλάνηση «μεταθέσεων» από πόλη σε πόλη, εξαιτίας της συνδικαλιστικής του δράσης. Σε όποια πόλη και αν βρεθεί, θα επιδιώξει και θα έχει σύνδεση με πυρήνες παράνομων κομμουνιστών.
Ο Χαρίλαος Φλωράκης στην Καρδίτσα
Μετά την κήρυξη του πολέμου ο Χ. Φλωράκης στέλνεται στο μέτωπο.
Τη νύχτα της 27ης προς 28η του Οκτώβρη είναι βάρδια στο κεντρικό τηλεγραφείο. Από τις μηχανές που δούλευε πέρασαν τα πρώτα τηλεγραφήματα για την κήρυξη του πολέμου. Την επομένη το πρωί κατατάχτηκε μαζί με τα δύο του αδέλφια.
Στις αρχές του Ιούνη του 1941 γίνεται μέλος του ΚΚΕ, το Μάη του 1942 περνάει στην παρανομία και το Δεκέμβρη του ίδιου έτους ανεβαίνει στο βουνό. Το 1943-1945 αναλαμβάνει, διαδοχικά, λοχαγός και ταγματάρχης του ΕΛΑΣ, παίρνει μέρος στο Δεκέμβρη του 1944 και τον Οκτώβρη του 1945 συλλαμβάνεται.
Το Γενάρη του 1946 αμνηστεύεται από την κυβέρνηση Σοφούλη και το Δεκέμβρη ανεβαίνει στο βουνό, στο Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας.
Ο Διαμαντής μαζί με τον Χαρίλαο Φλωράκης
Συμμετέχει σε δεκάδες μάχες, επικεφαλής στρατιωτικών ομάδων του Δημοκρατικού Στρατού. Ορίζεται στην αρχή αντισυνταγματάρχης και το Νοέμβρη του ’48 υποστράτηγος του Δημοκρατικού Στρατού.
Την άνοιξη του 1949 αναδεικνύεται αναπληρωματικό μέλος της ΚΕ και στη συνέχεια τακτικό μέλος της ΚΕ του Κόμματος. Το Σεπτέμβρη περνάει στην ΕΣΣΔ, όπου φοιτά και ολοκληρώνει τις σπουδές του στη Στρατιωτική Ακαδημία Φρούνζε.
Ο Χαρίλαος Φλωράκης με τον επιτελάρχη του στην 1η Μεραρχία του ΔΣΕ Αλέκο Παπαγεωργίου, στο ελεύθερο Καρπενήσι
Στις 5 του Απρίλη του 1954 επιστρέφει παράνομα στην Ελλάδα. Συλλαμβάνεται στις 27 του Ιούλη, ενώ το Μάη του 1960 ξεκινά έπειτα από αρκετές αναβολές η μεγάλη δίκη του στο στρατοδικείο. Στις 20 του Απρίλη 1966 αποφυλακίζεται με όρους. Συλλαμβάνεται και πάλι ανήμερα του Απριλιανού πραξικοπήματος και εξορίζεται μέχρι και την άνοιξη του 1971.
Μετά τη διάσπαση του Κόμματος, ο Χαρίλαος συμμετέχει και συμβάλλει αποφασιστικά στη μάχη για την επικράτηση των αποφάσεων της 12ης Ολομέλειας. Τον Ιούνη του 1972, η 16η Ολομέλεια τον εκλέγει μέλος του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. Στη 17η Ολομέλεια, το Δεκέμβρη, εκλέγεται Πρώτος Γραμματέας της ΚΕ του Κόμματος.
Ο Χαρίλαος Φλωράκης όταν επέστρεψε στην Ελλάδα
Στο 9ο Συνέδριο του Κόμματος το 1973 επανεκλέγεται Α΄ Γραμματέας της ΚΕ. Τον Αύγουστο του 1974, πριν τη νομιμοποίηση του Κόμματος, ο Χ. Φλωράκης έρχεται στην Ελλάδα. Στην πρώτη μεταπολιτευτική συνέντευξή του, απαντώντας στις – συνήθεις τότε – προβοκάτσιες περί «ΚΚΕ εξωτερικού» είπε στον Κρις Γουντχάουζ: «Κύριε Γουντχάουζ, εγώ είμαι του …εσωτερικού του εσωτερικού. Όταν έγινε η διάσπαση του ΚΚΕ, από την οποία προέκυψε το λεγόμενο ΚΚΕ (Εσωτερικού), εγώ προσωπικά βρισκόμουν στο …εσωτερικό του εσωτερικού – δηλαδή εξόριστος στο Παρθένι της Λέρου. Όπως και εκατοντάδες άλλοι σύντροφοι που βρίσκονται σήμερα στο ΚΚΕ, που εσείς το χαρακτηρίζετε ως ΚΚΕ εξωτερικού».
Στο 10ο Συνέδριο του Κόμματος (1978), στο 11ο (1982) και στο 12ο (1987) ο Χαρίλαος επανεκλέγεται ΓΓ της ΚΕ. Το 1989, μια χρονιά γεμάτη από γεγονότα και σημαντικές εξελίξεις τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και σε διεθνές επίπεδο.
Ο Απόστολος Γκρόζος ανάμεσα στον Χαρίλαο Φλωράκη και τον Κώστα Λουλέ
Στην Ελλάδα, υπό το βάρος των πολιτικοοικονομικών σκανδάλων εκείνης της εποχής και με βάση τα εκλογικά αποτελέσματα δύο εκλογικών αναμετρήσεων, από τις οποίες δεν προέκυψε αυτοδύναμη κυβέρνηση, ορκίζονται διαδοχικά η κυβέρνηση Τζαννετάκη και η κυβέρνηση Ζολώτα. Στο μεταξύ, οι εξελίξεις στις σοσιαλιστικές χώρες αποκτούν δραματικό χαρακτήρα, αφού τίθεται σε εφαρμογή το σχέδιο των ανατροπών. Το καλοκαίρι (11 του Ιούλη) σε Ολομέλεια της ΚΕ ο Χ. Φλωράκης κρίνει πως ήρθε το πλήρωμα του χρόνου για αλλαγή του Γραμματέα του Κόμματος. Ο ίδιος εκλέγεται Πρόεδρος της ΚΕ του ΚΚΕ.
Το Φλεβάρη του 1991 πραγματοποιείται το 13ο Συνέδριο του Κόμματος, που οδήγησε στη διάσπαση του Κόμματος, που προκάλεσε η φραξιονιστική ομάδα στελεχών, η οποία έφυγε από το ΚΚΕ προς το ΣΥΝ. Το 14ο Συνέδριο (Δεκέμβρης) είναι το Συνέδριο της Ανασυγκρότησης. Το Κόμμα πάλεψε και κατάφερε να σταθεί όρθιο.
Ο Χ. Φλωράκη σε συγκέντρωση του ΚΚΕ στο Σπόρτιγκ 9-9-1991
Στο 14ο Συνέδριο, το ΚΚΕ επαναεπιβεβαιώνει τις αρχές του: Το σεβασμό του Καταστατικού του, τη διεθνιστική αλληλεγγύη του, τον επαναστατικό χαρακτήρα του, τη στρατηγική των συμμαχιών και των ανοιγμάτων, τον ταξικό χαρακτήρα του και γενικά την προσήλωσή του στις αγωνιστικές παραδόσεις του και στα ιδανικά του. Ο ρόλος του Χ. Φλωράκη και στη διάσωση του ΚΚΕ και στην ανασυγκρότησή του και στην επιστροφή στις αρχές του υπήρξε αποφασιστικός.
Όλα τα χρόνια που ακολούθησαν, ο Χαρίλαος Φλωράκης συνέχισε να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή. Με το κύρος που διέθετε στην ελληνική κοινωνία και την πείρα του, με το πείσμα του και το σοφό του λόγο, παρέμεινε πάντοτε στήριγμα για ολόκληρο το Κόμμα και σε κάθε του επιλογή. Δεκάδες και εκατοντάδες ήταν οι συναντήσεις που είχε με φορείς, με κατοίκους περιοχών, με οργανώσεις εργαζομένων, με νέους και με νέες. Ο λόγος του, πάντα μεστός και ουσιαστικός, αποτέλεσε σε όλες τις περιπτώσεις παρέμβαση – ύμνο για την πίστη στο Κόμμα, στην υπόθεση της εργατικής τάξης και του σοσιαλισμού.
20 – 7 – 1974
Πραγματοποιείται η εισβολή της Τουρκίας στην Κύπρο, με τμήματα του τουρκικού στρατού να αποβιβάζονται στο βόρειο τμήμα του νησιού.
Τουρκικά στρατεύματα αποβιβάζονται στην Κύπρο
Την ίδια μέρα δημοσιεύεται ανακοίνωση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ στην οποία καταγγέλλονταν πως «Το πραξικόπημα της ελληνικής Χούντας στην Κύπρο οδήγησε στην επέμβαση των Τούρκων. Και οι δύο ενέργειες είναι πράξεις που αποβλέπουν στην εξυπηρέτηση του ίδιου σχεδίου του ΝΑΤΟ και των Αμερικανών, του διαμελισμού της Κύπρου και τη μετατροπή της σε αμερικανονατοϊκή βάση».
Βομβαρδισμός σπιτιών από τις τουρκικές δυνάμειςΤουρκικά άρματα μάχης προελαύνουνΚύπριοι στρατιώτες αιχμαλωτίζονται
20 – 7 – 1989
Πεθαίνει
ο ζωγράφος Γιάννης Τσαρούχης.
Ο Γιάννης Τσαρούχης
Η αφετηρία της καλλιτεχνικής δράσης του Γιάννη Τσαρούχη (1910-1989) συνδέεται άρρηκτα με τις πολιτισμικές, κοινωνικοπολιτικές και ιστορικές ζυμώσεις στην Ελλάδα της δεκαετίας του 1930. Η χρονική αυτή περίοδος διακρίνεται για την αναβίωση της λαϊκής και βυζαντινής τέχνης, καθώς και τη θεωρητική ενασχόληση με την έννοια της «ελληνικότητας». Ταυτόχρονα, μεταφέρεται το ενδιαφέρον του εικαστικού κύκλου από τον ακαδημαϊσμό του Μονάχου στα νέα καλλιτεχνικά ρεύματα του Παρισιού.
Ο Ναύτης που διαβάζει, 1981
Από νωρίς ο Γ. Τσαρούχης ανέπτυξε ένα καθαρά προσωπικό ύφος, το οποίο δανειζόταν, επεξεργαζόταν και εξέλισσε στοιχεία ελληνικών και ξένων πολιτιστικών παραδόσεων και εικαστικών ρευμάτων. Τα πορτρέτα και οι μνημειακές φιγούρες, οι παραλλαγές της χρωματικής κλίμακας, η σαφής ροπή προς το ρεαλισμό και η δεξιότητά του να αφαιρεί και να φιλτράρει τα μη ουσιώδη στοιχεία στις συνθέσεις του, αντανακλούν την απαράμιλλη ικανότητα του Γ. Τσαρούχη να επαναπροσδιορίζει και να ερμηνεύει δημιουργικά τα ποικίλα ερεθίσματά του.
Θεατρικό κοστούμι του Γιάννη Τσαρούχη για τη Μαρία Κάλλας στη Μήδεια 1958
Θεωρείται από πολλούς ο γνωστότερος Έλληνας ζωγράφος του 20ού αιώνα. Σίγουρα ήταν μία από τις πιο αξιομνημόνευτες, πολύπλευρες και ισχυρές προσωπικότητες της ελληνικής τέχνης, ανοιχτός στη γνώση. Μοντέρνος και παραδοσιακός, καλλιτέχνης και διανοούμενος, πολυμαθής γνώστης των αρχών που διέπουν την ιστορία, την κοινωνία, τον άνθρωπο και τον πολιτισμό. Γλυκύς και είρων, λιτός και αισθησιακός, συντηρητικός και επαναστάτης, αποτέλεσε ένα από τα πλέον δημιουργικά μέλη της γενιάς του ’30. Το διπλό νήμα, του κοσμοπολιτισμού και της παράδοσης, διαπερνά και χαρακτηρίζει ολόκληρο το έργο του, που διαμορφώνεται από μία εκλεκτική σύνθεση στοιχείων ελληνικών και ευρωπαϊκών, παραδοσιακών και μοντέρνων, υφασμένων γύρω από μιαν αντρική, κυρίως, λαϊκή ανθρωπότητα, η οποία διασχίζει το ζωγραφικό χώρο και τον ιστορικό χρόνο μέσα από διάφορους τρόπους αναπαράστασης.
Πρώτο πορτραίτο της Δέσποινας, 18 χρονών, 1967
Εντύπωση στα έργα του Γ. Τσαρούχη προκαλεί ο ενεργός ρόλος των χρωμάτων, που είναι εκείνα που προετοιμάζουν για τη «μετωπική» επεξεργασία του θέματος. Σε συνδυασμό με τον τρόπο με τον οποίο σχηματίζεται η μορφή πάνω στον καμβά, δίνουν μια εσωστρεφή διάσταση στην περιγραφή των χαρακτηριστικών των προσώπων. Η τελική μορφή παρουσιάζει τη δύναμη του καλλιτέχνη να εκφράσει τις σκέψεις του, αλλά και την ιδεολογική του σχέση με την τέχνη γενικότερα.
Ο ποιητής της Επανάστασης, του έρωτα και της προφητείας
Ο Βλαντιμίρ Βλαντιμίροβιτς Μαγιακόφσκι, γεννημένος στις 19 Ιούλη του 1893 στη Γεωργία, είναι κάτι περισσότερο από ένας ποιητής. Είναι εργάτης της λέξης, αρχιτέκτονας του καινούργιου ανθρώπου και φλογερός υπηρέτης της Οκτωβριανής Επανάστασης.
Ο Μαγιακόφσκι δεν μπήκε στην ποίηση από την πόρτα της τρυφερότητας, την έσπασε με τη γροθιά του.
Μαθητής ακόμα, σχετίζεται με μπολσεβίκους φοιτητές, μελετά τη μαρξιστική βιβλιογραφία, μπαίνει στο Κόμμα και το 1908 εργάζεται στην Επιτροπή Μόσχας. Πιάνεται τρεις φορές για επαναστατική δράση και το 1909 κλείνεται στην απομόνωση των φυλακών Μπουτίρσακα της Μόσχας. Στη φυλακή ξεκινάει να γράφει. Οταν απελευθερώνεται, εντάσσεται και στο κίνημα των Ρώσων φουτουριστών, όχι για να μιμηθεί τις μόδες της Δύσης, αλλά για να διαλύσει την παρακμή και τον ακαδημαϊσμό.
«Χτυπάμε με το πόδι την κοιλιά του χρόνου!» έγραφε το 1912 στο μανιφέστο «Ενα χαστούκι στο γούστο του κοινού». Είναι μόνο 19 ετών και ήδη ορμητικός και ανυποχώρητος, έτοιμος να ανατινάξει την αισθητική των σαλονιών. Απαιτεί την Τέχνη στρατευμένη, δυναμική, ρηξικέλευθη.
Το 1915 γράφει:
«Μεριάστε να διαβώ
έτσι όπως έρχομαι
με τα εικοσιτέσσερά μου χρόνια
δεν είμαι άντρας εγώ,
είμαι ένα σύννεφο με παντελόνια».
Είναι τότε 22 ετών.
Στην περιπέτεια της Οκτωβριανής Επανάστασης
Ο Μαγιακόφσκι δεν τραγούδησε την Επανάσταση εκ των υστέρων. Την προφήτεψε, τη δούλεψε, την έζησε και την πλήρωσε. Μετά το 1917, γίνεται ποιητής – στρατιώτης της σοβιετικής υπόθεσης. Γράφει ποιήματα – προκηρύξεις, σλόγκαν, αφίσες για το κρατικό πρακτορείο Τύπου, ενώ συνεργάζεται με καλλιτέχνες όπως ο Ροντσένκο και ο Λισίτσκι, για να συνδυάσει ποίηση και προπαγάνδα.
Το περίφημο ποίημά του «Ανθρωπος» (1918) είναι ένα ευαγγέλιο του καινούργιου κόσμου. Σε μια εποχή χάους, αυτός προσπαθεί να βρει νόημα. Γίνεται ο ποιητής που δίνει την ψυχή του στο προλεταριάτο, όχι από ρομαντισμό, αλλά από απόφαση. Ταξιδεύει στη Δύση, βλέπει την παρακμή και την εκμετάλλευση και επιστρέφει – όπως λέει – «σαν βολίδα στην ΕΣΣΔ», βέβαιος ότι ο σοσιαλισμός είναι το μέλλον.
Γράφει: «Είμαι ο πρώτος απεσταλμένος μιας νέας χώρας. Την Αμερική τη χωρίζουν απ’ τη Ρωσία 9.000 μίλια κι ένας πελώριος ωκεανός. Τον ωκεανό μπορείς να τον περάσεις σε 5 μέρες. Τη θάλασσα όμως της ψευτιάς και της συκοφαντίας δεν την περνάς έτσι γρήγορα (…) Εκανα ένα σάλτο 7.000 βέρστια μπροστά, μα βρέθηκα 7 χρόνια πίσω. (…) Ο τρόπος που κέρδισες τα εκατομμύριά σου, δεν ενδιαφέρει καθόλου εδώ στην Αμερική. Ολα είναι μπίζνες, όλα επιχείρηση, όλα όσα γεννούν δολάρια. Πήρες ποσοστά από κάποιο ποιητικό σου έργο που έκανε κρότο; Αυτό είναι μπίζνες. Εκλεψες και δεν σ’ έπιασαν; Και αυτό μπίζνες. Τις μπίζνες σού τις μαθαίνουν από τα παιδικάτα σου».
Η ποίησή του εκφράζει πίστη στον θρίαμβο των κομμουνιστικών ιδανικών. Με την επαναστατική στάση του συμβάλλει στη διαμόρφωση μιας νέας ποίησης, γεμάτης με αρώματα αλήθειας, αγνότητας και εκφραστικότητας.
Εγραφε:
«H ποίηση είναι
σαν του ραδίου την παραγωγή.
Για μια και μόνη λέξη
χαλάς και αποβάλλεις
χιλιάδες τόνους λεκτικών μεταλλευμάτων»
Τον Οκτώβρη του 1917, παρακολουθεί από κοντά την περιπέτεια της Επανάστασης. Συμμετέχει σ’ αυτήν με τον τρόπο του, με «στρατευμένα» ποιήματα και δραματικά έργα, την «Ωδή στην Επανάσταση», την «Αριστερή Πορεία» και το «Μυστήριο Μπούφο». Πιστεύει με πάθος στον κομμουνισμό και είναι βέβαιος πως θα αλλάξει την πορεία του κόσμου.
Δημιουργεί ένα πρωτότυπο ποιητικό είδος, που με πολλούς τρόπους επηρεάζει την εξέλιξη της παγκόσμιας ποίησης, από τον Ναζίμ Χικμέτ, τον Λουί Αραγκόν, τον Πάμπλο Νερούδα, τον Γιοχάνες Μπέχερ κ.ά.
Το έργο του δεν είναι απλώς πολιτικό, είναι και γλωσσικά ριζοσπαστικό. Ο Μαγιακόφσκι σπάει τη σύνταξη, επινοεί λέξεις, χρησιμοποιεί την τυπογραφία σαν καμβά. Η ποίησή του είναι κραυγή και σφυγμός – ένας συνδυασμός avant garde και συναισθηματικής έκρηξης. Οποιος τον διαβάζει, ακόμα και σε μετάφραση, νιώθει αυτό το ρεύμα, τη σύγκρουση ανάμεσα στο ατομικό και το συλλογικό, στο πάθος και την ιδεολογία.
Εχει βαθιά πίστη στον Λένιν και γράφοντας το ποίημα «Βλαντιμίρ Ιλιτς Λένιν» αναπλάθει καλλιτεχνικά, πάνω σ’ ένα πλατύ ιστορικό φόντο, τη ζωή και το έργο του ηγέτη της προλεταριακής επανάστασης. Ο Μαγιακόφσκι αναγνωρίζει την τεράστια σημασία της προσωπικότητας του Λένιν, «του ανθρωπινότερου ανθρώπου» και «οργανωτή της νίκης» του προλεταριάτου.
Ο Μαγιακόφσκι δεν ήταν απλώς κομμουνιστής. Ηταν ο καλλιτέχνης που ονειρεύτηκε έναν νέο κόσμο και θεώρησε καθήκον του να βρει τις λέξεις που θα τον περιγράψουν. Στα ποιήματά του η πολιτική είναι κινητήρια δύναμη. Θεωρεί χρέος του να την ανεβάσει στη σκηνή ως πρωταγωνίστρια, με όλη τη φόρα, την τρέλα, το πάθος και την πίστη στην επανάσταση. Aυτή η πίστη που σήμερα έχει αποκτήσει ξανά αξία.
Το έργο του δεν εξαντλείται σε ύμνους προς τη σοβιετική εξουσία (παρόλο που έγραψε και τέτοιους), αλλά συχνά συγκρούεται με τη γραφειοκρατία. Κάνει κριτική. Αμφισβητεί. Κάποια στιγμή, όπως είναι φυσικό, δυσαρεστεί μηχανισμούς και γραφειοκράτες, αφού – όπως λέει κι ο ίδιος – γίνεται «χορταστικά χλευαστικός, ξεδιάντροπος και καυστικός».
Είναι τότε που και η κριτική τον αντιμετωπίζει με καχυποψία.
Ο άνθρωπος πίσω από τον μύθο
Πέρα από την πολιτική, ο Μαγιακόφσκι ήταν και ένας άνθρωπος βαθύτατα τραγικός. Ερωτεύτηκε με τρόπο απόλυτο (ακόμη κι εκεί ανατρεπτικός…), πλήγωσε και πληγώθηκε, έζησε με ένταση. Η Λιλή Μπρικ ήταν ο μεγαλύτερος έρωτας της ζωής του, αλλά εκείνος δεν τα πήγε ποτέ καλά σ’ αυτόν τον τομέα, παραήταν ευαίσθητος για να αντέξει τη σκληρότητα και τις κακουχίες του έρωτα.
Τα πήγαινε καλύτερα με τον αυτοσαρκασμό, προτιμούσε να εκτίθεται, δεν ήταν σοβαροφανής, ήταν μόνο ένας αληθινός, πληγωμένος, παθιασμένος καλλιτέχνης.
Κι εμείς για όλα αυτά τον αγαπάμε, αλλά και για κάτι ακόμα.
Γιατί δεν ήταν ποτέ βολεμένος. Ηταν ανυπόταχτος.
Γιατί τα λόγια του στάζουν ακόμα ζωή, ιδρώτα και αίμα.
Γιατί ήταν ποιητής της επανάστασης, αλλά και της αμφιβολίας.
Γιατί ήξερε να γράφει για την αγάπη όπως ήξερε να γράφει για τον αγώνα.
Γιατί έζησε ως το μεδούλι την αντίφαση του να είσαι καλλιτέχνης σε έναν κόσμο που σε θέλει είτε αδιάφορο, είτε υπηρέτη.
Γιατί ήταν ένας ανατροπέας των ορίων μεταξύ τέχνης και ζωής.
Γιατί έγραφε για μια κοινωνία όπου ο έρωτας, η εργασία, η δημιουργία, η καθημερινότητα θα ήταν όλα εκ νέου σχεδιασμένα.
Και ίσως τελικά τον αγαπάμε, γιατί δεν έπαψε ποτέ να γράφει για εμάς:
«Αν εγώ δεν λάμψω / εσύ πώς θα ξεχωρίσεις στο σκοτάδι;»
Αυτό κάνει σήμερα ο Μαγιακόφσκι. Λάμπει ακόμη. Και μας φωτίζει – όχι σαν άγιος, αλλά σαν μετεωρίτης. Σαν κάποιος που έπεσε απότομα και έσκαψε τον ουρανό.
«Για τον θάνατό μου παρακαλώ να λείψουν τα κουτσομπολιά»
Το 1930, σε ηλικία 36 ετών, ο υμνητής της ζωής, στις 14 Απρίλη, αυτοκτονεί με μια σφαίρα στην καρδιά.
Το γράμμα που αφήνει, ξεκινάει έτσι:
«Σύντροφοι, να μην κατηγορηθεί κανένας για τον θάνατό μου και παρακαλώ να λείψουν τα κουτσομπολιά. Ο μακαρίτης τα απεχθανόταν τρομερά».
Και λίγο πιο κάτω:
«Μαμά, αδερφές και σύντροφοι, συγχωρέστε με – αυτός δεν είναι τρόπος (δεν τον συμβουλεύω σε κανέναν), μα εγώ δεν έχω άλλη διέξοδο.
Λιλή, αγάπα με.
Συντρόφισσα κυβέρνηση, η οικογένειά μου είναι η Λιλή Μπρικ, η μαμά, οι αδερφές και η Βερόνικα Βιτόλντοβνα Πολόνσκαγια.
Αν τους εξασφαλίσεις μια ανεκτή ζωή, ευχαριστώ.
Τα αρχινισμένα ποιήματα δώστε τα στους Μπρικ, αυτοί θα βρουν άκρη.
Ως λένε, το επεισόδιο θεωρείται λήξαν το λοιπόν, η βάρκα του έρωτα στον καθ’ ημέραν βίον έχει συντριφτεί.
Είμαστε πάτσι και πόστα οι δυο μας.
Σε τίποτα δεν ωφελεί των συμφορών, των προσβολών, των αμοιβαίων πόνων η καταγραφή.
Να ‘στε καλά».
Το Κόμμα τον αποχαιρετά με τιμές. Ο Στάλιν λέει αργότερα πως «ο Μαγιακόφσκι είναι και θα παραμείνει ο καλύτερος κι ο πιο ταλαντούχος ποιητής της σοβιετικής εποχής».
Γιατί τον θυμόμαστε σήμερα
Θυμόμαστε σήμερα τον Μαγιακόφσκι, αυτόν τον «νυμφίο του έρωτα, της επανάστασης και του θανάτου», γιατί ήταν ποιητής της φωτιάς, όχι των σαλονιών.
Γιατί έβγαλε την ποίηση από τα βιβλία και την έγραψε στους τοίχους.
Γιατί κάθε του στίχος ήταν μια χειροβομβίδα με μελάνι.
Γιατί σε καιρούς πολιτικής απάθειας, απογοήτευσης και αποϊδεολογικοποίησης, το έργο του λειτουργεί αφυπνιστικά.
Γιατί δεν δίνει οδηγίες, μεταφέρει το πάθος εκείνου που πιστεύει, ακόμα και όταν όλα γύρω του καταρρέουν.
Γιατί έλεγε πως «ούτε μια γκρίζα τρίχα δεν έχω στην ψυχή,
μήτε των γηρατειών τη στοργή!
Μέγας ο κόσμος,
με της φωνής τη δύναμη,
έρχομ’ όμορφος,
στα εικοσιδυό μου χρόνια»
Σε αυτόν ακριβώς τον κόσμο – που πάντα κυνηγά τον εντυπωσιασμό και τη γρήγορη κατανάλωση – ο Μαγιακόφσκι αναδυόμενος από τα ερείπια του σαπισμένου κόσμου της τσαρικής Ρωσίας επαναστάτησε και μας έδειξε πώς να παίρνουμε θέση, πώς να μιλάμε στο όνομα των πολλών, πώς να μην προδώσουμε τη γλώσσα για χάρη της εξουσίας.
«Αν δεν βγαίνετε έξω στους δρόμους και δεν φωνάζετε, η ποίηση πεθαίνει. Αν φοβάστε να λερωθείτε, τότε έχετε ήδη λερωθεί», έλεγε.
Η ποίησή του είναι συγκλονιστικά σημερινή. Διαβάζοντάς την, δεν βλέπεις μόνο έναν ποιητή του 1917. Βλέπεις έναν νέο του σήμερα, του 2025, που παλεύει με τη μοναξιά, την ήττα, την αδικία, την εκμετάλλευση, το ψέμα και μέσα από αυτά εξακολουθεί να φωνάζει:
«Ακούστε! Αν ανάβουν τα αστέρια, είναι γιατί κάποιος τα έχει ανάγκη».
Σχεδόν έναν αιώνα μετά τον θάνατό του, ο Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι παραμένει κάτι παραπάνω από ένας σπουδαίος ποιητής της ρωσικής πρωτοπορίας.
Είναι εμβληματική μορφή της Τέχνης που αρνείται να πεθάνει, της Ποίησης που ξεχειλίζει από οργή, πάθος, ειρωνεία, έρωτα και πολιτική πίστη.
Είναι ο θυελλώδης «ποιητής με την κραυγή», ο πύρινος επαναστάτης με το κοφτερό βλέμμα και τη φωνή – σφυρί που ακόμα αντηχεί.
Παραμένει η φωνή που δεν σταματά να θέτει τα σωστά ερωτήματα: Τι σημαίνει να είσαι ελεύθερος; Τι σημαίνει να παλεύεις για μια ιδέα; Ποιο είναι το τίμημα του να ανήκεις στο μέλλον;
Σήμερα, 19 Ιούλη, θυμόμαστε όχι έναν νεκρό ποιητή, αλλά έναν ζωντανό φάρο της επαναστατικής σκέψης. Τον Μαγιακόφσκι δεν τον αναγνωρίζουμε επειδή τον τιμούν κράτη και εκδότες, αλλά επειδή τον τιμά ο λαός.
Κι επειδή έγραψε:
Δεν ζητούμε το έλεος του χρόνου εμείς.
Ο καθένας από εμάς
Κρατάει στα χέρια του
Τους κινητήριους ιμάντες του σύμπαντος!
Της Σεμίνας ΔΙΓΕΝΗ
Πηγή : Ριζοσπάστης 19 – 20 / 7 – 2025
17 – 7 – 1926
Γεννιέται στο Ναύπλιο από πατέρα δάσκαλο και κόρη παπά ο Νίκος Καρούζος.
Άρχισε σπουδές νομικών και πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας χωρίς να τις ολοκληρώσει.
Ο πατέρας του ενταγμένος στο ΕΑΜ, πήρε μέρος στην Εθνική Αντίσταση και αργότερα υπέστη όλα τα δεινά της περιόδου.
Ο ίδιος ΕΠΟΝίτης τον καιρό του αγώνα, γνώρισε από νωρίς τις εξορίες (Ικαρία, Μακρόνησο).
Πρώτη παρουσία του στη λογοτεχνία το 1949, όταν δημοσίευσε ένα ποίημα στο περιοδικό «Ο Αιώνας μας».
Ο ίδιος σε συνέντευξή του στο «Ρ» είχε πει ότι τα πρώτα του ποιήματα τα είχε στείλει στο περιοδικό της ΕΠΟΝ «Νέα Γενιά», το 1945. Η πρώτη του ποιητική συλλογή ήταν «Η επιστροφή του Χριστού» (1954) και ακολούθησαν «Νέες δοκιμές», «Είκοσι ποιήματα», «Διάλογοι», «Η Ελαφος των άστρων», «Πενθήματα», «Απόγονος της νύχτας», «Αντισεισμικός τάφος», «Ερυθρογράφος» κ.ά.
Για το έργο του «Νεολιθική νυχτωδία στην Κρονστάνδη», τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο το 1989. Επίσης το 1963 τιμήθηκε με το Β΄ Κρατικό Βραβείο των Δώδεκα, ενώ το 1972 μοιράστηκε με τον Μίλτο Σαχτούρη και τον Τάκη Βαρβιτσιώτη, το Εθνικό Βραβείο ποίησης.
Βέβαια όπως για τους περισσότερους ποιητές, ήταν περιπετειώδης ο τρόπος έκδοσης των βιβλίων του.
Για πολλά χρόνια, μέχρι τη δεκαετία του ’70, τα τύπωνε με έξοδα δικά του. Στη συνέχεια, συνέβαλαν η Εγνατία, το “Πολύπλανο”, το “Υψιλον”, ο “Εξάντας”, ο “Ακμων” (μία σημαντική ανθολογία, στα 1981), η “Γοργώ”, η “Εστία”, ο “Καστανιώτης”, ο “Μίμνερμος” και η “Απόπειρα”.
Στα μέσα της δεκαετίας του 1980, οι εκδόσεις Ερατώ, προχώρησαν στην έκδοση των Απάντων του ποιητή, σε τόμους ανάλογα με τη δημιουργική του περίοδο. Εκδόθηκαν η “Πρώτη Εποχή” και η “Δεύτερη Εποχή”.
Μετά το θάνατο του Νίκου Καρούζου, το έργο του εκδίδεται συγκεντρωμένο σε τόμους από τις εκδόσεις Ίκαρος. Έχουν κυκλοφορήσει τα Ποιήματα A΄ και τα Ποιήματα B΄.
Ο Νίκος Καρούζος
17 – 7 – 1935
Πεθαίνει ένας από τους σημαντικότερους συνθέτες της Ελληνικής Εθνικής Σχολής και αξιόλογος ποιητής, ο Αιμίλιος Ριάδης (καλλιτεχνικό ψευδώνυμο που υιοθέτησε ο Αιμίλιος Κούης ή Κου), .
Ο Αιμίλιος Ριάδης
Εργογραφία
Σκηνικά Έργα: “Γαλάτεια”, “Ο πράσινος δρόμος”, “Σαλώμη”, “Εκάβη”, “Ο Ρικές με το τσουλούφι”.
Μουσική Δωματίου: “Νανούρισμα σε λα ελάσσονα”, “Δύο Σονάτες για τσέλο και πιάνο”, “Δύο σονάτες για τέσσερις”, “Δύο κουαρτέτα εγχόρδων”.
Για Ορχήστρα: “Επίκληση στην Ειρήνη”, “Αγροτική Συμφωνία”, “Οι τρεις χοροί ρωμέικοι”, “Εγκώμιο στον Ραβέλ”, “Μακεδονικές Σκιές”.
Θρησκευτικά Χορωδιακά Έργα: “Ιερά Λειτουργία Ιωάννου Χρυσοστόμου”, “Μικρά Δοξολογία”, “Χριστός Ανέστη”, “Ακολουθία της Μεγάλης Παρασκευής
Ο Κολτρέιν θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους τζαζ συνθέτες και σαξοφωνίστες μαζί με τον Κόλμαν Χώκινς, τον Λέστερ Γιανγκ ή τον Σόνι Ρόλινς που επίσης καινοτόμησαν με το παίξιμό τους.
Αν και το πέρασμά του από τη μουσική σκηνή ήταν σύντομο -η προσωπική του καριέρα κράτησε μόλις επτά χρόνια- κατάφερε να αφήσει πίσω του μια πλούσια δισκογραφία, με περισσότερες από 50 ηχογραφήσεις.
Το παίξιμό του αρχικά χαρακτηρίστηκε νεοτερικό, και σταδιακά ξέφυγε από τα όρια του συμβατικού αυτοσχεδιασμού, διχάζοντας κοινό και κριτικούς, ενώ κατά τα τελευταία χρόνια της δημιουργίας και της ζωής του ξεπέρασε τα όρια και πορεύτηκε σε μια σχεδόν μοναχική πορεία θρησκευτικής έκστασης.
Ο Τζον Κολτρέιν με το αγαπημένο του σαξόφωνο
Συνεργάστηκε με τους Ντίζι Γκιλέσπι, Μάιλς Ντέηβις και Τελόνιους Μονκ. Έγραψε μεγάλες επιτυχίες όπως το «A Love Supreme» κ.α.
17 – 7- 1979
Στη Νικαράγουα, με θριαμβευτική προέλαση των κομμουνιστών ανταρτών «Σαντινίστας» στη Μανάγκουα, τερματίζεται η πάλη κατά του καθεστώτος Σομόζα, ο οποίος διαφεύγει στις ΗΠΑ.
Από την είσοδο των «Σαντινίστας» στη Μανάγκουα
17 – 7 – 2012
Πεθαίνει ο ηθοποιός Γιώργος Μούτσιος.
Ο Γιώργος Μούτσιος με τον Μάνο Χατζιδάκι και την Νάνα Μούσχουρη
Σπούδασε μουσική, τραγούδι και θέατρο στο Ελληνικό Ωδείο και στη Βιέννη.
Ο Γ. Μούτσιος το 1951 προσελήφθη στο Εθνικό Θέατρο για το Χορό της σοφόκλειας τραγωδίας «Οιδίπους τύραννος».
Συμμετείχε σε συναυλίες κλασικού τραγουδιού σε ευρωπαϊκές πόλεις και είχε τραγουδήσει τα «Κάρμινα Μπουράνα» στο Φεστιβάλ Αθηνών.
Το 1960, ο Γ. Μούτσιος δίδαξε και τραγούδησε τη μουσική του Μάνου Χατζιδάκι στους αριστοφανικούς «Ορνιθες», που ανέβασε ο Κάρολος Κουν.
Συνεργάστηκε με διαφόρους θιάσους (Εθνικό Θέατρο, Λαμπέτη, Βουγιουκλάκη, Γιούλη, Ρουσσέα κ.ά.) και το 1977 συγκρότησε θίασο με τη σύζυγό του Δέσποινα Νικολαΐδου.
Στο ενεργητικό του είχε 50, περίπου, ταινίες («Η αγνή του λιμανιού», «Θανασάκης ο πολιτευόμενος», «Ο κράχτης», «Θα σε κάνω βασίλισσα»,«Τρούμπα `67», «Κάποτε κλαίνε και οι δυνατοί», «Η επιστροφή της Μήδειας», «Ο αετός των σκλαβωμένων», κ.ά.), την αμερικανική ταινία «Ο λέων της Σπάρτης» και το σήριαλ «Τα παιδιά της Νιόβης».
17 – 7 – 2021
Φεύγει από τη ζωή σε ηλικία 82 ετών η σημαντική εκπρόσωπος του δημοτικού τραγουδιού, Φιλιώ Πυργάκη.
Η Φιλιώ Πυργάκη
Γεννήθηκε στον Ασπρόκαμπο Κορινθίας το 1939 και τραγουδούσε σε πανηγύρια από την ηλικία των 14 ετών, από το 1953.
17 – 7 – 2021
16 – 7 – 1927
Γεννιέται η Ηρώ Κωνσταντοπούλου, ηρωίδα ΕΠΟΝίτισσα.
Γεννημένη από Σπαρτιάτες γονείς, έζησε, με την ελευθερία «ταχυτήτων».
Στα δεκαέξι της χρόνια η Ηρώ οργανώνεται στις τάξεις της ΕΠΟΝ. Πάλεψε με θέρμη για τη λευτεριά, εναντίον της χιτλεροφασιστικής σκλαβιάς.
Με την πολύπλευρη δράση στα γράμματα (μιλούσε γαλλικά, αγγλικά, ιταλικά, γερμανικά), έπαιρνε μέρος σ’ όλες τις εκδηλώσεις, πάντοτε στην πρώτη γραμμή των λαϊκών αγώνων, της πάλης.
Αναδείχτηκε συντόμως ένα από τα κορυφαία μέλη της ΕΠΟΝ. Κι ήταν μοναχοκόρη. Οργάνωνε την πάλη στο σχολείο της μέσα από τις τάξεις της ΕΠΟΝ. Πρώτη στα γράμματα, πρώτη στους αγώνες!
Η Ηρώ Κωνσταντοπούλου
Δύο φορές είχε συλληφθεί, ξυλοκοπηθεί, βασανιστεί.
Στις 16 Ιούλη του 1944 (γενέθλιά της) για πρώτη φορά. Την τρίτη φορά, στις 31 Ιούλη, τα γερμανικά SS τη συλλαμβάνουν. Οι χιτλερικοί, με τα ελληνόφωνα όργανά τους, έσπασαν την πόρτα του σπιτιού της, στην οδό Βεΐκου 57 και την οδήγησαν στο άντρο των βασανιστηρίων της οδού Μέρλιν.
Η Ηρώ φτύνει κατάμουτρα και μπατσίζει τον Έλληνα μεταφραστή. Δε μίλησε. Την έστειλαν στο Χαϊδάρι, στην απομόνωση και σε συνέχεια στο θάλαμο των μελλοθανάτων. Κι απ’ εκεί στο ηρωικό Σκοπευτήριο της Καισαριανής. Ανά πεντάδες μπροστά απ’ τις κάννες των πυροβόλων. Δεκαεφτά σφαίρες καρφώνονται στο κορμί της απ’ τους φασίστες, για τα δεκαεφτά της χρόνια, για «παραδειγματισμό», είπαν οι χιτλερικοί…
«Εσύ δε θα μου πεις ευχαριστώ, / όπως δε λες ευχαριστώ στους χτύπους της καρδιάς σου / που σμιλεύουν το πρόσωπο της ζωής σου. / Όμως εγώ θα σου λέω ευχαριστώ / γιατί γνωρίζω τι σου λέω ευχαριστώ / γιατί γνωρίζω τι σου οφείλω… / Αυτό το ευχαριστώ είναι το τραγούδι μου». (Γιάννης Ρίτσος).
15 – 7 – 1965
Τον Ιούλη του 1965 η ενδοαστική αντιπαράθεση μεταξύ της Ένωσης Κέντρου και της ΕΡΕ κορυφώθηκε, με την πρώτη να έρχεται σε ευθεία ρήξη με το Παλάτι (του οποίου την εύνοια είχε πια χάσει).
«Μήλο της έριδος» υπήρξε το υπουργείο Άμυνας και κατ’ ουσίαν ο έλεγχος του στρατού.
Από τις διαδηλώσεις κατά τα «Ιουλιανά»
Όταν ο Βασιλιάς αρνήθηκε να υπογράψει το διάταγμα με το οποίο ο πρωθυπουργός Γ. Παπανδρέου θα αναλάμβανε και υπουργός Άμυνας, ο τελευταίος παραιτήθηκε (15/7).
Η επέμβαση του Παλατιού πυροδότησε μαζικές λαϊκές αντιδράσεις, που διήρκεσαν 70 ημέρες (έως της 25/9) και καταγράφηκαν στην Ιστορία ως το «κίνημα των 70 ημερών» ή «Ιουλιανά».
Η οργή του κόσμου διοχετεύτηκε σε βολικά για την αστική τάξη “ρυάκια”
Σύμφωνα με το Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ (Β’ τόμος), «το ΚΚΕ [σ.σ. και κατά προέκταση η ΕΔΑ], ακολουθώντας τη γραμμή της “δημοκρατικής ομαλότητας”, με την αναφανδόν υποστήριξη της Ένωσης Κέντρου, στέρησε το κίνημα από έναν ταξικό προσανατολισμό», εγκλωβίζοντας το σε μια «ρεφορμιστική λογική» του «μικρότερου κακού».
15 – 7 – 1974
Εκδηλώνεται χουντικό πραξικόπημα στην Κύπρο. Οι πραξικοπηματίες καταλαμβάνουν την Αρχιεπισκοπή και το ραδιοφωνικό σταθμό της Λευκωσίας, από όπου μεταδίδουν: «Σήμερον την πρωίαν η Εθνική Φρουρά επενέβη διά να σταματήση τον αδελφοκτόνον εμφύλιον πόλεμον. Η Εθνική Φρουρά είναι την στιγμήν αυτήν κυρία της καταστάσεως. Ο Μακάριος είναι νεκρός».
Από το πραξικόπημα
Η χούντα των Αθηνών πανηγυρίζει, αλλά στις 3 μ.μ. όλοι τους παγώνουν. Από έναν μικρό ιδιωτικό ραδιοφωνικό σταθμό της Πάφου ακούγεται: «Ελληνικέ κυπριακέ λαέ! Γνώριμη είναι η φωνή που ακούεις. Γνωρίζεις ποίος σου ομιλεί. Είμαι ο Μακάριος… Δεν είμαι νεκρός, όπως η χούντα των Αθηνών και οι εδώ εκπρόσωποί της θα ήθελαν… Η χούντα δεν πρέπει να περάσει και δε θα περάσει. Νυν υπέρ πάντων ο αγών».
Οι εξελίξεις, ωστόσο, έχουν δρομολογηθεί. Πέντε μέρες μετά, εκδηλώνεται η τουρκική εισβολή.
15 – 7 – 2016
Στις 23:30 τοπική ώρα, εκδηλώνεται πραξικόπημα στην Τουρκία με τους στρατιώτες να βγαίνουν στους δρόμους με άρματα μάχης.
Μοιράσου το…
15 – 7 – 1943
Γεννιέται ο Λουκιανός Κηλαηδόνης, τραγουδοποιός.
Ο Λουκιανός Κηλαηδόνης
Σπούδασε Αρχιτεκτονική στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, καθώς και στο Μετσόβιο Πολυτεχνείο, χωρίς ποτέ να ασκήσει το επάγγελμα του αρχιτέκτονα. Η καλλιτεχνική του καριέρα ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του ’70, όταν γράφει τη μουσική για τη θεατρική παράσταση του έργου της Κωστούλας Μητροπούλου «Η Πόλη μας». Ακολουθεί ο δίσκος «Κόκκινη Κλωστή» σε στίχους Νίκου Γκάτσου.https://youtu.be/egwEA6R8p3c
Το 1973 κυκλοφορούν σε κόκκινο βινύλιο τα «Μικρoαστικά» σε στίχους Γιάννη Νεγρεπόντη, όπου για πρώτη φορά ο Λουκιανός Κηλαηδόνης ερμηνεύει δικές του συνθέσεις. Μια δουλειά – σταθμός στην καλλιτεχνική του πορεία, αλλά και στα μουσικά πράγματα, καθώς τα «Μικροαστικά» πριν εκδοθούν, κυκλοφορούν παράνομα στη διάρκεια της δικτατορίας. Επόμενη δισκογραφική δουλειά του είναι τα «Απλά μαθήματα πολιτικής οικονομίας». Από το 1978 και μέχρι το 1991 κυκλοφορούν πέντε απόλυτα προσωπικοί του δίσκοι.
Παράλληλα, γράφει θεατρική και κινηματογραφική μουσική. Για μια δεκαετία γράφει αποκλειστικά τη μουσική για το «Ελεύθερο Θέατρο» – «Ελεύθερη Σκηνή» και είναι βασικός συνθέτης των παραστάσεων του «Θεσσαλικού Θεάτρου» της πρώτης περιόδου. Συνεργάζεται επίσης με το Εθνικό Θέατρο, με το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, με το Λαϊκό Θέατρο του Λ. Τριβιζά, καθώς και με την παιδική σκηνή της Ξένιας Καλογεροπούλου.
Γράφει μουσική για τις ταινίες: «Οι κυνηγοί» και «Ο θίασος» του Θόδωρου Αγγελόπουλου, «Ελευθέριος Βενιζέλος» του Παντελή Βούλγαρη και «Οι Αθηναίοι» του Βασίλη Αλεξάκη, καθώς και μουσική για πολλές τηλεοπτικές εκπομπές. Το καλοκαίρι του 2006 συνεργάστηκε με την Κρατική Ορχήστρα Ελληνικής Μουσικής (ΚΟΕΜ), πραγματοποιώντας συναυλίες στην Ελλάδα, το εξωτερικό καθώς και στο Ηρώδειο, από όπου προέκυψε ένα διπλό cd με τίτλο «Μ’ Αγιόκλημα και γιασεμιά».
15 – 7 – 1904
Πεθαίνει ο έξοχος Ρώσος πεζογράφος και θεατρικός συγγραφέας Άντον Τσέχοφ.
Ο Άντον Τσέχοφ
Έγινε γρήγορα γνωστός στην Ελλάδα, τόσο με τα διηγήματά του όσο και με τα εξαιρετικά θεατρικά του έργα.
Γεννήθηκε στο Τάγκανροκ της Αζοφικής και ήταν τρίτος γιος ενός μικροεμπόρου και εγγονός ενός δουλοπάροικου που είχε εξαγοράσει την ελευθερία του το 1841.https://youtu.be/YV0DKV9volg
Η τυραννικότητα, ο αλκοολισμός, η θρησκοληψία, η φτώχεια, η εξαθλίωση, σφράγισαν τα παιδικά του χρόνια.
Ο νεαρός Τσέχοφ άρχισε να ερωτοτροπεί με τη λογοτεχνία, που αργότερα θα την ονομάσει ερωμένη του και θα αφήσει τη νόμιμη σύζυγό του, την ιατρική. Στα 1895 ο Τσέχοφ θα αρχίσει την «τετραλογία» του: «Ο γλάρος», «ο Βυσσινόκηπος», «Οι τρεις αδελφές» και «Ο Θείος Βάνιας» θα γραφτούν για να «γράψουν» ιστορία στην ιστορία του θεάτρου.
Η συνδιάσκεψη των μελών της Α’ Διεθνούς στη Φιλαδέλφεια αποφασίζει την διάλυσή της. Η δήλωση της διάλυσης που διαβάστηκε από τα ηγετικά στελέχη της Διεθνούς Ζόργκε και Σπάιερ, έγραφε:
«ΣΥΝΤΡΟΦΟΙ ΕΡΓΑΤΕΣ,
Το Συνέδριο της Διεθνούς, που συνήλθε στη Φιλαδέλφεια, διέλυσε το Γενικό Συμβούλιο της Διεθνούς Ένωσης των Εργατών. Εξωτερική σύνδεση της οργάνωσης δεν υπάρχει πια.
Οι αντιπρόσωποι της Α’ Διεθνούς
“Η Διεθνής πέθανε!”, θ’ αναφωνήσει η αστική τάξη όλων των χωρών και με ειρωνεία ή χαρά θα αναφερθεί στις εργασίες αυτού του συνεδρίου σαν σε μια αναμφισβήτητη απόδειξη της ήττας του εργατικού κινήματος όλου του κόσμου. Ας μην επηρεαστούμε από τις κραυγές των εχθρών μας! Εγκαταλείψαμε την οργάνωση της Διεθνούς για λόγους που έχουν σχέση με την τωρινή πολιτική κατάσταση στην Ευρώπη, αλλά σε αντάλλαγμα βλέπουμε ότι η αρχή της οργάνωσης αναγνωρίζεται και υπερασπίζεται από τους προοδευτικούς εργάτες όλου του πολιτισμένου κόσμου. Ας δώσουμε στους συντρόφους μας εργάτες της Ευρώπης μια ανάπαυλα, για να σταθεροποιήσουν τις θέσεις τους στις ίδιες τους τις χώρες, και θα είναι με βεβαιότητα σε θέση να παραμερίσουν τα εμπόδια που τους χωρίζουν από τους εργάτες άλλων περιοχών του κόσμου.
Σύντροφοι, ασπαστήκατε με ενθουσιασμό και αγάπη την αρχή της Διεθνούς, θα βρείτε τα μέσα για να ευρύνετε τον κύκλο των οπαδών της και χωρίς την ύπαρξη μιας Οργάνωσης, θα βρείτε νέους αγωνιστές που θα εργαστούν για την πραγματοποίηση των σκοπών της ένωσής μας. Οι σύντροφοι της Αμερικής σάς υπόσχονται πως θα υπερασπίσουν και θα διαφυλάξουν με πίστη τις καταχτήσεις της Διεθνούς, σ’ αυτή τη χώρα έως ότου πιο ευνοϊκές συνθήκες θα ενώσουν πάλι τους εργάτες όλων των χωρών στον κοινό αγώνα και έως ότου αντηχήσει πάλι, πιο δυνατά από κάθε άλλη φορά, η έκκληση:
“Προλετάριοι όλων των χωρών ενωθείτε!”».
15 – 7 – 1606
Γεννιέται ο Ρέμπραντ (Χάρμενς βαν Ρέιν – Rembrandt Harmenszoon van Rijn), Ολλανδός ζωγράφος.
Αυτοπροσωπογραφία του Ρέμπραντ
Ήταν το έκτο από τα επτά παιδιά της οικογένειας. Ο πατέρας του είχε έναν μύλο κοντά στο Ρήνο και η μάνα του ήταν κόρη φούρναρη. Ποιος μπορούσε να διανοηθεί ότι αυτό το έκτο παιδί θα γινόταν ένας από τους μεγαλύτερους ζωγράφους και χαράκτες, ένας από τους σημαντικότερους δημιουργούς της Ευρώπης; Η μητέρα του ήταν θρήσκα και του ενέπνευσε από τα πρώτα του χρόνια την αγάπη για τη Βίβλο.
Ρέμπραντ – Άνδρας με το χρυσό κράνος, π. 1650-55
Έτσι, στα εφτά του χρόνια γράφτηκε σ’ ένα σχολείο που έδινε ιδιαίτερη έμφαση στα λατινικά, κάτι που ίσως να σήμαινε ότι οι γονείς του θα ήθελαν ο μικρός να σπουδάσει αργότερα Θεολογία… Στα 14 χρόνια του τέλειωσε το σχολείο αφού είχε γνωρίσει την ιστορία και τον πολιτισμό της Ελλάδας και της Ρώμης. Ο Ρέμπραντ αποφασίζει να αφιερωθεί στη ζωγραφική. Στην αρχή μαθήτευσε στον Γιάκομπ, έναν ζωγράφο που είχε σπουδάσει στη Ρώμη και στη Νάπολη, και γύρω στα 1624 εργάστηκε στο εργαστήρι του Πίτερ Λάσμαν στο Αμστερνταμ, ο οποίος είχε και εκείνος σπουδάσει στη Ρώμη την περίοδο που ο Καραβάτζο εισηγούνταν τον επαναστατικό τρόπο της σκιάς με το chiaro- scouro, δηλαδή φως και η σκιά. Κύριο χαρακτηριστικό των νεανικών έργων του Ρέμπραντ είναι η προτίμησή του στα θρησκευτικά θέματα, όπως είναι ο Τώβιτ και η Αννα.
Ρέμπραντ – Μάθημα ανατομίας του Δρ. Τουλπ, 1632
Αλλά το έργο του «Μάθημα ανατομίας» καθιέρωσε τον Ρέμπραντ οριστικά ως τον καλύτερο προσωπογράφο. Έτσι απέκτησε πολλά χρήματα, με αποτέλεσμα να γίνει συλλέκτης σπάνιων έργων τέχνης. Η επιτυχία στη δουλιά τού έφερε γούρι και στον έρωτα. Στα 1634 παντρεύτηκε την εικοσάχρονη αρχοντοπούλα Σάσκια βαν Ούλεμπουργκ. Η ευτυχία κράτησε λίγο, μονάχα πέντε χρόνια. Από τη στιγμή που ο Ρέμπραντ αγόρασε ένα τεράστιο σπίτι, που σήμερα στεγάζεται το Μουσείο Ρέμπραντ στο Άμστερνταμ, άρχισε σιγά αλλά μεθοδικά η καταστροφή. Έχασε ένα γιο και δυο κόρες και, τέλος, τη γυναίκα του μόλις γέννησε το τελευταίο παιδί τους. Ένα σημαντικό κεφάλαιο στην καλλιτεχνική πορεία του Ρέμπραντ συνθέτουν τα χαρακτικά, που πολλές φορές διαφοροποιούνται από τη ζωγραφική του και θεματικά και από άποψης στιλ. Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι σπουδές γυναικείων γυμνών.
Ρέμπραντ – Δανάη, π. 1636
Σ’ αυτές ο Ρέμπραντ αποφεύγει να ωραιοποιήσει το παραμικρό. Ο μεγαλύτερος ζωγράφος της Ολλανδίας και ένας από τους πιο μεγάλους του κόσμου, ο καλλιτέχνης που μας έδωσε με πληρότητα και ενόραση τα μυστικά της ανθρώπινης ψυχής, που δείχνει τη μέγιστη συμπάθεια για εκείνους που είχαν υποφέρει πολλά, που ήταν άθλιοι και φτωχοί, και είχε τη δυνατότητα να βλέπει πίσω από την επιφάνεια, πέθανε στα 1669 αφήνοντας μια τεράστια κληρονομιά σε όλη την ανθρωπότητα.
Συνέρχεται το Ιδρυτικό Συνέδριο της Β’ Διεθνούς στο Παρίσι (14-20/7/1889), με τη συμμετοχή 400 αντιπροσώπων από 22 χώρες.
Το Συνέδριο υιοθέτησε τους επαναστατικούς σκοπούς της Α’ Διεθνούς, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη συγκρότηση παντού πολιτικών οργανώσεων και κομμάτων της εργατικής τάξης, ενώ έθεσε και μια σειρά άμεσους στόχους πάλης, όπως η κατάκτηση του 8ώρου, η καθιέρωση του καθολικού δικαιώματος της ψήφου, η θέσπιση εργατικής νομοθεσίας, κ.α. Στο θέμα του μιλιταρισμού και του πολέμου, το Συνέδριο του Παρισιού διακήρυξε την κατάργηση των τακτικών στρατών και το γενικό αφοπλισμό των κρατών.
Ο Φρ. Ένγκελς (τέταρτος από αριστερά), μεταξύ των αντιπροσώπων του Συνεδρίου της Β` Διεθνούς, το 1893 στη Ζυρίχη
Ωστόσο, παρά την κυριαρχία των μαρξιστικών ιδεών και αρχών, που αποτυπώθηκε τόσο στις τοποθετήσεις των αντιπροσώπων όσο και στις αποφάσεις του συνεδρίου, η έμφαση στις άμεσες διεκδικήσεις της εργατικής τάξης και η ταυτόχρονη υποτίμηση του «τελικού σκοπού» (δηλαδή της σοσιαλιστικής επανάστασης), άφησε την σφραγίδα της στην ληξιαρχική πράξη γέννησης της νέας Διεθνούς.
14 – 7 – 1918
Γεννιέται ο Σουηδός σκηνοθέτης του θεάτρου και του κινηματογράφου Ινγκμαρ Μπέργκμαν (Ernst Ingmar Bergman). Θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα πρόσωπα του παγκόσμιου κινηματογράφου του 20ού αιώνα.
Ο Ινγκμαρ Μπέργκμαν
«Το να κάνω ταινίες είναι για μένα ένστικτο, μια ανάγκη, όπως η πείνα, η δίψα, ο έρωτας», έλεγε, αν και, μετά την αυτοβιογραφική ταινία «Φάνι και Αλέξανδρος» (1983) και παρά τα τέσσερα «Όσκαρ» που αυτή απέσπασε, δήλωσε ότι εγκαταλείπει τον κινηματογράφο. «Υπόσχεση» που κράτησε, με μια «παρένθεση» το 2003, οπότε γυρίζει το «Saraband», για τη σουηδική τηλεόραση, ως «ελεύθερη συνέχεια» της μίνι σειράς «Σκηνές από ένα γάμο» (1973). Ωστόσο, συνέχιζε να συμμετέχει στη συγγραφή κινηματογραφικών σεναρίων άλλων σκηνοθετών, να γυρίζει ταινίες για την τηλεόραση και να σκηνοθετεί στην άλλη μεγάλη του αγάπη, το θέατρο.
Τα παιδικά του χρόνια – «οδυνηρά και περιπλεγμένα» τα χαρακτήριζε – «σφραγίζονται» από την αυστηρή πειθαρχία του λουθηρανού πάστορα πατέρα του. Ξεκίνησε να σκηνοθετεί φοιτητικές θεατρικές παραστάσεις, σπουδάζοντας Φιλολογία και Καλές Τέχνες στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης. Ανέβασε στα σημαντικότερα θέατρα της Σουηδίας έργα μεγάλων θεατρικών συγγραφέων (Στρίντμπεργκ, Σαίξπηρ, Πιραντέλο, Καμύ, Ουίλιαμς, Ανούιγ, Μπρεχτ, Τσέχοφ, και δικά του).
Από την ταινία του Ινγκμαρ Μπέργκμαν “Φάννυ και Αλέξανδρος” 1982
Επηρεασμένος από τον υπαρξισμό και την ψυχανάλυση, επικεντρώθηκε περισσότερο στο άτομο και όχι στην κοινωνία ή στην ιστορία, αλλά έθεσε ηθικά και φιλοσοφικά προβλήματα, με φόντο την κρίση και παρακμή της αστικής κοινωνίας.
Η πρώτη του ταινία, «Κρίση», γυρίστηκε το 1945. Το 1955 γίνεται γνωστός στην Ευρώπη με την ταινία «Χαμόγελα καλοκαιρινής νύχτας». Η ταινία που τον καταξίωσε ως δημιουργό παγκόσμιας κλίμακας είναι «Η έβδομη σφραγίδα» (1957). Ακολουθούν αριστουργηματικές ταινίες: «Άγριες φράουλες», «Περσόνα», «Κραυγές και ψίθυροι» και δεκάδες άλλες. Το 1976 γύρισε στη Γερμανία «Το αυγό του φιδιού», μια ταινία για την άνοδο του ναζισμού.
Μετά το θάνατο της τελευταίας του συζύγου, Ινγκριντ (1995), έμενε μόνος στο νησί Φουρέ στη Βαλτική, που χρησίμευσε ως ντεκόρ πολλών ταινιών του. Παντρεύτηκε πέντε φορές και απέκτησε εννέα παιδιά. Τιμήθηκε με πολλές διεθνείς διακρίσεις, ενώ το 1978 το Σουηδικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου θεσμοθέτησε βραβείο στο όνομά του
Ο δημιουργός, που από τη 10ετία του ’50 «έστρωσε» το «έδαφος» στο σύγχρονο κινηματογράφο και έκανε σκηνοθέτες όπως ο Γκοντάρ να «υποκλιθούν» στην ιδιοφυΐα του, δήλωνε πριν λίγα χρόνια, αποκαλύπτοντας τη σεμνότητα των μεγάλων δημιουργών: «Ύστερα από 60 χρόνια στον κινηματογράφο δεν μπορώ να εγκαταλείψω τον τρόπο με τον οποίο έχω μάθει να εργάζομαι. Μπορώ όμως να τον βελτιώσω»..!
14 – 7 – 1921
Οι Ιταλοί μετανάστες εργάτες Νίκολα Σάκο και Μπαρτολομέο Βαντσέτι, που είχαν κατηγορηθεί ότι σκότωσαν δύο υπαλλήλους, κατά τη διάρκεια ληστείας ενός καταστήματος υποδημάτων στη Μασαχουσέτη, καταδικάζονται σε θάνατο.
Η κατηγορία ήταν σκηνοθετημένη και στόχο είχε να πλήξει το εργατικό κίνημα των ΗΠΑ, στο οποίο οι δύο πρωτοστατούσαν.
Οι Νίκολα Σάκο και Μπαρτολομέο Βαντσέτι
Όταν στις 22/8/1927 οι Σάκο και Βαντσέτι θα εκτελούνταν, το πρωτοσέλιδο του Ριζοσπάστη έγραφε: «ΤΟ ΕΓΚΛΗΜΑ ΣΥΝΕΤΕΛΕΣΘΗ – Ο ΣΑΚΚΟ ΚΑΙ Ο ΒΑΝΖΕΤΤΙ ΕΔΟΛΟΦΟΝΗΘΗΣΑΝ ΧΘΕΣ ΕΠΙ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΚΑΡΕΚΛΑΣ – ΑΝΤΙΚΡΥΣΑΝ ΜΕ ΚΑΤΑΠΛΗΣΣΟΥΣΑΝ ΨΥΧΡΑΙΜΙΑΝ ΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟΝ – ΕΞΕΓΕΡΣΙΣ ΕΙΣ ΟΛΟΝ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟΝ – ΚΟΛΟΣΣΙΑΙΑΙ ΔΙΑΔΗΛΩΣΕΙΣ».
Το πρωτοσέλιδο του Ριζοσπάστη με την είδηση της εκτέλεσης των Σάκο και Βαντσέτι
14 – 7 – 2003
Πεθαίνει ο Κουβανός κιθαριστής και συνθέτης Κομπάι Σεγκούντο (Máximo Francisco Repilado Muñoz), καλλιτεχνικό ψευδώνυμο του Φρανσίσκο Ρεπιλάδο.
Ο Κομπάι Σεγκούντο
Απέκτησε διεθνή φήμη το 1997 με το άλμπουμ «Μπουένα Βίστα Σόσιαλ Κλαμπ», το οποίο απέσπασε πολλά Γκράμι, ενώ εμφανίστηκε και στην ομώνυμη ταινία.
Οι γονείς της ήταν καλλιεργημένοι και είχαν ρωσική καταγωγή. Έβγαλε το Δημοτικό και το Γυμνάσιο της Γερμανικής Σχολής.
Θυμόταν ότι έγινε «πρωταθλήτρια Ελλάδος, παιδικής κατηγορίας», με τη βοήθεια του Εβραίου δασκάλου της στη Γυμναστική, τον οποίο έκαψαν οι ναζί στους φούρνους του Νταχάου.
Έγινε ηθοποιός, όχι μόνο γιατί η μητέρα της αγαπούσε το θέατρο και δεν έχανε καμιά παράσταση, αλλά και γιατί υπήρχε ελευθερία στην οικογένειά της.
Μετά τη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου έπαιξε (1942) στο Χορό της ευριπίδειας «Μήδειας».
O πρώτος σημαντικός ρόλος της ήταν η «λαίδη Καρολίνα» στο έργο του Τζέιμς Μπάρι «Δε φταίει το αστέρι μας», στο «Θέατρο Τέχνης», σε σκηνοθεσία του Κάρολου Κουν. Στη συνέχεια, συνεργάστηκε με πολλούς θιάσους (Μουσούρη, Κ. Ανδρεάδη, Μανωλίδου – Αρώνη, Δ. Χορν). Από το 1946 έως το 1950 ήταν βασικό στέλεχος του Εθνικού Θεάτρου και το 1949 η κορυφαία του Χορού στην αισχυλική «Ορέστεια», που παρουσιάστηκε στο Ηρώδειο, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Ροντήρη.
Με το Εθνικό ξανασυνεργάστηκε από το 1954 -1963, παίζοντας, μεταξύ άλλων, την κορυφαία στην «Εκάβη», στον τσεχοφικό «Γλάρο», στις αριστοφανικές «Εκκλησιάζουσες» (στο ρόλο του Κήρυκα).
Η πρώτη της ταινία ήταν «Τα παιδιά της Αθήνας» (1947). Η μεγάλη της υποκριτική επιτυχία (αρχικά θεατρική, έπειτα κινηματογραφική) ήταν «Τα κόκκινα φανάρια». Η διεθνής κινηματογραφική καριέρα της ξεκίνησε στη δεκαετία του ’60. Το 1965 εμφανίζεται στην ταινία «No, my Jonson», σε σκηνοθεσία Γρηγόρη Γρηγορίου και παραγωγή του Ελληνοαμερικάνου Τζέιμς Πάρις.
Λόγω της δικτατορίας το 1967 έφυγε για τις HΠA, όπου ανέπτυξε αντιδικτατορική δράση και όπου παρέμεινε μέχρι τη μεταπολίτευση. H διαμονή της στις ΗΠΑ συνοδεύτηκε με παραπέρα καλλιτεχνική εξέλιξή της, πλάι στους αδελφικούς φίλους της Μελίνα Μερκούρη (από τα νιάτα τους ήταν στενές φίλες) και Ζυλ Ντασσέν. Πλάι στην Μελίνα Μερκούρη πρωταγωνίστησε στο έργο του Ζυλ Ντασσέν «Ιλια Ντάρλινγκ», το οποίο σημείωσε μεγάλη επιτυχία στο θέατρο «Μαρκ Χέλιντζερ» του Μπρόντγουεϊ. Επρόκειτο για θεατρική διασκευή της ταινίας του Ντασσέν «Ποτέ την Κυριακή», ταινία – σταθμό στην καριέρα της Δέσπως Διαμαντίδου.
Μεγάλος σταθμός στη θεατρική της πορεία ήταν ο ρόλος της φράου Φράιντερ στο «Καμπαρέ», όταν αντικατέστησε την κορυφαία μαθήτρια, ηθοποιό – τραγουδίστρια έργων του Μπρεχτ, Λότε Λένια. Την ίδια περίοδο έπαιξε τη μητέρα του Γούντι Άλεν στην ταινία του «Ειρηνοποιός». Στα «Μαύρα τριαντάφυλλα για τη νύφη», σε σκηνοθεσία Χαλ Πρινς, ξεχώρισε ερμηνευτικά, όπως και στην «Υπόσχεση την αυγή με φόντο το Παρίσι» του Ζυλ Ντασσέν. Επίσης, έπαιξε στους «Καβαλάρηδες» του Φρανκεχάιμερ, που γυρίστηκε στην Ισπανία. Το 1991 πήρε το κρατικό βραβείο β΄ γυναικείου ρόλου. Στο ενεργητικό της είχε περισσότερες από 40 ταινίες. Η τελευταία ταινία της, για την οποία απέσπασε τιμητική μνεία, ήταν η μικρού μήκους «Skipper Straad» της Ειρήνης Βαχλιώτη.
1954
Πεθαίνει η Μεξικανή ζωγράφος Φρίντα Κάλο (Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón).
Η Φρίντα Κάλο
Το έργο της ήταν επηρεασμένο από τη βασανιστική της ζωή, καθώς το σώμα της είχε πληγεί ανεπανόρθωτα ύστερα από ένα δυστύχημα με λεωφορείο στα 15 της που την είχε αφήσει σχεδόν παράλυτη και της προκαλούσε ανυπόφορους πόνους και από τον προβληματικό γάμο της με τον διάσημο Μεξικάνο ζωγράφο Ντιέγκο Ριβέρα.
Φρίντα Κάλο -Το δέντρο της ελπίδας
Έτσι, η Κάλο ανακάλυψε τη σουρεαλιστική έκφραση μέσα από βιωματικές καταστάσεις και η ιδιότροπη τέχνη της, από ζωντανά σχέδια και χρώματα, είχε ένα χαρακτήρα ανακουφιστικό, σχεδόν εκτονωτικό.
Αυτοπροσωπογραφία της Φρίντα Κάλο
Πηγή : ALT.GR
12 – 7 – 1904
Γεννιέται ο μεγάλος Χιλιανός κομμουνιστής ποιητής Πάμπλο Νερούδα (Pablo Neruda). «Μπορείς να κόψεις όλα τα λουλούδια, αλλά δεν μπορείς να εμποδίσεις την Άνοιξη να ‘ρθει»…
Ο Πάμπλο Νερούδα το 1963
Η μορφή του Πάμπλο Νερούδα κατέχει αναμφισβήτητα μια ξεχωριστή θέση στη σκέψη και στην ψυχή της ανθρωπότητας. Το όνομά του, γραμμένο με το ανεξίτηλο κατακόκκινο χρώμα του ερωτικού πάθους, αλλά και του αγώνα για την ανθρώπινη ελευθερία, παραμένει σύμβολο του αθάνατου Ποιητικού Λόγου. Η ποίησή του, απέραντη, αγκάλιασε τα πάντα, τον άνθρωπο μόνο του, τον άνθρωπο με τον άνθρωπο, τον άνθρωπο με την κοινωνία, τον άνθρωπο με το σύμπαν. Γι’ αυτό είναι τα πάντα: Ερωτική, πολιτική, φιλοσοφική, χιουμοριστική, ρομαντική, κλασική.
Όταν ο Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα παρουσίασε στη φιλοσοφική σχολή στη Μαδρίτη τον Χιλιανό ομότεχνό του Πάμπλο Νερούδα, μίλησε για «έναν αυθεντικό ποιητή, από εκείνους που έχουν καλλιεργήσει τις αισθήσεις τους σ’ έναν κόσμο που δεν είναι ο δικός μας και που ελάχιστοι τον αντιλαμβάνονται. Έναν ποιητή πιο κοντά στο θάνατο παρά στη φιλοσοφία, πιο κοντά στον πόνο παρά στη διανόηση, πιο κοντά στο αίμα παρά στο μελάνι. Παραμένει απέναντι στον κόσμο γεμάτος ειλικρινή έκπληξη και του λείπουν τα δύο εκείνα στοιχεία με τα οποία έχουν ζήσει τόσοι και τόσοι ψευδοποιητές: το μίσος και η ειρωνεία. Όταν πάει να γίνει τιμωρός και σηκώνει το σπαθί, βρίσκεται ξαφνικά μ’ ένα πληγωμένο περιστέρι ανάμεσα στα δάχτυλά του».
«Είναι ο άνθρωπος που ταυτίστηκε με τον κόσμο της δουλειάς, τον πάντα αδικημένο σ’ αυτόν τον πλανήτη. Και όχι με λόγια. Είναι ο ποιητής, που η ποίησή του δεν είναι καμωμένη από λόγια, αλλά από έργα. Ο στίχος του είναι έργο – ποίημα. Το βλέπεις, το πιάνεις στη χούφτα σου, το ακουμπάς στην καρδιά σου κι ακούγεται διπλό τικ – τακ…». Με αυτά τα λόγια εκφράστηκε για τον «Όμηρο του 20ού αιώνα της αμερικανικής κοσμογονίας», η Δανάη Στρατηγοπούλου – Χαλκιαδάκη, η οποία με τη μεταφραστική πένα της «έφερε» στην Ελλάδα τα ποιητικά «Άπαντα» του ποιητή όχι μόνον της Χιλής και της Λατινικής Αμερικής, αλλά και των αδικημένων λαών του πλανήτη όλου. Του Πάμπλο Νερούδα.
Ο Πάμπλο Νερούδα
Ο Νερούδα είχε για τη ζωή «μιαν αντίληψη δραματική και ρομαντική» – όπως είχε πει ο ίδιος. «Ό,τι δεν αγγίζει βαθιά την ευαισθησία μου δεν με ενδιαφέρει. Όσον αφορά την ποίηση, στην πραγματικότητα καταλαβαίνω πολύ λίγα πράγματα. Γι’ αυτό συνεχίζω με τις αναμνήσεις της παιδικής ηλικίας. Ίσως απ’ αυτά τα φυτά, τη μοναξιά, τη σκληρή ζωή, βγαίνουν οι μυστικές, αληθινά βαθιές “Ποιητικές Πραμάτειες” που κανείς δεν μπορεί να διαβάσει, γιατί κανείς δεν τις έγραψε. Η ποίηση διδάσκεται βήμα βήμα ανάμεσα στα πράγματα και στις υπάρξεις, χωρίς να τα χωρίσουμε, αλλά ενώνοντάς τα με την ανιδιοτελή απλωσιά της αγάπης».
Ο κομμουνιστής ποιητής του οποίου η κηδεία μετατράπηκε σε διαδήλωση χιλιάδων πολιτών ενάντια στη χούντα του Πινοσέτ, ο Πάμπλο Νερούδα έχει αφήσει ένα τεράστιο έργο και έχει χαρακτηριστεί ο μεγαλύτερος ποιητής του 20ού αιώνα. Ήταν 23 Σεπτέμβρη του 1973, λίγες μέρες μετά τη δολοφονία του Αλιέντε και των συνεργατών του, όταν ο Νερούδα άφησε την τελευταία του πνοή, σε ηλικία 69 χρόνων. Το καθεστώς του Πινοσέτ απαγορεύει να γίνει η κηδεία του ποιητή δημόσιο γεγονός. Ωστόσο, δεκάδες χιλιάδες κόσμου συρρέουν στην πρωτεύουσα της χώρας για να συνοδεύσουν τον αγαπημένο ποιητή στην τελευταία του κατοικία και, αναπόφευκτα, η κηδεία του Νερούδα γίνεται η πρώτη δημόσια διαμαρτυρία ενάντια στη στρατιωτική δικτατορία της Χιλής. Τα έργα του παρέμειναν απαγορευμένα στη Χιλή μέχρι και το 1990. Ωστόσο, τα έργα του είναι τα πιο πολυδιαβασμένα έργα ισπανόφωνου δημιουργού.
O Πάμπλο Νερούδα με το δολοφονημένο Πρόεδρο της Χιλής, Σαλβαντόρ Αλιέντε
Ο ποιητής, διπλωμάτης, κάτοχος του Νόμπελ Λογοτεχνίας, του βραβείου «Στάλιν» και αιώνια ερωτευμένος Πάμπλο Νερούδα, του οποίου το πραγματικό όνομα ήταν Ρικάρντο Νεφταλί Ελιέθερ Ρέγιες Μποσοάλτο, γεννήθηκε στις 12 Ιουλίου 1904 στην πόλη Παράλ της Χιλής. Λίγο μετά τη γέννησή του, πεθαίνει η μητέρα του και ο πατέρας του, εργάτης των σιδηροδρόμων, μετακομίζει στην πόλη Τεμούκο όπου ξαναπαντρεύεται. Το όνομα «Πάμπλο Νερούδα», προς τιμήν του Τσέχου ποιητή Γιαν Νερούδα, αποτελεί το φιλολογικό ψευδώνυμό του από την ηλικία των 20.
Από τα δέκα του γράφει ποιήματα και στα δεκαπέντε του δημοσιεύει μάλιστα στίχους σε τοπικό περιοδικό. Το 1919 αποσπά το τρίτο βραβείο για το ποίημά του «Nocturno ideal». Το 1921 ξεκινάει σπουδές παιδαγωγικής και γαλλικών στο Πανεπιστήμιο της Χιλής, στην πρωτεύουσα Σαντιάγο. Κερδίζει το πρώτο βραβείο. Το νέο ταλέντο της λατινοαμερικανικής ποίησης γίνεται αμέσως γνωστό στους λογοτεχνικούς κύκλους.
Μέχρι τα 25 χρόνια του, ο ποιητής ολοκληρώνει έξι ακόμα έργα που αποκαλύπτουν τις υπαρξιακές του ανησυχίες, αλλά και την ιδιαίτερη παραγωγικότητά του. Από το 1927, σε ηλικία 23 ετών ξεκίνησε τη διπλωματική του καριέρα. Ως διπλωματικός σύμβουλος ταξιδεύει στη Βιρμανία, στο Μπουένος Άιρες, στη Βαρκελώνη, στην Κεϋλάνη, στη Μαδρίτη, στην Ιάβα. Στην Ιάβα γνώρισε και παντρεύτηκε την Ολλανδέζα Μαρύκα Αντονιέτα Χάγκενααρ Βόγκελζανγκ, με την οποία χώρισε μετά από έξι χρόνια, κατά τη θητεία του στην Ισπανία. Εκεί, γνωρίζει τη μετέπειτα σύζυγό του Αργεντίνα, Ντέλια ντελ Καρίλ.
Ο Πάμπλο Νερούδα με τη Δανάη Στρατηγοπούλου, στο σπίτι του στην Ισλα Νέγκρα το 1966
Οι εμπειρίες του από τα ταξίδια του, τα δικτατορικά καθεστώτα τα οποία βλέπει και τα μαρτύρια των λαών που στενάζουν σε ολόκληρο τον κόσμο, σε συνδυασμό με τη δολοφονία του φίλου του, Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα, του προκαλούν βαθιά αγανάκτηση. Στις αρχές της δεκαετίας του 1940 γίνεται μέλος του Κομουνιστικού Κόμματος. Το 1945, του απονέμεται το Εθνικό Βραβείο Λογοτεχνίας. Τα έργα του γίνονται ολοένα και πιο πολιτικά, με αποκορύφωμα το «Canto General». Με την απαγόρευση του κομουνισμού στη Χιλή, ο Νερούδα πλέον καταζητείται. Για μήνες κρύβεται στην ίδια του τη χώρα, ώσπου καταφέρνει να διαφύγει στην Αργεντινή και από εκεί στην Ευρώπη, όπου έζησε εξόριστος από το 1948 έως το 1952. Στην εξορία, γνώρισε την Ματίλντε Ουρούτιε, τη Χιλιανή τραγουδίστρια που θα αποτελέσει τη «μούσα» του έως το τέλος της ζωής του και παντρεύονται το 1966.
Το 1953 ο Νερούδα παραλαμβάνει το βραβείο «Στάλιν». Εγκαθίσταται μόνιμα στην Isla Negra, αλλά συνεχίζει τα ταξίδια σε ολόκληρο τον κόσμο. Με την εκλογή του Σαλβαδόρ Αλιέντε ως Προέδρου της Χιλής, ο Νερούδα διορίζεται πρέσβης στο Παρίσι (1970 – 1972). Το 1971, ένα χρόνο μετά την τιμητική διάκριση του Γιώργου Σεφέρη, η Σουηδική Ακαδημία απονέμει το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας στον Χιλιανό Πάμπλο Νερούδα, που ήδη πάσχει από καρκίνο. Τάσσεται υπέρ του Αλιέντε και στηρίζει την προεκλογική του εκστρατεία.
Μεγάλο μέρος της ποίησης του Πάμπλο Νερούδα αφιερώνεται στον έρωτα, αλλά και στα απλά και στοιχειώδη πράγματα της καθημερινής ζωής, ενώ στην αξιόλογη σύνθεση «Κατοικία στη Γη», πραγματεύεται το χρόνο, τη μεταφυσική και τη σημασία της ανθρώπινης ύπαρξης. Δεν μένει όμως μόνο σ’ αυτά. Μεγάλο μέρος του έργου έχει ιστορικό, κοινωνικό και πολιτικό – επαναστατικό περιεχόμενο, και εκφράζει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο την εποχή του, μιαν εποχή εξεγέρσεων, σκληρών ταξικών συγκρούσεων και επαναστάσεων. Ο μεγάλος Χιλιανός ποιητής, με μιαν απαράμιλλη λυρική δύναμη, υμνεί τους αγώνες της εργατικής τάξης και τους επαναστάτες, και ταυτόχρονα καταγγέλλει και χλευάζει τους ηγέτες των τυραννικών καθεστώτων.
Ο Πάμπλο Νερούδα
«Αργοπεθαίνει όποιος δεν αναποδογυρίζει το τραπέζι, όποιος δεν είναι ευτυχισμένος στη δουλειά του, όποιος δεν διακινδυνεύει τη βεβαιότητα για την αβεβαιότητα για να κυνηγήσει ένα όνειρο, όποιος δεν επιτρέπει στον εαυτό του τουλάχιστον μια φορά στη ζωή του να αποφύγει τις εχέφρονες συμβουλές… Αργοπεθαίνει όποιος εγκαταλείπει μια ιδέα του πριν την αρχίσει, όποιος δεν ρωτά για πράγματα που δεν γνωρίζει… Αποφεύγουμε τον θάνατο σε μικρές δόσεις, όταν θυμόμαστε πάντοτε ότι για να είσαι ζωντανός χρειάζεται μια προσπάθεια πολύ μεγαλύτερη από το απλό γεγονός της αναπνοής. Μόνο η ένθερμη υπομονή θα οδηγήσει στην επίτευξη μιας λαμπρής ευτυχίας».
Γεννιέται ο Καμίλ Πισαρό ή Πισάρο (Camille Pissarro), Γάλλος ζωγράφος.
Καμίλ Πισαρό – αυτοπροσωπογραφία
Συμμετείχε στο κίνημα του ιμπρεσιονισμού. Χαρακτηρίστηκε ως «πατριάρχης του ιμπρεσσιονισμού», λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του ύφους του, αλλά και κυριολεκτικά, διότι ήταν ηλικιακά ο γηραιότερός τους.
Καμίλ Πισαρό – Το εργοστάσιο στο Πόντνοϊς (1873)
Έχει επίσης χαρακτηριστεί ως ο «ζωγράφος της γης» καθώς μέσα από το έργο του, εξιστόρησε -με το δικό του τρόπο- τη ζωή των αγρών, τα οργωμένα χωράφια, τα τοπία, τα ζωντανά, τους ανθρώπους και τους κόπους τους, το χωριό που κοιμάται και την πόλη που σφύζει από ζωή.
Καμίλ Πισαρό – Παιδιά κοντα στη φάρμα (1887)
Πηγή : ALT.GR
7 – 7 – 1893
Γεννιέται ο Σοβιετικός ποιητής και καλλιτέχνης Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι, μέλος του Κόμματος των Μπολσεβίκων από το 1908.
Ο ενθουσιασμός του για την επανάσταση του 1917 θα εκφραστεί από την αρχή: «Αυτή είναι η δική μου επανάσταση. Πήγα στο Σμόλνι. Δούλεψα. Έκανα κάθε είδους δουλειά».
Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι
Το 1919 εργάζεται στα Παράθυρα του Τηλεγραφικού Πρακτορείου Ρωσίας (ΡΟΣΤΑ) εκλαϊκεύοντας με καλλιτεχνικό τρόπο τους σκοπούς της επανάστασης. Βρίσκεται στην ακμή της δημιουργίας του. Η ποίηση («150.000.000», «Βλαντίμιρ Ιλίτς Λένιν» κ.ά.), το θέατρο («Μυστήριο Μπουφ», «Ο κοριός» που ανέβηκε από τον Μέγερχολντ σε μουσική Σοστακόβιτς), η σάτιρά του, αγγίζουν τον επαναστατημένο λαό, που τοποθετεί τον Μαγιακόφσκι στο υψηλότερο βάθρο της συνείδησής του. Ανάμεσα στα ποιήματα αυτής της περιόδου είναι η «Ωδή στην Επανάσταση» και το «Αριστερό Εμβατήριο».
Ο Β. Μαγιακόφσκι με τους Ταμίτζι Ναΐτο, Μπορίς Πάστερνακ, Άιζενστάιν, Όλγα Τεριάκοβα και Λίλια Μπρικ
Ο Μαγιακόφσκι καταγράφεται στη συνείδηση των ανθρώπων ως ο ποιητής που οραματίστηκε και περιέγραψε όσο λίγοι το φωτεινό μέλλον της ανθρωπότητας. Σίγουρα, το αστραποβόλο έργο του Μαγιακόφσκι είναι μια από τις πρόνοιες που φροντίζει να κρατά η Ιστορία για τις μεγάλες στιγμές της. Με τα σπουδαία ανθρώπινα γνωρίσματα της ποίησής του διασφαλίζεται η διαχρονικότητά της, η αθανασία της.
Πηγή : ALT.GR
7 – 7 – 1887
Γεννιέται ο Μαρκ Σαγκάλ, Γάλλος ζωγράφος, από τους πιο διακεκριμένους του σουρεαλιστικού ρεύματος.
Ο Μαρκ Σαγκάλ
Ο Σαγκάλ, εβραϊκής καταγωγής, γεννήθηκε στη Ρωσία και τα πρώτα έργα του αποτύπωναν τις μνήμες του από τα χωριά της ρωσικής υπαίθρου.
Το 1923 πήγε στη Γαλλία και το 1936, όταν ο ναζισμός προχωράει στις πρώτες εκκαθαρίσεις κατά των Εβραίων, πηγαίνει στις ΗΠΑ.
Έργο του Μαρκ Σαγκάλ
Μετά το τέλος του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου ξαναγύρισε στη Γαλλία. Αναγνωρίζεται ως ένας από τους σημαντικότερους ζωγράφους και σχεδιαστές του 20ού αιώνα. Η ζωγραφική του Σαγκάλ διακρίνεται από το χιούμορ και τη φαντασία του δημιουργού, αλλά και από μια έξοχη ποιητική έμπνευση.
Πηγή : ALT.GR
7 – 7 – 1860
Γεννιέται ο Αυστριακός συνθέτης Γκούσταβ Μάλερ (Gustav Mahler).
Ο Γκούσταβ Μάλερ
Έχει αναγνωριστεί ως ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους ύστερο – ρομαντικούς συνθέτες, αν και η μουσική του δεν έγινε ποτέ πλήρως αποδεκτή από το μουσικό καθεστώς της Βιέννης κατά τη διάρκεια της ζωής του
Τα έργα του χαρακτηρίστηκαν αρχικά ως «εκκεντρικά», ενώ κατά άλλους εξέφραζαν το γερμανικό μοντερνισμό, ωστόσο μόνο κατά την τελευταία δεκαετία της ζωής του γνώρισαν ευρύτερη απήχηση.
Ο Μάλερ συνέθεσε κατά κύριο λόγο συμφωνίες και λήντερ (Lieder=τραγούδια), ωστόσο η προσέγγισή του στο τελευταίο αυτό είδος κατέστησε συχνά δυσδιάκριτα τα όρια μεταξύ των ορχηστρικών ειδών του Ληντ, της συμφωνίας και του συμφωνικού ποιήματος.
Πηγή : ALT.GR
Πηγή : ALT.GR
6 – 7 – 1907
Φρίντα Κάλο. 118 χρόνια από τη γέννησή της
«Πόδια, γιατί σας χρειάζομαι, αφού έχω φτερά να πετάω;»
Μια ζωή γεμάτη αίμα, πάθος, πολιτική και τέχνη. Ανέτειλε μια τέτοια μέρα, 6 Ιούλη του 1907, και εξελίχθηκε σε έναν διαρκή αγώνα μεταξύ σάρκας και ψυχής, σώματος και συνείδησης. Αν η Μάρλεν Ντίτριχ έδωσε στο ανδρόγυνο στιλ αίγλη και η Γερτρούδη Στάιν έδωσε στη λέξη «μοντέρνο» τον πρώτο παλμό, η Φρίντα Κάλο κατάφερε να μετατρέψει την τέχνη σε μανιφέστο ζωής. Υπήρξε μια προσωπικότητα πονεμένη και πανίσχυρη.
Εζησε μια ζωή που την τράνταξε κυριολεκτικά. Αν και γεννήθηκε το 1907 στο Μεξικό, δήλωνε ότι γεννήθηκε το 1910, την ίδια χρονιά με τη Μεξικανική Επανάσταση. «Ηθελα να συνδεθώ με την επανάσταση, να με θυμούνται μαζί της», είχε πει. Σε ηλικία 6 ετών προσβάλλεται από πολιομυελίτιδα και μένει με το ένα πόδι πιο λεπτό από το άλλο.
Στα 18 της, ένα φρικτό τροχαίο δυστύχημα με τραμ καθορίζει για πάντα τη ζωή και το έργο της. Σίδερα διαπερνούν τη λεκάνη της. Το σώμα της γίνεται θρύψαλα. Περισσότερες από 30 χειρουργικές επεμβάσεις, ατέλειωτες ώρες στο κρεβάτι και κορσέδες από γύψο – πάνω στους οποίους ζωγραφίζει τον εαυτό της, το σύμπαν και τον πόνο.
Η ζωγραφική ως κραυγή
Η Κάλο δεν ήταν απλώς ζωγράφος. Δεν είχε απλώς μια ριζοσπαστική «ματιά» πάνω στη ζωγραφική. Ηταν η πρώτη θεραπεύτρια του εαυτού της. Αυτοδίδακτη, αλλά με ενστικτώδη δύναμη, γίνεται η μούσα του εαυτού της, ζωγραφίζει τον εαυτό της ξανά και ξανά, γιατί, όπως έλεγε: «Είμαι το θέμα που γνωρίζω καλύτερα».
Μέσα από το έργο της, που συνδυάζει τον σουρεαλισμό, τη λαϊκή μεξικανική τέχνη, τα φολκλόρ μοτίβα, την πολιτική και τις προσωπικές της εμπειρίες, είναι η πρώτη που μιλάει με εικαστικό τρόπο για τον γυναικείο πόνο, την αποβολή, την αδυναμία, τη σεξουαλικότητα, την αναπηρία. Πολλά έργα της θεωρήθηκαν σοκαριστικά – κυρίως από άνδρες κριτικούς.
Ενα από τα πιο συγκλονιστικά είναι το «Henry Ford Hospital», στο οποίο απεικονίζεται ξαπλωμένη αιμόφυρτη σε ένα κρεβάτι, κρατώντας στο ένα χέρι το έμβρυο που έχασε. Σχοινιά την συνδέουν με σύμβολα της μητρότητας, της επιστήμης, του πόνου. Δεν υπάρχει προηγούμενο.
Η σχέση με τον Ριβέρα και το Κομμουνιστικό Κόμμα
Ο έρωτάς της με τον κομμουνιστή ζωγράφο Ντιέγκο Ριβέρα κρατάει 20 χρόνια και είναι όσο συναρπαστικός, όσο και καταστροφικός. Παντρεύονται το 1929, χωρίζουν το 1939 και ξαναπαντρεύονται το 1940. Ενας περιπετειώδης γάμος με απιστίες, πάθος, αλλά και αμοιβαία λατρεία. Η Κάλο έβλεπε τον εαυτό της ως κομμουνίστρια μέχρι το μεδούλι. Από νεαρή ηλικία εντάσσεται στο Κομμουνιστικό Κόμμα του Μεξικού.
Σε μια ημερολογιακή καταχώρηση το 1951, γράφει στο ημερολόγιό της: «Πρέπει να αγωνιστώ με όλες μου τις δυνάμεις για να διασφαλίσω ότι τα λίγα που μου επιτρέπει η υγεία μου να κάνω, θα ωφελήσουν και την Επανάσταση, τον μόνο πραγματικό λόγο για να ζω».
Το 1954, λίγους μήνες πριν πεθάνει, παρευρίσκεται – παρά τους ακρωτηριασμούς της – στην τελευταία πολιτική πορεία της ζωής της, ξαπλωμένη πάνω σε φορείο και φωνάζοντας: «Viva el comunismo!». Μια βδομάδα μετά, «φεύγει» από τη ζωή, στα 47 της.
Στο ημερολόγιό της περιλαμβάνονται σουρεαλιστικά σχέδια, πολιτικά μηνύματα και βαθιά ποιητικά αποσπάσματα, όπως αυτό: «Ελπίζω η έξοδος να είναι χαρούμενη και ελπίζω να μην επιστρέψω ποτέ».
Αγαπούσε τα ζώα, ιδιαίτερα τους πιθήκους και τα παγώνια. Είχε κατοικίδια μαϊμούδες, παπαγάλους και ένα ελάφι που ονόμαζε Granizo. Φορούσε παραδοσιακές φορεσιές Tehuana.
Ο Μπρετόν κάποια στιγμή την εντάσσει στους σουρεαλιστές ζωγράφους. Εκείνη αντιδρά: «Νόμιζαν ότι ήμουν σουρεαλίστρια, αλλά δεν ήμουν, ποτέ δεν ζωγράφισα τα όνειρα. Ζωγράφισα τη δική μου πραγματικότητα». Το 1939 η γκαλερί Louver στο Παρίσι αγοράζει το έργο της «The Frame», το πρώτο έργο Λατινοαμερικανής καλλιτέχνιδας που μπαίνει στη συλλογή του. Η Φρίντα όμως μισεί την παρισινή ελίτ: «Οι Ευρωπαίοι είναι κουλτουριάρηδες, αλλά δεν έχουν ιδέα για τον πραγματικό πόνο», λέει.
Η Κάλο σήμερα
Η Κάλο, αν και υμνείται ως φεμινιστικό είδωλο και η εικόνα της είναι σε αφίσες, μπλουζάκια, τατουάζ, αν και τα έργα της φτάνουν σε εξωπραγματικές τιμές, παρ’ όλα αυτά, κάτω από την εμπορευματοποίηση, καταφέρνει να μετατραπεί σε παγκόσμιο σύμβολο – όχι μόνο καλλιτεχνικό. Δεν είναι το παράδειγμα μιας «γυναικείας εμπειρίας» μέσα σε μία «κυρίαρχη πατριαρχική αφήγηση», όπως προσπαθούν να την παρουσιάσουν τα διάφορα αστικά ρεύματα.
Το έργο της είναι καθαρά πολιτικό. Κάτω από μία εκκεντρική περσόνα με ένα σφυροδρέπανο, αναπνέει μια γενναία γυναίκα, που έχει μετατρέψει τον πόνο σε πολιτική πράξη, που έχει κάνει την αναπηρία ποίηση και που ζει με την καρδιά της γεμάτη επαναστατική φλόγα. «Δεν είμαι άρρωστη», έλεγε. «Είμαι σπασμένη. Αλλά είμαι χαρούμενη που ζω όσο μπορώ να ζω».
Η Φρίντα δεν ήθελε οίκτο. Ηθελε να καίγεται. Και να μην σβήνει ποτέ. «Ανησυχώ για την τέχνη μου», δήλωνε. «Περισσότερο απ’ όλα θέλω να την μεταμορφώσω σε κάτι χρήσιμο για το κομμουνιστικό επαναστατικό κίνημα. Μέχρι τώρα ζωγράφιζα μόνο μια πιστή απεικόνιση του εαυτού μου, όμως είμαι πολύ μακριά από το έργο που θα μπορούσε να υπηρετεί το Κόμμα. Πρέπει να παλέψω με όλη μου τη δύναμη για να συνεισφέρω τα λίγα που μου επιτρέπει η υγεία μου στην επανάσταση. Τον μόνο πραγματικό λόγο για να ζω…».
Η γυναίκα αυτή, μέσα από τη ζωγραφική της, ούρλιαξε ενάντια στην καταπίεση του λαού, στην αδικία, στην εκμετάλλευση, στην αποικιοκρατία, αφομοίωσε δημιουργικά τα πολιτισμικά στοιχεία των ιθαγενών πληθυσμών της πατρίδας της και λίγο πριν πεθάνει, σε κείμενά της, ανέφερε ότι η μελέτη του διαλεκτικού υλισμού την έκανε να καταλάβει όλα τα παραπάνω.
«Η επαναστατική πάλη είναι πόρτα ανοιχτή στην ευφυία»
Το 1953, έναν χρόνο πριν πεθάνει και μετά τον ακρωτηριασμό του δεξιού ποδιού της, γράφει στο ημερολόγιό της: «Πόδια, γιατί σας χρειάζομαι, αφού έχω φτερά να πετάω;». Στην κηδεία της, το φέρετρό της σκεπάζεται με τη σημαία του Κομμουνιστικού Κόμματος.
Kρατάμε τα λόγια της:
Μη χτίσεις ένα τείχος γύρω από τον πόνο σου. Μπορεί να σε καταβροχθίσει από μέσα.
Ζωγραφίζω λουλούδια για να μην πεθάνουν.
Τίποτε δεν αξίζει περισσότερο από το γέλιο. Είναι δύναμη το να μπορείς να γελάς, να αφήνεις τον εαυτό σου να νιώθει ελαφρύς. Η τραγωδία είναι το πιο γελοίο πράγμα.
Επινα γιατί ήθελα να πνίξω τις στεναχώριες μου. Αλλά τώρα αυτές οι άτιμες έχουν μάθει να κολυμπάνε.
Αγάπα κάποιον που να σε κοιτά σαν να είσαι κάτι το μαγικό.
Στο τέλος της ημέρας, μπορούμε να αντέξουμε πολλά περισσότερα απ’ ό,τι νομίζουμε ότι μπορούμε.
Ο πόνος, η χαρά και ο θάνατος δεν είναι τίποτα περισσότερο από μια διαδικασία για την ύπαρξη. Η επαναστατική πάλη, σε αυτή τη διαδικασία, είναι μια πόρτα ανοιχτή στην ευφυία.
Της Σεμίνας ΔΙΓΕΝΗ
Πηγή : Ριζοσπάστης 5 – 6 / 7 – 2025
6 – 7 – 1907
Γεννιέται η Μεξικανή ζωγράφος Φρίντα Κάλο (Magdalena Carmen Frida Kahlo Calderón).
Η Φρίντα Κάλο
Το έργο της ήταν επηρεασμένο από τη βασανιστική της ζωή, καθώς το σώμα της είχε πληγεί ανεπανόρθωτα ύστερα από ένα δυστύχημα με λεωφορείο στα 15 της που την είχε αφήσει σχεδόν παράλυτη και της προκαλούσε ανυπόφορους πόνους και από τον προβληματικό γάμο της με τον διάσημο Μεξικάνο ζωγράφο Ντιέγκο Ριβέρα.
Αυτοπροσωπογραφία της Φρίντα Κάλο
Έτσι, η Κάλο ανακάλυψε τη σουρεαλιστική έκφραση μέσα από βιωματικές καταστάσεις και η ιδιότροπη τέχνη της, από ζωντανά σχέδια και χρώματα, είχε ένα χαρακτήρα ανακουφιστικό, σχεδόν εκτονωτικό.
Φρίντα Κάλο -Το δέντρο της ελπίδας
Πηγή : ALT.GR
1959
Πεθαίνει ο Γερμανός ζωγράφος Τζορτζ Γκρος (Georg Ehrenfried Groß).
Τζορτζ Γκρος
Έγινε γνωστός για τις καρικατούρες της ζωής στο Βερολίνο κατά τη δεκαετία του 1920 που δημιούργησε.
Τζορτζ Γκρος – σκίτσο
Ήταν βασικό μέλος του Νταντά του Βερολίνου και της τάσης της Νέας Αντικειμενικότητας κατά την περίοδο της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης.
Το 1932 έφυγε από τη Γερμανία για τις ΗΠΑ, όπου συνέχισε να δημιουργεί και να διδάσκει.
Τζορτζ Γκρος – σκίτσο
Πηγή : ALT.GR
5 – 7 – 1914
Γεννιέται η μεγάλη Ελληνίδα χαράκτρια, Βάσω Κατράκη.
Βάσω Κατράκη
Με το έργο της σημάδεψε την παγκόσμια χαρακτική δημιουργία.
Βάσω Κατράκη – «Το περιστέρι της ειρήνης», ξυλογραφία
Η ξεχωριστή δημιουργός, με πνοή πάντα νεανική, πρόσφερε και στην Τέχνη και στην Ελλάδα, μέσα από τις γραμμές του λαϊκού κινήματος.
Έργο της Βάσως Κατράκη
Τα «αντρίκεια χέρια της», όπως τα αποκαλούσαν, χάραξαν επί δεκαετίες μορφές και δρόμους. Χάραξαν παράθυρα ανοιχτά στην ομορφιά του αύριο.
Βάσω Κατράκη – «Η Απελευθέρωση της Αθήνας», ξυλογραφία (1944)
Χιλιάδες χρώματα διαπερνούσαν τις πράξεις της, χιλιάδες σταθερές απόψεις αποτελούσαν το πλέγμα της σκέψης της.
Βάσω Κατράκη – Σκηνή από την κατοχή, ξυλογραφία
Η Βάσω Κατράκη ήταν μαχήτρια στους κοινωνικούς αγώνες με τόλμη και αποφασιστικότητα.
Βάσω Κατράκη – Αυτοπροσωπογραφία, λάδι
Μετέφερε στην πέτρα όλα τα θεμελιώδη θέματα, το ιδεώδες της ελευθερίας και της αξιοπρέπειάς μας.
Σπαράγματα μνήμης, θρήνοι και ελεγεία γι’ αυτούς που θυσιάστηκαν. Έργα κοινωνική μαρτυρία. Υπηρέτησε την Ελληνική Χαρακτική με αφοσίωση και γνώση. Ήθος και αξιοπρέπεια.
Βάσω Κατράκη – Οι τρεις καλημέρες
«Δε θέλω παρά να εκφράσω την αγάπη και τον ενθουσιασμό μου προς τη ζωή», έλεγε η Βάσω Κατράκη . «Κάθε στιγμή που μου ανήκει, δεν θα ήθελα να είναι παρά ένας χαιρετισμός προς αυτήν. Να εκφράσω την αγάπη μου προς τον άνθρωπο και τη δικιά του ζωή, με τις χαρές, τα βάσανα και το μόχθο της. Προσπαθώ να εκφραστώ με τον πιο σαφή τρόπο. Αυτό το κάνω γιατί έτσι νιώθω. Με ενδιαφέρει να ‘ρθω σε όσο γίνεται πληρέστερη επικοινωνία με τους ανθρώπους, να μιλήσω με τη γλώσσα τους. Αυτό είναι η πιο μεγάλη καταξίωση ενός καλλιτέχνη. Δε διαλέγω ορισμένα θέματα, μα βιώματα. Και αυτά μπορεί να έρχονται είτε από τη χώρα που ζεις είτε απ’ έξω, φτάνει να είναι ανθρώπινα».
Βάσω Κατράκη – Tο χρέος της Αντιγόνης,
Πλούσια η θεματολογία της. Ο Πόλεμος, η Κατοχή, η Αντίσταση και ο Εμφύλιος. Η αγωνιστική συνείδηση, η ένταξη και η δράση της. Οι περιπέτειες, οι διώξεις και η εξορία… Η Αντιγόνη σκεπάζει το νεκρό αδελφό της, παρά την απαγόρευση του Κρέοντα. Οι «Μάνες Πλατυτέρες» σηματοδοτούν το ιστορικό και κοινωνικό γίγνεσθαι για περισσότερη ατομική και συλλογική ελευθερία. Σπουδαία και τα έργα της, που καταγγέλλουν τα στρατόπεδα συγκέντρωσης της πολιτικής και ιδεολογικής βίας Νταχάου, Αουσβιτς, Μακρόνησο, Γυάρο, Αϊ-Στράτη κι άλλα παρόμοια της σημερινής πολιτικής και οικονομικής βίας. Σε κάθε χάραξή της βρίσκεται ένα πνευματικό πάθος, απ’ όπου πηγάζει και κάθε ανθρώπινο μήνυμά της.
Πηγή : ALT.GR
3 – 7 – 1971
Πεθαίνει ο τραγουδιστής του θρυλικού συγκροτήματος «The Doors», στιχουργός και ποιητής Τζιμ Μόρισον (James «Jim» Douglas Morrison).
Ο Τζιμ Μόρισον
Όταν οι συνομήλικοί του μιλούσαν ακόμα για «αγάπες και λουλούδια» στα μέσα της δεκαετίας του ’60 και μετά, ο Τζιμ Μόρισον διάβαζε Αρθούρο Ρεμπό, Ουίλιαμ Μπλέικ και Κάρολο Μποντλέρ. Βαθιά επηρεασμένος από τους «καταραμένους ποιητές», τους προσωπικούς του «δαίμονες» και τη σκοτεινή ρίζα της κραυγής μας, έτσι όπως ακουγόταν στις στροφές των μπλουζ, επιχείρησε να «ενώσει» την ποίηση με το ροκ.
Ο Τζιμ Μόρισον λίγο πριν το θάνατό του
Οι «Doors» φόρτωσαν το «κρυστάλλινο καράβι» της ύπαρξής τους και της μουσικής τους με σπαρακτικά ερωτήματα, καταφέρνοντας να δημιουργήσουν ένα μύθο που όμως τους ξεπέρασε.
Το «κρυστάλλινο καράβι» τους τσακίστηκε πάνω στα βράχια του αδηφάγου καπιταλιστικού συστήματος, που εν προκειμένω, μέσω της βιομηχανίας του θεάματος, κατάφερε να ενσωματώσει και τελικά να καταστρέψει όλα εκείνα τα λαμπρά μυαλά και τις πραγματικά ευαίσθητες φωνές που «τόλμησαν» να υψώσουν τη φωνή τους.
Τα θραύσματα από το καράβι των «Doors» όμως «διακτινίστηκαν» μέσα στα επόμενα χρόνια, θέτοντας ξανά και ξανά μέσα από τα τραγούδια τους, που κι αυτά ζουν, τα ίδια τραγικά για την βαθιά φύση του ανθρώπου ερωτήματα και φέρνοντας πάντα μπροστά μας την αγγελική φυσιογνωμία του «δαίμονα» Τζιμ Μόρισον που «έφυγε» στα 27 του στο Παρίσι στις 3 Ιουλίου 1971, αφού όμως πρόλαβε να μας δείξει τη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού.
Μεταξύ άλλων, διασκεύασε του Alabama Song τους στίχους του οποίου είχε γράψει ο Μπρεχτ και τη μουσική ο Κουρτ Βάιλ.
Πηγή : ΑΛΤ.GR
2 – 7 – 1949
Πεθαίνει ο Βούλγαρος κομμουνιστής ηγέτης Γκεόργκι Δημητρόφ.
Ο Γκεόργκι Δημητρόφ
Εκλέχθηκε Γενικός Γραμματέας της Κομμουνιστικής Διεθνούς (1934 – 1943) και πρώτος Πρόεδρος της Λαϊκής Δημοκρατίας της Βουλγαρίας (1946 – 1949).
Ο Γκ. Δημητρόφ (όρθιος στο βάθος) αντιπαρατίθεται με τον Χέρμαν Γκέρινγκ (με την πλάτη στο φακό κατά την δίκη της Λειψίας
Είχε γίνει σύμβολο του αγώνα κατά του φασισμού με την ηρωική στάση του στη δίκη της Λειψίας, κατηγορούμενος από τους ναζί για τον εμπρησμό του γερμανικού Κοινοβουλίου (προβοκάτσια που έπραξαν οι ίδιοι και «φόρτωσαν» στους κομμουνιστές).
Ο Γκ. Δημητρόφ στο εδώλιο κατά την δίκη της Λειψίας (στο δεξιό άκρο της φωτογραφίας)
Μετά τις ανατροπές, το 1999, ήταν τέτοιο το μένος της αστικής τάξης, που, αφού άρον άρον άδειασαν το μαυσωλείο του Δημητρόφ, προσπάθησαν δυο φορές να το ανατινάξουν, αλλά απέτυχαν!
Πηγή : ALT.GR
2 – 7 –1961
Αυτοκτονεί ο Αμερικανός δημοσιογράφος και συγγραφέας Έρνεστ Χέμινγουεϊ (Ernest Miller Hemingway).
Έρνεστ Χέμινγουεϊ
Είναι ένας από τους σημαντικότερους και διασημότερους Αμερικανούς συγγραφείς του 20ού αιώνα, που με τη ζωή, αλλά και τον τραγικό θάνατο του δημιούργησε ένα θρύλο.
Το 1918, κατά τη διάρκεια του Μεγάλου Πολέμου, πολεμά εθελοντικά στο ιταλικό μέτωπο και τραυματίζεται βαριά. Επιστρέφοντας στην Αμερική, τον επόμενο χρόνο, γράφει άρθρα για περιοδικά.
Το 1922 καλύπτει δημοσιογραφικά τον ελληνοτουρκικό πόλεμο και ένα χρόνο αργότερα δημοσιεύει στο Παρίσι το πρώτο του βιβλίο: «Τρεις ιστορίες και δέκα ποιήματα». Η ζωή του ήταν ένα ατέλειωτο περιπετειώδες ταξίδι. Από τη Γαλλία στην Ισπανία, από την Ισπανία στην Αφρική, από την Αφρική στην Κούβα.
Ο δημοκρατικός Χέμινγουεϊ ήταν μια πολυσήμαντη, πληθωρική και υπερβολική προσωπικότητα.
Ο Έρνεστ Χέμινγουεϊ
Σε όλους τους τομείς. Στις γυναίκες, στο ποτό, στην αγάπη για τον κίνδυνο, στην προσφορά για τη δημοκρατία, καθιερώνοντας ένα εντελώς προσωπικό του στιλ στην αμερικανική λογοτεχνία. Από τα πιο σημαντικά έργα του είναι: «Αποχαιρετισμός στα όπλα», «Ο γέρος και η θάλασσα», «Για ποιον χτυπά η καμπάνα», «Άνδρες χωρίς γυναίκες». Το 1954 τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας.
Αναγνωρίζοντας την ανεκτίμητη συνεισφορά του δοξασμένου Κόκκινου Στρατού, έγραψε πολύ χαρακτηριστικά:
«Ο κάθε άνθρωπος, που αγαπά την ελευθερία, χρωστάει τόσα στον Κόκκινο Στρατό, που δε θα μπορούσε να τα ξεπληρώσει ποτέ, με ό,τι κι αν έκανε».
Ν. Ζαχαριάδης: Το ΚΚΕ ήταν και παραμένει το κόμμα μου και κανένας δεν μπορεί να το χτυπήσει και να το λερώσει χρησιμοποιώντας το όνομά μου
«Το ΚΚΕ ήταν και παραμένει το κόμμα μου και κανένας δεν μπορεί να το χτυπήσει και να το λερώσει χρησιμοποιώντας το όνομά μου… Το Κουκουέδικο πέρασε πολλές αντάρες και μπόρες, όμως να το ξεριζώσει κανένας δεν μπόρεσε, γιατί αυτό θα σήμαινε να ξεριζώσει τον ίδιο το λαό. Παρόλες τις δοκιμασίες που το ‘δερναν και το δέρνουν, το ΚΚΕ είναι αθάνατο. Το γράμμα αυτό το γράφω για να βουλώσω το στόμα σε όλους αυτούς που θα βάλουν τώρα τις φωνές. Με το ΚΚΕ δεν είχα ούτε έχω ανοιχτούς λογαριασμούς. Ούτε μπορούσα ποτέ να ‘χω. Απ’ όλη μου την ψυχή εύχομαι σ’ αυτούς που φορτώθηκαν το πολύ δύσκολο έργο να ξαναστήσουν το Κουκουέδικο στα πόδια του, να πετύχουν απόλυτα και ολοκληρωτικά».
Γράμμα του Νίκου Ζαχαριάδη, τρεις μέρες πριν από το θάνατό του, στις 28 Ιούλη του 1973 προς την καθοδήγηση του ΚΚΕ .
Ο σύντροφος Νίκος Ζαζαριάδης , υπήρξε μεγάλη μορφή του Κομμουνιστικού κινήματος , όχι μόνο στη χώρα μας αλλά και του διεθνούς Κομμονιστικού κινήματος . Η ζωή και η δράση του ακόμα και το άδικο τέλος του είναι πηγή έμπνευσης για τη σημερινή και τις επόμενες γενιές , αρκεί το φρόνημα αυτό να μένει ζωντανό μέσα σ’αυτούς που θα έλθουν σε επαφή μαζί του . Ο Νίκος Ζαχαριάδης ήταν από τους λίγους ηγέτες διεθνώς που τοποθέτησε σε σωστή βάση το χαρακτήρα του Β ‘ Παγκοσμίου Πολέμου και μάλιστα με την Β ‘ και Γ’ επιστολή του την οποία τα αστικά επιτελεία την έχουν εξαφανίσει , χαρακτήρισε τον πόλεμο ιμπεριαλιστικό που σήμαινε ότι δεν έφθανε μόνο η ήττα της φασιστικής Γερμανίας, αλλά και η αντιμετώπιση παράλληλα του του Εγγλέζικου ιμπεριαλισμού .
Ο Νίκος Ζαχαριάδης έκανε βεβαίως και λάθη , κάτι που και ο ίδιος παραδέχεται με γράμμα του προς την καθοδήγηση του ΚΚΕ . Η απανελλαδική Συνδιάσκεψη του Κόμματος τον Ιούλη του 2011 εκτιμώντας συνολικά και σε βάθος την πορεία και την προσφορά του , ακύρωσε όλες τις προηγούμενες αποφάσεις σε βάρος του , καθώς και τα πορίσματα του 1964 και του 1967 αποφάσισε την πλήρη αποκατάσταση του στο ΚΚΕ .
Τιμώντας την μνήμη του αντιπροσωπείες της Κομματικής Οργάνωσης Αττικής του ΚΚΕ και της Οργάνωσης Αττικής της ΚΝΕ θα καταθέσουν λουλούδια στο τάφο του στο Α ‘ Νεκροταφείο και θα μιλήσει ο Περικλής Κουρμούλης , μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ .
Γεώργιος Παναγούλης
1 – 8 – 1914
Αρχίζει ο Α’ Παγκόσμιος ιμπεριαλιστικός Πόλεμος.
Αφορμή για την έκρηξη του πολέμου υπήρξε η δολοφονία του αρχιδούκα της Αυστροουγγαρίας Φραγκίσκου – Φερδινάνδου και της γυναίκας του από έναν Σέρβο εθνικιστή στις 28 Ιούνη 1914.
Στη Σερβία στάλθηκε τελεσίγραφο, σύμφωνα με το οποίο η Αυστρία θεωρούσε απολύτως υπεύθυνη τη Σερβία και έθετε εντελώς απαράδεκτους όρους. Στη συνέχεια και χωρίς να λάβει υπόψη της την απάντηση της Σερβίας, κήρυξε πόλεμο εναντίον της, στις 28 Ιούλη 1914.
Η δολοφονία του αρχιδούκα της Αυστροουγγαρίας δεν ήταν βεβαίως παρά το πρόσχημα του πολέμου, που ήταν αποτέλεσμα των ενδοϊμπεριαλιστικών αντιθέσεων και έγινε για την ιμπεριαλιστική αναδιανομή του κόσμου, τον έλεγχο των πρώτων υλών και των αγορών, κοκ.
Στιγμιότυπα από την καταστροφή του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου
Την 1η Αυγούστου η Γερμανία κηρύσσει τον πόλεμο στη Ρωσία και σε πολύ λίγο χρόνο οι εμπόλεμοι αυξάνονται και οι συγκρούσεις γενικεύονται.
Ακολούθως, σχηματίστηκαν οι εξής ιμπεριαλιστικοί συνασπισμοί: Ο συνασπισμός της «Τριπλής Συμμαχίας», στον οποίο ανήκαν η Γερμανία, η Αυστροουγγαρία, η Βουλγαρία και η Τουρκία και ο συνασπισμός της «Αντάντ», στον οποίον ανήκαν η Γαλλία, η Αγγλία, η Ρωσία, η Σερβία, το Μαυροβούνιο, η Ιαπωνία, το Βέλγιο, η Ιταλία, η Πορτογαλία, η Ρουμανία, η Ελλάδα, η Κίνα και οι ΗΠΑ (συνολικά στον πόλεμο μετείχαν με τον έναν ή τον άλλο συνασπισμό 38 χώρες).
Χρήση χημικών αερίων στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο
Επρόκειτο για τη μεγαλύτερη ανθρωποσφαγή έως τότε, με 16 εκατομμύρια νεκρούς και 20 εκατομμύρια τραυματίες.
Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος – στα χαρακώματα
2 – 8 – 1951
Ανακοινώνεται επίσημα η ίδρυση της Ενιαίας Δημοκρατικής Αριστεράς (ΕΔΑ).
Το πρακτικό της ίδρυσης της ΕΔΑ συνυπέγραψαν ο Δημοκρατικός Συναγερμός, το Σοσιαλιστικό Κόμμα Ελλάδος, το κόμμα των Αριστερών Φιλελεύθερων (το οποίο και αποχώρησε από την ΕΔΑ το Δεκέμβρη του 1951), το Δημοκρατικό Ριζοσπαστικό Κόμμα.
Λίγες μέρες αργότερα ανακοίνωσαν τη συμμετοχή τους η Ένωσις Δημοκρατικών Αριστερών και η Δημοκρατική Ένωσις. Δίχως να φαίνεται επίσημα, το πρακτικό της ίδρυσης της ΕΔΑ συνυπέγραφε και το Αγροτικό Κόμμα Ελλάδας που από το 1947 είχε κηρυχτεί παράνομο όπως και το ΚΚΕ.
Το σήμα της ΕΔΑ
Σχετικά με την ίδρυση της ΕΔΑ, ο Β΄ Τόμος του Δοκιμίου Ιστορίας του ΚΚΕ εκτιμά: «Η επιλογή του ΚΚΕ για τη δημιουργία της ΕΔΑ ήταν λαθεμένη, γιατί αποτελούσε σχήμα συμμαχίας πολιτικών δυνάμεων και όχι κοινωνικοπολιτικό μέτωπο πάλης. Η δημιουργία της αντανακλούσε δύο σημαντικά προβλήματα στην πολιτική του ΚΚΕ:
Τη λαθεμένη προγραμματική αντίληψη του Κόμματος που ακολουθούσε τη λογική των σταδίων και διαχώριζε το πρόγραμμα σε μίνιμουμ και μάξιμουμ, αντίληψη από την οποία απέρρεε και η λαθεμένη πολιτική συμμαχιών.
Την επίδραση των προβλημάτων στρατηγικής στην επεξεργασία και πρακτική για το συνδυασμό της παράνομης και της νόμιμης δουλειάς, έτσι ώστε η αυτοτελής οργάνωση και φυσιογνωμία του Κόμματος να εκφράζεται σε κάθε περίπτωση στο κίνημα, σε όλες τις μορφές της ταξικής πάλης.
Μέρος αυτής της πάλης είναι και να διεκδικεί το Κόμμα την ανοιχτή δημόσια αναγνώριση της δράσης του, ανεξάρτητα από το αν έχει νομιμοποιηθεί από το αστικό κράτος»
2- 8 –1945
Πεθαίνει ο Ιταλός συνθέτης Πιέτρο Μασκάνι (Pietro Antonio Stefano Mascagni).
Ο Πιέτρο Μασκάνι
Σπούδασε στο Ωδείο του Μιλάνου και ήταν μαθητής των Α. Πονκιέλι και Μ. Σαλαντίνο. Από το 1885 άρχισε να διευθύνει όπερες και οπερέτες.
Το 1895 – 1902 ήταν διευθυντής του Μουσικού Λυκείου του Πεζάρο.
Η όπερα «Καβαλερία Ρουστικάνα» από το θεατρικό έργο του Τζ. Βέργκα του 1890, που ανέβηκε στο θέατρο Κοστάντσι της Ρώμης, τον έκανε παγκόσμια διάσημο.
Αυτό το έργο, μαζί με την όπερα «Παλιάτσοι» του Λεονκαβάλο, ήταν αφετηρία της σχολής του βερισμού. Ο Μασκάνι έγραψε, επίσης, την όπερα «Ιρις» που ανέβηκε στη Ρώμη, «Παριζίνα» στο Μιλάνο, «Ο μικρός Μαρά» στη Ρώμη κ.ά. Συνέθεσε, επίσης, οπερέτες, έργα για ορχήστρα και μουσική για κινηματογράφο.
2 – 8 – 1945
Λήγει στο Πότσδαμ της Γερμανίας η πρώτη μετά το τέλος του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου Διάσκεψη στην οποία συμμετείχαν οι ηγέτες της Σοβιετικής Ένωσης (Ι. Στάλιν), των ΗΠΑ (Χ. Τρούμαν) και της Βρετανίας (Ου. Τσόρτσιλ).
Στη Διάσκεψη αποφασίστηκε η σύσταση Συμβουλίου από τους υπουργούς Εξωτερικών των πέντε μεγάλων δυνάμεων (ΗΠΑ, Σοβιετική Ένωση, Βρετανία, Γαλλία και Κίνα) για την κατάρτιση των συνθηκών ειρήνης.
Οι Ι. Στάλιν, Χ. Τρούμαν και Ου. Τσόρτσιλ στη διάσκεψη του Πότσδαμ
Για τη Γερμανία αποφασίστηκε η διατήρηση της στρατιωτικής της κατοχής από τις συμμαχικές δυνάμεις, ο αφοπλισμός της, η τιμωρία των εγκληματιών πολέμου, ο έλεγχος της οικονομίας και η προσωρινή κατοχή από την Πολωνία των ανατολικών εδαφών της γραμμής Οντερ – Νάισε.
2 – 8 – 1976
Πεθαίνει ο μεγάλος Αυστριακός σκηνοθέτης Φριτς Λανγκ (Friedrich Anton Christian Lang).
Ο Φριτς Λανγκ
«Οι ταινίες μου δείχνουν τη μάχη του ατόμου ενάντια στις συνθήκες – αυτόν τον αιώνιο προβληματισμό των αρχαίων Ελλήνων – τη μάχη ενάντια στους θεούς, τη μάχη του Προμηθέα. Με τον ίδιο τρόπο σήμερα μαχόμαστε νόμους, πολεμάμε τα πρέπει που δε μας φαίνονται ούτε καλά ούτε δίκαια για την εποχή μας. Πάντα αγωνιζόμαστε»
Μεστά νοημάτων και πάντα επίκαιρα τα λόγια του μεγάλου αντιφασίστα Γερμανού σκηνοθέτη Φριτς Λανγκ. Του ουμανιστή διανοούμενου που αρνήθηκε να προσφέρει το σπουδαίο ταλέντο του στην υπηρεσία του ναζισμού και αυτοεξορίστηκε. Του πρωτοπόρου καλλιτέχνη που θαύμαζαν μεγάλοι σκηνοθέτες, όπως ο Μπουνιουέλ που είπε: «Βλέποντας το «Θλιμμένο Θάνατο» συνειδητοποίησα ξαφνικά την ποιητική εκφραστικότητα του σινεμά». ‘Η ο Τριφό: «Στο έργο του Λανγκ, τα πάντα διαδραματίζονται και διαμορφώνονται σε ένα σύμπαν άκρως ηθικό. Η συμβατική ηθική δεν έχει καμία θέση στο σύμπαν αυτό και δυνάμεις σαν αυτή (αστυνομία, στρατός, άμυνα) αποτυπώνονται πάντα εκφυλισμένες, ηττημένες, αδύναμες. Οι ήρωες του Λανγκ είναι, στην πραγματικότητα, στο πλευρό της κοινωνίας»
Ξεχωρίζουν οι ταινίες «Η Χίλντε Γουόρεν και ο Θάνατος» (1919), «Χαρακίρι» (1919), «Τα 1.000 Μάτια του δρ Μαμπούζε» (1960), η θρυλική του εμφάνιση στην «Περιφρόνηση» (1963) του Γκοντάρ και πάνω απ’ όλα το αριστούργημά του «Μητρόπολις» (1926).
Ήταν πολύ σεμνή, παρά τη μεγάλη διεθνή καριέρα της. Ξεκίνησε από πολύ μικρή το χορό καθώς η μητέρα της, βλέποντας την αγάπη που έτρεφε για το χορό, την έγραψε, στα οκτώ της χρόνια, σε μια σχολή.
Η Λίντα Άλμα με τον Γ. Φλερύ
Παρά τις μεγάλες οικονομικές δυσκολίες της οικογένειας, που είχε χάσει την πατρική φροντίδα (ο πατέρας της πέθανε όταν ήταν πολύ μικρή), η Λ. Άλμα κατάφερε να σπουδάσει, χάρη στις ακούραστες προσπάθειες της μητέρας της.
Στη Γαλλία ήταν από τις πρώτες μαθήτριες της Μπροβρεζένσκα, ενώ στην Αμερική έκανε χορό με τον Κίβιτον, ένα σπουδαίο δάσκαλο.
Το 1943 γνωρίστηκε με τον Γιάννη Φλερύ, με τον οποίο χόρεψε στη σκηνή για σχεδόν 30 χρόνια.
Το 1946 η Λ. Αλμα και ο Γ. Φλερύ έφυγαν από την Ελλάδα και μετά από πρόταση της Εντίθ Πιαφ συμμετείχαν σε παραστάσεις της, στο «Ετουάλ», στο Παρίσι και αργότερα σε μεγάλα θέατρα του κόσμου.
Η Λίντα Άλμα με τον αγαπημένο της Μάνο Κατράκη
Το 1955 η Λ. Άλμα επέστρεψε στην Ελλάδα, γιατί ήταν η μητέρα της άρρωστη.
Ήρθε για λίγο, γιατί μετά ακολουθούσαν πολλά συμβόλαια και πολύ σημαντικά. Όμως γνώρισε τον Μ. Κατράκη και δεν ξανάφυγε ποτέ.
Με τον Γ. Φλερύ συνέχισαν πλέον στην Ελλάδα τις εμφανίσεις με μεγάλη πάντα επιτυχία.
Εκτός από το θέατρο και τα κέντρα, το δίδυμο Φλερύ – Άλμα συμμετείχε και σε αρκετές ταινίες. Στο θέατρο η Λίντα Άλμα δούλεψε μέχρι το 1979, χρονιά που παντρεύτηκε με τον Μ. Κατράκη.
Η Λίντα Άλμα έφυγε πικραμένη, με ανεκπλήρωτο ένα μεγάλο όνειρο ζωής, την ίδρυση του Μουσείου Μάνου Κατράκη.
Ο θάνατός της ανέδειξε το σοβαρό πρόβλημα συνταξιοδότησης των ηθοποιών – χορευτών. Η Λίντα Άλμα πέθανε, περιμένοντας χρόνια την τιμητική σύνταξη, που το ΥΠΠΟ είχε υποσχεθεί και ποτέ δεν της έδωσε.
3 – 8 – 1975
Πεθαίνει ο μεγάλος υπερρεαλιστής ποιητής Ανδρέας Εμπειρίκος.
Το 1909 η οικογένειά του εγκαταστάθηκε στην Αθήνα. Μετά τις γυμνασιακές του σπουδές έφυγε για την Ευρώπη. Το 1925 θα βρεθεί στο Παρίσι για να σπουδάσει ψυχαναλυτής.
Ο Ανδρέας Εμπειρίκος
Επέστρεψε στην Ελλάδα το 1931 και το ’35 δίνει την πρώτη του διάλεξη για τον υπερρεαλισμό, γεγονός ιδιαίτερα προκλητικό για εκείνη την εποχή. Την ίδια χρονιά θα εκδώσει την ποιητική του συλλογή «Υψικάμινος». Το 1945 θα έρθει η «Ενδοχώρα», ποιήματα γραμμένα ανάμεσα στα 1934 και 1937. Μετά το θάνατό του, το 1980 θα εκδοθεί η «Οκτάνα», συλλογή πεζόμορφων ποιημάτων γραμμένα από το 1941 έως το 1965. Στα πεζογραφήματά του ανήκει ο «Μέγας Ανατολικός».
4 – 8 – 1875
Πεθαίνει ο Δανός μυθιστοριογράφος Χανς Κρίστιαν Άντερσεν (Hans Christian Andersen), περίφημος συγγραφέας παιδικών παραμυθιών.
Γεννήθηκε στο Οντενζε της Δανίας από φτωχούς γονείς και μεγάλωσε με πολλές στερήσεις, σ’ ένα περιβάλλον γεμάτο αφηγήσεις θρύλων και παραμυθιών, πράγμα που τον έκανε ευφάνταστο και ονειροπόλο.
Από τον πατέρα του, κουρασμένο στρατιώτη των ναπολεόντειων πολέμων, άκουγε πολεμικές ιστορίες και απίστευτα περιστατικά της ζωής σε διάφορους τόπους, ενώ η γιαγιά του και οι απλοϊκές γυναίκες της γειτονιάς ύφαιναν γύρω του έναν ιστό δεισιδαιμονιών, ονείρων και θαυμάτων, φόβων και τιμωριών, που τον επηρέασαν σε όλη τη ζωή του όπως και στη δημιουργία του.
Ο Χανς Κρίστιαν Άντερσεν σε φωτογραφία του Θώρα Χάλλαγγερ το 1869
Οι καλλιτεχνικές ανησυχίες του ήταν πολλές και πρώιμες. Παιδί ακόμα, στο χωριό του φτιάχνει ένα κουκλοθέατρο και αρχίζει να γυρνάει μ’ αυτό στους δρόμους διασκεδάζοντας και καταπλήσσοντας μικρούς και μεγάλους. Μόλις στα δεκατέσσερα, χωρίς καν να έχει τελειώσει το Δημοτικό, πηγαίνει στην πλούσια Κοπεγχάγη, κέντρο μεγάλης καλλιτεχνικής άνθησης, διεκδικώντας μια θέση στο βασιλικό θέατρο! Θα χρειαστεί να τελειώσει κανονικά το σχολείο, να φοιτήσει στο Πανεπιστήμιο, να δοκιμάσει το ταλέντο του στο θεατρικό έργο, στην ταξιδιωτική λογοτεχνία και στο μυθιστόρημα, προτού ανακαλύψει το μεγάλο του χάρισμα στο Παραμύθι (1835 η πρώτη έκδοση της συλλογής του «Παραμύθια και Ιστορίες»), που θα τον κάνει διάσημο και ξεχωριστό ανάμεσα στους δημιουργούς της εποχής του και θα του χαρίσει στη συνέχεια μια αναγνώριση πέρα από το θάνατο.
Και πράγματι, τα παραμύθια του εξακολουθούν να είναι πασίγνωστα όχι μόνο στην Ευρώπη, αλλά και στην Αφρική και στην Ασία – στην Ιαπωνία ιδιαίτερα – αν και ο ΙΘ’ αιώνας του ρομαντισμού έχει προ πολλού αντικατασταθεί από εποχές άλλων αισθητικών και κοινωνικών αξιών.
Ποιο είναι το χαρακτηριστικό που κάνει τα κείμενα του Άντερσεν αγαπητά σε μικρούς και μεγάλους, σε τόσους διαφορετικούς τόπους και πολιτισμούς;
Η γραφή του Άντερσεν έχει ένα βαθύ λυρισμό, μια ποίηση που αγγίζει την ψυχή. Ο Άντερσεν μιλάει για τη μοναξιά και την απόρριψη, για την ανάγκη για αγάπη και φιλία, αναδείχνει την ομορφιά των αληθινών πραγμάτων, των αληθινών αισθημάτων, ενώ συγχρόνως, κοροϊδεύει τις συμβατικότητες, σατιρίζει ανελέητα και γελοιοποιεί αδιάκοπα την εξουσία. Το φτωχό παιδί που κάποτε έπαιζε με τα λασπόνερα έφτασε να πίνει τη σοκολάτα του με τη βασίλισσα, αλλά αυτό δεν τον έκανε να αλλάξει σε τίποτα ούτε τη γραφή του ούτε και τη γλώσσα του. «Οι μόνοι αληθινά ευγενείς είναι οι ευγενείς του πνεύματος. Οι άλλοι είναι τσαρλατάνοι» δε δίστασε να απαντήσει σε έναν αριστοκράτη που τον ειρωνεύτηκε.
Ο Άντερσεν μιλάει, άλλοτε με σπαραγμό, άλλοτε με λεπτό χιούμορ, για τον έρωτα και για την υποκρισία, για τη θυσία και για την ανοησία, για παγερές βασίλισσες και τρυφερές σειρήνες, όπως και για τα πιο απλά, καθημερινά και ασήμαντα πράγματα -για τη σακοράφα, για το φανάρι του δρόμου, για τη ματαιόδοξη βασιλοπούλα που περιφρονούσε την τέχνη, ή για τον αμόρφωτο καλικάντζαρο που γοητεύτηκε από την ομορφιά ενός βιβλίου.
«Τα παραμύθια μου είναι τόσο για τους μεγάλους όσο και για τα παιδιά.
Τα παιδιά στην αρχή καταλαβαίνουν μόνο το δευτερεύον, αλλά σαν ωριμάσουν, καταλαβαίνουν το σύνολο».
Τα παραμύθια του Άντερσεν έχουν το προνόμιο που χαρακτηρίζει όλα τα καλά έργα της παιδικής λογοτεχνίας. Μεγαλώνουν μαζί με τον αναγνώστη τους και τον συντροφεύουν πιστά σε όλες τις στιγμές της ζωής του.
Από τα πιο γνωστά παραμύθια του Άντερσεν είναι: «Τα καινούρια ρούχα του βασιλιά», «Η πριγκίπισσα και το μπιζέλι», «Το αηδόνι», «Η μικρή σειρήνα», «Ο γενναίος μολυβένιος στρατιώτης», «Το κοριτσάκι με τα σπίρτα», «Η Τοσοδούλα», «Το Ασχημόπαπο», «Η βασίλισσα του χιονιού».
Πηγή: Ριζοσπάστης
4 – 8 – 1901
Γεννιέται ο κορυφαίος Αμερικανός μουσικός της Τζαζ Λούις Άρμστρονγκ (Louis Armstrong), από τους κορυφαίους του είδους.
Ο Λούις Άρμστρονγκ με την αγαπημένη του τρομπέτα
Γνήσιο τέκνο της γενέτειρας της ποπ της Νέας Ορλεάνης, έζησε τα παιδικά του χρόνια μεταξύ των οίκων ανοχής, της φυλακής και της εκκλησίας. Στη φυλακή έμαθε τρομπέτα, στην εκκλησία το τραγούδι και από τα «σπίτια» (τα περιβόητα honky-tonk) ξεκίνησε μία καριέρα που έκανε γνωστή την τζαζ και το όνομα του Λούις Άρμστρονγκ σε ολόκληρο τον κόσμο.
Λούις Άρμστρονγκ
Μία πληθωρική προσωπικότητα, ένα αγέραστο παιδί, που μετέτρεψε την τζαζ σε μορφή τέχνης βασισμένης στον αυτοσχεδιασμό, ανακάλυψε το «scat singing», το οποίο καθόρισε το τραγούδι στην τζαζ και τοποθέτησε την τρομπέτα σε περίοπτη θέση, στο χώρο της σύγχρονης μουσικής. Κατά τη διάρκεια της μουσικής του σταδιοδρομίας, συνεργάστηκε είτε ως τραγουδιστής είτε ως τρομπετίστας, με μερικούς από τους σημαντικότερους μουσικούς της τζαζ, μεταξύ αυτών ο Ντιούκ Έλινγκτον, η Έλλα Φιτζέραλντ, ο Μπινγκ Κρόσμπι, ο Φλέτσερ Χέντερσον και η Μπέσι Σμιθ.
Οι τελευταίες σημαντικές του ηχογραφήσεις καταγράφονται στη δεκαετία του 1950 ενώ το μεγαλύτερο μέρος της ύστερης δισκογραφίας του χαρακτηρίζεται συνήθως από τους κριτικούς ως υπεραπλουστευτικό ή τυποποιημένο, αν και δεν του στέρησε την εμπορική απήχηση.
Μία από τις τελευταίες εμπορικές επιτυχίες του Άρμστρονγκ υπήρξε η ερμηνεία του στο τραγούδι «What a Wonderful World» (1968), το οποίο παρέμεινε στην κορυφή των βρετανικών μουσικών καταλόγων για ένα μήνα, ενώ το 1987 χρησιμοποιήθηκε στην ταινία «Good Morning, Vietnam» και γνώρισε ακόμα μεγαλύτερη επιτυχία.
4 – 8 – 1936
Κηρύσσεται ο στρατιωτικός νόμος εγκαινιάζοντας την περίοδο της μεταξικής δικτατορίας. Όπως τόνισε ο ίδιος ο Ι. Μεταξάς, σκοπός της δικτατορίας δεν ήταν άλλος παρά η «αδιάκοπος φροντίς δια την στερέωσιν του αστικού καθεστώτος με όλας τας αναγκαίας θυσίας δια το σύνολον της κοινωνίας και ιδίως δια τας ενδεείς τάξεις.»
Ο Ι. Μεταξάς
Το βράδυ της 4ης Αυγούστου 1936, δημοσιεύτηκε σε έκτακτο φύλλο της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως διάγγελμα του Ιωάννη Μεταξά – που τοιχοκολλήθηκε και σε κεντρικά σημεία της Αθήνας και του Πειραιά. Το διάγγελμα ανέφερε πως «η κυβέρνησις (…) προέβη, τη εγκρίσει της Αυτού Μεγαλειότητος του Βασιλέως, εις την κήρυξιν του Στρατιωτικού Νόμου καθ’ άπασαν την χώραν, και την διάλυσιν της Βουλής».
Η δικτατορία της 4ης Αυγούστου, ή δικτατορία Μεταξά, ήταν ήδη γεγονός.
Από τις πρώτες πράξεις της δικτατορίας ήταν τα διατάγματα που προέβλεπαν: Την αναστολή των διατάξεων 8 άρθρων του Συντάγματος σε όλο το κράτος, τη διάλυση της Βουλής και την επιστράτευση των εργαζομένων σε υπηρεσίες «δημοσίας ωφελείας» (σιδηροδρομικοί, τροχιοδρομικοί κ.ά.).
«Ριζοσπάστης» 6-3-1936. Το ΚΚΕ δεν είχε ψευδαισθήσεις για το ρόλο του Μεταξά
Το απόγευμα της 4ης Αυγούστου προηγήθηκε συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου, στην οποία οι αστυνομικές και στρατιωτικές αρχές υποστήριξαν ότι υπήρχαν «υπεύθυνοι πληροφορίαι κατά τας οποίας η κηρυχθησομένη γενική απεργία θα μετεβάλλετο εις στασιαστικήν εκδήλωσιν με αντικειμενικόν σκοπόν την ανατροπήν του νόμιμου πολιτικού και κοινωνικού καθεστώτος της χώρας». Αυτό ήταν και το πρόσχημα για την απόφαση της συγκέντρωσης όλων των εξουσιών στα χέρια της κυβέρνησης. Ακόμα, στις αιτίες της «μεταβολής» προβαλλόταν και η ανικανότητα της Βουλής που προέκυψε από τις εκλογές του Γενάρη του 1936 «να δώση κυβέρνησιν εις την χώραν», ανικανότητα που επίσης αποδείχθηκε και από τις «αθεράπευτες κομματικές αντιθέσεις» και τις «προσωπικές έριδες».
Οι ενέργειες του Μεταξά, ο οποίος άλλωστε προετοιμαζόταν από καιρό για την κήρυξη της δικτατορίας, έγιναν σε συνεργασία με τον Γεώργιο Β΄ και τη σύμφωνη γνώμη και στήριξη της Μεγάλης Βρετανίας. Το «κλίμα» υπέρ μιας δικτατορικής λύσης ευνοούσαν επίσης η άνοδος του φασισμού και του ναζισμού στην Ιταλία και τη Γερμανία καθώς και ο γενικότερος αντικομμουνισμός που οργίαζε.
Εξόριστοι κομμουνιστές στην Ανάφη το 1939
Η επιβολή της δικτατορίας εξυπηρετούσε την ανάγκη της αστικής τάξης να θωρακίσει ακόμα περισσότερο την εξουσία της, σε συνθήκες όξυνσης των ενδοαστικών αντιθέσεων και ενόψει του επερχόμενου Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου. Ταυτόχρονα υπήρχε και ο φόβος του εργατικού – λαϊκού κινήματος. Ο κίνδυνος για την αστική εξουσία μπορεί να μην ήταν άμεσος, όπως επικαλούνταν η προπαγάνδα της 4ης Αυγούστου, έπρεπε όμως να ενταθούν τα κατασταλτικά μέτρα αποτροπής αυτού του κινδύνου, να χτυπηθεί και να αντιμετωπιστεί το ΚΚΕ αποφασιστικά.
Η παρατεταμένη αστάθεια του αστικού πολιτικού συστήματος, με τελευταίο «επεισόδιο» την αδυναμία σχηματισμού κυβέρνησης που επικαλέστηκε και ο Μεταξάς, έκανε αδύνατη τη συνέχιση της λειτουργίας του με την ίδια (την κοινοβουλευτική) μορφή. Ειδικά σε συνθήκες προετοιμασίας και διεξαγωγής του πολέμου, που απαιτούσαν πιο συγκεντρωτική άσκηση της κρατικής εξουσίας και ταχύτατη λήψη αποφάσεων, οι δημοκρατικές διαδικασίες, μπλεγμένες μάλιστα στη διελκυστίνδα των ενδοαστικών αντιθέσεων, αποτελούσαν για την αστική τάξη μια επικίνδυνη πολυτέλεια.
Εξώφυλλο του «Ριζοσπάστη» με την Απόφαση της ΚΕ του Κόμματος, που καταδίκαζε τη δικτατορία του Μεταξά
Το κεφάλαιο στήριξε άμεσα τη δικτατορία και με τη συμμετοχή εκπροσώπων του στις κυβερνήσεις της δικτατορίας. Ο Ανδρέας Χατζηκυριάκος, ιδιοκτήτης της τσιμεντοβιομηχανίας «ΑΓΕΤ Ηρακλής» και πρόεδρος του Συνδέσμου Βιομηχάνων και Βιοτεχνών Ελλάδας, που είχε πρωτοστατήσει στη σφαγή των εργατών στο Πασαλιμάνι το 1923, ανέλαβε το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας στην πρώτη δικτατορική κυβέρνηση. Η Εθνική Τράπεζα εκπροσωπήθηκε επίσης με υψηλόβαθμα νυν και πρώην στελέχη της στις κυβερνήσεις της 4ης Αυγούστου (Αλέξανδρος Κορυζής, Ιωάννης Αρβανίτης, Α. Αποστολίδης, Δ. Μάξιμος).
Έχει υπολογιστεί, με βάση τα στοιχεία για 38 υπουργούς και στελέχη της δικτατορίας, πως το 10% ήταν τραπεζικά στελέχη και το 6% βιομήχανοι ή άλλοι επιχειρηματίες.
Ο Αμερικανός πρεσβευτής Lincoln MacVeagh θεωρούσε πως στην ομάδα «γύρω και πίσω» από τον Μεταξά βρίσκονταν ο διοικητής της Εθνικής Τράπεζας Ιωάννης Δροσόπουλος, ο Αλέξανδρος Κανελλόπουλος, διευθύνων σύμβουλος της Ανωνύμου Ελληνικής Εταιρείας Χημικών Προϊόντων και Λιπασμάτων και ο Πρόδρομος (Μποδοσάκης) Αθανασιάδης. Σημαντική στήριξη στη δικτατορία προσέφεραν και οι βιομήχανοι Επαμεινώνδας Χαρίλαος, Ν. Κανελλόπουλος, οι Λαναράς – Κύρτσης, οι αδελφοί Ηλιάσκοι, ο Γ. Πεσματζόγλου, η εταιρεία «Πάουερ» κ.ά. Επίσης, τα εκδοτικά συγκροτήματα Δ. Λαμπράκη («Ελεύθερον Βήμα»), Γ. Α. Βλάχου («Καθημερινή»), Αχ. Κύρου («Εστία») κ.ά.
Το καθεστώς της 4ηςΑυγούστου ήταν αστική δικτατορία, που ενσωμάτωσε στην ιδεολογία και στην πρακτική της «δάνεια» και επιρροές από το φασισμό – ναζισμό (ναζιστικός χαιρετισμός, ίδρυση της Εθνικής Οργάνωσης Νέων με στρατιωτικοποιημένη δομή, «σωματειακή» οργάνωση της κοινωνίας). Η 4η Αυγούστου ξεπέρασε τις προκατόχους της κυβερνήσεις όσον αφορά τον αντικομμουνισμό και τη θηριωδία ενάντια στο ΚΚΕ και στο εργατικό – λαϊκό κίνημα.
Η δικτατορία της 4ης Αυγούστου εφάρμοσε στοιχεία της κεϊνσιανής θεωρίας περί «κρατικής ρύθμισης της καπιταλιστικής οικονομίας», που ακολούθησαν αρκετά καπιταλιστικά κράτη μετά την οικονομική κρίση στα 1929 – 1933, συμπεριλαμβανομένου του γερμανικού.
Η μεγαλύτερη, ίσως, «προσφορά» της 4ης Αυγούστου στο κεφάλαιο ήταν η επιβολή της «εργασιακής ειρήνης», μέσω της απαγόρευσης των απεργιών, του ελέγχου των σωματείων κ.ά.2.
Το κυρίαρχο στοιχείο της δικτατορίας παρέμεινε η ακραία ταξική ανισότητα και η φτώχεια του λαού. Χαρακτηριστικά είναι τα στοιχεία των εισοδημάτων κατά οικογένεια το 1938. Το 77,44% του πληθυσμού της χώρας, δηλαδή είχε ετήσιο εισόδημα κάτω από 36.275 δραχμές ενώ υπολογιζόταν πως για κάπως άνετη ζωή χρειάζονταν τουλάχιστον 60.000 δραχμές. Το 0,05% του πληθυσμού, είχαν ετήσιο εισόδημα 2.125.000 δραχμές
Κρατούμενοι κομμουνιστές χαιρετούν πριν μεταφερθούν στους τόπους εξορίας
Το ΚΚΕ υπήρξε ο βασικός, ο ταξικός αντίπαλος της 4ης Αυγούστου, που διακηρυγμένος της στόχος ήταν η καταπολέμηση του κομμουνισμού. Με ιδιαίτερη μανία η δικτατορική κυβέρνηση και τα κρατικά όργανα επιτέθηκαν στο ΚΚΕ και στην ΟΚΝΕ, με στόχο την πολιτική και ηθική τους εξόντωση, μαζί και σε ορισμένους συνεργαζόμενους με το ΚΚΕ.
Από την πρώτη μέρα – για την ακρίβεια νύχτα – της δικτατορίας, η Γενική Ασφάλεια Αθηνών και η Ειδική Ασφάλεια έθεσαν σε εφαρμογή, όπως είχαν διαταχθεί, σχέδια σύλληψης στελεχών του ΚΚΕ, τα οποία όμως εκείνη τη στιγμή δεν είχαν τα επιθυμητά αποτελέσματα.
Αμέσως μετά την επιβολή της, η δικτατορία προχώρησε στη θέσπιση αντικομμουνιστικού νομικού πλαισίου. Στις 12 Αυγούστου 1936, συγκροτήθηκε το υφυπουργείο της Δημόσιας Ασφάλειας. Δύο μέρες μετά, στη θέση του υφυπουργού διορίστηκε ο Κωνσταντίνος Μανιαδάκης, ο οποίος αποτέλεσε την «ψυχή» της αντικομμουνιστικής δράσης.
Με βάση το νομοθετικό πλαίσιο που συγκρότησε η δικτατορία προχώρησε σε μαζικές συλλήψεις, φυλακίσεις και εκτοπίσεις σε ξερονήσια. Επίσης, επικήρυξε στελέχη του Κόμματος.
Συνολικά, χιλιάδες ήταν όσοι συνελήφθησαν στα χρόνια της 4ης Αυγούστου. Οι συλληφθέντες κομμουνιστές και άλλοι αγωνιστές υποβάλλονταν σε σκληρά βασανιστήρια: Ρετσινόλαδο, πάγος, φάλαγγα, ξερίζωμα νυχιών κ.ά.
Την επόμενη μέρα της κήρυξης της δικτατορίας κυκλοφόρησε έκτακτη – παράνομη έκδοση του «Ριζοσπάστη», με Διακήρυξη της Κεντρικής Επιτροπής. Η ΚΕ απευθυνόταν σε «ολόκληρο το Λαό της χώρας», τον οποίο ενημέρωνε ότι «η δολοφόνα συμμορία του Μεταξά – Σκυλακάκη, με την εντολή της πλουτοκρατίας, της μοναρχίας και του χιτλερισμού, εγκαθίδρυσε στην Ελλάδα στρατιωτικοφασιστική διχτατορία». Υπογράμμιζε τις ευθύνες του Γεωργίου Β΄, τον οποίο χαρακτήριζε «άμεσο συνένοχο και υπεύθυνο όλων των εγκλημάτων της».
Σε αυτήν την πρώτη τοποθέτησή της η ΚΕ εκτιμούσε ότι η δικτατορία οδηγεί στον «ολοκληρωτικό αφανισμό» και θεωρούσε ότι «υπέρτατο λαϊκό και εθνικό συμφέρον της στιγμής» ήταν το γκρέμισμα της δικτατορίας «με όλα τα μέσα της μαζικής λαϊκής πάλης». Ο λαός θα έπρεπε να «αποφασίσει ο ίδιος με εκλογές συνταχτικής συνέλευσης με αναλογική, για την κατάσταση και το μέλλον του», να σχηματίσει παντού επιτροπές λαϊκής σωτηρίας, να δημιουργήσει παντού το Λαϊκό Μέτωπο, να οργανώσει την ανατροπή του Μεταξά. Στο πλευρό του λαού «δίχως κανένα δισταγμό» καλούνταν να σταθούν οι στρατιώτες και οι αντιφασίστες αξιωματικοί.
Ο Μεταξάς με υποστηρικτές της κυβέρνησής του
Την ίδια μέρα, σύμφωνα με τον «Ριζοσπάστη», η απεργία που είχε προκηρυχθεί πριν από την κήρυξη της δικτατορίας σημείωσε επιτυχία. Παρά τον στρατιωτικό νόμο και την επιστράτευση μιας σειράς κλάδων, μόνο στην Αθήνα πήραν μέρος 40 χιλιάδες εργάτες. Στο Αγρίνιο έγινε παγκαπνεργατική απεργία ενάντια στη δικτατορία. Από το πρωί της 4ης Αυγούστου, επίσης, βρισκόταν σε εξέλιξη απεργία των καπνεργατών της Καβάλας. Η απεργία επεκτάθηκε και στη Δράμα, στο Πράβι (Ελευθερούπολη Καβάλας), στις Σέρρες και τη Θράκη. Κράτησε περίπου δύο βδομάδες και αντιμετωπίστηκε με άγρια τρομοκρατία.
Τρεις μέρες μετά την 4η Αυγούστου, συνήλθε η ΚΕ του ΚΚΕ και συζήτησε πάνω στην κήρυξή της και τα καθήκοντα του ΚΚΕ.
Με βάση αυτήν την Απόφαση, οι Κομματικές Οργανώσεις καλούνταν να αναπροσαρμόσουν τη δουλειά τους στις νέες συνθήκες της σκληρής παρανομίας.
Στον πρώτο μήνα, έγιναν ορισμένες μικρές συγκεντρώσεις και συσκέψεις ενάντια στη δικτατορία. Σύμφωνα με δημοσίευμα του «Ριζοσπάστη», σε 15 χωριά των Σερρών, το δεύτερο δεκαήμερο του Αυγούστου, έγιναν ένοπλα αγροτικά συλλαλητήρια, τα οποία χτυπήθηκαν από τις αστυνομικές δυνάμεις.
Μέσα στο Φλεβάρη του 1937, συνήλθε η 3η Ολομέλεια της ΚΕ και σε αυτήν πήραν μέρος όλα τα μέλη της ΚΕ, ταχτικά και αναπληρωματικά που δεν είχαν συλληφθεί. Η Ολομέλεια πήρε ομόφωνα Απόφαση πάνω την πολιτική κατάσταση, που ήταν και το μοναδικό θέμα της, ενώ εξέδωσε και χαιρετιστήριο στον Νίκο Ζαχαριάδη που είχε στο μεταξύ συλληφθεί.
Στο πρώτο δεκαπενθήμερο του Αυγούστου του 1937 συνήλθε η 4η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ.
Η 4η Ολομέλεια, όσον αφορά τον στόχο της συγκρότησης του Αντιδικτατορικού Μετώπου, επαναλάμβανε πως «η διασπαστική πολιτική εκείνων των κομμάτων που επανειλημμένα ως τώρα αρνήθηκαν να πάρουν μέρος στη δημιουργία του λαϊκού αντιδικτατορικού μετώπου ωφέλησε μονάχα το μοναρχοφασισμό». Στην κατεύθυνση της ενιαίας αντιδικτατορικής δράσης προβάλλονταν ως επείγοντα καθήκοντα τα παρακάτω:
«α) Το ορμητικό ξέσπασμα της εργατιάς για τις ιδιαίτερες άμεσες οικονομικές και πολιτικές της απαιτήσεις και η αποκατάσταση του ενιαίου εργατικού αντιφασιστικού μετώπου σ’ όλη τη χώρα (…)
β) Η οργάνωση της πάλης των αγροτικών μαζών για τις δικές τους ζωτικές και επείγουσες διεκδικήσεις και το δυνάμωμα και παραπέρα ξάπλωμα του ενιαίου Αγροτικού Κόμματος (…)
γ) Με κάθε τρόπο να ενισχυθεί η αξιέπαινη πρωτοβουλία που ανέλαβαν μερικές προοδευτικές πολιτικές ομάδες μέσα στα μη φασιστικά αστικά κόμματα (…) στον αγώνα κατά της φασιστικής δικτατορίας (…)
δ) Δραστήρια και αποφασιστικά πρέπει να δυναμώσει η δουλειά για την οργάνωση των αντιδικτατορικών δυνάμεων μέσα στο στρατό κι ανάμεσα στους απότακτους στρατιωτικούς (…)
ε) Πάνω στο πρότυπο και στο παράδειγμα του Πειραιά σ’ όλες τις πόλεις, στα χωριά, στα εργοστάσια και στις συνοικίες και συνοικισμούς, πρέπει να οργανωθούν επιτροπές του λαϊκού αντιδικτατορικού μετώπου».
Στην Απόφαση του δεύτερου θέματος της 4ης Ολομέλειας υπογραμμιζόταν ότι η δικτατορία δεν μπόρεσε να παραλύσει το Κόμμα και ότι «συμπλήρωσε βασικά τα κενά που δημιούργησαν τα χτυπήματα του εχθρού». Η Εισήγηση της ΚΕ στην Ολομέλεια εκτιμούσε ότι το Κόμμα, στον ένα χρόνο περίπου από την εγκαθίδρυση της δικτατορίας, «βασικά κατόρθωσε να διατηρήση τις δυνάμεις του» και ότι στους τελευταίους 4 – 5 μήνες μετά την 3η Ολομέλεια της ΚΕ «περιορίστηκαν σε μεγάλο βαθμό οι συλλήψεις στελεχών του Κόμματος».
Η Εισήγηση της ΚΕ αναφερόταν και στις «δηλώσεις μετανοίας» υπογραμμίζοντας το ουσιαστικό στοιχείο από τη δοκιμασία του Κόμματος:
«Χιλιάδες μέλη και οπαδοί του Κόμματός μας, αντιφασίστες αγωνιστές, προτιμούν να λιώσουν στη φυλακή, στα ξερονήσια και στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, παρά να δηλώσουν υποταγή στους τυράννους (…) Είναι ελάχιστοι οι εργάτες που λιποψύχησαν και αποτελούν σταγόνα στον ωκεανό, μπροστά στους αντιφασίστες που ηρωικά υποφέρουν τα μαρτύρια μη δεχόμενοι να υπογράψουν στην ατιμωτική δήλωση».
Η Ολομέλεια καθόρισε εύστοχα τα εξής καθήκοντα:
1. Να ενταθεί η πάλη κατά του χαφιεδισμού και να μπει τέλος στην παραβίαση των κανόνων συνωμοτικότητας. Διαπαιδαγώγηση των μελών του Κόμματος, με το ζωντανό παράδειγμα των καθοδηγητών, στην πάλη για την προφύλαξη του Κόμματος και προετοιμασία για τη στάση τους στα δικαστήρια και την Ασφάλεια.
2. Η δουλειά των Κομματικών Οργανώσεων να κατευθυνθεί στην ανάπτυξη μερικών αγώνων όλων των λαϊκών στρωμάτων, να δυναμώσει η δουλειά μέσα στις λαϊκές οργανώσεις και τα συνδικάτα αξιοποιώντας όλες τις δυνατότητες πλατιάς νόμιμης δράσης.
Για τον σκοπό αυτό, υπογράμμιζε, «επιβάλλεται να ολοκληρωθή η αναδιοργάνωση των Κομματικών Οργανώσεων με βάση την ίδρυση πυρήνων στις επιχειρήσεις και τα εργοστάσια, στα συνδικάτα και σ’ όλες τις μαζικές οργανώσεις. Το οργανωτικό δέσιμο και η οργανωτική συνοχή του Κόμματος πρέπει παραπέρα να τελειοποιηθούν».
Άλλα καθήκοντα ήταν η ανάδειξη νέων στελεχών του Κόμματος, η στρατολογία νέων μελών στο Κόμμα, που «δεν πρέπει ούτε στιγμή να σταματήση εν ονόματι του κινδύνου εισχώρησης χαφιέδων στις κομματικές γραμμές» καθώς και «η εξασφάλιση, συμπλήρωση και κανονική λειτουργία του παράνομου μηχανισμού και η συστηματική ανάπτυξη και ποιοτική καλυτέρευση της εκδοτικής δουλειάς του Κόμματος, απ’ την ΚΕ ως την πιο μικρή Κομματική Οργάνωση και τους πυρήνες».
4 – 8 – 1936
Γεννιέται ένας από τους γνησιότερους εκφραστές του «Νέου Κύματος», ο Γιώργος Ζωγράφος, ο τραγουδιστής που με τη φωνή του ζέσταινε την «καρδιά» μιας δύσκολης εποχής, ο άνθρωπος που μιλούσε με το τραγούδι του για όσα η γενιά του υπέφερε, ονειρεύτηκε και πάλεψε.
Ο Γιώργος Ζωγράφος
Αν και καταξιώθηκε μέσα από το τραγούδι που υπηρέτησε, η μοναξιά, η ανέχεια, τα οικονομικά προβλήματα των τελευταίων χρόνων «φόρτωσαν» βαριά την καρδιά του.
Ήταν γιος της ηθοποιού Αλίκης Ζωγράφου. Ξεκίνησε την καριέρα του ως ηθοποιός, απόφοιτος της Δραματικής Σχολής του Θεάτρου Τέχνης Καρόλου Κουν. Πρωτοτραγούδησε στην μπουάτ «Θαλάμη» της Μυκόνου και στη συνέχεια για δύο δεκαετίες εμφανίστηκε στις ιστορικές μπουάτ της Πλάκας.
Συνεργάστηκε με πολλούς συνθέτες όπως ο Διονύσης Σαββόπουλος, ο Δήμος Μούτσης, Ο Νότης Μαυρουδής («Άκρη δεν έχει ο ουρανός»), ο Γιάννης Μαρκόπουλος («Πέρα από τη θάλασσα»), ο Μάνος Χατζιδάκις («Ο Ιρλανδός και ο Ιουδαίος»), ο Μίκης Θεοδωράκης («Μαουτχάουζεν»), ο Νίκος Μαμαγκάκης («Συλλογή ποιητών») κ.ά.
4 – 8 – 1991
Πεθαίνει ένας από τους κορυφαίους Έλληνες ποιητές, ο Νικηφόρος Βρεττάκος.
Ο Νικηφόρος Βρεττάκος
Πήρε μέρος στον ελληνοϊταλικό πόλεμο. Τις σκληρές μέρες της Κατοχής, πήρε ενεργό μέρος στην Εθνική Αντίσταση. Το 1949 για πολιτικούς λόγους, απολύθηκε από το υφυπουργείο Εργασίας. Από το 1947 μέχρι το 1949 εργάστηκε ως αρχισυντάκτης στο περιοδικό «Ελεύθερα Γράμματα». Στα Γράμματα εμφανίστηκε το 1929 με τα νεανικά του ποιήματα «Κάτω από τις σκιές και φώτα».
Ακολούθησαν άλλες έξι ποιητικές συλλογές ως το 1940. Το 1955, εκδίδει τη συγκεντρωτική του συλλογή «Τα ποιήματα 1929 – 1951». Η ποίησή του είναι επηρεασμένη από τη στράτευσή του και από τη συμμετοχή του στην Εθνική Αντίσταση. Αργότερα στο «Ρόμπερτ Οπενχάιμερ», «συνθέτει» πιο καθαρά το δραματικό με το λυρικό στοιχείο. Το συνολικό ποιητικό του έργο βρίσκεται συγκεντρωμένο σε δύο τόμους, ενώ ξεχωριστά κυκλοφόρησαν τα έργα του «Λειτουργία κάτω από την Ακρόπολη» και η ποιητική του συλλογή «Ο διακεκριμένος πλανήτης». Στο πεζογραφικό του έργο συμπεριλαμβάνονται: «Το γυμνό παιδί», «Το αγρίμι και η καταιγίδα» και «Δύο άνθρωποι μιλούν για την ειρήνη».
2006
Πεθαίνει ο χαράκτης Βασίλης Καζάκος.
Ο Βασίλης Καζάκος
Ανήκει στις σημαντικότερες μορφές της σύγχρονης ελληνικής χαρακτικής. Μιας τέχνης, που επί σειρά ετών υπηρέτησε με σεμνότητα ως καθηγητής στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών (Β’ Εργαστήριο Χαρακτικής). Η γενέτειρά του – τα Γιάννενα – με το τοπίο και τα μνημεία της, υπήρξε σε όλη την καλλιτεχνική του δημιουργία πηγή έμπνευσης και σημείο αναφοράς. Πιο γνωστή δουλειά του, η χαρακτική ενότητα με τα ποδήλατα. Στα έργα του, με θέματα παραδοσιακούς οικισμούς, εσωτερικούς χώρους και νεκρές φύσεις, επανέρχεται συνεχώς το θέμα του ποδηλάτου, είτε με τη μορφή των μηχανολογικών του εξαρτημάτων, είτε με φτερά ως σύμβολο παιδικών προσδοκιών και ανάμνηση ανέμελων εποχών. Ο δημιουργός εκφράζεται με παραλλαγές των ίδιων θεμάτων σε διαφορετικούς χρωματικούς τόνους και μεταδίδει πάντα μίαν ατμόσφαιρα που βρίσκεται μεταξύ ονείρου και πραγματικότητας.
Βασίλης Καζάκος – Κόκκινα σπίτια
Το παραστατικό και αφηγηματικό έργο του χαρακτηρίζεται από συναισθηματική έμπνευση και άρτια τεχνική εκτέλεση. Η ονειρική ατμόσφαιρα, τα παιχνίδια και ο φωτισμός, καθώς και οι συμβολικές παραπομπές, οι άυλες μορφές των έργων του, μας ταξιδεύουν σε κόσμους μακρινούς και οικείους, σε γνώριμα βιώματα και συναισθηματικές διαδρομές. Στο πλαίσιο της δημιουργικής σχέσης που είχε ο Β. Καζάκος με την τέχνη του, δεν έπαψε ποτέ να δοκιμάζει, να ερευνά και να ανακαλύπτει. Παρέμεινε πάντα εραστής τόσο της ζωγραφικής, όσο και της χαρακτικής, όπως μαρτυρούν τα έργα του, οι δεκάδες υδατογραφίες, τα εκατοντάδες σχέδια, τα πάμπολλα λάδια και τα άπειρα χαρακτικά. Δημιουργίες, που παρουσιάστηκαν σε πολλές ομαδικές και ατομικές εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό και κοσμούν ιδιωτικές συλλογές και Πινακοθήκες Δήμων (Αθηναίων, Ρόδου, Ιωαννίνων, Φλώρινας).
Βασίλης Καζάκος – Πράσινα Σπίτια
Πήρε τα πρώτα μαθήματα σχεδίου και ζωγραφικής κοντά στον πατέρα του, Γεώργιο Καζάκο, και τον Πάνο Σαραφιανό. Σπούδασε χαρακτική με δασκάλους τον Κωνσταντίνο Γραμματόπουλο, τον Νίκο Νικολάου στην ΑΣΚΤ Αθηνών, ενώ ταυτόχρονα παρακολούθησε μαθήματα σκηνογραφίας στο εργαστήριο του Βασίλη Βασιλειάδη. Το 1968 πήρε το τρίτο βραβείο ζωγραφικής νέων του Φιλολογικού Συλλόγου «Παρνασσός».
Πεθαίνει ο Φρίντριχ Ένγκελς (Friedrich Engels), κορυφαία μορφή του παγκόσμιου εργατικού, επαναστατικού και κομμουνιστικού κινήματος.
Ο Φρίντριχ Ενγκελς
Ο Φ. Ένγκελς από κοινού με τον Κ. Μαρξ συνδιαμόρφωσαν και θεμελίωσαν την επιστημονική κοσμοθεωρία της εργατικής τάξης, αποδεικνύοντας το αναπόφευκτο, νομοτελειακό πέρασμα της κοινωνίας από τον καπιταλισμό στον κομμουνισμό. Και έδωσαν έτσι στην πρωτοπόρα επαναστατική τάξη τα όπλα για να γίνει τάξη για τον εαυτό της, προκειμένου να φέρει σε πέρας την ιστορική της αποστολή, την κοινωνική απελευθέρωση από την ταξική εκμετάλλευση.
Ο Φρ. Ένγκελς (τέταρτος από αριστερά), μεταξύ των αντιπροσώπων του Συνεδρίου της Β` Διεθνούς, το 1893 στη Ζυρίχη
Ο Ένγκελς ασχολήθηκε ιδιαίτερα με τη θεμελίωση και την τεκμηρίωση της υλιστικής διαλεκτικής, αντιμετωπίζοντας πλήθος θεωρητικών προβλημάτων και αναλαμβάνοντας να αντικρούσει τις αντιεπιστημονικές απόψεις της ιδεαλιστικής φιλοσοφίας. Ανάμεσα στα πολλά έργα του που ξεχώρισαν, το «Αντι – Ντύρινγκ«, «η Καταγωγή της Οικογένειας, της Ατομικής Ιδιοκτησίας και του Κράτους«, «Ουτοπικός και Επιστημονικός Σοσιαλισμός«, «Για το Ζήτημα της Κατοικίας« και πλήθος άλλα. Ο Ένγκελς συνδύασε τη συγγραφική του δραστηριότητα με την επαναστατική πάλη και πήρε μέρος σε πολλές επαναστατικές εξεγέρσεις, όπως στη Γερμανία και τη Γαλλία.
Ο θάνατός του, αν και αναμενόμενος μιας και ο Ένγκελς ήταν άρρωστος από καιρό, έπεσε σαν κεραυνός στο διεθνές σοσιαλιστικό κίνημα. Ο Βίλχελμ Λίμπκνεχτ, ένας από τους ηγέτες τότε του Γερμανικού Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος, που είχε γνωριστεί και συνεργαστεί με τον Μαρξ και τον Ενγκελς, έγραψε: «Ο Στρατηγός (σ.σ. έτσι χαρακτήριζαν τον Ένγκελς) πέθανε χθες τη νύχτα 10.30… Παρόλο που το θάνατό του τον περιμέναμε, το πλήγμα ωστόσο ήταν σκληρό, φοβερό. Είχε πέσει σαν δέντρο που το κόβουν, ο γιγάντιος ήρωας του πνεύματος που είχε θεμελιώσει μαζί με τον Μαρξ τον επιστημονικό σοσιαλισμό και είχε διδάξει την τακτική του σοσιαλισμού… ο φίλος, ο σύμβουλος, ο οδηγός, ο μαχητής ήταν νεκρός».
5 – 8 – 1899
Γεννιέται ο Μαρτ Σταμ (Martinus Adrianus Stam), Ολλανδός αρχιτέκτονας, πολεοδόμος και σχεδιαστής επίπλων, επηρεασμένος από την «νέα αντικειμενικότητα» και το μπάουχαους.
Ο Μαρτ Σταμ το 1920
Εργάστηκε στην Ολλανδία, την Ελβετία, την ΕΣΣΔ και στην Γερμανία.
Τα έργα του θεωρούνται ιδιαίτερα λειτουργικά και ανήκουν στον λειτουργισμό, γνωστός έγινε με τον σχεδιασμό της ίσως πρώτης καρέκλας από μεταλλικό σωλήνα, χωρίς πίσω πόδια.
Ήταν επίσης μέλος σε πολλούς αρχιτεκτονικούς συνεταιρισμούς καθώς και συντάκτης περιοδικών (the 8, Structure and ABC).
Εξαιτίας της διεθνούς δικτύωσής του και των πολλών δημοσιεύσεών του ήταν από πολύ νέος γνωστός και ήταν ένας από τους πρωτοπόρους του «νέου κτηρίου» και θεωρούνταν ότι ανήκει στο ρεύμα Αβάν-γκαρντ.
5 – 8 – 1958
Συνέρχεται η 9η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ (5-8/8/1958), με απόφαση της οποίας αποκαταστάθηκαν στο ΚΚΕ οι Γιώργης Σιάντος, Κώστας Καραγιώργης και Νίκος Πλουμπίδης. Η Ολομέλεια αποφάσισε επίσης τη σύγκληση του 8ου Συνεδρίου του ΚΚΕ.
5 – 8 –1960
Η Άνω Βόλτα (σημερινή Μπουρκίνα Φάσο) αποκτά την ανεξαρτησία της από τη Γαλλία.
5 – 8 –1962
Στη Νότια Αφρική φυλακίζεται ο ηγέτης του κινήματος κατά του Άπαρτχαϊντ και μελλοντικός πρόεδρος Νέλσον Μαντέλα. Απελευθερώνεται το 1990.
Νέλσον Μαντέλα
5 – 8 –1962
Πεθαίνει η Αμερικανίδα ηθοποιός Μέριλιν Μονρόε (Marilyn Monroe).
Η Μέριλιν Μονρόε
Παιδί αγνώστου πατέρα γράφτηκε στο ληξιαρχείο ως Νόρμα Τζιν Μόρτενσον. Ήταν τ’ όνομα ενός από τους συντρόφους της μητέρας της.
Έζησε μια άσχημη παιδική ζωή και στα εννιά της χρόνια κλείστηκε στο ορφανοτροφείο. Στα 16 της εγκατέλειψε το σχολείο και έκανε τον πρώτο γάμο της. Το 1944 αρχίζει την καριέρα της ως φωτομοντέλο. Το 1946 η εταιρία «Φοξ» της προσφέρει ένα συμβόλαιο, αλλάζει τ’ όνομά της και γίνεται Μέριλιν Μονρόε και ξεκινά τα πρώτα της βήματα στον κινηματογράφο.
Ερμηνεύει μικρούς ρόλους σε ταινίες μέχρι το 1953 που γυρίζει την ταινία «Νιαγάρα» και γίνεται σύμβολο του σεξ. Την ίδια χρονιά ο Χοκς τη δίνει μια άλλη όψη που συνδυάζει τον αισθησιασμό με το παιχνίδι της αθωότητας στο μιούζικαλ «Οι άνδρες προτιμούν τις ξανθές». Ακολουθεί η ταινία «Πώς να παντρευτείτε έναν εκατομμυριούχο». Το 1956 παντρεύεται τον θεατρικό συγγραφέα Άρθουρ Μίλερ και μαζί φεύγουν για την Αγγλία. Εκεί θα γυρίσει με συμπρωταγωνιστή και σκηνοθέτη τον Λόρενς Ολίβιε την ταινία «Ο πρίγκιπας και η χορεύτρια». Ο Μίλερ θα γράψει το σενάριο της τελευταίας ταινίας της «Οι αταίριαστοι», την οποία σκηνοθετεί ο Τζον Χιούστον. Ήδη όμως την εποχή εκείνη η Μονρόε είχε αρχίσει να καταρρέει ψυχολογικά.
5 – 8 – 1963
Υπογράφεται στη Μόσχα συνθήκη ανάμεσα στις ΕΣΣΔ, ΗΠΑ και Μ. Βρετανία για την απαγόρευση των πυρηνικών δοκιμών στην ατμόσφαιρα, το κοσμικό Διάστημα και κάτω από το νερό.
Η υπογραφή της Συνθήκης
5 – 8 – 1965
Καταψηφίζεται στη Βουλή η πρώτη «κυβέρνηση των αποστατών» υπό το Γεώργιο Αθανασιάδη Νόβα.
Η πολιτική κρίση συνεχίζεται («Ιουλιανά»).
Η πρώτη «Κυβέρνηση των αποστατών»
5
5 – 8 –1998
Πεθαίνει ο κομμουνιστής ηγέτης της Λ.Δ. Βουλγαρίας Τοντόρ Ζίβκοφ.
Η σκληροτράχηλη και άγονη φύση της περιοχής στο χωριό Πράβετς που γεννήθηκε, είχε δημιουργήσει δύσκολες συνθήκες για τη διαβίωση των κατοίκων, ήταν συνάμα το «ευνοϊκό έδαφος» για τη διάδοση του επαναστατικού σοσιαλισμού, που από πολύ νωρίς βρίσκει οπαδούς ανάμεσα στα εκλεκτότερα μέλη της μικρής κοινωνίας.
Το στρατιωτικοφασιστικό πραξικόπημα της 9ης Ιούνη του 1923 και η βίαιη κατάπνιξή του θα αποτελέσουν τη μαγιά για τον 12χρονο τότε Τοντόρ. Μέσα σε αυτή την κατάσταση και αυτό το περιβάλλον, ο Τοντόρ Ζίβκοφ αρχίζει να διαμορφώνει σιγά – σιγά την επαναστατική συνείδησή του. Η πρώτη του συμμετοχή σε μία σημαντική πολιτικοκοινωνική εκδήλωση είναι η μαθητική απεργία του 1928, όπου πρωτοστάτησε και ανέλαβε την καθοδήγηση και την οργάνωση της διαμαρτυρίας εναντίον της αποβολής πρωτοπόρων μαθητών και φοιτητών των μαρξιστικο-λενινιστικών ομίλων.
Ο Τοντόρ Ζίβκοφ
Η πράξη του αυτή και η δραστηριοποίησή του επέφερε και τα πρώτα προβλήματα με την Αστυνομία, με αποτέλεσμα το επόμενο εκπαιδευτικό έτος να αντιμετωπίσει προβλήματα διώξεων και σαν τελείωσε τη ΣΤ τάξη ο Ζίβκοφ αναγκάζεται να εγκαταλείψει το γυμνάσιο και να συνεχίσει τη μόρφωσή του στη Μέση Τυπογραφική Σχολή, που λειτουργεί στα πλαίσια του Κρατικού Τυπογραφείου της Σόφιας. Ακόμα από την πρώτη μέρα της φοίτησής του στη Σχολή Τυπογράφων, αρχίζει μόνος του να αναζητεί το φυσικό του περιβάλλον – τους κύκλους των προοδευτικών μαθητών και στα τέλη του 1929 γίνεται μέλος της Κομμουνιστικής Ένωσης της Βουλγαρικής Νεολαίας. Στις 11 Ιούλη 1931 συλλαμβάνεται για πρώτη φορά από την Αστυνομία, όταν οι δυνάμεις ασφαλείας έκαναν επίθεση κατά της συνέλευσης νεαρών εργατών του Εργατικού Κόμματος.
Η ένταξη του Ζίβκοφ στις γραμμές του βουλγαρικού προλεταριάτου είναι σε μία στιγμή ανόδου του επαναστατικού κινήματος, που επέρχεται μετά από το ρήγμα στο μέτωπο της φασιστικής δικτατορίας, γεγονός που οδήγησε και στην αναδιοργάνωση του κόμματος μετά την απόφαση της Εκτελεστικής Επιτροπής της Κομμουνιστικής Διεθνούς τον Αύγουστο του 1930. Η άνοδος του εργατικού κινήματος βάζει νέα καθήκοντα στο κόμμα, τη στιγμή που η ταξική πάλη οξύνεται και ένας μετά τον άλλον πέφτουν δολοφονημένοι στους δρόμους της Σόφιας γενναία και πρωτοπόρα στελέχη και μέλη του κόμματος και του νεολαιίστικου κινήματος. Η δράση του τον αναδεικνύει στο πρωτοπόρο κομμάτι της επαναστατημένης νεολαίας και το 1932 γίνεται μέλος του κόμματος. Την περίοδο αυτή, η Νομαρχιακή Επιτροπή του Βουλγαρικού Κομμουνιστικού Κόμματος αναθέτει στο Ζίβκοφ την καθοδήγηση του Επιχειρησιακού Γραφείου για την οργάνωση και την πραγματοποίηση της καμπάνιας για τη σωτηρία του Γκεόργκι Δημητρόφ και των συντρόφων του, που είχαν συλληφθεί για τον εμπρησμό του Ράιχσταγκ στο Βερολίνο, έναν εμπρησμό που οργάνωσαν οι ίδιοι οι ναζί.
Ο Τοντόρ Ζίβκοφ με τον Γκεόργκι Ντιμίτροφ
Δύο μέρες μετά την εισβολή των χιτλερικών ορδών στην ΕΣΣΔ, στις 24 Ιούνη του 1941, το ΠΓ της ΚΕ του ΒΚΚ υιοθετεί τη γραμμή για την οργάνωση και την ανάπτυξη του ένοπλου αγώνα ενάντια στους χιτλερικούς εισβολείς και στους Βούλγαρους υπηρέτες τους. Ο Ζίβκοφ θα βρεθεί και πάλι στην πρώτη γραμμή πάλης και οργάνωσης του αντιφασιστικού και απελευθερωτικού μετώπου. Το 1942 θα αναδειχτεί μέλος της Νομαρχιακής Επιτροπής Σόφιας, με τομέα ευθύνης τις επαρχιακές κομματικές οργανώσεις, ενώ οι αντάρτες της ταξιαρχίας «Τσαβντάρ» βρίσκονται κάτω από την καθοδήγησή του, μία αντάρτικη ταξιαρχία, που η ιστορική αποστολή που της έχει αναθέσει το κόμμα είναι να είναι το πρωτοπόρο κομμάτι του «Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού», που θα ανατρέψει τη φασιστική εξουσία και θα την αντικαταστήσει με τη νέα λαϊκή δημοκρατική εξουσία του Πατριωτικού Μετώπου. Με τη νίκη της επανάστασης το Σεπτέμβρη του 1944, το Γραφείο Επιχειρήσεων μετατρέπεται σε επιτελείο της Λαϊκής Πολιτοφυλακής και στη θέση του αρχηγού η ΚΕ τοποθετεί τον Τοντόρ Ζίβκοφ. Ένα χρόνο μετά, θα γίνει αναπληρωματικό μέλος της και από το 1946 βουλευτής στη Μεγάλη Λαϊκή Βουλή.
Ο Τοντόρ Ζίβκοφ σε συνέδριο του Βουλγάρικου ΚΚ
Από τις πρώτες μέρες της νίκης της επανάστασης, όλες οι δυνάμεις του ΒΚΚ έχουν ριχτεί στην αποφασιστική πολιτική μάχη για την οικοδόμηση της σοσιαλιστικής κοινωνίας στη χώρα. Ο Ζίβκοφ, που έχει αναδειχτεί άξιο και ανδρωμένο στέλεχος μέσα από τους αγώνες, θα αρχίσει σταδιακά να αναλαμβάνει ηγετικά καθήκοντα, όπως το 1945, πρώτος γραμματέας της Επιτροπής Πόλης της Σόφιας και κατόπιν την ίδια χρονιά πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου της Πόλης της Σόφιας. Το 1950 θα εκλεγεί γραμματέας της ΚΕ του ΒΚΚ ως υπεύθυνος για την ιδεολογική δουλιά και το 1951 μέλος του ΠΓ της ΚΕ του. Από το 1954 θα εκλεγεί Πρώτος Γραμματέας της ΚΕ, μία θέση που θα του την εμπιστευτεί το κόμμα μέχρι το 1981. Ταυτόχρονα, το 1959 θα αναδειχτεί μέλος της Επιτροπής για την Επεξεργασία του Σχεδίου Αναθεώρησης του Συντάγματος της Λαϊκής Δημοκρατίας της Βουλγαρίας, και αργότερα Πρόεδρος, ενώ το 1960 θα τεθεί επικεφαλής της βουλγαρικής αντιπροσωπείας για την 15η Σύνοδο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ.
Το 1962 θα εκλεγεί πρωθυπουργός και θα βάλει το θεμέλιο λίθο για την πλατιά οικοδόμηση της ανεπτυγμένης σοσιαλιστικής κοινωνίας, που θα συνοδευτεί με τα νέα στάδια ανάπτυξης της αγροτικής οικονομίας και θα προωθήσει ένα πολυδιάστατο πρόγραμμα για το ανέβασμα του βιοτικού επιπέδου του λαού. Θα διατελέσει πρωθυπουργός ως το ’71, μετά θα εκλεγεί Πρόεδρος του Κρατικού Συμβουλίου, μια θέση που θα έχει ως την ανατροπή του σοσιαλιστικού καθεστώτος, το 1989. Ταυτόχρονα, θα εκλεγεί στο Δωδέκατο Συνέδριο του ΒΚΚ το 1981, Γενικός Γραμματέας της ΚΕ.
Ο Τοντόρ Ζίβκοφ με τον Πρόεδρο της Λ.Δ. της Αγκόλα, Νέτο
Τα επιτεύγματα της βουλγαρικής σοσιαλιστικής κοινωνίας, της οποίας υπήρξε ταυτόχρονα γνήσιος και άξιος γιος, αλλά και καθοδηγητής, δεν μπόρεσαν να τον «υπερασπίσουν», όταν βρέθηκε στη δυσκολότερη στιγμή της κομματικής, αλλά και επαναστατικής του ζωής.
Ο «άνεμος της περεστρόικα» επηρεάζει και το ΒΚΚ και εξαναγκάζει το Ζίβκοφ στις 10 Οκτώβρη του 1989 να υποβάλει την παραίτησή του από το αξίωμα του Γενικού Γραμματέα του Κομμουνιστικού Κόμματος, καθώς και από μέλος του Πολιτικού Γραφείου της Κεντρικής Επιτροπής, που σε συνεδρίαση της ΚΕ γίνεται αποδεκτή, ενώ τον διαδέχεται ο Πέταρ Μλαντένοφ. Στις 17 του Νοέμβρη του ίδιου χρόνου, απαλλάσσεται από τα καθήκοντα του Προέδρου του Συμβουλίου του Κράτους και αντικαθίσταται από τον Πέταρ Μλαντένοφ, σύμφωνα με απόφαση της ενδεκάτης Συνόδου της 9ης Λαϊκής Βουλής. Επίσης, απαλλάσσεται και από τα καθήκοντα του Προέδρου της Επιτροπής Αναθεώρησης και συμπλήρωσης του Συντάγματος της Λαϊκής Δημοκρατίας της Βουλγαρίας. Τον διαδέχεται, και σ’ αυτό το αξίωμα, ο Μλαντένοφ. Δεν έφτανε αυτό και στις 12 του Δεκέμβρη καθαιρείται ακόμα και από μέλος της ΚΕ του Κόμματος.
Από τη στιγμή εκείνη, θα αρχίσουν οι εντατικές προσπάθεια, όχι μόνον της κομματικής και πολιτικής του σπίλωσης, αλλά ακόμα και της φυσικής του εξόντωσης. Στις 18 Γενάρη του 1990, όταν σε όλες τις πρώην ανατολικές χώρες έχει ήδη αρχίσει ο πόλεμος των «μαγισσών», εκδίδεται ένταλμα συλλήψεως εις βάρος του, με την κατηγορία ότι «υποκίνησε εθνικό μίσος και αποδέχτηκε μεγάλα χρηματικά ποσά, που ήταν περιουσία του κράτους» και φυλακίζεται. Λόγω όμως της κακής κατάστασης της υγείας του, δεν υποβάλλεται σε ανακρίσεις και τελικά στις 12 Ιούλη του 1990, το Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας αποφάσισε να τον θέσει σε κατ’ οίκον περιορισμό.
Ο Τοντόρ Ζίβκοφ οδηγούμενος στην εκδικητική “δίκη” του αστών ανατροπέων του Σοσιαλισμού
Το αποκορύφωμα της μισαλλοδοξίας των διωκτών του έρχεται στις 20 του Νοέμβρη του ίδιου έτους, όταν κατηγορείται επισήμως για υπεξαίρεση δημοσίου χρήματος και κατάχρηση εξουσίας και στις 25 Φλεβάρη του 1991, αρχίζει η δίκη του στη Σόφια. Είναι ο πρώτος πρώην ηγέτης, από τις πρώην ευρωπαϊκές Λαϊκές Δημοκρατίες, που δικάζεται και η κατηγορία που του έχει απαγγελθεί είναι η κατάχρηση δημοσίου χρήματος προς ίδιον όφελος. Επίσης κατηγορείται για διακρίσεις εναντίον της τουρκικής μειονότητας, για τη δημιουργία σοβιετικού τύπου στρατοπέδων εργασίας και, τέλος, για την καταστροφή της εθνικής οικονομίας.
Οι διώκτες του, «διψασμένοι», δε σταματούν σε τίποτα και συνεχίζουν σωρηδόν να απαγγέλλουν κατηγορίες, όπως της παράνομης οικονομικής ενίσχυσης τρομοκρατικών οργανώσεων του Τρίτου Κόσμου. Στις 4 Σεπτέμβρη του 1992, «καταδικάζεται» σε εφτά χρόνια κάθειρξης για κατάχρηση εξουσίας και υπεξαίρεση δημοσίου χρήματος, ενώ αντιμετωπίζει νέα ποινή κάθειρξης έως και 30 ετών, με την κατηγορία της κατάχρησης 22,5 εκατ. δολαρίων για τη χρηματοδότηση ξένων κομμουνιστικών κομμάτων! Ασκεί έφεση και περιμένει την εκδίκασή της. Το 1994 απορρίπτεται η έφεσή του και καλείται να εκτίσει την εφταετή του κάθειρξη και να καταβάλει το ποσό των 800 χιλιάδων δολαρίων, που κατηγορείται ότι υπεξαίρεσε από το βουλγαρικό δημόσιο!!!
Σε μία απόδειξη του θάρρους του και της πίστης του στις ιδέες του, στις 27 του Γενάρη του 1994, ανακοινώνει ότι θα εκτίσει την ποινή του, χωρίς να δεχτεί χάρη για να «προστατεύσει την αξιοπρέπεια του θεσμού του αρχηγού κράτους, εφόσον το Σύνταγμα και οι νόμοι παραβιάζονται στη Βουλγαρία». Η δικαίωσή του θα έρθει το 1996, όταν το Ανώτατο Δικαστήριο τον απαλλάσσει με απόφασή του από την ποινή κάθειρξης και το 1997 αφήνεται ελεύθερος, μετά την άρση της δικαστικής απόφασης για κατ’ οίκον περιορισμό που του είχε επιβληθεί το 1990. Όμως, η κλονισμένη υγεία του έχει ήδη επιδεινωθεί και η πενιχρή σύνταξη, ύψους 5 δολ. που θα του χορηγηθεί, δε φτάνει για να καλύψει ούτε τις ελάχιστες από τις ιατρικές απαιτήσεις που απαιτούσε η θεραπεία! Σ’ αυτό το διάστημα τον επισκέφτηκε και ο επίτιμος Πρόεδρος του ΚΚΕ Χαρίλαος Φλωράκης. Η κλονισμένη υγεία του Ζίβκοφ δεν τον εμπόδισε να «τυραννήσει» το Χαρίλαο Φλωράκη με αλλεπάλληλες ερωτήσεις για την κατάσταση που επικρατεί στη χώρα μας, αλλά και τις εσωτερικές εξελίξεις. Ενώ και οι δύο εξέφρασαν την ανησυχία τους για την έκρυθμη και επικίνδυνη κατάσταση στα Βαλκάνια.
Πάνω από μισό αιώνα, το όνομα του Τοντόρ Ζίβκοφ ήταν συνυφασμένο με τους ηρωικούς αγώνες και το δημιουργικό έργο του ΒΚΚ. Μαθητής των μορφών του βουλγαρικού και παγκόσμιου επαναστατικού κινήματος, του Ντιμίτερ Μπλαγκόεφ και του Γκεόργκι Δημητρόφ, συνέχισε το επαναστατικό τους έργο μέσα σε ποιοτικά διαφορετικές συνθήκες, κέρδισε την εκτίμηση και την αναγνώριση του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος, αλλά και του παγκόσμιου κινήματος για την ειρήνη και το σοσιαλισμό. Είναι αναμφισβήτητη η αξία του και η σφραγίδα που έβαλε στη σύγχρονη ιστορία της Βουλγαρίας και στην πορεία του σοσιαλισμού, αλλά και του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος.
5 – 8 – 2000
Πεθαίνει ο Βρετανός ηθοποιός Άλεκ Γκίνες (Alec Guinness), βραβευμένος με Όσκαρ, Χρυσή Σφαίρα, BAFTA και Τόνυ, κατά την πολυετή καριέρα του.
Ο Άλεκ Γκίνες στην ταινία “Η Γέφυρα του Ποταμού Κβάι”
Μερικοί από τους διασημότερους ρόλους του ήταν στις ταινίες “Η συμμορία των πέντε” (1955), “Η Γέφυρα του Ποταμού Κβάι” (1957), “Ο Λώρενς της Αραβίας” (1962) και στην πρώτη τριλογία του “Πολέμου των Άστρων” (1978-83).
2020
“Φεύγει» από τη ζωή ο Αγάθωνας Ιακωβίδης, ο αγαπημένος τραγουδιστής που υπηρέτησε πιστά μέχρι την τελευταία στιγμή το λαϊκό, ρεμπέτικο τραγούδι.
Ο Αγάθωνας στο Φεστιβάλ ΚΝΕ – Οδηγητή στη Θεσσαλονίκη
Γνωστός στο κοινό ως Αγάθωνας, με μία διαδρομή στο πάλκο και τη δισκογραφία που ξεκίνησε από τον Λαγκαδά, όταν ακόμα ήταν μικρό παιδί, μέχρι την τελευταία στιγμή, καθιερώθηκε ως γνήσιος λαϊκός ερμηνευτής.
Τα τελευταία χρόνια ήταν σταθερά παρών στο μεγάλο πολιτιστικό – πολιτικό γεγονός, στο Φεστιβάλ της ΚΝΕ και του «Οδηγητή», και βρέθηκε δίπλα στο ΚΚΕ σε μεγάλες μάχες, καλώντας τον λαό να στηρίξει το Κόμμα, ενώνοντας τη φωνή του με άλλους καλλιτέχνες.
Ο Αγάθων Ιακωβίδης γεννήθηκε το 1955 στη Θεσσαλονίκη από Μικρασιάτες πρόσφυγες και σε ηλικία περίπου 16 ετών ξεκίνησε να ασχολείται με τη μουσική. Ως αυτοδίδακτος, έπαιζε σχεδόν όλα τα έγχορδα όργανα των ρεμπέτικων τραγουδιών. Το 1977, δημιουργεί το «Ρεμπέτικο Συγκρότημα Θεσσαλονίκης», με το οποίο έκανε συναυλίες, εμφανίστηκε σε νυχτερινά μαγαζιά, ενώ ηχογράφησε και δύο δίσκους.
Πεθαίνει ο Βρετανός ηθοποιός Άλεκ Γκίνες (Alec Guinness), βραβευμένος με Όσκαρ, Χρυσή Σφαίρα, BAFTA και Τόνυ, κατά την πολυετή καριέρα του.
Πηγή : ALT.GR
Πεθαίνει ο Φαναριώτης και μέλος της Φιλικής Εταιρίας Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος, πρόεδρος της επαναστατικής κυβέρνησης (Εκτελεστικό) το 1822 – 1823 και τέσσερις φορές πρωθυπουργός της Ελλάδας.
Ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος
1881
Γεννιέται ο Βρετανός (Σκοτσέζος) βιολόγος Αλεξάντερ Φλέμινγκ (Alexander Fleming). Ανακάλυψε την πενικιλίνη, ένα από τα σπουδαιότερα αντιβιοτικά φάρμακα. Η πενικιλίνη καταπολεμά μολύνσεις που προκαλούν πολλά είδη μικροβίων και βακτηριδίων, των οποίων αναστέλλει την ανάπτυξη, χωρίς να προκαλεί βλάβη στον ανθρώπινο οργανισμό. Η θεραπευτική αγωγή με πενικιλίνη έσωσε στο παρελθόν εκατομμύρια ζωές.
Ο Αλεξάντερ Φλέμινγκ
Ο Φλέμινγκ ανακάλυψε τις ιδιότητες του φαρμάκου αυτού τυχαία. Κατά τη διάρκεια βακτηριολογικών ερευνών που πραγματοποιούσε στο εργαστήριό του, παρασκεύασε – από ένα άγνωστο μέχρι τότε είδος μούχλας – την πενικιλίνη. Για την ανακάλυψή του ο Φλέμινγκ μοιράστηκε το Βραβείο Νόμπελ Ιατρικής με τον Χάουαρντ Φλόρι και τον Ερνστ Τσέιν, τους γιατρούς που ανακάλυψαν τον τρόπο να παράγουν πενικιλίνη σε μεγάλες ποσότητες.
Το 1952 ο Φλέμινγκ επισκέφθηκε την Ελλάδα και τον Απρίλη του επόμενου χρόνου παντρεύτηκε με την Ελληνίδα βοηθό του Αμαλία Κατσούρη. Η Αμαλία Φλέμινγκ υπήρξε δραστήριο στέλεχος του αντιδικτατορικού κινήματος κατά τη διάρκεια της χούντας των συνταγματαρχών.
1938
Πεθαίνει ο Σοβιετικός σκηνοθέτης Κονσταντίν Στανισλάφσκι, από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του ρεύματος του σοσιαλιστικού ρεαλισμού (Καλλιτέχνης του Λαού της ΕΣΣΔ 1936, Παράσημο «Λένιν» 1937, κ.ά.).
Ο Κονσταντίν Στανισλάφσκι
Ήταν αυτός που ανέδειξε τα έργα του Τσέχοφ. Παρά τη διαφωνία του Τσέχοφ για το γεγονός ότι ο Στανισλάφσκι διάβαζε τα έργα του ως δράματα, ενώ ο ίδιος τα χαρακτήριζε «κωμωδίες», τελικά ο μεγάλος σκηνοθέτης ήταν αυτός που ανέδειξε και απέδειξε την αξία της τσεχοφικής δραματουργίας.
1942
Ξεκινά η εκστρατεία των Αμερικανών στη νησιωτική περιοχή του Γκουανταλκανάλ στον Ειρηνικό.
Πρόκειται για την πρώτη τέτοιας έκτασης επιθετική ενέργεια των ΗΠΑ κατά της Ιαπωνικής αυτοκρατορίας, που θα λήξει 6 μήνες και 2 μέρες αργότερα με νίκη των Αμερικανών.
Απόβαση των των Αμερικανών στο Γκουανταλκανάλ
7 – 8 – 1948
Γεννιέται ο τραγουδοποιός Αντώνης Βαρδής.
Ο Αντώνης Βαρδής
Οι οικονομικές δυσκολίες που αντιμετώπιζε σε νεαρή ηλικία τον ανάγκασαν να εργαστεί σε διάφορες δουλειές. Σε ψιλικατζίδικο, χρωματοπωλείο, βενζινάδικο, σε οικοδομή σαν βοηθός υδραυλικού, αλλά και ως ναυτικός. Το τραγούδι τελικά τον κέρδισε και μόλις σε ηλικία 17 ετών, στα τέλη του 1965 δημιούργησε μαζί με μια παρέα φίλων το συγκρότημα «Vikings».
Τραγούδια του συγκροτήματος που αγαπήθηκαν πολύ ήταν το «Francoise», σε σύνθεση του Αντώνη Στεφανίδη και το «Catherine» σε σύνθεση του Αντώνη Βαρδή. Αργότερα δουλεύει στην Πλάκα σαν μουσικός σε διάφορες μπουάτ, δίπλα σε καταξιωμένους συναδέλφους, συνθέτες και τραγουδιστές. Όπως τον Χρήστο Νικολόπουλο, τον Δήμο Μούτση, την Χαρούλα Αλεξίου, τον Γιώργο Νταλάρα, τον Γιάννη Πάριο, τον Μανώλη Μητσιά, την Δήμητρα Γαλάνη, την Βίκυ Μοσχολιού, τον Αντώνη Καλογιάννη, τον Βασίλη Παπακωνσταντίνου κ.ά. Παράλληλα, εκείνη τη δεκαετία, γράφει τραγούδια που δειλά – δειλά παρουσιάζει σε συναδέλφους.
Το 1973 παίρνει μέρος σ’ ένα διαγωνισμό που είχαν προκηρύξει μια δισκογραφική εταιρεία και ένα μεγάλο περιοδικό ποικίλης ύλης και έψαχναν για νέο αίμα στο χώρο του λαϊκού τραγουδιού. Στέλνει ένα τραγούδι του και παίρνει το δεύτερο βραβείο. Το ερμηνεύει ο Γιώργος Νταλάρας. Το 1978 αρχίζει να φαίνεται συχνότερα το όνομά του σε δίσκους και συνεργάζεται, σαν συνθέτης πλέον, με επώνυμους αλλά και με νέους καλλιτέχνες. Στην τελευταία του δουλειά «Στην Ελλάς του 2000» σημαντική είναι η συνεργασία του με τον Στέλιο Καζαντζίδη, τους Χάρη και Πάνο Κατσιμίχα και τη Γλυκερία.
Πεθαίνει ο Σοβιετικός σκηνοθέτης Κονσταντίν Στανισλάφσκι, από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του ρεύματος του σοσιαλιστικού ρεαλισμού (Καλλιτέχνης του Λαού της ΕΣΣΔ 1936, Παράσημο «Λένιν» 1937, κ.ά.).
Ο Κονσταντίν Στανισλάφσκι
Ήταν αυτός που ανέδειξε τα έργα του Τσέχοφ. Παρά τη διαφωνία του Τσέχοφ για το γεγονός ότι ο Στανισλάφσκι διάβαζε τα έργα του ως δράματα, ενώ ο ίδιος τα χαρακτήριζε «κωμωδίες», τελικά ο μεγάλος σκηνοθέτης ήταν αυτός που ανέδειξε και απέδειξε την αξία της τσεχοφικής δραματουργίας.
1942
Ξεκινά η εκστρατεία των Αμερικανών στη νησιωτική περιοχή του Γκουανταλκανάλ στον Ειρηνικό.
Πρόκειται για την πρώτη τέτοιας έκτασης επιθετική ενέργεια των ΗΠΑ κατά της Ιαπωνικής αυτοκρατορίας, που θα λήξει 6 μήνες και 2 μέρες αργότερα με νίκη των Αμερικανών.
Απόβαση των των Αμερικανών στο Γκουανταλκανάλ
Πηγή :ALT.GR
30 – 8 – 1748
Γεννιέται ο Γάλλος ζωγράφος Ζακ-Λουί Νταβίντ (Jacques-Louis David), συχνά αναφέρεται και ως Νταβίντ εν συντομία.
Αυτοπορτρέτο του Ζακ-Λουί Νταβίντ
Ο Νταβίντ ακολουθούσε τη νεοκλασική τεχνοτροπία, αντλώντας τα θέματά του από την κλασική εποχή. Σπούδασε την τέχνη του για ένα διάστημα στη Ιταλία, όπου ήρθε σε επαφή με τους παραδοσιακούς συγγραφείς και τις τέχνες της Αναγέννησης.
Ζακ-Λουί Νταβίντ: Ο Θάνατος του Σωκράτη
Το 1787 ζωγράφισε τον Θάνατο του Σωκράτη, πίνακα στον οποίο απεικονίζεται ο Σωκράτης πριν πιει το κώνειο, περιτριγυρισμένος από τους δώδεκα μαθητές του. Ο Νταβίντ προσπαθεί να πετύχει συσχετισμό με τους δώδεκα μαθητές και το τελευταίο δείπνο του Ιησού Χριστού.
Ζακ-Λουί Νταβίντ: Ο Άρης αφοπλίζεται από την Αφροδίτη
Ο Νταβίντ ήταν δραστήριος καλλιτεχνικά κατά την περίοδο της Γαλλικής Επανάστασης, την οποία υποστήριζε. Ένα από τα πιο διάσημα έργα του αυτής της περιόδου είναι ο Θάνατος του Μαρά, έργο που φιλοτέχνησε το 1793.
Ζακ-Λουί Νταβίντ: Ο θάνατος του Μαρά
Το 1797 ο Νταβίντ γνωρίζει τον Ναπολέοντα Α΄. Από το 1799 ως το 1815 γίνεται ο επίσημος ζωγράφος του Ναπολέοντα, απεικονίζοντας τη ζωή του σε διάφορα έργα όπως η Στέψη του Ναπολέοντα και της Ιωσηφίνας.
Ζακ-Λουί Νταβίντ: Ο Ναπολέων στο πέρασμα του Αγίου-Βερνάρδου σε πίνακα του Ζακ-Λουί Νταβίντ
Ο Νταβίντ έζησε για ένα διάστημα στις Βρυξέλλες. Στο εργαστήριό του εκεί, ζωγράφισε το τελευταίο μεγάλο έργο του, Ο Άρης αφοπλίζεται από την Αφροδίτη.
Συμπληρώνονται φέτος –σήμερα, 138 χρόνια από τη γέννησή του και 77 χρόνια από το θάνατό του. Και ο Δημήτρης Γληνός αποτελεί μια «πικρή επικαιρότητα», που συστοιχεί σε μια γενικότερη πραγματικότητα που διαγράφεται χρόνια τώρα στην Ευρώπη και στον κόσμο ολόκληρο, με κορύφωση της ιμπεριαλιστικής εξόρμησης και ξαναγράψιμο της ιστορίας από το αστικό κράτος. Μαζί με το μεγάλο δάσκαλο χάθηκαν πολλά εκατομμύρια ζωές θέτοντας σε δοκιμασία τον αυταρχισμό και την καταπίεση της ταξικής εκμετάλλευσης δείχνοντας –μεταξύ άλλων πως ούτε ο φασισμός είναι ανίκητος ούτε η ταξική εκμετάλλευση είναι αμετάκλητη πραγματικότητα. Δοκιμάστηκε όμως και η δύναμη της ανθρώπινης κοινωνίας, η αντοχή της συνείδησης και η βαθιά επιθυμία και έφεση για τη λευτεριά και τη δικαιοσύνη και για ένα κόσμο καλύτερο και ευτυχισμένο, που δεν ήταν και δεν είναι άλλος από το σοσιαλισμό-κομμουνισμό.
Όπως χαρακτηριστικά τόνιζε ο ίδιος «κυλούσε το λίθο του Σίσυφου». Η αστική τάξη στραγγαλίζει το πνεύμα και πνίγει την προσωπικότητα. Όμως αυτός ο ανώτερος άνθρωπος σε προχωρημένη ηλικία είχε τη δύναμη και το ηθικό σθένος να κόψει κάθε δεσμό με την αστική τάξη και να περάσει με το μέρος του ελληνικού λαού.
Η Ρόζα Ιμβριώτη σ’ ένα προλογικό γραφτό της πάνω σε άρθρα του Δ. Γληνού, που έγραψε το 1942-1943 και τα οποία αναδημοσιεύτηκαν το 1976, έγραφε, ανάμεσα στ’ άλλα. «… Η τοτινή νεολαία 1917-1920 ακολουθήσαμε τούτο τον άνθρωπο από ζωντανό ένστιχτο και λογική συνέπεια, σαν “οδηγητή” σ’ ένα καλύτερο κόσμο. Του είμαστε πιστοί, επειδή δε γινόταν για μας αλλιώτικα. Γιατί τούτη η εμπιστοσύνη ήταν της ίδιας μας της ύπαρξης η επιβεβαίωση. Αυτός ο άνθρωπος γνώριζε την τέχνη του κι έβαζε τα θεμέλια – είμαστε βέβαιοι – για το υψηλό οικοδόμημα κάθε μελλοντικής αξίας. Θαυμάζαμε τη ζωή του, που ήταν μια καθημερινή παλικαρίσια αυτοβεβαίωση, μια εκπόρθηση κάθε εναντιότητας. Αυτή η καταπληκτική μορφή του – προσθέτει η Ρ. Ιμβριώτη – στεκόταν μπροστά στα μάτια της τοτινής νεολαίας σαν η κατεξοχήν εθνεγερτική φυσιογνωμία στις πρώτες δεκαετίες του αιώνα. Ασκούσε στους νέους γύρω του μιαν ανείπωτη γοητεία. Και μαζί μιαν ανάταση ηθική. Κι αλήθεια, όποιος πλησίασε το Γληνό έπρεπε να γδυθεί της αμαρτίας το ντύμα. Η αλήθεια πρέπει να είναι κανόνας της ζωής μας. Οι νεαροί οπαδοί του εμπνεόμαστε όχι τόσο από τη βαθιά του εμπιστοσύνη, όσο από το παράδειγμά του και την ηθική ειδή του. Την ειδή, που σ’ όλη τη ζωή κατόπιν η παρουσία της στάθηκε ο χρυσός κανόνας της ζωής μας…».
Στις δύσκολες ώρες, που περνούσε προσθέτει στη θυμητική καταγραφή της η Ρόζα, δεν ήταν μόνο η επιστημοσύνη, που τον έστηνε ακλόνητο βράχο, τον οδηγούσε το χρέος να κρατεί τη συνείδηση άγρυπνη. Τον στύλωνε και τον φτέρωνε η χαρά του αγώνα για δικαιοσύνη και ελευθερία. Σε κάθε διωγμό, σε κάθε προπηλακισμό, σε κάθε κατασπίλωση δυνάμωνε η πεποίθησή του ότι οι αγώνες δεν πάνε χαμένοι. Και πώς τελικά θα νικήσει η αλήθεια.
Στο νοσοκομείο «Ελπίς» όπου ο Γληνός ήταν περιορισμένος στο θάλαμο των μελλοθανάτων, είχε πει στη Ρόζα επιγραμματικά:
«Ο αγώνας είναι χαρά, ο θάνατος ακόμα για τέτοιον αγώνα είναι μεθύσι και χαρά». Οδηγητική αρχή ήταν τούτο: Μόνο άμα λυτρώσουμε και δραστηριοποιήσουμε όλες τις δημιουργικές δυνάμεις μπορεί η κοινωνία, με ανάλογη οργάνωση της εξωτερικής υφής και με μέσο την απελευθερωμένη παραγωγική δύναμη να διατηρηθεί και να εξυψωθεί.
Η ανακοίνωση του ΠΓ του ΚΚΕ (το 1943 –για το θανατό του) ανάμεσα στα άλλα υπογράμμιζε: «Ο Γληνός είναι ολοκληρωμένος άνθρωπος. Είναι κομμουνιστής. Μέσα στο Κόμμα ο Γληνός νιώθει άνετα, αβίαστα τον εαυτό του. Η πλούσια φυσιογνωμία του βρίσκεται στο κατάλληλο έδαφος ανάδειξης και ακτινοβολίας γόνιμης. Η πλουτοκρατική ολιγαρχία εκδικητική και φωτοσβεστική τον στέλνει αλυσοδεμένο από κάτεργο σε κάτεργο. Μα ο Γληνός και στα κάτεργα και όξω από τα κάτεργα δουλεύει ακούραστα και με χαρά. Δουλεύει για την Οργάνωση της Νεολαίας, την ΕΠΟΝ. Γράφει άρθρα στο “Ριζοσπάστη” αναλύει από την ΚΟΜΕΠ τα προβλήματα του Κόμματος. Γράφει, επίσης διαφωτιστικά φυλλάδια ενάντια στους εχθρούς του λαού…» (βλ και παρακάτω)
Μυήθηκε στη σοσιαλιστική φιλοσοφία
Μέσα στην αμφισβήτηση των αξιών της αστικής εκμετάλλευσης, ο Γληνός τοποθετήθηκε και τοποθετήθηκε τίμια και χωρίς ιδιοτέλεια και σκοπιμότητες. Προερχόταν από τα αστικά στρώματα του Μικρασιατικού Ελληνισμού, μορφωμένος με την ανθρωπιστική παιδεία της εποχής του και γαλουχημένος με γνήσια πατριωτική συνείδηση. Σπούδασε στην Αθήνα Φιλολογία και στη Γερμανία Φιλοσοφία και Ψυχολογία. Στη Γερμανία που ήταν τότε ο χώρος όπου έσφυζε η σοσιαλιστική ιδεολογία, μυήθηκε στη σοσιαλιστική φιλοσοφία και δραστηριοποιήθηκε στους σοσιαλιστικούς φοιτητικούς κύκλους.
Γυρίζοντας στην Ελλάδα ο Βενιζέλος του εμπιστεύτηκε την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση της πολιτικής του προσπάθειας, που όμως είναι και αυτή μια από τις επαναστάσεις που δεν έγιναν τελικά. Ολα τα εκπαιδευτικά νομοσχέδια του 1911 – 1913 είναι έργο της εκπαιδευτικής σοφίας του Γληνού. Απ’ αυτά ένα ελάχιστο μέρος ψηφίστηκε (το πρώτο, το νομοσχέδιο για τη Διοίκηση της Εκπαίδευσης και το δεύτερο για το ανώτατο εκπαιδευτικό συμβούλιο, όπου τοποθέτησε η κυβέρνηση φίλους της, ενώ τα άλλα εγκαταλείφθηκαν) και η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση ουσιαστικά ανεστάλη.
Μετά το κίνημα της Θεσσαλονίκης, το 1916 διορίζεται Γενικός Γραμματέας του υπουργείου Παιδείας, θέση από την οποία προσπάθησε μέσα από αφάνταστες δυσκολίες να πραγματοποιήσει ό,τι μπορούσε από το όραμά του. Η δικτατορία του Πάγκαλου του αφήρεσε και την όποια τελευταία αμφιβολία και αν του είχε μείνει, για τη δυνατότητα να εφαρμοστεί κάποια στοιχειώδης εκπαιδευτική μεταρρύθμιση από πάνω και μάλιστα από τους αστικούς κύκλους της χώρας. Γι’ αυτό μεταφέρει τη δραστηριότητά του στους κόλπους της εκπαιδευτικής κοινότητας, μέσα στον Εκπαιδευτικό Ομιλο (ΕΟ).
Το 1926 είναι η κρίσιμη στιγμή που σημαδεύεται με τη διάσπαση του ΕΟ και τη διακήρυξη για την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση. Στη συνέχεια περνάει στον πολιτικό αγώνα, εκλέγεται βουλευτής του Λαϊκού μετώπου, προσχωρεί στο ΚΚΕ, όπου αναδεικνύεται ανώτατο στέλεχός του και φτάνει να γίνει μέλος του ΠΓ του ΚΚΕ.
ΚΚΕ: Ολοκληρώστε το έργο του
Οι διωγμοί, οι φυλακίσεις, οι εξορίες είναι η απάντηση του αστικού κράτους στον αρνητή της αστικής τάξης. Ο Γληνός περνάει στην ιστορία στις 26 του Δεκέμβρη του 1943 και το ΠΓ του ΚΚΕ την ίδια μέρα, μέσα στη βαριά παρανομία της φασιστικής κατοχής δημοσιεύει την ανακοίνωση:
«Το ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ με βαθύτατη θλίψη αναγγέλλει στον ελληνικό λαό ότι… πέθανε στις 26 του Δεκέμβρη 1943 ο εκλεκτός εκπρόσωπος της ελληνικής διανόησης Δημήτρης Γληνός, μέλος της ΚΕ και της Γραμματείας του ΠΓ της. Με το θάνατο του Δ. Γληνού ο ελληνικός λαός χάνει έναν από τους πιο θαρραλέους μαχητές του Εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα, χτίστη του νεοελληνικού πολιτισμού του και τα Ελληνικά Γράμματα, η επιστήμη και η διανόηση τον πιο πρωτοπόρο αντιπρόσωπό τους, το κόμμα μας έναν από τους πιο αγαπημένους του ηγέτες… (και καταλήγει η ανακοίνωση)… Εμπνευσμένοι από το υπέροχο παράδειγμα του κορυφαίου μαχητή – διανοητή της Ελλάδας πυκνώστε κατά εκατοντάδες και χιλιάδες τις γραμμές του ΕΑΜ. Ολοκληρώστε το έργο του Γληνού … Αιώνια δόξα και τιμή στο φωτεινό πρόμαχο της ελληνικής λευτεριάς και αναγέννησης“.
Κέρδισε και κράτησε την πρωτοπορία
Αυτή είναι εντελώς σχηματικά η πορεία του Γληνού «Από το Μιστριώτη στο Λένιν» (σύμφωνα με το στίγμα της ιδεολογικής του εξέλιξης που ο ίδιος σηματοδότησε). Ομως ο Γληνός είναι κάτι πολύ, πιο πολύ από μια τυπική περίπτωση ενός αστού που πέρασε στην επανάσταση. Είναι η συνείδηση που κέρδισε και κράτησε την πρωτοπορία και την πρωτοβουλία στο λαϊκό κίνημα.
Χωρίς μεγαλοστομίες ο Δ. Γληνός ήταν εμπνευστής, οργανωτής και αρχηγός στην πρώτη γραμμή της μάχης για την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση 1911 – 1913. Μέσα από το χάος που μας άφησε η εκπαιδευτική πολιτική των Βαυαρών, πίστεψε στον αστικοδημοκρατικό μετασχηματισμό που υποσχόταν η παρουσία του Βενιζέλου και ζήτησε να αναπτύξει μια πλούσια εκπαίδευση για κάθε κοινωνικό στρώμα.
Διακρίνονται από αριστερά: ο ποιητής Κώστας Βάρναλης, ο αρθρογράφος του Ριζοσπάστη Ν. Καστρινός και ο Δημήτρης Γληνός
Μια 15ετία ολόκληρη και από διάφορες θέσεις, μέσα από τις περιπέτειες των αντιπαραθέσεων αστικο – κοτσαμπασήδικων κύκλων που βασάνιζαν τη χώρα, και τις απροσχημάτιστες επεμβάσεις των ξένων δυνάμεων, θα φτάσει στην εδραία πια πεποίθηση πως η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση δε θα γίνει από τα πάνω, αλλά μέσα από το ίδιο το λαϊκό κίνημα και τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς. Μπροστά του υπάρχει το μεγάλο κατόρθωμα της καινούριας χώρας των εργατών και των αγροτών, της ΕΣΣΔ με το μεγάλο εκπαιδευτικό άλμα να βγάλει 200 εκατομμύρια λαού από την αγραμματοσύνη και την αμάθεια και να ανατρέψει τη σχέση του 90% των αγραμμάτων σε 99% εγγράμματου και εκπαιδευμένου λαού, να προβάλει το λαϊκό πολιτισμό και την κουλτούρα των λαών της πρώην τσαρικής Ρωσίας και να δημιουργήσει μια καινούρια σοσιαλιστική κουλτούρα.
Ηγέτης του κοινωνικού δημοτικισμού
Αυτό το όραμα είναι εκείνο που οδήγησε τα βήματα του Γληνού από δω και πέρα. Γι’ αυτό και από το 1925 και έπειτα, έξω από τον κρατικό μηχανισμό, στήνει το επιτελείο του στον ΕΟ, στο περιοδικό «Αναγέννηση» (1926), και στην «Ανώτερη γυναικεία σχολή» (1921) και γύρω του συσπειρώνεται η συντριπτική πλειοψηφία των εκπαιδευτικών του ΕΟ. Ξεπερνώντας τον εκπαιδευτικό δημοτικισμό, γίνεται ο ηγέτης του κοινωνικού δημοτικισμού. Τότε είναι που και οι εκπαιδευτικές ιδέες του Γληνού από την αντίληψη για την ανάπτυξη πλούσιας εκπαίδευσης για κάθε κοινωνική τάξη, περνάνε στην αντίληψη για ενιαία παιδεία για όλο τον ελληνικό λαό και όχι 6χρονο υποχρεωτικό δημοτικό, αλλά 12χρονη υποχρεωτική εκπαίδευση, για όλα τα παιδιά του ελληνικού λαού και επαγγελματικό προσανατολισμό και επαγγελματική εκπαίδευση. Αυτοί που ανακαλύπτουν, τόσο όψιμα τις τέτοιες προοπτικές της εκπαίδευσής μας, ανακαλύπτουν την Αμερική μετά τον Κολόμβο για δεύτερη φορά. Και οι ανακαλύψεις τους αυτές είναι πονηρές και υπηρετούν εξωεκπαιδευτικούς σκοπούς και αποτελούν αντιανθρωπιστικές αμπελοφιλοσοφίες. Ανάπτυξη της Ανώτατης εκπαίδευσης, πλούσια εκπαίδευση και μετεκπαίδευση των εκπαιδευτικών. Ο Γληνός δεν είχε πρόβλημα ούτε για τη δωρεάν παιδεία. Η χώρα του σοσιαλισμού και το ΚΚΕ με όλα τα σώματά του είχε δείξει τη λύση μιας πλούσιας λαϊκής εκπαίδευσης και παιδείας.
Το κείμενο της διακήρυξης του ΕΟ του 1926, το πρόγραμμα για την Παιδεία της ΠΕΕΑ (Σχέδιο του ΕΑΜ – ΕΠΟΝ, που εισηγήθηκε ο Π. Κόκκαλης στο Εθνικό Συμβούλιο στις Κορυσχάδες 1944) μαζί με το μανιφέστο «Τι είναι και τι θέλει το ΕΑΜ» (1942), είναι προϊόντα της σκέψης και της πένας του Γληνού. Και μόνο αυτά θα αρκούσαν να του κατακυρώσουν την πρώτη θέση.
Ζωή γεμάτη μελέτες
Ο Δ. Γληνός όμως δεν είναι απλά ένας αγκιτάτορας, αλλά ηγέτης με βαθιά φιλοσοφική και επιστημονική γνώση και κρυστάλλινη ενατένιση της ζωής. Η ζωή του όλη είναι γεμάτη από μελέτες που αποτελούν ανατομικές αναλύσεις με υλιστική διαλεκτική μεθοδολογία.
Απλά τίτλοι: Δημιουργικός ιστορισμός (1920), Γυναικείος ανθρωπισμός (1921), Παιδεία και πολιτική (1921), Το βασικό πρόβλημα της παιδείας, η κρίση του Δημοτικισμού (1922), Δημοτικισμός – Αντίδραση – Παιδεία (1927), Πολιτική ζωή και πολιτικά κόμματα (1928), Τα ιδανικά της παιδείας και ο Γεώργιος Παπανδρέου (1931), Η σοσιαλιστική επανάσταση στον πολιτισμό (1932), Οι πνευματικές μορφές της αντίδρασης (1932- 1933), Ο φασιστικός ιδεαλισμός στην Ελλάδα (1933), Για το σταφιδικό ζήτημα(1935 – 1936), Η τριλογία του πολέμου (1938), μια τεκμηριωμένη και εμπεριστατωμένη ανάλυση της διεθνούς κατάστασης στις παραμονές του παγκοσμίου πολέμου 1939 – 1945, Η εισαγωγή στο Σοφιστή (1940), μια μοναδική μελέτη για το πρόβλημα των ανθρωπιστικών Γραμμάτων στην Ελλάδα, που φωτίζει και τροφοδοτεί θετικά ή αρνητικά το πρόβλημα των κλασικών σπουδών. Η συγκέντρωση και η επεξεργασία των διαλέξεων και των σκορπισμένων σε περιοδικά και εφημερίδες άρθρων κτλ. κάνουν ευρύτατο το φάσμα της παρουσίας του Γληνού στην κοινωνική ζωή της χώρας μας, στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα.
Ο Δημήτρης Γληνός (στη μέση) μαζί με φυλακισμένους στην Ακροναυπλία
Ο δάσκαλος
Αλλά και η προσωπική γοητεία που ασκούσε στη διδασκαλία του ήταν κάτι το εξαιρετικό, σωστή μυσταγωγία. Η φήμη του απλώνεται, οι προοδευτικές του ιδέες αρχίζουν να επιβάλλονται, δημιουργεί σχολή και προετοιμάζει τους συνεργάτες του. Στο Διδασκαλείο της Μ. Ε., στην Ανώτερη γυναικεία σχολή, στα μαθήματα που οργανώνει στους τόπους της εξορίας και τις φυλακές είναι ο δάσκαλος που ξέρει να απλώνει έτσι απλά και κατανοητά τα προβλήματα που αναλύει ώστε οι μαθητές του να γοητεύονται.
Μια πρόχειρη διερεύνηση μετά την πτώση της χούντας μέσα στον εκπαιδευτικό κόσμο και τους φοιτητές, σχετικά με την προσωπικότητα του Γληνού και την παρουσία του στην εκπαίδευση, ήταν απογοητευτική. Μπορεί να είχαν ακούσει κάτι για τη Ρόζα, όπως την ήξεραν, την Ιμβριώτη, για τον Παπαμαύρο ή τον Κώστα Σωτηρίου. Ο Γληνός όμως ήταν ο μεγάλος άγνωστος και για τη μεγάλη πλειοψηφία των νεότερων εκπαιδευτικών και φυσικά για τους μαθητές και τη νεολαία.
Τη θύμηση του Γληνού τη συντήρησε η γενιά του 1920 – 1945 και των ανθρώπων της αντίστασης. Μέσα στη μετεμφυλιοπολεμική περίοδο, όταν αρχίζει σιγά σιγά να κατακάθεται ο κουρνιαχτός, χωρίς φυσικά να καθαρίζει και η ατμόσφαιρα, άρχισε να αχνοφαίνεται και η προσωπικότητα του Γληνού κάπως ακαθόριστη μέσα στη σκόνη της μισαλλοδοξίας και του φανατισμού. Η μελέτη όμως της πρόσφατης ιστορίας μας, η ανάδειξη των εκπαιδευτικών προβλημάτων σε προβλήματα πρώτης προτεραιότητας για τη χώρα μας και το λαϊκό κίνημα, έκαμε ώστε να αναδυθεί στην επικαιρότητα η προσωπικότητα του πραγματικού μεγάλου δασκάλου.|> Βλ & «Θέματα Παιδείας» τεύχος 15-16 «μνήμη Δημήτρη Γληνού» – Παιδαγωγικά και πολιτικοκοινωνικά άρθρα του Γληνού στην ημερήσιο και περιοδικό τύπο (1931-1936), Θ.Π. Εισαγωγικό σημείωμα – Μνήμη Δ.Γληνού 60 χρόνια από το θάνατό του (Μ.Π.Ν.) «Κοντά στο δάσκαλο» (ευρύ απόσπασμα από άρθρο στη μνήμη του Δ.Γληνού) – παιδαγωγικά άρθρα, πολιτικοκοινωνικά άρθρα, χρονικά της φυλακής και της εξορίας (άρθρα του Γληνού κι αναμνήσεις συναγωνιστών του), ο δρόμος μιας ζωής ( αυτοβιογραφικά και βιογραφικά σημειώματα ) κλπ
Προσπάθησαν να τον εξαφανίσουν
Το αστικό σύστημα έκαμε κάθε δυνατή προσπάθεια για να εξαφανίσει την προσωπικότητα του Γληνού. Οι διωγμοί, οι εξορίες, οι δίκες δε στάθηκαν ικανές να τον κάμψουν. Οι θέσεις και η αναγνώριση που ήταν έτοιμοι να του προσφέρουν, και του τα προσέφεραν, δε στάθηκαν ικανές να τον αλλάξουν και να τον βάλουν στην υπηρεσία τους. Και επειδή οι ιδέες είναι σαν το καρφί, που όσο το χτυπάς τόσο πιο βαθιά ριζώνονται, και οι πιο έξυπνοι από τους ταξικούς αντιπάλους μας το κατάλαβαν, γι’ αυτό και μέσα στην πρόσφορη από τον αντικομμουνισμό και τον αυταρχισμό ατμόσφαιρα προσπάθησαν να τον διαγράψουν από την εκπαιδευτική, την πνευματική και την κοινωνική ιστορία του ελληνικού κόσμου. Προσπάθησαν να χρησιμοποιήσουν τη σιωπή για ταφόπλακα. Ομως άδικα πασχίζουν.
Ετσι ο Α. Δελμούζος ανακηρύχτηκε ο μεγάλος άγιος της νεοελληνικής παιδαγωγικής και προβλήθηκε σαν ένα είδος αντι – Γληνός. Προβλήθηκε η ιστορία του Παρθεναγωγείου του Βόλου, υπόθεση βέβαια που δείχνει το θλιβερό κατάντημα της πνευματικής, της κοινωνικής και πολιτικής ηγεσίας του τόπου και διαγράφηκαν όλα τα άλλα που ακολούθησαν.
Ολοι οι αγώνες για τη δημοτική, στους οποίους πήραν μέρος μαζί με τον Γληνό και ο Δελμούζος και ο Τριανταφυλλίδης, ισόμαχοι και μια σειρά άλλοι παράγοντες και προπαντός η συντριπτική πλειοψηφία των δασκάλων. Αγώνες για την ανάπτυξη της ελληνικής εκπαίδευσης, για τη μόρφωση του λαού μας περάσανε σε δεύτερη μοίρα. Ο Γληνός όμως, δεν είναι αυτός που συνέταξε τον οργανισμό του καινούριου τότε πανεπιστημίου της Θεσσαλονίκης και μ’ όλο τούτο αρνήθηκε να γίνει ο πρώτος του Πρύτανης; Το διδασκαλείο της Μ. Ε. τίνος έργο ήταν; Δεν είναι ανάγκη να καταφύγουμε σε εκτενείς και διεξοδικές αναφορές. Το έργο του είναι τόσο μεγάλο που είναι άδικος ο κόπος τους να το σβήσουν. Κανείς δεν υποτιμάει την παιδαγωγική γοητεία που ασκούσε ο Δελμούζος. Στη διένεξη όμως του ΕΟ, αντιπαρατέθηκαν δύο διαφορετικές ιδεολογίες. Η μικροαστική ιδεολογία που αντιπροσώπευε ο Δελμούζος και η επαναστατική ιδεολογία στην εκπαίδευση που από μια στιγμή και πέρα αντιπροσώπευε ο Δ. Γληνός. Ετσι η αστική τάξη μεταχειρίστηκε τον Δελμούζο στον αγώνα της να αντιμετωπίσει την επαναστατική, την κομμουνιστική ιδεολογία.
Ηταν μαζί με το λαό
Δεν είναι όμως οι μεγάλες θέσεις, οι πανεπιστημιακές έδρες και οι άλλες διακρίσεις (όχι πάντοτε ευκαταφρόνητες, αλλά που από μόνες τους δεν αρκούν), που υψώνουν τις προσωπικότητες. Είναι η πλατιά τους σκέψη, η επιστημοσύνη τους, είναι η δύναμη του ψυχισμού τους. Είναι το ήθος, η εντιμότητά τους, η ακεραιότητα του χαρακτήρα τους, είναι το πόσο συμπορεύονται με το σύνολο ή τουλάχιστο με τη συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων, στον αγώνα για τη λύση των προβλημάτων και τη δημιουργία μιας ζωής ποιότητας.
Το διαβατήριο του Δ. Γληνού
Γι’ αυτό και ο Γληνός παρά την άκρα του τάφου σιωπή που επιχείρησαν να του επιβάλλουν οι αστοί και οι διανοούμενοί τους, ανοίγει το δρόμο σε πείσμα όλων των αντιξοοτήτων και ξεπροβάλλει χρυσάφι της σκέψης και της παιδαγωγικής πρακτικής, ακτινοβολεί ο φιλοσοφικός του στοχασμός. Και δεν είναι σχήμα λόγου να πούμε πως ο δάσκαλος χάραξε τις αναγκαίες συντεταγμένες μέσα από τις οποίες θα ορθοπλωρίσει η εκπαιδευτική μας ζωή. Και αυτό γιατί ο Γληνός ήταν μαζί με το λαό στους αγώνες του. Και ο λαός και η εργατική τάξη τον αναγνωρίζει, τον έχει δικό της και θα τον επιβάλλει. Μπορεί να κλέβουν ιδέες. Μπορεί να παραχαράσσουν μορφές της εκπαιδευτικής δραστηριότητας της επαναστατικής μας παράταξης. Μπορεί ακόμα να κάνουν πως θυμούνται και κάποια φορά τον Γληνό. Δε θυμούνται όμως τον πραγματικό Γληνό, το Δάσκαλο, το Μαχητή, το Φιλόσοφο, αλλά με κάποια σπαράγματα από το έργο του προσπαθούν να στήσουν ένα φάντασμα. Γιατί ο Γληνός δε μερίζεται, δεν μπορεί να κομματιαστεί.
Στο βάθος όμως τον μισούν και τον ζηλεύουν. Τον μισούν γιατί δε δέχτηκε να τους υπηρετήσει και τον ζηλεύουν γιατί δεν μπορούν να τον φτάσουν. Είναι όμως υποχρεωμένοι να τον βρίσκουν μπροστά τους. Και αυτό θα γίνεται όλο και περισσότερο έντονο στο μέλλον, όσο βαθαίνει η εκπαιδευτική μας κρίση. Κι ο Γληνός θα στέκεται απέναντί τους αυστηρός, αλλά δίκαιος. Οι ίδιοι δεν είναι σε θέση να κάμουν κάτι απ’ αυτό που η φωτισμένη σκέψη έδειξε. Και δεν μπορούν να το κάμουν, όχι γιατί τους λείπει η νοημοσύνη, αλλά γιατί δε διαθέτουν ιδανικά και η συνείδησή τους είναι ατομικιστική. Δεν πιστεύουν πραγματικά στον άνθρωπο σαν αναντικατάστατη ηθική και κοινωνική αξία, παρά μόνο στα λόγια. Και προτιμούν να υπηρετούν εξωεκπαιδευτικούς σκοπούς και να γίνονται οι διαχειριστές στην κρίση του συστήματος.
Πηγή : ALT.GR
19 – 7 – 1936
Φοραδίτσα μαύρη
φεγγάρι μεγάλο
κι ελιές στο δισάκι μου.
Αν και τους ξέρω τους
δρόμους
ποτέ δεν θα φτάσω
στην Κόρδοβα .
Κόρδοβα μακρινή
και μόνη
Απ ‘τον κάμπο απ’ τον
άνεμο
φοραδίτσα μαύρη
φεγγάρι κόκκινο .
Με κοιτάζει ο θάνατος
από τους πύργους
της Κόρδοβα .
Ά’ι’ τι δρόμος μακρύς
άξια μου φοραδίτσα .
Ά’ι’ ο θάνατος με
καρτερεί
πρωτού εγώ να φτάσω
στην Κόρδοβα .
Ο Ισπανός ποιητής Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα , το καμάρι της αυγής , συλλαμβάνεται από τους φασίστες του Φράνκο, που του είχαν στείσει καρτέρι όταν πήγαινε στη Γρανάδα και στη συνέχεια τον πυροβόλησαν στη Πηγή των Δακρύων . Ήταν 19 Αυγούστου του 1936 και η Ισπανία και όλος ο κόσμος γενικά , έχανε τον μεγάλο αυτό ποιητή.
Με τη δική του ματιά μάθαμε να ” κοιτάζουμε” την Ισπανία . Μοναχικός καβαλάρης της ποίησης, του θεάτρου και της μουσικής , ταξίδευε για την Κόρδοβα . Πισωκόπουλα στο μαύρο άλογό του , γυμνόστηθη , Τσιγκάνα με το όπλο στο χέρι , η δημοκρατική Ισπανία του Νο Πασαράν, αποχαιρετούσε το άξιο τέκνο της , που με το οικουμενικό του έργο , λάμπρηνε τον πολιτισμό της και ενέπνεε τον αγώνα ενάντια στο φασισμό του Φράνκο .
Ο Νίκος Καββαδίας θα γράψει ένα ποίημα για τον Ισπανό ομότεχνό του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, που δολοφονήθηκε από τους φασίστες του Φράνκο στην Ισπανία στις 19 – 8 του 1936, όντας συγκλονισμένος από τις θηριωδίες του ναζισμού στη χώρα μας που, κάποιες από αυτές, αναφέρει στους στίχους του.
Οι στίχοι του ποιητή έγιναν τραγούδι από τον Θάνο Μικρούτσικο.
και στο χωριό να ουρλιάζουνε τη νύχτα εφτά σκυλιά.
Γεώργιος Παναγούλης
1914
Αρχίζει ο Α’ Παγκόσμιος ιμπεριαλιστικός Πόλεμος.
Αφορμή για την έκρηξη του πολέμου υπήρξε η δολοφονία του αρχιδούκα της Αυστροουγγαρίας Φραγκίσκου – Φερδινάνδου και της γυναίκας του από έναν Σέρβο εθνικιστή στις 28 Ιούνη 1914.
Στη Σερβία στάλθηκε τελεσίγραφο, σύμφωνα με το οποίο η Αυστρία θεωρούσε απολύτως υπεύθυνη τη Σερβία και έθετε εντελώς απαράδεκτους όρους. Στη συνέχεια και χωρίς να λάβει υπόψη της την απάντηση της Σερβίας, κήρυξε πόλεμο εναντίον της, στις 28 Ιούλη 1914.
Η δολοφονία του αρχιδούκα της Αυστροουγγαρίας δεν ήταν βεβαίως παρά το πρόσχημα του πολέμου, που ήταν αποτέλεσμα των ενδοϊμπεριαλιστικών αντιθέσεων και έγινε για την ιμπεριαλιστική αναδιανομή του κόσμου, τον έλεγχο των πρώτων υλών και των αγορών, κοκ.
Στιγμιότυπα από την καταστροφή του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου
Την 1η Αυγούστου η Γερμανία κηρύσσει τον πόλεμο στη Ρωσία και σε πολύ λίγο χρόνο οι εμπόλεμοι αυξάνονται και οι συγκρούσεις γενικεύονται.
Ακολούθως, σχηματίστηκαν οι εξής ιμπεριαλιστικοί συνασπισμοί: Ο συνασπισμός της «Τριπλής Συμμαχίας», στον οποίο ανήκαν η Γερμανία, η Αυστροουγγαρία, η Βουλγαρία και η Τουρκία και ο συνασπισμός της «Αντάντ», στον οποίον ανήκαν η Γαλλία, η Αγγλία, η Ρωσία, η Σερβία, το Μαυροβούνιο, η Ιαπωνία, το Βέλγιο, η Ιταλία, η Πορτογαλία, η Ρουμανία, η Ελλάδα, η Κίνα και οι ΗΠΑ (συνολικά στον πόλεμο μετείχαν με τον έναν ή τον άλλο συνασπισμό 38 χώρες).
Χρήση χημικών αερίων στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο
Επρόκειτο για τη μεγαλύτερη ανθρωποσφαγή έως τότε, με 16 εκατομμύρια νεκρούς και 20 εκατομμύρια τραυματίες.
Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος – στα χαρακώματα
Κοινοποιήστε
13 – 8 – 1922
Ξεκινά η τουρκική αντεπίθεση στο Μικρασιατικό Μέτωπο, το οποίο διασπάται την επόμενη μέρα.
Ο ελληνικός στρατός υποχωρεί άτακτα προς τις ακτές.
Η υποχώρηση από το Σαγγάριο
Δύο εβδομάδες μετά οι Τούρκοι θα έμπαιναν στη Σμύρνη και η εγκληματική Μικρασιατική Εκστρατεία θα έληγε με καταστροφικές συνέπειες, τόσο για τον ελληνικό στρατό, όσο και για τους άμαχους ελληνικούς πληθυσμούς της περιοχής.
Τουρκικά στρατεύματα στη Σμύρνη
13 – 8 – 1927
Γεννιέται ο ηγέτης της Κουβανικής επανάστασης Φιντέλ Κάστρο Ρους, Α’ Γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Κούβας (1961-2011) και Πρωθυπουργός της χώρας του (1959-2008).
Ο Φιντέλ Κάστρο νικητής της επανάστασης
Είχε σπουδάσει Νομικά στο Πανεπιστήμιο της Αβάνας. Από φοιτητής, συμμετείχε στο επαναστατικό κίνημα ενάντια στη δικτατορία του Μπατίστα στην Κούβα, που είχε την ανοιχτή στήριξη και των ΗΠΑ.
Στις 26 Ιούλη του 1953, επικεφαλής ομάδας επαναστατών επιτέθηκε στους στρατώνες της Μονκάδα, με σκοπό να ξεσηκώσει το λαό του Νησιού ενάντια στη δικτατορία. Η απόπειρα αποτυγχάνει και ο ίδιος μαζί με συντρόφους του συλλαμβάνεται. Όμως, η 26η του Ιούλη σηματοδοτεί την απαρχή της μεγάλης λαϊκής εξέγερσης κατά του δικτατορικού καθεστώτος του Φουλχένσιο Μπατίστα.
Ο Φιντέλ Κάστρο στη Νέα Υόρκη
Μπροστά στους κατηγόρους του, στις 6 Οκτώβρη του 1953, στο δικαστήριο του Σαντιάγκο της Κούβας, ο Φιντέλ Κάστρο λέει: «Οσο για μένα, ξέρω πως η φυλακή θα ‘ναι σκληρή όσο δεν ήτανε ποτέ για κανένα, πως θα βρω μπροστά μου απειλές, παγίδες και άτιμες βιαιότητες. Μα δεν τις φοβούμαι, όπως δεν τρέμω τη μανία του άθλιου τυράννου που πήρε τη ζωή εβδομήντα αδελφών μου. Καταδικάστε με, δεν πειράζει, η Ιστορία θα με δικαιώσει».
Ο Φιντέλ Κάστρο στον ένοπλο αγώνα
Το δικαστήριο τον καταδίκασε σε 15 χρόνια φυλάκιση.
Το 1955, στις 15 του Μάη, ο Κάστρο αποφυλακίστηκε και στις αρχές Ιούλη αναχώρησε για το Μεξικό, όπου οργάνωσε και εκπαίδευσε στρατιωτικά μια ομάδα επαναστατών, από τις τάξεις της οποίας βγήκαν όλοι οι μεγάλοι ηγέτες της Κουβανέζικης Επανάστασης, όπως ο Καμίλο Σιενφουέγος, ο Χουάν Αλμέιδα και o Ερνέστο Τσε Γκεβάρα.
Ο Φιντέλ Κάστρο στον ΟΗΕ
Οι επαναστάτες ξεκίνησαν το αντάρτικο στα βουνά της Σιέρα Μαέστρα και ο επαναστατικός στρατός που συγκροτήθηκε «ακούμπησε» στη συστηματική πολιτικοστρατιωτική προετοιμασία, που είχε ξεκινήσει το κίνημα της 26ης Ιούλη, με επικεφαλής τον Φ. Πάις, το Λαϊκό Σοσιαλιστικό Κόμμα Κούβας, όπως είχε ονομαστεί το ΚΚ Κούβας, και το Επαναστατικό Διευθυντήριο που απαρτιζόταν από επαναστάτες φοιτητές. Βασίστηκε στη δράση των οργανωμένων δυνάμεων στις πόλεις, στην παράνομη δουλειά που ανέπτυσσαν οι κομμουνιστές στους χώρους δουλειάς, στην αγροτιά και τη νεολαία. Αυτή η προετοιμασία της εργατικής τάξης και των άλλων λαϊκών στρωμάτων συνέβαλε καθοριστικά στην επιτυχή έκβαση της επαναστατικής πάλης. Αυτές ήταν και οι κύριες δυνάμεις που προχώρησαν στην ενοποίησή τους στις Ενωμένες Επαναστατικές Δυνάμεις, που οδήγησαν στην επανασύσταση του ΚΚ Κούβας το 1965.
Την 1η Γενάρη του 1959 ο λαϊκός αντάρτικος στρατός της Κούβας μπαίνει θριαμβευτικά στην Αβάνα, μετά από ένα μακρόχρονο αγώνα του λαού της Κούβας ενάντια στη δικτατορία του Μπατίστα, τον οποίο στήριζαν οι ΗΠΑ. Η Κουβανική Επανάσταση απέδειξε ότι ο ιμπεριαλισμός δεν είναι ανίκητος και βρήκε αμέσως την αμέριστη στήριξη της Σοβιετικής Ένωσης και των τότε σοσιαλιστικών χωρών.
Δύο χρόνια και 4 μήνες μετά την Επανάσταση, ο κουβανικός λαός, με την καθοδήγηση της ηγεσίας του και του ίδιου του Κάστρο , αναχαιτίζει στον Κόλπο των Χοίρων στην παραλία Χιρόν, την εισβολή και απόβαση 1.400 μισθοφόρων που έστειλε η αμερικανική κυβέρνηση.
Στη μεγάλη διαδήλωση της 16ης του Απρίλη του 1961, στις κηδείες των σκοτωμένων από τις αεροπορικές επιδρομές (λίγο πριν την απόβαση των μισθοφόρων της CIA), ο Φιντέλ Κάστρο , ανακηρύσσει για πρώτη φορά το σοσιαλιστικό χαρακτήρα της Επανάστασης. Για δεκαετίες ο Φιντέλ Κάστρο, από τη θέση του Προέδρου της Κούβας και ως επικεφαλής του ΚΚ Κούβας, καθοδήγησε την πάλη του λαού της χώρας για την οικοδόμηση του σοσιαλισμού, στις δύσκολες συνθήκες της ιμπεριαλιστικής επιθετικότητας και περικύκλωσης και ιδιαίτερα μετά τις αντεπαναστατικές ανατροπές στη Σοβιετική Ένωση και τις άλλες σοσιαλιστικές χώρες το 1989 – 1991.
Δεν είναι τυχαίο ότι ο Φιντέλ Κάστρο, ως ηγέτης της Κουβανικής Επανάστασης, αντιμετώπισε δεκάδες απόπειρες δολοφονίας που οργανώθηκαν από τον ιμπεριαλισμό και τους μισθοφόρους του.
13 – 8 – 1961
Ξεκινά η ανέγερση του τείχους του Βερολίνου.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1960 η έντονη στρατιωτικοποίηση στο δυτικό τμήμα της Γερμανίας αποτέλεσε σοβαρό παράγοντα ανησυχιών για τις σοσιαλιστικές χώρες και ειδικά για τη Λ. Δ. Γερμανίας.
Η πολιτική των ανοιχτών συνόρων, ιδιαίτερα με το Δυτικό Βερολίνο, δημιουργούσε στη Λ. Δ. Γερμανίας πολύπλευρους και σοβαρούς κινδύνους ακόμα και για την κρατική της υπόσταση.
Εκτός από το άνετο και συνεχές πέρασμα κατασκόπων και δολιοφθορέων, η καταλήστευση ανθρώπινων και οικονομικών πόρων της Λαϊκής Δημοκρατίας έπαιζαν σημαντικό ρόλο στα ιμπεριαλιστικά σχέδια.
Όπως είχε ομολογήσει σχετικά ο δυτικογερμανός σοσιαλδημοκράτης καθηγητής Φρ, Μπάαντε, «σε έναν ορισμένο βαθμό, η ευημερία μας είναι ένα αποτέλεσμα των διακρίσεων εις βάρος της ΓΛΔ».
Από τις εργασίες ανέγερσης του τείχους
Έτσι στις 12 και 13 Αυγούστου 1961, έπειτα από κοινή έκκληση των κρατών – μελών του Συμφώνου της Βαρσοβίας και καθώς είχε φτάσει στο αποκορύφωμα η ιμπεριαλιστική κατάχρηση των ανοιχτών συνόρων της ΓΛΔ, ένοπλοι σχηματισμοί της, με την υποστήριξη του Κόκκινου Στρατού, κατάφεραν αστραπιαία, σε μία και μόνο νύχτα, να ασφαλίσουν τα σύνορα με το Δυτικό Βερολίνο.
Έκτοτε, το τείχος του Βερολίνου θα γίνει για πολλά χρόνια βασικό συστατικό στοιχείο της αντικομμουνιστικής υστερίας, ακόμα και μετά την κατεδάφισή του στις 9/11/1989.
Η ανέγερση του τείχους έβαλε φραγμούς στην προσπάθεια ιμπεριαλιστικής εισβολής
Έρευνα του περιοδικού Der Spiegel 20 χρόνια μετά την πτώση του τείχους έδειξε πως –παρά τους τόνους προπαγάνδας όλα αυτά τα χρόνια- οι περισσότεροι από τους μισούς (57%) πρώην Ανατολικογερμανούς αντιμετωπίζουν θετικά την πρώην ΓΛΔ.
Κατασκοπευτικές εγκαταστάσεις το Δυτ. Βερολίνο
«Η ΓΛΔ είχε περισσότερες καλές παρά κακές πλευρές. Υπήρχαν κάποια προβλήματα, όμως η ζωή εκεί ήταν καλή», ισχυρίστηκε το 49% των ερωτηθέντων, ενώ ένα 8% αρνήθηκε κάθετα κάθε κριτική της πρώην σοσιαλιστικής πατρίδας τους ή συμφώνησαν με την πρόταση ότι «η ΓΛΔ είχε ως επί το πλείστον καλές πλευρές. Η ζωή εκεί ήταν πιο ευτυχισμένη και καλύτερη από αυτή στην επανενωμένη Γερμανία σήμερα»
13 – 8 – 1863
Πεθαίνει ο Γάλλος ζωγράφος Ευγένιος Ντελακρουά (Ferdinand Victor Eugène Delacroix).
Πορτραίτο του Ντελακρούα από τον Φελίξ Ναδάρ
«Η σφαγή της Χίου», ο πίνακας της «ιερής μορφής» του ρομαντισμού (γιγαντο-ελαιογραφία 4,19×3,54μ με τίτλο «Σκηνή από τις σφαγές της Χίου» [Scène des massacres de Scio], που φυλάσσεται στο Μουσείο του Λούβρου) παρουσιάστηκε στο κοινό το 1824, προκαλώντας αίσθηση τόσο για την καλλιτεχνική αξία όσο και για το θέμα του.
Θεωρείται ο μεγάλος ρομαντικός στη ζωγραφική. Υπεράσπιζε κι εξέφραζε τις προοδευτικές τάσεις της περιόδου.
Έργο του Ντελακρούα
Σταδιακά μέχρι το 1829 ξεπερνάει κάθε τι συντηρητικό. Έκτοτε φτάνει στο σημείο να εναντιωθεί ακόμη και στην αστική τάξη. Επηρεάζεται από τις αντιφάσεις που γεννά η περίοδος της βιομηχανικής επανάστασης, εναντιώνεται σ’ αυτήν. Διαπνέεται από την επιθυμία επιστροφής στη φύση, προσβλέπει στη φυγή από τις μεγάλες πόλεις.
Ντελακρούα – Σκηνή από το έργο του “Η σφαγή της Χίου”
Στα έργα του εκφράζει τις εξελίξεις της εποχής, ταυτίζεται με την αστική επανάσταση στη Γαλλία αλλά επηρεάζεται και από την Ελληνική Επανάσταση.
Η ζωγραφική επηρεάστηκε από το νεοκλασικισμό και την ιταλική αναγέννηση των Ραφαέλ, Ρούμπενς, Ζερικό, Κόνσταμπλ κ.ά.
Ξεχωρίζουν τα έργα του «Η Ελλάδα κάτω από τα ερείπια του Μεσολογγίου» (1826), «Η σφαγή της Χίου» (1823), «Η ελευθερία οδηγεί το Λαό» κ.ά.
13 – 8 – 1871
Γεννιέται ο Γερμανός κομμουνιστής ηγέτης Καρλ Λίμπκνεχτ (Karl Liebknecht).
Όταν γεννήθηκε, ο πατέρας του, Βίλχελμ, ήταν ήδη στη φυλακή για τις σοσιαλιστικές του ιδέες.
Ο Καρλ Λίμπκνεχτ
Το 1899 ο Λίμπκνεχτ διορίστηκε δικηγόρος στο Βερολίνο. Επτά χρόνια αργότερα, το 1906 εξέδωσε το έργο του «Ιμπεριαλισμός και αντιμιλιταρισμός». Για τις ιδέες του παραπέμφθηκε σε δίκη και καταδικάστηκε σε ενάμισι χρόνο φυλάκιση. Οι απολογίες του σε εκείνη τη δίκη, καθώς και στην κατοπινή επί εσχάτη προδοσία προκάλεσαν μεγάλη αίσθηση.
Νωρίς ασπάστηκε τις ιδέες της Ρόζας Λούξεμπουργκ για τη μαζική κινητοποίηση και τη γενική απεργία και μαζί αγωνίστηκαν κατά της στρατοκρατίας και κατά της οπορτουνιστικής τάσης στους κόλπους της σοσιαλδημοκρατίας. Ωστόσο, η προσπάθεια του στο συνέδριο του κόμματος για την υιοθέτηση αντιμιλιταριστικού προγράμματος δεν έγινε αποδεκτή και ο ίδιος κατέληξε να χαρακτηριστεί «προδότης και τυχοδιώκτης».
Παράλληλα, κατέβαλε προσπάθειες για την αποκάλυψη των σχεδίων του γερμανικού μιλιταρισμού, για το σκάνδαλο γερμανικών εργοστασίων πολεμοφοδίων που είχαν διατάξει την αντιπροσωπεία τους στο Παρίσι να προκαλέσει στην εφημερίδα Φιγκαρό τη δημοσίευση φιλοπόλεμων άρθρων εναντίον της Γερμανίας ώστε να γίνει εφικτή η παραγγελία μεγάλων ποσοτήτων πολεμοφοδίων από τη γερμανική κυβέρνηση.
Ο Καρλ Λίμπκνεχτ καλεί την εργατική τάξη να μην συμμετέχει στον Α’ Παγκόσμιο ιμπεριαλιστικό Πόλεμο
Στις 2 Δεκεμβρίου 1914, όταν πλέον είχε αρχίσει ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος και το εθνικιστικό Ράιχσταγκ ψήφιζε υπέρ των πολεμικών πιστώσεων, ο Λίμπκνεχτ ήταν ο μόνος που καταψήφισε.
Αργότερα, ίδρυσε την ομάδα Σπάρτακος, η οποία αρχικά ανήκε στο Γερμανικό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα και ύστερα εξελίχθηκε στο Κομμουνιστικό Κόμμα Γερμανίας με την ένωση των Ανεξαρτήτων Σοσιαλδημοκρατών.
Όταν η Ράιχσταγκ διέκοψε τις εργασίες του, ο Λίμπκνεχτ επιδόθηκε στην οργάνωση συλλαλητηρίων. Μαζί με τη Ρόζα Λούξεμπουργκ (η οποία ήταν τότε φυλακισμένη) ετοίμασε το θεωρητικό τους όργανο «Διεθνής» και με βάση τη «Μπροσούρα του Γιούνιους» (της Ρόζα Λούξεμπουργκ) οργάνωσε την πάλη κατά του οπορτουνισμού/ρεφορμισμού. Στο συλλαλητήριο της 1ης Μαΐου 1916 συνθηματολογούσε κατά του πολέμου και της τότε γερμανικής κυβέρνησης: «Κάτω ο πόλεμος! Κάτω η κυβέρνηση!»
Καταδικάστηκε σε 4,5 χρόνια φυλάκιση. Το 1918, Μετά από 900 μέρες φυλακής αμνηστεύεται και απελευθερώνεται από τις φυλακές του Λούκαου. Επιστρέφει στο Βερολίνο, όπου το τοπικό προλεταριάτο τον υποδέχεται θριαμβευτικά. Αμέσως επικεντρώνεται στην πολιτική δουλειά και στον αγώνα εναντίον του φιλοπόλεμου αυτοκράτορα. Στις 9 του Νοέμβρη διακηρύσσει το σχηματισμό της Γερμανικής Δημοκρατίας από τα ανάκτορα του Βερολίνου. Για λίγο, ο κόσμος ελπίζει, όμως σύντομα η αντίδραση εκδηλώνεται. Τα αυτοκρατορικά στρατεύματα καταφέρνουν να καταστείλουν την εξέγερση.
Τον Γενάρη του 1919 συνελήφθη όμως από τους αντεπαναστάτες Σάιντεμαν και Νόσκε και στις 15 Ιανουαρίου 1919 δολοφονήθηκε από αξιωματικούς κατ’ εντολήν του Νόσκε.
14 – 8 – 1954
Στις 5.25 τα χαράματα στην Αγία Μαρίνα στο Δαφνί ο Νίκος Πλουμπίδης πέφτει νεκρός από τις σφαίρες του εκτελεστικού αποσπάσματος. «Εξετελέσθη ζητωκραυγάζων υπέρ του ΚΚΕ», έγραψαν την επόμενη μέρα οι εφημερίδες της εποχής, «αντιμετωπίζοντας με απόλυτον ψυχραιμίαν τας σφαίρας του αποσπάσματος…δεν εδέχθη ούτε να κοινωνήσει, ούτε να του δέσουν τους οφθαλμούς του».
Ο Ν. Πλουμπίδης κατά την διάρκεια της δίκης του
Ο Νίκος Πλουμπίδης εντάχθηκε στο Κομμουνιστικό Κόμμα το 1926. Στο μεσοπόλεμο ανέπτυξε συνδικαλιστική δράση μέσα από την «Αριστερή Παράταξη» των δασκάλων (που στηρίζονταν από το ΚΚΕ). Το Μάρτη του 1933 εκλέχθηκε στην Εκτελεστική Επιτροπή της ταξικής Ενωτικής ΓΣΕΕ, της οποίας ήταν και εκπρόσωπος στην Κόκκινη Συνδικαλιστική Διεθνή. Υπήρξε μέλος της αντιπροσωπείας του ΚΚΕ στο 7ο Συνέδριο της Κομμουνιστικής Διεθνούς το 1935, ενώ κατά το 6ο Συνέδριο του Κόμματος το Δεκέμβρη του ίδιου έτους αναδείχθηκε αναπληρωματικό μέλος της Κεντρικής του Επιτροπής. Τον Ιούνη του 1938 σε σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα εκλέχθηκε μέλος του ΠΓ της ΚΕ αναλαμβάνοντας τη καθοδήγηση του Γραφείου Περιοχής Μακεδονίας – Θράκης.
Την περίοδο της ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης υπήρξε Γραμματέας της Κομματικής Οργάνωσης Αθήνας του ΚΚΕ, ενώ στη συνέχεια διετέλεσε και πρώτος καθοδηγητής της Οργάνωσης Προστασίας Λαϊκού Αγώνα (ΟΠΛΑ). Στο 7ο Συνέδριο του Κόμματος το 1945 αναδείχθηκε και πάλι μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ. Στη διάρκεια του εμφυλίου ο Πλουμπίδης παρέμεινε στην Αθήνα, ενώ από την Άνοιξη του 1949 ανέλαβε υπεύθυνος του παράνομου κομματικού κλιμακίου στην Ελλάδα.
Στις 25/7/1952 το ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, στηριζόμενο -σε μεγάλο βαθμό- και σε πληροφορίες στελεχών από την Ελλάδα, καθώς και στην πρωτοβουλία του Πλουμπίδη να δημοσιοποιήσει επιστολή με την οποία αναλάμβανε την ευθύνη του παράνομου μηχανισμού του ΚΚΕ, ενώ υπεύθυνος ήταν ο Μπελογιάννης, βγάζει απόφαση «για τον Νίκο Πλουμπίδη (Μπάρμπα)», με την οποία τον διαγράφει, χρησιμοποιώντας ιδιαίτερα σκληρούς, άδικους και απαράδεκτους χαρακτηρισμούς (του προδότη, του χαφιέ, κλπ.).
Ο Ν. Πλουμπίδης από κατηγορούμενος μετατράπηκε σε κατήγορος στη δίκη του
Ο Πλουμπίδης, απομονωμένος και χαρακτηρισμένος από την ηγεσία του Κόμματος, όχι μόνο δεν το αποκήρυξε, αλλά και το υπεράσπισε μέχρι την τελευταία του πνοή. Και ο ίδιος θεωρούσε πως υπήρξε θύμα συγκυριών και λανθασμένων –ενδεχομένως και προβοκατόρικα διοχετευμένων- παραπλανητικών πληροφοριών: «Δε με χωρίζει καμιά διαφορά με την ηγεσία του κόμματός μου», τόνιζε στην εφημερίδα «Προοδευτική Αλλαγή» της 25/7/1954. «Η ανακοίνωση του κόμματος περί αποκηρύξεώς μου είχε σκοπό να προφυλάξει το κόμμα από έναν υποτιθέμενο εχθρό και οφείλεται σε σφαλερές ενδείξεις και υποβολιμαίες πληροφορίες. Πάντως, πιστεύω ότι το κόμμα θα επανεξετάσει εν καιρώ το ζήτημα». Όπως και έγινε 4 χρόνια μετά, από την 9η Ολομέλεια του Κόμματος το 1958.
14 – 8 – 1851
Γεννιέται ο γλύπτης Γιαννούλης Χαλεπάς.
Υπήρξε η πιο τραγική, ίσως, μορφή στην ιστορία της νεοελληνικής γλυπτικής, αλλά και ένας σπουδαίος καλλιτέχνης, που με τη σμίλη του άνοιξε καινούριους δρόμους στη νεότερη ελληνική τέχνη.
Γεννημένος στον Πύργο Τήνου, μεγάλωσε, όπως και τα αδέλφια του, στο περιβάλλον του πατρικού εργαστηρίου, μία από τις σημαντικότερες επιχειρήσεις μαρμαρογλυπτικής στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα.
Μετά από σύντομη παραμονή του στη Σύρο, όπου τον έστειλε ο πατέρας του να σπουδάσει προορίζοντάς τον για έμπορο, ο Γ. Χαλεπάς εγκαταστάθηκε το 1869 μαζί με την οικογένειά του στην Αθήνα.
Έως το 1872 σπούδασε γλυπτική στο Σχολείο των Τεχνών, ενώ ένα χρόνο αργότερα, με υποτροφία, συνέχισε στο Μόναχο. Σ’ αυτή την πρώτη περίοδο το έργο του χαρακτηρίζεται από ρεαλιστική απόδοση των θεμάτων, είναι επηρεασμένο από τον ακαδημαϊσμό της Σχολής του Μονάχου και εντάσσεται μέσα στον κλασικισμό του 19ου αιώνα.
Ο Γιαννούλης Χαλεπάς
Το 1876 ο Γ. Χαλεπάς αναγκάστηκε να επιστρέψει στην Αθήνα, όπου άνοιξε δικό του εργαστήριο στην πλατεία Συντάγματος. Τότε (1877) φιλοτέχνησε και το πιο διάσημο γλυπτό της νεοελληνικής γλυπτικής, την «Κοιμωμένη» του Α’ Νεκροταφείου, το οποίο του έφερε τη γενική αναγνώριση. Την εποχή αυτή (1877-1878) εμφανίστηκαν τα πρώτα συμπτώματα της αρρώστιας του, που κορυφώθηκαν όταν κατέστρεψε ο ίδιος το έργο του «Μήδεια». Η κατάστασή του συνεχώς χειροτέρευε, με αποτέλεσμα να νοσηλευτεί στο Ψυχιατρείο της Κέρκυρας, απ’ όπου βγήκε το 1902, δύο χρόνια μετά το θάνατο του πατέρα του.
Ακολούθησε η εποχή της Τήνου, όπου έμενε με τη μητέρα του και άρχισε πάλι να δουλεύει. Ομως, κανένα από τα έργα αυτής της περιόδου που σώζονται, δε χρονολογείται με απόλυτη βεβαιότητα, καθώς οι μαρτυρίες συγκρούονται μεταξύ τους. Αλλοι υποστηρίζουν ότι κατέστρεφε ο ίδιος τα έργα του και άλλοι ότι του τα κατέστρεφε η μητέρα του, η οποία πέθανε το 1916. Στη συνέχεια, η παραγωγή του αυξήθηκε, ενώ ο αθηναϊκός Τύπος άρχισε να ενδιαφέρεται γι’ αυτόν όλο και περισσότερο. Ηδη, το 1904 τον είχε επισκεφτεί στην Τήνο ο Λ. Σώχος, που τον βρήκε να βόσκει πρόβατα. Αργότερα τον επισκέφτηκε ο Α. Σώχος και άλλοι λόγιοι της εποχής, που θεωρούσαν υποχρέωσή τους να συναντήσουν τον απόμακρο καλλιτέχνη της Τήνου. Το 1922 έφτασε στο νησί ο Θ. Θωμόπουλος, ο οποίος πέρασε στο γύψο ορισμένα έργα του Χαλεπά που ήταν σε πηλό. Με αυτά τα έργα έγινε το 1925 έκθεση στην Ακαδημία Αθηνών, η οποία δύο χρόνια αργότερα του απένειμε το Αριστείο των Τεχνών. Στις 24 Αυγούστου 1930, η ανιψιά του Ειρήνη Χαλεπά τον έφερε στην Αθήνα, όπου έζησε τα τελευταία επτά χρόνια της ζωής του σε ζεστό οικογενειακό περιβάλλον, δουλεύοντας με άνεση και έχοντας κερδίσει τη γενική αναγνώριση.
14 – 8 – 1941
Υπογράφεται μεταξύ ΗΠΑ και Βρετανίας η «Χάρτα του Ατλαντικού», που επισφράγιζε τη συμμαχία των δύο μερών στον Β’ Παγκόσμιο ιμπεριαλιστικό Πόλεμο, ενώ έθετε και μια σειρά όρους για τον μεταπολεμικό κόσμο.
Οι Γ. Τσόρτσιλ και Φρ. Ρούσβελτ
Η Χάρτα αντικατόπτριζε την αναβαθμιζόμενη θέση των ΗΠΑ στην ιμπεριαλιστική πυραμίδα και την αντίστοιχη υποβάθμιση της Βρετανίας.
14 – 8 – 1956
Πεθαίνει ο Γερμανός κομμουνιστής ποιητής και δραματουργός Μπέρτολτ Μπρεχτ (Bertolt Brecht). Ήταν γόνος μεγαλοαστικής οικογένειας, μεγάλωσε με μητέρα προτεστάντισσα και πατέρα εργοστασιάρχη.
Ο Μπέρτολτ Μπρεχτ
Τον Οκτώβρη του 1918 επιστρατεύεται ως νοσοκόμος και ζει από πρώτο χέρι τη φρίκη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Εκείνη την εποχή γράφει και το πρώτο ποίημα που τον έκανε γνωστό, τον «Θρύλο του Νεκρού Στρατιώτη». Όταν επιστρέφει από το μέτωπο, η μεγάλη Γερμανική Επανάσταση του 1918 έχει ήδη πνιγεί στο αίμα. Η συμμετοχή του στο κίνημα σταδιακά γίνεται όλο και πιο έντονη και λαμβάνει ενεργά μέρος στις λαϊκές διαδηλώσεις για τη δολοφονία της Ρόζας Λούξεμπουργκ και του Καρλ Λίμπκνεχτ. Στα χρόνια αυτά ξεκινά η πρώτη περίοδος της δημιουργίας του Μπρεχτ. Η ποίηση, τα θεατρικά και τα διηγήματα εκείνης της περιόδου θέτουν κατά κύριο λόγο ζητήματα υπαρξιακού χαρακτήρα, ενώ στο πολιτικό επίπεδο εστιάζουν κυρίως στη διαμαρτυρία ενάντια στον πόλεμο και το μιλιταρισμό.
Φωτογραφικό πορτραίτο του Μπέρτολτ Μπρεχτ
Την πρώτη του «επαφή» με τον Μαρξ ο Μπρεχτ την είχε το 1924. Όταν άρχισαν να φαίνονται ανάγλυφα τα φαινόμενα της τότε κρίσης, που τα μεροκάματα μειώνονταν και το ψωμί γινόταν πιο ακριβό, αποφάσισε να γράψει ένα θεατρικό έργο, το «Τζο Φλαϊσχάκερ από το Σικάγο», για να απαντήσει στο ερώτημα «Γιατί τρώμε το ψωμί πανάκριβο;»… Όμως οι εξηγήσεις των οικονομολόγων δεν τον ικανοποίησαν, καθώς και οι διάφορες θεωρίες της αστικής πολιτικής οικονομίας. Όπως αναφέρει ο ίδιος: «Η κατανομή των σιτηρών στον κόσμο ήταν ακατανόητη. Εκτός από την άποψη μιας χούφτας κερδοσκόπων, από κάθε άλλη άποψη η αγορά αυτή των σιτηρών ήταν ένας βάλτος. Το δράμα που σχεδίαζα, δεν το έγραψα τελικά. Αντί γι’ αυτό άρχισα να διαβάζω Μαρξ. Ναι, μονάχα τότε διάβασα τον Μαρξ. Και μονάχα τότε ζωντάνεψαν ουσιαστικά τα σκόρπια, εμπειρικά, προσωπικά μου βιώματα και οι εντυπώσεις».
Το Berliner ensemble, το θέατρο του Μπέρτολτ Μπρεχτ
Τα έργα αυτής της εποχής φέρουν ανάγλυφα τα σημάδια αυτής της επίπονης θεωρητικής δουλειάς που έκανε ο Μπρεχτ πάνω στο μαρξισμό, όπως «Η άνοδος και η πτώση της πόλης Μαχαγκόνι» και η «Αγία Ιωάννα των Σφαγείων», με την πασίγνωστη προτροπή της προς τους θεατές λίγο πριν το θάνατό της: «Σιγουρέψου σαν φεύγεις απ’ τον κόσμο, όχι απλά πως ήσουνα καλός, μα πως πίσω σου αφήνεις έναν κόσμο καλό».
Η άνοδος του Χίτλερ σήμανε το τέλος της δημιουργικής αυτής περιόδου στη Γερμανία. Οι παραστάσεις των έργων του διαλύονται από την αστυνομία, ενώ απαγορεύεται το ανέβασμα της «Αγίας Ιωάννας των Σφαγείων». Τα βιβλία του θα καούν δημόσια στη μεγάλη πυρά της 10ης Μάη μπροστά στην όπερα του Βερολίνου. Ο Μπρεχτ παίρνει το δρόμο της δεκαπεντάχρονης εξορίας, «αλλάζοντας χώρες πιο συχνά κι απ’ τα παπούτσια». Μέσω Πράγας και Βιέννης θα βρεθεί στη Δανία, στη Φινλανδία και από κει, μέσω ΕΣΣΔ, στις ΗΠΑ. Σε αυτήν την περίοδο γράφει ορισμένα από τα σπουδαιότερα έργα του («Μάνα κουράγιο», «Η ζωή του Γαλιλαίου», «Ο καλός άνθρωπος του Σετσουάν» κ.ά.), καθώς και πολλά ποιήματα, χορικά και κριτικές. Σε πολλά έργα εκείνης της περιόδου, ο ζόφος του Τρίτου Ράιχ αποτυπώθηκε με ξεχωριστή σαφήνεια, που πέρα από τις τραγικές συνέπειες αναδείκνυε και την ταξική – καπιταλιστική προέλευση του φασισμού.
Ο Μπέρτολτ Μπρεχτ στο γραφείο του
Κατά τη διάρκεια του Ισπανικού Εμφυλίου οι αγωνιστές τραγουδούσαν μελοποιημένα ποιήματά του σε διαφορετικές γλώσσες την ώρα της μάχης. Στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου έγραψε πολλά ποιήματα για να μεταδοθούν από τον Ραδιοφωνικό Σταθμό της Μόσχας στους Γερμανούς φαντάρους του Ανατολικού Μετώπου, χωρίς ποτέ να συμπεριλάβει σ’ αυτά ούτε μία λέξη μίσους για τον γερμανικό λαό.
Το 1947 ο Μπρεχτ εγκαταλείπει τις ΗΠΑ, κυνηγημένος από τους ανακριτές του μακαρθισμού, που τον καλούσαν συνεχώς σε δημόσιες ανακρίσεις. Επόμενος σταθμός είναι η Ανατολική Γερμανία, όπου θα ζήσει τα υπόλοιπα χρόνια της ζωής του. Εκεί, μαζί με τη γυναίκα του, Ελένε Βάιγκελ, και υπό την αιγίδα της ΓΛΔ, θα ιδρύσει το θρυλικό θεατρικό σύνολο «Μπερλίνερ Ανσάμπλ».
Αυτά τα χρόνια, έχοντας και τα υλικά μέσα που μπορούσε να παρέχει το σοσιαλιστικό κράτος στους καλλιτέχνες, θα παρουσιάσει παραστάσεις των κλασικών έργων του οι οποίες άφησαν εποχή, εφαρμόζοντας και τελειοποιώντας τεχνικές που είχε ήδη αρχίσει να αναπτύσσει από τη δεκαετία του ’30, όπως αυτή της αποστασιοποίησης. Τιμήθηκε με το Εθνικό Βραβείο της ΓΛΔ το 1951 και με το Βραβείο Στάλιν για την Ειρήνη το 1954. Πεθαίνει τον Αύγουστο του 1956, σε ηλικία 58 ετών, από έμφραγμα. Όπως με το χαρακτηριστικό του χιούμορ είχε γράψει σε ένα ποίημά του: «Δε χρειάζομαι ταφόπετρα, μα εσείς αν χρειάζεστε κάποια για μένα, θα ευχόμουνα πάνω της να έγραφε: Έκανε προτάσεις. Εμείς τις κάναμε δεκτές. Μια τέτοια επιγραφή θα μας τιμούσε όλους».
Είναι κοινή παραδοχή πως το επικό (ή αντι-Αριστοτελικό) θέατρο του Μπρεχτ άλλαξε ριζικά την τέχνη του θεάτρου και της έδωσε τη σύγχρονη μορφή της. Είναι λάθος όμως να συλλάβει κανείς αυτό το θέατρο απλά ως ένα σύνολο νέων τεχνικών, ακριβώς επειδή η ίδια τους η ύπαρξη είναι στενά δεμένη με την κοσμοθεωρία του .
Ας πάρουμε για παράδειγμα την πολυσυζητημένη αποστασιοποίηση. Σύμφωνα με αυτήν, ο ηθοποιός δεν πρέπει να ταυτίζεται με το ρόλο, αλλά πρέπει να κρατά μια απόσταση απ’ αυτόν, να τον «δείχνει», αντί να τον ερμηνεύει. Το ίδιο και ο θεατής, δεν πρέπει να συμπάσχει συμμετέχοντας στα παθήματα των ηρώων, αλλά να βρίσκεται σε απόσταση, έτσι ώστε να μπορεί να τα δει μέσα στο κοινωνικό τους πλαίσιο. Με αυτόν τον τρόπο, καλείται να παραμείνει σε κριτική επαγρύπνηση καθ’ όλη τη διάρκεια της παράστασης. Θα ήταν αδύνατο να αναφέρουμε όλες τις μεθόδους που έχουν κατά καιρούς χρησιμοποιηθεί για να επιτευχθεί αυτό. Ενδεικτικά αναφέρουμε: Τη χρήση μεγάλων επιγραφών που προαναγγέλλουν την εξέλιξη της δράσης για να μην αιφνιδιαστεί ο θεατής και καθορίζουν τον ιστορικό τόπο και χρόνο της. Το φωτισμό της σκηνής από πηγές φωτός που είναι ορατές στο θεατή. Τη σχηματικότητα της σκηνογραφίας, που ο ρόλος της είναι να δείχνει και όχι να υποβάλλει. Τη διάσπαση του κειμένου σε πολλά επίπεδα. Ξαφνική διακοπή του παιξίματος από τον ηθοποιό, ο οποίος σταματά την παράσταση για να απευθυνθεί άμεσα στο κοινό.
Στην προσπάθεια αυτή δεν πρέπει να υποτιμηθεί ο ρόλος της μουσικής και των τραγουδιών, που αντί να δημιουργούν ατμόσφαιρα, σχολιάζουν και συμπεραίνουν, καθοδηγώντας τη σκέψη του κοινού στα σωστά συμπεράσματα. Η μουσική των τότε παραστάσεων που έχουν γράψει κορυφαίοι συνεργάτες του Μπρεχτ – κυρίως ο Χανς Αϊσλερ και ο Κουρτ Βάιλ – έχει μείνει στην Ιστορία, μέρος δε αυτής πέρασε και στη μαζική λαϊκή κουλτούρα και ακούγεται μέχρι σήμερα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το «Alabama Song», που είχε γράψει ο Κουρτ Βάιλ για το «Μαχαγκόνι» και το διασκεύασαν αργότερα οι Doors και ο David Bowie μεταξύ άλλων.
Επίσης, ειδικά όσον αφορά την υποκριτική, ο Μπρεχτ ανέδειξε την τεχνική του Gestus, την κοινωνική χειρονομία θα μπορούσαμε να πούμε, όπου με τη γλώσσα του σώματος ο ηθοποιός υποδηλώνει πολύ περισσότερα από ό,τι με τα λόγια για την κοινωνική θέση και στάση του χαρακτήρα που παρουσιάζει.
Το πιο σημαντικό στοιχείο στο θέατρο του Μπρεχτ, βέβαια, δεν είναι αυτά που συμβαίνουν στη σκηνή. Σε αυτήν τίποτα δεν ολοκληρώνεται οριστικά, μένουν όλα εκκρεμή, για να εκπληρωθούν έξω από το θέατρο, στον πραγματικό κόσμο. Γράφει στον επίλογο του έργου «Ο καλός άνθρωπος του Σετσουάν»:
«Πώς αυτό το κακό θα τελειώσει, ψάξτε να βρείτε μοναχοί σας… Πήγαινε ψάξε, αγαπητό κοινό, μια κατάλληλη λύση πρέπει να υπάρχει . ΠΡΕΠΕΙ , ΠΡΕΠΕΙ , ΠΡΕΠΕΙ >>!
14/08/1908
Γεννιέται ο κομμουνιστής ηθοποιός Μάνος Κατράκης.
«Σύντροφε Μάνο,κρητικόπουλο, Ερωτόκριτέ μας,
άξιε γιε της Ρωμιοσύνης
Ερωτας είσαι και ομορφιά και λεβεντιά και αγάπη
στο μπόι σου παίρνει μέτρο η ανθρωπιά καιη τέχνη
μες στη φωνή σου ακέριος ο
λαός βρίσκει την πιο σωστή φωνή του
μες στη φωνή σου πέντε αηδόνια, τρεις
αητοί κι ένα λιοντάρι δένουν τη φιλίατου κόσμου.
Σύντροφε Μάνο εσένανε σου
πρέπουν αψηλόκορφοι ύμνοι σαν τον πάππο
σου τον ψηλορείτη λόγια τρανά για την
αντρειά σου και την τέχνη σου καθώς αυτά
στις ραψωδίες του Ομήρου όμως εγώ φτωχές
ακούω τις λέξεις μου μπροστά στην ελατόφυτη
καρδιά σου κι έτσι μονάχα δέκα στίχους σου
αφιέρωσα κι ένα μεγάλο “Γεια σου ορέ
ΛεβεντοΜάνο” ένα μεγάλο “Γεια>>
Γιάννης Ρίτσος
Στα δύσκολα χρόνια της γερμανικής κατοχής και στα χρόνια του εμφυλίου, βρέθηκε στην πρώτη γραμμή της Αντίστασης. Απολύεται από το Εθνικό Θέατρο για τις ιδέες του, συλλαμβάνεται, του ζητούν να υπογράψει δήλωση, αρνείται και εξορίζεται στην Ικαρία, τη Μακρόνησο και τον Αϊ-Στράτη, μέχρι το 1952.
Αλλά και αργότερα, ήταν πάντα από τους πρώτους, σε όλους τους λαϊκούς αγώνες και πάντα μέσα από τις γραμμές του ΚΚΕ, μέχρι το θάνατό του. Σε εποχές γενικού ξεπουλήματος ο Μάνος Κατράκης, είτε με το λόγο του «Προμηθέα», είτε με τη συμμετοχή του στην Αντίσταση, στο συνδικαλιστικό κίνημα, στις διεκδικήσεις του ΚΚΕ, τίποτε άλλο δεν επιζητούσε από το να υπηρετήσει τον άνθρωπο.
«Η ζωή άρχισε από τότε που μπήκα στο Κόμμα μου», είχε πει ο ίδιος. «Διάλεξα να είμαι κομμουνιστής. Αισθάνομαι υπερηφάνεια για το κόμμα, για τις εκατοντάδες χιλιάδες τους συντρόφους, που αποτελούν τον κορμό του μεγάλου δέντρου του μέλλοντος. Από αυτό αντλούμε όλη τη δύναμη για την τελική δικαίωση των αγώνων και θυσιών του λαού μας. Από τη ζωοδότρα πηγή αυτού του λαού παίρνουμε εμείς οι καλλιτέχνες το υλικό, που το κάνουμε λόγο, εικόνα, ποίηση, μουσική, θέατρο και ό,τι άλλο βοηθά στην καλυτέρευση του νου και της ψυχής».
Γεώργιος Παναγούλης
14 – 8 – 1908
Γεννιέται ο κομμουνιστής ηθοποιός Μάνος Κατράκης.
Ο Μάνος Κατράκης
Από την πρώτη του κιόλας εμφάνιση στο θέατρο το 1928, φανέρωσε το υποκριτικό του ταλέντο και ανέβηκε γρήγορα την κλίμακα της θεατρικής ιεραρχίας, για να καταλάβει μια δεσπόζουσα θέση ανάμεσα στους κορυφαίους ηθοποιούς μας.
Μάνος Κατράκης – Από τα χρόνια της εξορίας του
Περισσότερα από 50 χρόνια συνεχούς προσφοράς στο θέατρο, με στόχους υψηλούς, με ερμηνείες συγκλονιστικές, με βραβεία και κριτικούς επαίνους. Με το μεγαλόπρεπο ανάστημά του και τη βαριά κρυστάλλινη φωνή του απέδειξε τις υποκριτικές του ικανότητες κυρίως σε ρόλους τραγικούς, όπως στον «Προμηθέα Δεσμώτη» που παρουσίασε τελευταία φορά το 1976.
Φωτογραφικό πορτραίτο του Ο Μάνου Κατράκη
Πρωταγωνίστησε σε πολύ σημαντικούς ρόλους σπουδαίων έργων του παγκόσμιου ρεπερτορίου και σημάδεψε με το παίξιμό του μερικά από τα αρχαία κλασικά δράματα («Ιούλιος Καίσαρας», «Εμπορος της Βενετίας», «Οθέλλος», «Πέερ Γκυντ», «Δον Κιχώτης», «Βασιλεύς Ληρ», «Αντιγόνη», «Μήδεια», «Οιδίπους Τύραννος», «Προμηθέας Δεσμώτης», «Πέρσαι»). Επίσης πρωταγωνίστησε στα περισσότερα από τα φιλμ του παλιού, καλού ελληνικού κινηματογράφου.
Ο Μάνος Κατράκης με τον Θ. Αγγελόπουλο στα γυρίσματα της ταινίας «Ταξίδι στα Κύθηρα»
Πιστεύοντας πως η τέχνη δεν υπάρχει από προσωπική ανάγκη για έκφραση, αλλά είναι ένα σπουδαίο κοινωνικό λειτούργημα, που εξυπηρετεί την ανάπτυξη της κοινωνίας μας, έστρεψε την τέχνη του και τον εαυτό του στην εξυπηρέτηση υψηλών στόχων, σκοπών και προοπτικών.
Ο Μ. Κατράκης με την Λίντα Άλμα
Στα δύσκολα χρόνια της γερμανικής κατοχής και στα τραγικά χρόνια του εμφυλίου, βρέθηκε στην πρώτη γραμμή της Αντίστασης. Απολύεται από το Εθνικό για τις ιδέες του, συλλαμβάνεται, του ζητούν να υπογράψει δήλωση, αρνείται και εξορίζεται στην Ικαρία, τη Μακρόνησο και τον Αϊ – Στράτη, μέχρι το 1952.
Σε εποχές γενικού ξεπουλήματος ο Μάνος Κατράκης , είτε με το λόγο του «Προμηθέα», είτε με τη συμμετοχή του στην Αντίσταση, στο συνδικαλιστικό κίνημα, στις διεκδικήσεις του ΚΚΕ, τίποτε άλλο δεν επιζητούσε από το να υπηρετήσει τον άνθρωπο.
Αλλά και αργότερα, ήταν πάντα από τους πρώτους, σε όλους τους λαϊκούς αγώνες και πάντα μέσα από τις γραμμές του ΚΚΕ, μέχρι το θάνατό του. Σε εποχές γενικού ξεπουλήματος ο Μάνος Κατράκης, είτε με το λόγο του «Προμηθέα», είτε με τη συμμετοχή του στην Αντίσταση, στο συνδικαλιστικό κίνημα, στις διεκδικήσεις του ΚΚΕ, τίποτε άλλο δεν επιζητούσε από το να υπηρετήσει τον άνθρωπο.
«Η ζωή άρχισε από τότε που μπήκα στο Κόμμα μου», είχε πει ο ίδιος. «Διάλεξα να είμαι κομμουνιστής. Αισθάνομαι υπερηφάνεια για το κόμμα, για τις εκατοντάδες χιλιάδες τους συντρόφους, που αποτελούν τον κορμό του μεγάλου δέντρου του μέλλοντος. Από αυτό αντλούμε όλη τη δύναμη για την τελική δικαίωση των αγώνων και θυσιών του λαού μας. Από τη ζωοδότρα πηγή αυτού του λαού παίρνουμε εμείς οι καλλιτέχνες το υλικό, που το κάνουμε λόγο, εικόνα, ποίηση, μουσική, θέατρο και ό,τι άλλο βοηθά στην καλυτέρευση του νου και της ψυχής»
Είν ‘ η περγαμηνή η άγια αυτή πηγή , Που απ ‘ το νερό της μία γουλιά τη δίψα πάντα , σβήνει ; Δεν το ‘ χεις το ξεδίψασμά σου εσύ κερδίσει , Αν απ ‘ την ίδια την ψυχή σου αυτό δεν αναβρύσει.
Γκαίτε , Φάουστ Γεννιέται σαν σήμερα το 1749 ο μεγάλος Γερμανός φιλόσοφος και συγγραφέας Γιόχαν Βόλφγκανγκ Φον Γκαίτε. Μεταξύ άλλων έργων του ο Φάουστ .
Ο Γκαίτε στο έργο αυτό πίστευε στη ζωντανή γνώση σε αντίθεση με αυτή τη γνώση των βιβλίων . Που οδηγεί η γνώση ; Ωφελεί τον άνθρωπο ή θα αποδειχθεί ότι είναι η καταστροφή του ; Οι δύο αυτές αντικρουόμενες απόψεις του Φάουστ και του Μεφιστοφελή είναι το κλειδί του έργου.
Το σχέδιο του Μεφιστοφελή συνίσταται ακριβώς να εξαναγκάσει τον Φάουστ να δεχθεί οποιαδήποτε οφθαλμαπάτη ή υποκατάστατο της αλήθειας ως νόημα της ζωής , ως οριστική αλήθεια , στην οποία αυτός ο Μεφιστοφελής δεν πιστεύει ο ίδιος , γιατί τα “ξέρει όλα ” . Το περιβάλλον του είναι η καταστροφή όλων όσων εξυψώνουν τον άνθρωπο , είναι η υποτίμηση της φιλοδοξίας του για πνευματικά ύψη , ο θρυμματισμός των ψευδαισθήσεων του , η πτώση του στην αμαρτία
Για το Μεφιστοφελή το νόημα της ύπαρξης μπλέκεται στο πάθος , στην αποθέωση της άρνησης , σαν τον φαύλο κύκλο .
Υπάρχει όμως μία άλλη βαθύτερη αλήθεια σε αυτό το φινάλε . Ομολογουμένως για να φτάσει κανείς σε αυτήν , χρειάζονται σοβαρές δοκιμές και λάθη , πράγμα που είναι το σκληρό κόστος της γνώσης . Ο Φάουστ δεν βρήκε την υπέρτατη αλήθεια . Βρήκε όμως ένα δρόμο που να μπορεί κανείς να ακολουθεί λογικά , ένα σκοπό για τον οποίο να μπορεί κανείς με το δίκιο του να θυσιάσει τη ζωή του : τη μετατροπή της γης σε ακμάζοντα παράδεισο και της ανθρωπότητας σε δημιουργική και όχι καταστροφική δύναμη πάνω στη γή . Ο Φάουστ καταλήγει σε αυτό το συμπέρασμα 《Για όλα όσα έχει συσσωρεύσει ο νους 》. Αυτό είναι επίσης το συμπέρασμα που έβγαλε ο ίδιος ο Γκαίτε , ο οποίος στον Φάουστ , όλες τις εποχές , όλους τους ανθρώπινους πολιτισμούς και τις παρέδωσε στον γνωστικό λόγο για κρίση . Δεν κατονομάζει μόνο το σκοπό προς το οποίο οδηγεί κι ‘ ο δρόμος που κατάκτησε αλλά και στο μέσον για να φτάσει κανείς εκεί , τον τρόπο που θα μετατρέψει την αυταπάτη σε πραγματικότητα :
Μόνο αυτός λευτεριά και ύπαρξη μαζί κερδίζει
Ο που καθημερινά πασχίζει να τις κατακτά!
Γεώργιος Παναγούλης
28 – 8 – 1749
Γεννιέται ο Γιόχαν Βόλφγκανγκ Φον Γκέτε (Johann Wolfgang von Goethe), ο μεγάλος Γερμανός φιλόσοφος και συγγραφέας.
Μεταξύ άλλων έργων του είναι το περιβόητο «Φάουστ».
Ο Γιόχαν Βόλφγκανγκ Φον Γκέτε
28 – 8 – 1828
Γεννιέται ο μεγάλος συγγραφέας Λέων Τολστόι.
Ο Λέον Τολστόι
Θεωρείται -και δικαίως- ένας από τους κορυφαίους συγγραφείς όλων των εποχών, ο άνθρωπος που επέδρασε καταλυτικά στον ευρωπαϊκό, αλλά και αμερικάνικο λογοτεχνικό ρεαλισμό, ο ουμανιστής, ο οποίος αποτέλεσε το πνευματικό σημείο αναφοράς της «αφρόκρεμας» της παγκόσμιας διανόησης του καιρού του, από τη μια, αλλά και του λαού του, από την άλλη.
Ο Ρομέν Ρολάν, ο Ερνεστ Χέμινγουέι, ο Μπέρναρντ Σω, ο Ρίλκε, ο Στρίνμπεργκ, ακόμη και ο Γκάντι, είναι μερικά από τα μεγάλα ονόματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, φιλοσοφίας και πολιτικής, τα οποία δέχτηκαν την επίδραση του Ρώσου διανοητή. Τα έργα του διασκευάστηκαν πάμπολλες φορές για την τηλεόραση και τον κινηματογράφο, ενώ τα θεατρικά του ανεβάστηκαν και ανεβάζονται σε όλα τα θέατρα του κόσμου. Όσο για τα βιβλία του, μπορούμε να πούμε πως αποτελούν από τις λίγες, δυστυχώς, περιπτώσεις, όπου το επιχείρημα, ότι η επικής έκτασης και περιεχομένου λογοτεχνία δεν «ταιριάζει» στους σύγχρονους ρυθμούς, καταρρίπτεται. Η δε λογοτεχνική κριτική, ασχολήθηκε μαζί του ενώ ακόμη ζούσε, με σημαντικούς σταθμούς για την ανάλυση του έργου του, τα γραπτά του Γ. Β. Πλεχάνοφ και τη μελέτη του Γκόρκι του 1919.
Ο ίδιος ο Λένιν ασχολήθηκε με τον Τολστόι ήδη από το 1908, προσδίδοντάς του την πραγματική, όσο και σημαντική διάσταση του έργου του: «… οι αντιφάσεις στις απόψεις και στις θεωρίες του Τολστόι δεν είναι τυχαίες, αλλά είναι έκφραση των αντιφατικών συνθηκών που επικρατούσαν στη ρωσική ζωή το τελευταίο τρίτο του 19ου αιώνα… Ο Τολστόι είναι μεγάλος ως εκφραστής εκείνων των ιδεών και εκείνων των διαθέσεων που διαμορφώθηκαν στα εκατομμύρια της ρώσικης αγροτιάς τον καιρό του ερχομού της αστικής επανάστασης στη Ρωσία».
Λέων Τολστόι, 1873
Πράγματι, η αντιφατικότητα της ιδεολογίας του μεγάλου συγγραφέα ήταν η αιτία να δεχτεί από τη μια, τη μαρξιστική κριτική και από την άλλη να αφορίζεται από την εκκλησία, ενώ, ακόμη και σήμερα, τον διεκδικούν ως πνευματικό τους πρόγονο, ένα ευρύ, όσο και ανομοιογενές φάσμα διαφόρων ιδεολογιών, από τους μεταφυσικούς έως τους αναρχικούς. Όπως και να έχουν όμως τα πράγματα, για τους Ρώσους θα μείνει για πάντα κάτι σαν τον συλλογικό «παππού» τους, η ασκητική μορφή του οποίου ρίχνει ακόμη τη βαριά της σκιά – ως μέτρο σύγκρισης – στη λογοτεχνική περιπέτεια του καιρού μας.
Ο Τολστόι γεννήθηκε στις 28 Αυγούστου (9 Σεπτέμβρη με το νέο ημερολόγιο) του 1828 στη Γιάσναγια Πολιάνα, περιοχή Τούλας, δυτικά της Μόσχας, στο κτήμα της αριστοκρατικής του οικογένειας, η οποία του κληρονόμησε και τον τίτλο του κόμη. Τίτλο, που μαζί και με την άλλη κληρονομιά, ο συγγραφέας θα αρνούνταν στην πράξη. Ο πατέρας του είχε πάρει μέρος στον πόλεμο κατά του Ναπολέοντα το 1812, όταν ο τελευταίος είχε επιχειρήσει την, αποτυχημένη τελικά, εισβολή στη Ρωσία.
Φοίτησε για τρία χρόνια στο Πανεπιστήμιο του Καζάν, χωρίς να το τελειώσει και το 1851 ταξιδεύει στον Καύκασο, όπου υπηρετούσε στο στρατό ο αδερφός του. Στο ημερολόγιο εκείνης της χρονιάς εμφανίζονται τα πρώτα λογοτεχνικά του στοιχεία («Ιστορίες της χτεσινής μέρας» κ.ά.), ενώ συμμετέχει (αρχικά ως εθελοντής και αργότερα ως αξιωματικός) σε πολεμικές επιχειρήσεις στην περιοχή. Το 1854 στέλνεται στη στρατιά του Δούναβη και στον Κριμαϊκό πόλεμο υπερασπίζεται την πολιορκημένη Σεβαστούπολη. Εμπειρίες οι οποίες θα μετατραπούν σε διηγήματα.
Το 1855 πηγαίνει στην Πετρούπολη, όπου συνεργάζεται με το περιοδικό «Σύγχρονη Επιθεώρηση» και γνωρίζεται με τον Νεκράσοφ, τον Τουργκένιεφ, τον Τσερνισέφσκι κ.ά. Είναι μια περίοδος λογοτεχνικών πειραμάτων και ιδεολογικών αναζητήσεων, ενώ ήδη, στα διηγήματά του εκείνης της περιόδου, εμφανίζεται η απέχθειά του προς την κοινωνική αδικία και την αστική υποκρισία. Το 1860, θεωρώντας μάλλον ότι οι κοσμικοί κύκλοι της μεγαλούπολης δεν είναι γι’ αυτόν και τις πνευματικές ανάγκες του, επιστρέφει στη γενέτειρά του, στη Γιάσναγια Πολιάνα, όπου επιδίδεται σε έντονη κοινωνική δραστηριότητα. Ανάμεσα σε άλλα θα ιδρύσει ένα σχολείο για τα παιδιά των χωρικών, θα εκδώσει ένα παιδαγωγικό περιοδικό και, εμπνευσμένος από τον Ρουσώ, θα εφαρμόσει ένα σύστημα μόρφωσης απαλλαγμένο από τη στείρα πειθαρχία και τον εκπαιδευτικό καταναγκασμό. Το 1862 παντρεύτηκε τη Σοφία Αντρέγιεβνα Μπερς και αρχίζει το αριθμητικό μεγάλωμα της οικογένειάς του.
Οι ιδεολογικές του αναζητήσεις, η αριστοκρατική, πατριαρχική διαπαιδαγώγησή του και η επαφή με το λαό και τις ανάγκες του, δημιούργησαν ένα αντιφατικό ιδεολογικό κράμα, το οποίο όμως ενισχύθηκε σημαντικά προς την κατεύθυνση της υπεράσπισης των λαϊκών συμφερόντων, ιδιαίτερα κατά τη δεύτερη, ώριμη εγκατάστασή του στη Γιάσναγια Πολιάνα. Παράλληλα, αυτές οι αναζητήσεις, σε λογοτεχνικό επίπεδο, θα οδηγούσαν σε ένα από τα σπουδαιότερα μνημεία της παγκόσμιας λογοτεχνίας, του επικού μυθιστορήματος, «Πόλεμος και Ειρήνη». Το έργο άρχισε να γράφεται το 1863, ολοκληρώθηκε το 1869 και άρχισε να δημοσιεύεται από το 1865.
Με επίκεντρο την εποποιία του 1812, οπότε και αναδεικνύεται η ιστορική δύναμη του ενωμένου και αποφασισμένου λαού, ξεδιπλώνεται μια πολύπτυχη λογοτεχνική προβληματική με ψυχολογικό βάθος, σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο. Παράλληλα, το μυθιστόρημα, αποτελεί και μια ψυχογραφία πιο ειδικά του ρώσικου λαού, ο οποίος εν τέλει αναδεικνύεται στον πραγματικό ήρωα του πολέμου, τον οποίο ο Τολστόι χαρακτηρίζει ως «λαϊκό πόλεμο».
Πορτρέτο του Λέον Τολστόι
Η δεκαετία του 1870 είναι για τον Τολστόι η περίοδος της «αποκάλυψης» της αδυναμίας του να συγχρονίσει το ηθικό και φιλοσοφικό του οικοδόμημα (το οποίο κατέχει τη δική του θέση στη φιλοσοφική σκέψη με το όνομα «τολστοϊσμός») με το πέρασμα της Ρωσίας στην αστική ανάπτυξη. Το μυθιστόρημα «Άννα Καρένινα» (1873 -’77) αποτυπώνει αυτό το πέρασμα (ανησυχητικό για τον Τολστόι όπου βλέπει το πατριαρχικό τοπίο της παιδικής του ηλικίας να μετατρέπεται σε ανταλλάξιμη αξία), ενώ θα αποτελέσει και την καμπή της ιδεολογικής μετάβασης του συγγραφέα σε θέσεις κατά του κράτους και της εκκλησίας, ως γραφειοκρατικού θεσμού που καταπιέζει τα λαϊκά στρώματα. Ο Τολστόι θα επιχειρήσει να «καθαρίσει» τον χριστιανισμό από την εκκλησιαστική παραμόρφωση, να κηρύξει την ένωση των ανθρώπων με βάση την αγάπη, αλλά και την τακτική της «παθητικής αντίστασης» (η οποία θα μετατραπεί σε κύριο όπλο του Γκάντι κατά των Βρετανών ιμπεριαλιστών), ενώ θα συνεχίζει πάντα να ασκεί την έντονη κοινωνική του κριτική. Στη θέση του οργανωμένου πολιτικού αγώνα για την πρόοδο της ανθρωπότητας, έβαζε την προσωπική πνευματική και ηθική τελείωση.
Από το 1880 και μετά, ο Τολστόι θα αδιαφορήσει για τη λογοτεχνία, θα υποτιμήσει τα προηγούμενα έργα του και θα αρχίσει μια φυσική ζωή με δουλιά στα χωράφια, με φυσική διατροφή, με το να φτιάχνει τα ρούχα και τα παπούτσια του μόνος του. Δραστηριότητες οι οποίες επίσης επέδρασαν σημαντικά στον Γκάντι. Ωστόσο, φυσικά, επιστρέφει στη συγγραφή και μάλιστα δίνει τα πρώτα του δραματουργικά δείγματα. Τη δεκαετία του 1890 επιχειρεί να κωδικοποιήσει τις απόψεις του για την τέχνη, ενώ, κύριο λογοτεχνικό γεγονός αυτής της περιόδου είναι το μυθιστόρημα «Ανάσταση», που στηρίχτηκε σε μια πραγματική δικαστική υπόθεση. Στο μυθιστόρημα αυτό ο Τολστόι θα εκφράσει ό,τι σκέφτεται για την Εκκλησία και την εξουσία της, με αποτέλεσμα η τελευταία να απαντήσει αφορίζοντάς τον.
Τα τελευταία χρόνια της ζωής του, αν και είναι αναγνωρισμένος λογοτεχνικός και πνευματικός ηγέτης εντός και εκτός της Ρωσίας, σημαδεύονται από τις άθλιες σχέσεις με τη σύζυγό του. Προσπαθώντας να αποδράσει από αυτή τη ζωή και από την αδυναμία του να ζήσει όπως ήθελε, φεύγει από τη Γιάσναγια Πολιάνα στις 28 Οκτωβρίου 1910, κρυολογεί και αφήνει την τελευταία του πνοή στο σιδηροδρομικό σταθμό Αστάποβο, βυθίζοντας το λαό του σε απέραντη θλίψη.
28 – 8 – 1910
Ξεκινά τις εργασίες του το Συνέδριο της Β’ Διεθνούς στην Κοπεγχάγη (28/8/-3/9/1910). Στο συνέδριο αυτό διαφάνηκαν και πάλι οι οπορτουνιστικές πιέσεις και ταλαντεύσεις, όσον αφορά το θέμα του πολέμου.
Σύνεδροι στο Συνέδριο της Β Διεθνούς
Η τροπολογία που πρότειναν οι Χάρντι (Βρετανία) και Βαγιάν (Γαλλία) σχετικά με τη κήρυξη γενικής απεργίας –και ιδιαίτερα στους κλάδους της πολεμικής βιομηχανίας- ως το αποτελεσματικότερο μέσο για την αποτροπή πολεμικών συγκρούσεων απορρίφθηκε με 119 ψήφους έναντι 58. Το βασικό επιχείρημα που πρόβαλλε η Γερμανική Σοσιαλδημοκρατία εναντίον της εν λόγω τροπολογίας ήταν πως κάτι τέτοιο θα συνεπάγονταν διώξεις εναντίον των σοσιαλδημοκρατών.
Έτσι, η απόφαση του συνεδρίου της Κοπεγχάγης περιελάμβανε: την κοινοβουλευτική «πάλη» κατά των εξοπλισμών και την καταψήφιση των σχετικών πιστώσεων, την επιμονή στη συγκρότηση υποχρεωτικών διαιτητικών δικαστηρίων για τη διευθέτηση των διαφορών που προέκυπταν μεταξύ κρατών, τον γενικό αφοπλισμό, την κατάργηση της μυστικής διπλωματίας και το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης των λαών.
28 – 8 – 1959
Πεθαίνει ο Τσέχος συνθέτης σύγχρονης κλασικής μουσικής με σημαντικό σε όγκο έργο Μπόχουσλαβ Μαρτίνου (Bohuslav Martinů).
Ο Μπόχουσλαβ Μαρτίνου
Συνέθεσε 6 συμφωνίες, 15 όπερες, τη μουσική για 14 μπαλέτα και πολλά έργα μουσικής δωματίου, ορχηστρικά και φωνητικά κομμάτια.
Εγκαθιστάμενος στο Παρίσι, εγκατέλειψε τον ρομαντισμό, πειραματίσθηκε με τον εξπρεσιονισμό και τον κονστρουκτιβισμό και κατέληξε στο νεοκλασικό ύφος όπως αυτό αναπτύχθηκε από τον Στραβίνσκι.
Από τα κοντσέρτα του καλύτερα θεωρούνται το «Concerto Grosso» και το «Διπλό κοντσέρτο για δύο ορχήστρες εγχόρδων, πιάνο και τύμπανα», ενώ από τις όπερές του καλύτερες θεωρούνται οι «Ιουλιέττα» και «Το ελληνικόν Πάθος».
Πηγή : ALT.GR
29 – 8 – 1915
Γεννιέται η Σουηδή καλλιτέχνης Ίνγκριντ Μπέργκμαν (Ingrid Bergman -πέθανε την ίδια ημερομηνία το 1982).
Η Ίνγκριντ Μπέργκμαν
Αποτελεί αναμφισβήτητα μία από τις κορυφαίες και πιο πλήρεις ηθοποιούς στην ιστορία της Έβδομης Τέχνης.
Η ηθοποιός γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Σουηδία. Σπούδασε στη Βασιλική Δραματική Σχολή της Στοκχόλμης και ως φοιτήτρια ακόμη εμφανίστηκε στο θέατρο, κατακτώντας αμέσως τη συμπάθεια του κοινού.
Λαμβάνοντας το 1938 το δίπλωμά της, άρχισε να παίζει και στον κινηματογράφο και πρωταγωνίστησε σε πολλές ταινίες στην Ευρώπη. Πριν ακόμη αποφοιτήσει, σε ηλικία 21 ετών, είχε παντρευτεί και αποκτήσει μία κόρη, την Πία, όταν ένας Αμερικανός παραγωγός ανακάλυψε το νέο ανερχόμενο αστέρι από τη Σουηδία.
Στην Αμερική συστήθηκε στο κινηματογραφικό κοινό μ’ ένα ρομαντικό ρόλο, στο «Ιντερμέτζο», ριμέικ της σουηδικής ταινίας στην οποία πρωταγωνιστούσε η ίδια. Μερικοί από τους κυριότερους πρωταγωνιστικούς της ρόλους εκείνη την περίοδο ήταν στις ταινίες: «Για ποιον χτυπά η καμπάνα», «Εφιάλτης», «Οι καμπάνες της Αγίας Μαρίας», «Ιωάννα της Λωραίνης», αλλά και στις ταινίες του Χίτσκοκ «Υπόθεση Νοτόριους», «Νύχτα αγωνίας» και «Στον αστερισμό του Αιγόκερου».
Στη δεκαετία του ’50, έχοντας απολαύσει μία περίοδο εκπληκτικής δραστηριότητας στο Χόλιγουντ, η Μπέργκμαν τους εκπλήσσει όλους πρωταγωνιστώντας στο ιταλικό δράμα «Στρόμπολι» του Ρομπέρτο Ροσελίνι, με τον οποίο ξεκίνησε μια θυελλώδη σχέση. Παρέμεινε στην Ευρώπη και γύρισε μια σειρά ταινιών με τον Ροσελίνι, από τις οποίες ξεχώριζαν το «Ταξίδι στην Ιταλία» και «Ο φόβος», ενώ μετά το χωρισμό τους πρωταγωνίστησε στο αριστούργημα του Ζαν Ρενουάρ «Η Ελενα και οι άντρες της».
Επιστρέφει στο Χόλιγουντ με την ταινία «Αναστασία». Τη δεκαετία του ’70, πρωταγωνιστεί στο «Έγκλημα στο Οριάν Εξπρές», που της χάρισε το τρίτο της Όσκαρ, και βέβαια η συγκλονιστική ερμηνεία της στην ταινία του συμπατριώτη της, Ιγκμαρ Μπέργκμαν, «Φθινοπωρινή Σονάτα».
29 – 8 – 1931
Γεννιέται ο μεγάλος τραγουδιστής Στέλιος Καζαντζίδης.
Ο Στέλιος Καζαντζίδης
Στα δεκατρία του χρόνια ορφάνεψε από πατέρα, γεγονός που τον ανάγκασε ν’ ακολουθήσει πολύ νωρίς το σκληρό δρόμο της βιοπάλης, προκειμένου να ζήσει τη μητέρα του και τον νεογέννητο αδελφό του. Δούλεψε σαν αχθοφόρος, σαν μικροπωλητής στις αγορές και κάτω από αντίξοες συνθήκες σε οικοδομές και σε εργοστάσια της Ν. Ιωνίας.
Τα δυσκολότερα χρόνια του ήταν αυτά στο στρατό και η θητεία του στη Μακρόνησο. Μια κιθάρα, που του δώρισε το αφεντικό του σε εργοστάσιο της Ν. Ιωνίας, του άνοιξε το δρόμο στο τραγούδι. Ήταν περαστικός εκείνος που ακούγοντάς τον να τραγουδά με την καταπληκτική φωνή του, του πρότεινε να τραγουδήσει στην ταβέρνα του. Η λαμπρή του πορεία στο τραγούδι άρχισε το 1950. Στη διάρκεια μισού αιώνα ο Στ. Καζαντζίδης πρόσφερε ερμηνείες που ρίζωσαν στις καρδιές της φτωχολογιάς. Τα τραγούδια του συμπύκνωναν τους καημούς, τις πίκρες, τις αδικίες του κόσμου, τον έρωτα, την ελπίδα.
Επαγγελματικά ο Στ. Καζαντζίδης πρωτοτραγούδησε στις ταβέρνες «Μπόκαρη», στην Κηφισιά και «Βουτσά», στην Καλογρέζα. Τον πρώτο του δίσκο με το τραγούδι «Για μπάνιο πάω κι αν θέλεις έλα» του Απ. Καλδάρα τον φωνογράφησε το 1952, αλλά η πορεία του τον γέμισε απογοήτευση. Η μεγάλη επιτυχία ήρθε με το δεύτερο δίσκο «Βαλίτσες» του Γιάννη Παπαϊωάννου. Με τη στήριξη του μεγάλου αυτού λαϊκού συνθέτη συνεχίζει να βαδίζει στο δρόμο της επιτυχίας, ενώ εμφανίζεται σε λαϊκά κέντρα της εποχής με παρτενέρ διάφορες γυναικείες φωνές. Τότε γνωρίζει και την Καίτη Γκρέυ, με την οποία ερμήνευσαν το «Απόψε φίλα με» του Μανώλη Χιώτη (1956). Από τα τέλη του ίδιου χρόνου συνεργάζεται με την Μαρινέλλα, με την οποία καθιέρωσε ένα νέο στιλ στο πάλκο και τη δισκογραφία.
Ακολουθεί μια οκταετία μέχρι το 1965 που τον φέρνει στο προσκήνιο του τραγουδιού. Τραγουδούν σε δίσκους, κέντρα, θέατρα, στην Ελλάδα και το εξωτερικό, από τον «Κουλουριώτη» στο «Κάρνεγκι Χολ» της Ν. Υόρκης και την Οπερα της Φραγκφούρτης. Ερμηνεύουν τραγούδια των Τσιτσάνη, Παπαϊωάννου, Χιώτη, Μητσάκη, Καλδάρα, Παπαγιαννοπούλου, Δερβενιώτη, Βίρβου, Κολοκοτρώνη, Καραπατάκη, Μπακάλη κ.ά., ενώ και ο ίδιος ο Στ. Καζαντζίδης γράφει τη μουσική κάποιων τραγουδιών, όπως το εξαιρετικό «Δυο πόρτες έχει η ζωή», σε στίχους της Ευτ. Παπαγιαννοπούλου.
Οι επιτυχίες αμέτρητες: «Η πρώτη αγάπη», «Η κοινωνία με κατακρίνει», «Μαντουμπάλα», «Ζιγκουάλα», «Απόκληρος της κοινωνίας», «Είσαι η ζωή μου», «Φεύγω με πίκρα στα ξένα», «Στις φάμπρικες της Γερμανίας», «Καρδιά πληγωμένη» κ.ά. Εκτός από τα όμορφα αυτά λαϊκά τραγούδια ερμήνευσε και πολλά κομμάτια με ανατολίτικο ηχόχρωμα και περιεχόμενο.
Σταθμοί στην πορεία του Στ. Καζαντζίδη και της Μαρινέλλας υπήρξαν οι συνεργασίες τους με τους Μ. Θεοδωράκη, Μ. Χατζιδάκι, Στ. Ξαρχάκο, Γ. Μαρκόπουλο, Χρ. Λεοντή, Μ. Λοΐζο. Ιστορική υπήρξε η συνεργασία τους με τον Χρήστο Λεοντή στο έργο του «Καταχνιά», σε στίχους Κώστα Βίρβου, με μοναδικές ερμηνείες. Ανάλογες και στην «Πολιτεία» του Μ. Θεοδωράκη, με τα αθάνατα τραγούδια «Βράχο βράχο», «Καημός», «Παράπονο», «Μετανάστης», «Σαββατόβραδο», «Εχω μια αγάπη», καθώς και στις συνθέσεις του Μ. Χατζιδάκι «Αθήνα», «Κυρ Αντώνης», «Κουρασμένο παληκάρι», «Το πέλαγο είναι βαθύ». Το 1962, για τις ανάγκες της παράστασης «Ομορφη πόλη» του Μ. Θεοδωράκη, σε κείμενα Μποστ, στο Θέατρο «Παρκ», έσμιξαν για πρώτη και τελευταία φορά στο ίδιο μικρόφωνο οι φωνές του Στ. Καζαντζίδη και του Γρηγόρη Μπιθικώτση.
Το 1974 ηχογράφησε το έργο του Μίκη Θεοδωράκη «Στην Ανατολή», ενώ ξεχωριστό υπήρξε το τραγούδι των Μάνου Λοΐζου – Λευτέρη Παπαδόπουλου, που ερμήνευσε απαράμιλλα: «Σαν θαλασσόδαρτο σκαρί/ σαν βράχος ρημαγμένος/ ήρθα σαν ξένος στη ζωή/ και ξαναφεύγω ξένος/ Θεέ μου τη δεύτερη φορά/ που θα ‘ρθω για να ζήσω/ όσο η καρδιά κι αν λαχταρά/ δε θα ξαναγαπήσω». Από το 1987 μέχρι πρόσφατα η δραστηριότητά του ήταν συνδεδεμένη με ηχογραφήσεις δίσκων. Αξιόλογη ήταν η ερμηνεία του με τους Χ. και Π. Κατσιμίχα στο τραγούδι του Αντώνη Βαρδή «Στην Ελλάς του 2000».
Από τη δεκαετία του ’60 ακόμη, ο Στ. Καζαντζίδης συγκρούστηκε με το κατεστημένο των δισκογραφικών εταιριών και τη νύχτα. Ο πόλεμος που εξαπολύθηκε εναντίον του από τις δισκογραφικές εταιρίες ήταν εξουθενωτικός για τον λαϊκό τραγουδιστή και τον κράτησε έξω από τα στούντιο για εντεκάμισι χρόνια.
Γεννιέται ο ηθοποιός του θεάτρου και του κινηματογράφου Δημήτρης Παπαμιχαήλ.
Ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ
Στη μακρόχρονη δημιουργική θητεία του στο θέατρο και στον κινηματογράφο κέρδισε την αγάπη του κόσμου. Πολυτάλαντος ηθοποιός, ανήσυχος δημιουργός, ερμηνευτής πλούσιου ρεπερτορίου, γεννήθηκε στον Πειραιά το 1934 και σπούδασε ηθοποιός στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου. Σπουδαστής ακόμα, κάνει την πρώτη του θεατρική εμφάνιση με ένα μικρό ρόλο στο έργο του Σπύρου Μελά «Ο Βασιλιάς και ο Σκύλος», σε σκηνοθεσία του Δημήτρη Ροντήρη, και το καλοκαίρι του ’54 κάνει και την πρώτη του εμφάνιση στην Επίδαυρο, στο χορό του «Ιππόλυτου» του Ευριπίδη με πρωταγωνιστή τον Αλέκο Αλεξανδράκη. Ο πρώτος μεγάλος ρόλος θα έρθει το 1957, στο Εθνικό, με το «Γλάρο» του Τσέχοφ.
Ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ στην ταινία “Το ξύλο βγήκε από τον παράδεισο”
Στο Εθνικό Θέατρο παραμένει μέχρι το 1960, με μια ενδιάμεση συνεργασία με το Θέατρο Τέχνης, στον «Θείο Βάνια» του Τσέχοφ, σε σκηνοθεσία Κάρολου Κουν. Στη συνέχεια με τη βοήθεια της Δέσπως Διαμαντίδου κάνει το δικό του θίασο, με τον οποίο θα περιοδεύσει στην Ελλάδα και στην Κύπρο. Το 1964 συνεργάζεται με το ΚΘΒΕ και ένα χρόνο αργότερα γίνεται συνθιασάρχης με την Αλίκη Βουγιουκλάκη. Είχαν προηγηθεί οι μεγάλες κινηματογραφικές επιτυχίες «Μανταλένα» το 1960, «Η Αλίκη στο Ναυτικό» το ’61, τα «Χτυποκάρδια στο θρανίο» το ’63, με την Αλίκη Βουγιουκλάκη, ενώ το 1960 συμμετείχε στο «Ποτέ την Κυριακή» και το ’63 στα «Κόκκινα φανάρια».
Ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ με την Αλίκη Βουγιουκλάκη
Οι δυο τους ως συνθιασάρχες ανεβάζουν το «Κολόμπ» του Ανούιγ, ενώ παντρεύονται το 1965, και τρία χρόνια αργότερα αποκτούν το γιο τους, τον Γιάννη. Το 1970 εγκαινιάζουν το θέατρο «Αλίκη», όπου συνεργάζονται μέχρι το χωρισμό τους. Στη συνέχεια ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ χαράσσει την προσωπική του πορεία στο θέατρο, με σπουδαίους ρόλους και συνεργασίες με την Έλλη Λαμπέτη, την Ελένη Χατζηαργύρη, την Κάτια Δανδουλάκη, τον Σπύρο Ευαγγελάτο και το «Αμφι-Θέατρο», κ.ά. Το 1984 ξανασυναντά θεατρικά τη Βουγιουκλάκη για το «Εκπαιδεύοντας τη Ρίτα» του Ράσελ και τη «Φιλουμένα Μαρτουράνο» του Ντε Φιλίπο.
Το 1994 είχε βραβευτεί από το «Κέντρο Μελέτης και Ερευνάς του Ελληνικού Θεάτρου» για την ερμηνεία του στο «Ημερολόγιο της Άννας Φρανκ». Η τελευταία σπουδαία θεατρική εμφάνισή του είναι το 1998 στην Επίδαυρο, στην τραγωδία του Σοφοκλή «Οιδίπους επί Κολωνώ». Η τελευταία θεατρική δουλιά του ήταν στο θέατρο «Μπρόντγουεϊ», τη θεατρική σεζόν 2000-2001, με το έργο της Γιασμίν Ρεζά «Τρεις φορές ζωή».
Με την πτώση του υψώματος Κάμενικ λήγει στις 29 με 30 Αυγούστου η τελική φάσης της μάχης στο Γράμμο ανάμεσα στο Δημοκρατικό Στρατό και τις κυβερνητικές δυνάμεις. Ο Δημοκρατικός Στρατός υποχωρεί συντεταγμένα προς τη Λ. Δ. της Αλβανίας, ακυρώνοντας τη βασική επιδίωξη της αστικής τάξης να τον εκμηδενίσει.
Τμήμα του ΔΣΕ
Ο τρίχρονος ένοπλος αγώνας, η κορυφαία αυτή περίοδος της ταξικής πάλης στη χώρα μας τον αιώνα που μας πέρασε, έλαβε τέλος. Ωστόσο, τα διδάγματά του παραμένουν φωτεινά: Δόξα και Τιμή στους ήρωες του ΔΣΕ.
Πηγή : ALT.GR
30 – 8 – 1748
Γεννιέται ο Γάλλος ζωγράφος Ζακ-Λουί Νταβίντ (Jacques-Louis David), συχνά αναφέρεται και ως Νταβίντ εν συντομία.
Αυτοπορτρέτο του Ζακ-Λουί Νταβίντ
Ο Νταβίντ ακολουθούσε τη νεοκλασική τεχνοτροπία, αντλώντας τα θέματά του από την κλασική εποχή. Σπούδασε την τέχνη του για ένα διάστημα στη Ιταλία, όπου ήρθε σε επαφή με τους παραδοσιακούς συγγραφείς και τις τέχνες της Αναγέννησης.
Ζακ-Λουί Νταβίντ: Ο Θάνατος του Σωκράτη
Το 1787 ζωγράφισε τον Θάνατο του Σωκράτη, πίνακα στον οποίο απεικονίζεται ο Σωκράτης πριν πιει το κώνειο, περιτριγυρισμένος από τους δώδεκα μαθητές του. Ο Νταβίντ προσπαθεί να πετύχει συσχετισμό με τους δώδεκα μαθητές και το τελευταίο δείπνο του Ιησού Χριστού.
Ζακ-Λουί Νταβίντ: Ο Άρης αφοπλίζεται από την Αφροδίτη
Ο Νταβίντ ήταν δραστήριος καλλιτεχνικά κατά την περίοδο της Γαλλικής Επανάστασης, την οποία υποστήριζε. Ένα από τα πιο διάσημα έργα του αυτής της περιόδου είναι ο Θάνατος του Μαρά, έργο που φιλοτέχνησε το 1793.
Ζακ-Λουί Νταβίντ: Ο θάνατος του Μαρά
Το 1797 ο Νταβίντ γνωρίζει τον Ναπολέοντα Α΄. Από το 1799 ως το 1815 γίνεται ο επίσημος ζωγράφος του Ναπολέοντα, απεικονίζοντας τη ζωή του σε διάφορα έργα όπως η Στέψη του Ναπολέοντα και της Ιωσηφίνας.
Ζακ-Λουί Νταβίντ: Ο Ναπολέων στο πέρασμα του Αγίου-Βερνάρδου σε πίνακα του Ζακ-Λουί Νταβίντ
Ο Νταβίντ έζησε για ένα διάστημα στις Βρυξέλλες. Στο εργαστήριό του εκεί, ζωγράφισε το τελευταίο μεγάλο έργο του, Ο Άρης αφοπλίζεται από την Αφροδίτη.
30 – 8 – 1860
Γεννιέται ο Ρώσος ζωγράφος Ισαάκ Ίλιτς Λεβιτάν.
Ισαάκ Ίλιτς Λεβιτάν – αυτοπροσωπογραφία. 1880
Θεωρείται ένας από τους πιο σημαντικούς τοπιογράφους της ευρωπαϊκής ζωγραφικής του 19ου αιώνα και τους θεμελιωτές της ρωσικής τοπιογραφίας.
Δημοσιεύεται στον Ριζοσπάστη η διαμαρτυρία του 2ου Αντιιμπεριαλιστικού Συνεδρίου, που συνήλθε στο Βερολίνο, κατά των διώξεων και της τρομοκρατίας στην Ελλάδα.
Ανάμεσα σε εκείνους που υπέγραφαν τη διαμαρτυρία ήταν και ο Α. Αϊνστάιν.
Το πρωτοσέλιδο του «Ριζοσπάστη» με την διαμαρτυρία του 2ου Αντιιμπεριαλιστικού Συνεδρίου
1929
Στη Χάγη υπογράφεται συμφωνία για την εκκένωση της Ρηνανίας από τα στρατεύματα της Αντάντ, καθώς και για το ζήτημα των πολεμικών επανορθώσεων.
Οι νέες ρυθμίσεις ευνοούν την εισροή ξένων επενδύσεων και την ισχυροποίηση των γερμανικών μονοπωλίων.
Ανοίγει σιγά-σιγά ο δρόμος για την επαναστρατικοποίηση της Γερμανίας.
Γάλλοι στρατιώτες στο Κόμπλεντζ (πηγή Bundesarchiv)
1931
Ο «Ριζοσπάστης» παραπέμπεται σε νέα δίκη για τις αποκαλύψεις του σχετικά με το σκάνδαλο του υπουργού Δικαιοσύνης της κυβέρνησης Βενιζέλου, Αβραάμ.
Το πρωτοσέλιδο του «Ριζοσπάστη» της 31ης Αυγούστου 1931
Ο «Ρ» καταδικάζεται και κλείνει. Επανεκδίδεται από την 1η Σεπτέμβρη με τον τίτλο «Νέος Ριζοσπάστης».
Το πρωτοσέλιδο του «Νέου Ριζοσπάστη» της 1ης Σεπτεμβρίου 1931
31 – 8 – 1935
Αρχίζει το κίνημα των πρωτοπόρων της παραγωγής στη σοβιετική βιομηχανία που πήρε το όνομά του από τον ανθρακωρύχο Αλεξέι Σταχάνοφ.
Ο Αλεξέι Σταχάνοφ
Ο Σταχάνοφ είχε καταφέρει να καταρρίψει το προηγούμενο ρεκόρ εξόρυξης κάρβουνου, βγάζοντας στη βάρδιά του – που ήταν 5 ώρες και 45 λεπτά – 102 τόνους (με νόρμα 7 τόνων, γεγονός που αντιστοιχούσε δηλαδή σε 14 νόρμες). Επρόκειτο για προσωπικό κατόρθωμα του Σταχάνοφ και της πρωτοβουλίας του να κάνει πιο αποδοτική τη δουλειά του προς όφελος της σοβιετικής κοινωνίας.
Έτσι, ο Αλεξέι Γκριγκόριεβιτς Σταχάνοφ έμεινε στην ιστορία της οικοδόμησης του σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ ως πρωτοπόρος της βιομηχανίας γαιανθράκων, ενώ τιμήθηκε σαν «Ηρωας της Σοσιαλιστικής Εργασίας». Έγινε μέλος του «Πανενωσιακού Κομμουνιστικού Κόμματος Μπολσεβίκων» το 1936. Πέθανε το 1970, αλλά το σταχανοφικό κίνημα έμεινε στην ιστορία ως ένα φαινόμενο της δράσης των λαϊκών μαζών που αξιοποιούν τις ενδογενείς δυνατότητες του σοσιαλισμού, προκειμένου να τραβήξουν την κοινωνία και την εξέλιξή της προς τα μπρος, προς την κομμουνιστική κοινωνία.
31 – 8 –1967
Πεθαίνει ο Σοβιετικός συγγραφέας και δημοσιογράφος Ιλιά Έρενμπουργκ.
Ο Ιλία Έρενμπουργκ
Η συμμετοχή του από νεαρή ηλικία στους μπολσεβίκους οδήγησε στη σύλληψή του το 1908. Κατάφερε να διαφύγει στη Γαλλία. Εκεί γνωρίζεται με μεγάλους καλλιτέχνες, όπως τον Πικάσο και τον Μοντιλιάνι. Η πρώτη του εμφάνιση στα Γράμματα χρονολογείται στα 1916, όπου και δημοσιεύει την ποιητική συλλογή «Ποιήματα για τις παραμονές». Σε αυτά αποτυπώνεται η φρίκη και ο αποτροπιασμός του για τα δεινά που συνέχιζε να προκαλεί ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος.
Το ξέσπασμα της Μεγάλης Οκτωβριανής Σοσιαλιστικής Επανάστασης τον βρίσκει στη Ρωσία. Τα αισθήματά του ανάμεικτα, όπως και της πλειοψηφίας των διανοουμένων, που αρχικά την αντιμετώπισαν εχθρικά και με σκεπτικισμό. «Ενθουσιασμός και φρίκη μπρος στην πραγματικότητα», γράφει στην ποιητική συλλογή «Παραμονές», που εξέδωσε το 1921 στο Βερολίνο. Το 1922 κυκλοφορεί το φιλοσοφικό – σατιρικό του μυθιστόρημα «Οι ασυνήθιστες περιπέτειες του Χούλιο Χουρενίτο και των μαθητών του», όπου προκαλεί εντύπωση. Σε αυτό δίνει μια μωσαϊκή εικόνα της Ευρώπης και της Ρωσίας στα χρόνια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και της Επανάστασης. Γενικότερα, στα έργα της δεκαετίας του 1920 ο Ερενμπουργκ ασχολείται με την αντιπαράθεση του ατόμου με την κοινωνία, αλλά και με τις αντιθέσεις της αστικής κοινωνίας και ηθικής.
Ιλία Έρενμπουργκ: Το χρονικό της αντρειοσύνης
Από τις αρχές της δεκαετίας του ’30 εγκαθίσταται και ζει στην ΕΣΣΔ. Αποφασίζει να ενώσει τις δυνάμεις του με όλους όσοι πάσχιζαν να οικοδομήσουν τη νέα εξουσία, τον νέο σοβιετικό πολιτισμό. Από τότε μέχρι και το τέλος της ζωής του, τον απασχολούσε έντονα πώς οι συγγραφείς της ΕΣΣΔ και το έργο τους θα στέκονταν αντάξιοι της νέας κοινωνίας που οικοδομούνταν. «Ποτέ στην ιστορία δεν έζησαν αναγνώστες σαν τους δικούς μας. Φτάνει να παραβρεθείτε σε μια συγκέντρωση αναγνωστών, να θρονιαστείτε μια βραδιά σε μια εργοστασιακή βιβλιοθήκη, να ρίξετε μια ματιά στα γράμματα που παίρνουν οι συγγραφείς, για να δείτε το βάθος, την ανθρωπιά, τον ενθουσιασμό των αναγνωστών μας. Και ποιοι είναι; Όχι ομαδούλες «ειδημόνων», όχι μικροί κύκλοι προεπαναστατικών διανοουμένων. Όχι. Αναγνώστης μας είναι ο λαός… Ο λαός μας είναι ανώτερος απ’ την εικόνα που δίνουμε γι’ αυτόν… Λένε πως ήρθε ο καιρός για μια λογοτεχνία μεγάλη. Μεγάλη σαν το λαό μας».
Στο μυθιστόρημά του «Ημέρα δεύτερη» καταπιάνεται με το ρόλο της σοβιετικής νεολαίας για την οικοδόμηση του σοσιαλισμού, την περίοδο του πρώτου πεντάχρονου πλάνου. Όταν ξέσπασε ο Ισπανικός Εμφύλιος, στέλνεται ως ανταποκριτής της εφημερίδας «Ισβέστια». Εκεί γνωρίστηκε με τον Ερνεστ Χέμινγουεϊ. Όπως ήταν φυσικό, η πάλη του ισπανικού λαού, οι βαρβαρότητες των φασιστών του Φράνκο σημαδεύουν τον Ερενμπουργκ και αυτό φαίνεται σε πολλά έργα της περιόδου. «Χωρίς ανάσα», «Τι χρειάζεται ο άνθρωπος» κ.ά. Το 1940 άρχισε τη συγγραφή του έργου «Η πτώση του Παρισιού» (Κρατικό Βραβείο της ΕΣΣΔ). Το συγκεκριμένο έργο κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή» σε δύο τόμους. Ο Ερενμπουργκ δημιουργεί ένα επικό και συναρπαστικό μυθιστόρημα, εστιάζοντας στις μέρες του 1934 και τα πικρά γεγονότα που ακολουθούν από τη σύσταση του Λαϊκού Μετώπου στη Γαλλία έως και την πτώση του Παρισιού, δηλαδή την παράδοσή του στους ναζί.
Η ναζιστική εισβολή στη Σοβιετική Ενωση τον βρήκε στη Μόσχα ως συντάκτη στις εφημερίδες «Πράβντα», «Ισβέστια», «Κόκκινος Αστέρας». Με τα άρθρα του εδραίωνε την πίστη του σοβιετικού λαού στη νίκη απέναντι στο φασισμό.
Ιλία Έρενμπουργκ: Θύελλα
Επίσης, εκείνη την περίοδο δημοσίευε άρθρα και ανταποκρίσεις σε εφημερίδες του εξωτερικού. Κάποια απ’ αυτά τα άρθρα του δημοσιεύονται στο βιβλίο «Το χρονικό της Αντρειοσύνης«, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή». Ειδικά στις μέρες μας, όπου επιχειρείται το ξαναγράψιμο της Ιστορίας, αυτά τα άρθρα αποδεικνύουν με τον πιο πειστικό τρόπο τον καθοριστικό ρόλο του σοβιετικού λαού και του Κόκκινου Στρατού στην Αντιφασιστική Νίκη. «Έτσι η Οκτωβριανή Επανάσταση έσωσε δυο φορές τη Ρωσία. Αν δεν υπήρχε η επανάσταση, δε θα υπήρχαν οι υπερασπιστές του Στάλινγκραντ, δε θα υπήρχαν εργάτες ικανοί να εγκαταστήσουν μέσα σε μια βδομάδα εργοστάσιο στην ερημιά, δε θα υπήρχαν οι Ουζμπέκοι που πολεμούν με αυτοθυσία κοντά στο Ρζεφ, δε θα υπήρχε ο Κόκκινος Στρατός που έχει καταπλήξει τον κόσμο…».
Το 1946 – 1947 γράφει το μυθιστόρημα «Θύελλα», όπου αναδεικνύει την καθημερινότητα του σοβιετικού λαού, που πρωτοστάτησε στην εμπροσθοφυλακή, αλλά και στα μετόπισθεν της μάχης. Από τη «Σύγχρονη Εποχή» ήδη κυκλοφόρησε ο πρώτος τόμος.
Ιλία Έρενμπουργκ: Η πτώση του Παρισιού
Μεταπολεμικά έγραψε πλήθος μυθιστορημάτων, όπως «Το ένατο κύμα« (1952), κριτικά δοκίμια όπως το «Ξαναδιαβάζοντας τον Τσέχωφ» (1960). Το πιο σημαντικό έργο αυτήν την περίοδο είναι τα απομνημονεύματά του, με τίτλο «Άνθρωποι, χρόνια, ζωή», μια καταγραφή των προσωπικών και ιδεολογικών βιωμάτων του συγγραφέα και ταυτόχρονα μια αποκαλυπτική τοιχογραφία του πρώτου μισού του περασμένου αιώνα. Με διεισδυτικό και οξύ τρόπο αλλά και γεμάτος αγάπη για τον άνθρωπο και μίσος για όσους σφαγιάζουν την ανθρωπιά του, φέρνει μπροστά στον αναγνώστη πρόσωπα και γεγονότα που σημάδεψαν με τον έναν ή τον άλλο τρόπο την πορεία της ανθρωπότητας.
Το λογοτεχνικό έργο του Ερενμπουργκ, όπως είπε και ο Γιάννης Ρίτσος, στοχεύει να καλλιεργήσει στον αναγνώστη «καίριο σύγχρονο προβληματισμό» και «βαθειά ανθρώπινη συγκίνηση».
Διατέλεσε βουλευτής του Ανώτατου Σοβιέτ, καθώς και αντιπρόεδρος του Παγκόσμιου Συμβουλίου Ειρήνης. Πέθανε στη Μόσχα το 1967.
Ιλία Έρενμπουργκ: Το ένατο κύμα
Τον Ερενμπουργκ τον απασχολούσε ιδιαίτερα ο ρόλος της τέχνης και ιδιαίτερα της λογοτεχνίας στην ΕΣΣΔ. Αντιλαμβανόταν την τέχνη του ως «κοινωνικό χρέος» και «κοινωνική αποστολή» για τη διαμόρφωση ελεύθερων ανθρώπων, με συνείδηση της αναγκαιότητας, κατανοώντας τις νομοτέλειες εξέλιξης της κοινωνίας, αλλά και με όλη εκείνη την κουλτούρα, για να ανταποκριθούν στο νέο ρόλο τους, ως ιδιοκτήτες του παραγόμενου πλούτου. «Κάθε Σοβιετικός συγγραφέας συμμετέχει στο έργο, στο οποίος αφιερώθηκε ο λαός μας: Στην οικοδόμηση της κομμουνιστικής κοινωνίας», άλλωστε «στη σοσιαλιστική κοινωνία, η σύνδεση του συγγραφέα με το λαό υπάρχει, είναι συνειδητή».
Ακόμα, ιδιαίτερα τον απασχόλησε πώς ο Σοβιετικός συγγραφέας θα δώσει «ζωντανούς ανθρώπους», ήρωες που η προσωπικότητά τους πλάθεται μέσα σε συγκεκριμένες καταστάσεις και τις κάθε φορά κοινωνικές συνθήκες. «Οι σύγχρονοί μας άνθρωποι δεν είναι μακέτες του ιδεώδους ανθρώπου του αιώνα που μας έρχεται. Σε πολύ άσχημες συνθήκες εκπληρώνουν ένα έργο πραγματικά χωρίς προηγούμενο, όμως καθένας τους έχει τις ελλείψεις και τις αδυναμίες του… Ξέρουμε ότι πρέπει να δώσουμε ζωντανούς ανθρώπους. Γι’ αυτό μας χρειάζεται σοβαρότητα, θέρμη και ανθρωπιά».
Συμφωνίες που βρωμάνε το μπαρούτι των ανταγωνισμών
Eurokinissi
Σε «ναρκοπέδιο» ανταγωνισμών μεταξύ ισχυρών ιμπεριαλιστικών κέντρων μετατρέπεται όλη η χώρα, συνέπεια και των τελευταίων συμφωνιών της κυβέρνησης με ΗΠΑ και Ουκρανία, στην πρεμούρα της ντόπιας αστικής τάξης να αναβαθμιστεί γεωστρατηγικά. Συμφωνίες του κεφαλαίου που αφορούν εξοπλιστικά, λιμάνια, αγωγούς και λοιπές υποδομές, και έρχονται «πακέτο» με τους αναβαθμισμένους στρατιωτικούς και άλλους ρόλους στα ευρωατλαντικά σχέδια, με τις «διευθετήσεις», αλλά και τους ανυπολόγιστους κινδύνους για τον λαό μας.
Σε μια αλυσίδα εξελίξεων που έτρεξαν με μεγάλη ταχύτητα, την προηγούμενη Κυριακή στην επίσκεψη Ζελένσκι στην Αθήνα (τη δεύτερη μετά τον Αύγουστο 2023) υπό το βλέμμα της πρέσβειρας Γκίλφοϊλ υπεγράφη μεταξύ της ΔΕΠΑ Εμπορίας και της ουκρανικής Naftogaz «Δήλωση Προθέσεων» για προμήθεια φυσικού αερίου στην Ουκρανία την περίοδο Δεκέμβρης 2025 – Μάρτης 2026, μέσω του περιλάλητου «Κάθετου Διαδρόμου», ώστε να καλυφθούν άμεσες ανάγκες, με προοπτική χρονικής επέκτασης.
Σύμφωνα με το Μαξίμου, στη συνάντηση Ζελένσκι – Μητσοτάκη συζητήθηκαν ακόμα «η αμυντική συνεργασία των δύο χωρών, ιδιαίτερα στον τομέα των αυτόνομων συστημάτων, και η διερεύνηση πιθανοτήτων συνεργασίας στον τομέα των θαλάσσιων drones, που είναι ιδιαίτερα σημαντικά για την Ελλάδα και στα οποία η Ουκρανία έχει μεγάλη τεχνογνωσία». Λέγεται επίσης ότι η κυβέρνηση διαβεβαίωσε την ουκρανική αντιπροσωπεία για συνέχιση της ροής πολεμοφοδίων προς το Κίεβο, όπως γίνεται εδώ και χρόνια, ενώ δεν αποκλείουν την παραχώρηση και αντιαεροπορικών – αντιπυραυλικών συστημάτων (πρώτα των ρωσικής προέλευσης) εφόσον προχωρήσει η απόκτηση αντίστοιχων συστημάτων από το Ισραήλ.
Σε τοποθετήσεις του μπροστά στις κάμερες ο Μητσοτάκης διαβεβαίωσε τον Ζελένσκι ότι έχει στην Αθήνα «έναν σταθερό σύμμαχο», φέρνοντας ως παράδειγμα το γεγονός ότι η κυβέρνηση εφαρμόζει «το σύνολο των ευρωπαϊκών κυρώσεων κατά της Μόσχας, παρά το μη αμελητέο οικονομικό τους κόστος», ενώ επιβεβαίωσε ότι η συμφωνία ΔΕΠΑ – Naftogaz «έρχεται σε συνέχεια και σε εφαρμογή των συμφωνιών της προηγούμενης εβδομάδας για την εξασφάλιση και τροφοδοσία αμερικανικού φυσικού αερίου» και σε «άμεση ενεργοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου, που συνδέει την Ελλάδα με την Ουκρανία».
Εστίασε ακόμα στη «συνδρομή μας στη μεταπολεμική ανοικοδόμηση της Ουκρανίας, με ελληνικές εταιρείες». «Θα είμαστε παρόντες τόσο στον κατασκευαστικό τομέα, μέσω συμπράξεων δημόσιων και ιδιωτικών φορέων, όσο και στα πεδία της ψηφιοποίησης, της Υγείας, της προστασίας των πολιτιστικών μνημείων», είπε, μυρίζοντας «ψητό» για το κεφάλαιο.
Μπίζνες συζητήθηκαν και με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κ. Τασούλα, ο οποίος φέρεται να είπε στον Ζελέσνκι ότι «η Ελλάδα ενδιαφέρεται πολύ για την Οδησσό» και ότι πολύ «θα ήθελε η Αθήνα να έχει συμμετοχή στην ανοικοδόμηση της πόλης». Ο Ζελένσκι …το ‘πιασε το υπονοούμενο και απάντησε ότι «στο μεγάλο πρόγραμμα ανοικοδόμησης της Ουκρανίας, που ανεξάρτητοι αναλυτές πιστεύουν ότι θα αγγίξει τα 700 δισ. ευρώ, τον πρώτο λόγο θα έχουν οι χώρες που βοήθησαν την Ουκρανία, ανάμεσα στις οποίες βρίσκεται ασφαλώς η Ελλάδα».
«Εγγυήσεις ασφαλείας» και πολεμική βιομηχανία
Σε αυτό το φόντο, Μητσοτάκης και Ζελένσκι δημοσιοποίησαν κατόπιν μια «Kοινή Δήλωση» τονίζοντας τη συμφωνία τους για «τη σημασία παροχής στην Ουκρανία αξιόπιστων και ισχυρών εγγυήσεων ασφαλείας – οι οποίες θα αποτρέψουν αποτελεσματικά κάθε επανάληψη ένοπλης επίθεσης – μέσω της ενίσχυσης των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας», ενώ η κυβέρνηση επιβεβαίωσε «τη δέσμευσή της να υποστηρίξει την Ουκρανία στην αμετάκλητη πορεία της προς την πλήρη ευρωατλαντική ενσωμάτωση, συμπεριλαμβανομένης της μελλοντικής ένταξής της στην ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό, τα μέρη θα ενισχύσουν τη συνεργασία στην αμυντική βιομηχανία, συμπεριλαμβανομένων κοινών έργων».
Επίσης συμφώνησαν για την «εμβάθυνση της αμυντικής συνεργασίας με επίκεντρο την ενίσχυση της ασφάλειας στον θαλάσσιο τομέα, συμπεριλαμβανομένης της συνεργασίας στην ανάπτυξη και χρήση θαλάσσιων μη επανδρωμένων αεροχημάτων (UAVs), στη διεξαγωγή κοινών ασκήσεων και εκπαιδεύσεων σχετικών με μη επανδρωμένα συστήματα θαλάσσης, καθώς και στην ενισχυμένη ανταλλαγή πληροφοριών για θαλάσσιες απειλές».
Η Ρωσία «θα απαντήσει κατάλληλα»
Παραπέρα, συμφώνησαν «στην ανάπτυξη κοινών πρωτοβουλιών για την ενίσχυση της προστασίας κρίσιμων υποδομών και την αντιμετώπιση κυβερνοεπιθέσεων και υβριδικών απειλών», επιβεβαιώνοντας πως αυτές αποτελούν στόχο των ανταγωνισμών και όχι παράγοντα σταθερότητας, και τέλος «τόνισαν την ανάγκη διατήρησης πολυεπίπεδης πίεσης επί της Ρωσικής Ομοσπονδίας έως ότου αυτή αποσυρθεί πλήρως από τα ουκρανικά εδάφη, συμμορφωθεί με το Διεθνές Δίκαιο και λογοδοτήσει για τις παραβιάσεις που έχει διαπράξει», και επιπρόσθετα «να συντονίσουν, όπου είναι σκόπιμο, την πολιτική κυρώσεων προς ενίσχυση της αποτελεσματικότητάς της».
Δεν άργησε η απάντηση της Μόσχας διά της εκπροσώπου του ρωσικού ΥΠΕΞ Μαρία Ζαχάροβα, η οποία δήλωσε ότι «η Ελλάδα ακολουθεί μια συγκρουσιακή πολιτική έναντι της Ρωσίας και προβαίνει σε ειλικρινά εχθρικές ενέργειες», προειδοποιώντας πως η Ρωσία «θα προχωρήσει σε κατάλληλες ενέργειες» ως απάντηση.
Η Ζαχάροβα υπενθύμισε εξάλλου ότι η Ελλάδα ήταν από τις πρώτες χώρες που έστειλαν όπλα στο Κίεβο, τα οποία όπως ισχυρίστηκε χρησιμοποιούνται από ουκρανικές δυνάμεις σε περιοχές όπως το Ντονμπάς, η Ζαπορίζια, η Χερσώνα και η Κριμαία, όπου υπάρχουν ιστορικές ελληνικές κοινότητες. Αναφερόμενη δε στη νέα συμφωνία Ελλάδας – Ουκρανίας για τα θαλάσσια drones σημείωσε πως «αυτό το βήμα, όπως και πολλές άλλες αντιρωσικές ενέργειες του συλλογικού δυτικού κόσμου με στόχο να νικήσουν τη Ρωσία στο πεδίο της μάχης, έλαβε την απαραίτητη αξιολόγηση από την πλευρά μας και θα ακολουθήσει η δέουσα αντίδραση».
Από την πλευρά της κυβέρνησης ο Π. Μαρινάκης έφτασε να παρουσιάζει τις δηλώσεις αυτές ως επιβεβαίωση ότι κάνουν καλά τη δουλειά τους – όπως αυτή ορίζεται βέβαια στον ευρωατλαντικό καταμερισμό. «Ως προς την κα Ζαχάροβα, δεν θα πάρουμε την άδεια, προφανώς. Είμαστε ένα κυρίαρχο κράτος και κάποιες φορές κάποιες οργισμένες δηλώσεις κάποιων άλλων, στους οποίους είναι απέναντι ξεκάθαρα η Δύση, η Ευρώπη, δείχνουν ότι μάλλον κάποιοι άλλοι, δηλαδή εμείς, κάνουν καλά τη δουλειά τους», είπε, επιβεβαιώνοντας ότι για τα συμφέροντα της αστικής τάξης βάζουν συνειδητά το κεφάλι του λαού στον «τορβά».
Στην κόντρα και το λιμάνι της Ελευσίνας
Σε μια παράλληλη εξέλιξη, την Τρίτη έγινε καθαρό ότι κυβέρνηση και ΗΠΑ βάζουν μπρος την ενίσχυση του λιμένα Ελευσίνας ως αντίβαρο στην παρουσία των Κινέζων στον ΟΛΠ, επιβεβαιώνοντας ξανά ότι πίσω από τα πανηγύρια περί «συμμάχων» και «επενδύσεων» η χώρα αναδεικνύεται όλο και περισσότερο σε πεδίο όπου συγκρούονται ιμπεριαλιστικά κέντρα για τον έλεγχο υποδομών και διαύλων.
Θυμίζουμε ότι την Πέμπτη 13/11 ο Μητσοτάκης μίλησε δημόσια για το ενδεχόμενο «μεταφοράς του λιμανιού της Ελευσίνας σε άλλη περιοχή, κοντά στα ναυπηγεία». Σαν έτοιμη από καιρό (είχε προηγηθεί άλλωστε τον Σεπτέμβρη η επίσκεψη του υπουργού «ενεργειακής κυριαρχίας» των ΗΠΑ Ντ. Μπέργκαμ στα ναυπηγεία), η Γκίλφοϊλ έσπευσε στις 18/11 στο υπουργείο Ανάπτυξης για απευθείας συνεννοήσεις με τον υπουργό Τ. Θεοδωρικάκο, ο οποίος ανακοίνωσε τη «θέσπιση άμεσης νομοθετικής πρωτοβουλίας για τη διεύρυνση των δραστηριοτήτων της ONEX, με τη συμμετοχή της κρατικής αναπτυξιακής τράπεζας των ΗΠΑ, DFC, ενισχύοντας τον στρατηγικό ρόλο του λιμανιού στα Ναυπηγεία Ελευσίνας ως ενεργειακού, εμπορικού και διαμετακομιστικού κέντρου».
Στις δηλώσεις τους άλλωστε ο υπουργός μίλησε για «εξαιρετικά παραγωγική συνεργασία» με την Γκίλφοϊλ, με την οποία συζήτησε «αναλυτικά τους κοινούς στόχους και τη συνεργασία μας για την ενίσχυση της στρατηγικής μας σχέσης στους τομείς των επενδύσεων, του εμπορίου και της εφοδιαστικής αλυσίδας, της βιομηχανίας, συμπεριλαμβανομένων της ναυπηγικής βιομηχανίας και των αμυντικών επενδύσεων, καθώς και στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας».
Η δε Γκίλφοϊλ χαρακτήρισε τη νομοθετική πρωτοβουλία της κυβέρνησης «απλώς ένα μικρό παράδειγμα όλων αυτών που σχεδιάζουμε και σκοπεύουμε να κάνουμε». «Προσβλέπουμε στην επέκταση και χρήση του λιμανιού Ελευσίνας ως κόμβου logistics σε αυτήν τη σημαντική γεωπολιτική περιοχή. Αποτελεί ένα κομβικής σημασίας βήμα προς τα εμπρός», πρόσθεσε, και παράλληλα εκτίμησε ότι «έχουμε πολλές ευκαιρίες», εστιάζοντας στη «συνεργασία στους βασικούς τομείς της ενεργειακής ασφάλειας και της ναυπηγικής βιομηχανίας».
Οξεία αντίδραση της Κίνας
Προηγουμένως η Αμερικανίδα πρέσβειρα σε συνέντευξή της έβαλε κατά της παρουσίας των Κινέζων στον Πειραιά, προκαλώντας την αντίδραση της πρεσβείας της Κίνας στην Ελλάδα, η εκπρόσωπος της οποίας σε δήλωσή της κατηγόρησε την Γκίλφοϊλ για «κακόβουλη συκοφάντηση της φυσιολογικής σινοελληνικής εμπορικής συνεργασίας και σοβαρή παρέμβαση στα εσωτερικά της Ελλάδας».
Μιλάει ακόμη για δηλώσεις «διαποτισμένες με ψυχροπολεμική νοοτροπία και λογική ηγεμονισμού», που «αντιβαίνουν στη θεμελιώδη επαγγελματική δεοντολογία ενός διπλωμάτη και αποκαλύπτουν πλήρως τη δόλια πρόθεση των ΗΠΑ να εξυπηρετήσουν τα δικά τους γεωπολιτικά συμφέροντα, εκμεταλλευόμενες το λιμάνι του Πειραιά αλλά και ακόμη την Ελλάδα», για «νοοτροπία που αποπειράται να υπονομεύσει τη σταθερότητα» και «τεχνάσματα (…) καταδικασμένα σε αποτυχία».
«Η Κίνα εκφράζει την έντονη δυσαρέσκεια και την κατηγορηματική της αντίθεση», σημειώνει η πρεσβεία της, «προειδοποιώντας» με νόημα την Αμερικανίδα πρέσβειρα ότι το λιμάνι του Πειραιά «δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να πέσει θύμα της γεωπολιτικής αντιπαράθεσης».
Καθώς στο θέμα εκφράζονται μια σειρά ενδοαστικές διαφοροποιήσεις, αξίζει να καταγραφεί και ο χαιρετισμός που απέστειλε στην εκδήλωση για τα 30 χρόνια του Ελληνοκινεζικού Επιμελητηρίου ο Κ. Καραμανλής, υπογραμμίζοντας τη συμβολή του στη διεύρυνση των ελληνοκινεζικών επιχειρηματικών σχέσεων και θυμίζοντας ότι το 2006, επί θητείας του ως πρωθυπουργού, υπογράφηκε η Ολοκληρωμένη Στρατηγική Εταιρική Σχέση, «που έδωσε νέα δυναμική στη συνεργασία» ιδίως στη Ναυτιλία (την οποία χαρακτηρίζει «ναυαρχίδα» της ελληνοκινεζικής σχέσης), στο Εμπόριο και στον Τουρισμό. Αναφέρθηκε επίσης στην επένδυση της COSCO στον Πειραιά το 2008, χαρακτηρίζοντάς τη καθοριστική για την αναβάθμιση του λιμανιού, ενώ επέμεινε ότι «οι σχέσεις Ελλάδας – Κίνας παράγουν αμοιβαία οφέλη».
Και αμερικανικό βέτο στο αζέρικο αέριο
Στο μεταξύ, κληθείς μεσοβδόμαδα ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Π. Μαρινάκης να σχολιάσει την εξέλιξη στην Ελευσίνα επιβεβαίωσε ότι «αυτά δεν γίνονται εν κενώ. Ερχονται ως συνέχεια πρωτοβουλιών και σε ενεργειακό και σε γεωπολιτικό επίπεδο, της κυβέρνησης». Παρέπεμψε δε και στις «προηγούμενες πρωτοβουλίες», π.χ. «όσα συνέβησαν στην Αλεξανδρούπολη, στο λιμάνι της Αλεξανδρούπολης και πολλά ακόμα», με τη μετατροπή της ακριτικής πόλης όχι μόνο σε ενεργειακό κόμβο αλλά και σε κόμβο στρατιωτικών logistics για τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ.
Ερωτηθείς για τις προτεραιότητες της ενεργειακής πολιτικής της κυβέρνησης, παρέπεμψε στις «προτεραιότητες των ΗΠΑ», οι οποίες βέβαια έρχονται και επιβάλλουν τους όρους τους, ωθώντας σε δεύτερη μοίρα ακόμα και σχέδια που διαφημίζονταν προηγουμένως από την ντόπια αστική τάξη για τη «γεωστρατηγική» τους αξία, δείγμα του ποια μπορεί να είναι η κατάληξη και των τωρινών.
Ενδεικτικά, η «Καθημερινή» έγραφε την Τετάρτη ότι υπάρχουν «Αμερικανικό βέτο για μεταφορά αζερικού αερίου προς Ουκρανία» και «πιέσεις για μπλόκο στον αγωγό TAP, που τροφοδοτείται από το Αζερμπαϊτζάν», με τις ΗΠΑ να διεκδικούν «αποκλειστικότητα» στο φυσικό αέριο που θα φτάνει μέσω Ελλάδας στο Κίεβο.
Οτι το Σαββατοκύριακο και στον απόηχο της συμφωνίας της Atlantic See LNG Trade με τη Naftogaz «η αμερικανική πλευρά φέρεται να έθεσε βέτο στη δυνατότητα μεταφοράς και αζερικού αερίου προς την Ουκρανία μέσω της Ελλάδας και του Κάθετου Διαδρόμου». Οτι μετά τις πιέσεις η κυβέρνηση «δεσμεύθηκε ότι η προσφυγή στο αζερικό αέριο θα είναι η έσχατη λύση», αν δηλαδή δεν υπάρχει αμερικανικό LNG διαθέσιμο, τότε μόνο θα μπορεί «η ελληνική εταιρεία για να ανταποκριθεί στις συμβατικές υποχρεώσεις της με τη Νaftogaz να αντικαταστήσει αυτές τις ποσότητες από το “καλάθι” αερίου που διαθέτει η ΔΕΠΑ, το οποίο περιλαμβάνει και αζερικό». Σε κάθε άλλη περίπτωση θα διακινεί το πανάκριβο αμερικανικό.
«Το ζήτημα ωστόσο που τέθηκε ως προς την προέλευση του αερίου που θα φτάνει στην Ουκρανία εγείρει ερωτήματα για τη στάση των ΗΠΑ σε σχέση με το νέο διασυνοριακό προϊόν “Route 3” (σ.σ. αν θα το σαμποτάρουν δηλαδή, για να μην έχουν ανταγωνισμό από το φτηνότερο αέριο των Αζέρων) που σχεδιάζουν οι διαχειριστές συστημάτων Ελλάδας, Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Μολδαβίας και Ουκρανίας, μαζί με τον ICGB, τον ανεξάρτητο διαχειριστή του διασυνδετήριου αγωγού Ελλάδας – Βουλγαρίας. Το “Route 3” περιλαμβάνει παραδόσεις στην Ουκρανία μέσω του Κάθετου Διαδρόμου αζερικού αερίου από το σημείο διασύνδεσης του ICGB με τον αγωγό TΑP», τόνισε η εφημερίδα, αντανακλώντας το «ντόμινο» από τις κλιμακούμενες ενδοαστικές αντιθέσεις για το ποιος θα αρπάξει τι από την «πίτα» της Ενέργειας.
Τα φέρετρα «συνυπάρχουν αρμονικά» με τη «σταθερότητα», λέει ο κυβερνητικός εκπρόσωπος!
Αντί επιλόγου, να καταγραφούν σημεία της απάντησης Μαρινάκη στο ερώτημα που του έθεσε την Παρασκευή ο «Ριζοσπάστης», να σχολιάσει προηγούμενες δηλώσεις του υπουργού Αμυνας Ν. Δένδια, σε συνέδριο για την «ασφάλεια» (όπως ότι είναι «πρώτο προαπαιτούμενο η αλλαγή κουλτούρας», καθώς «σήμερα η Ευρώπη δεν αντέχει να δει φέρετρα με σημαία πάνω» ενώ «οι ΗΠΑ είναι εθισμένες σε αυτό το θέαμα. Πρέπει λοιπόν να κάνουμε μια σοβαρή συζήτηση έως πού είμαστε διατεθειμένοι να φτάσουμε»), συγκεκριμένα πώς συνάδουν τέτοιες τοποθετήσεις και ανησυχίες με το πανηγυρικό κλίμα που καλλιέργησε προηγουμένως η κυβέρνηση, ότι οι συμφωνίες με τους Αμερικανούς στα ενεργειακά λειτουργούν και ως «εγγυήσεις ασφαλείας και σταθερότητας».
«Ειλικρινά δεν καταλαβαίνω γιατί το ένα έρχεται σε αντίθεση με το άλλο το οποίο μου λέτε. Το να έχεις ένα κράτος, μία χώρα και κατ’ επέκταση μία Ευρώπη η οποία να εξοπλίζεται, να ενισχύεται και να ενισχύει σε όλα τα επίπεδα τις Ενοπλες Δυνάμεις της και μάλιστα, εδώ, αυτό κολλάει απολύτως που είπε ο υπουργός και με τις θέσεις του πρωθυπουργού για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας (…) Ολα αυτά μαζί συνυπάρχουν, και συνυπάρχουν απολύτως λογικά και αρμονικά», είπε μεταξύ άλλων ο εκπρόσωπος, επιβεβαιώνοντας ότι στον κόσμο του κεφαλαίου μπίζνες και πόλεμος πάνε μαζί.
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΟ ΚΟΜΜΑ ΕΛΛΑΔΑΣ
Η κυβέρνηση με τη σύμφωνη γνώμη των άλλων κομμάτων βάζει τη χώρα στο «μάτι του κυκλώνα»
Σε σχόλιό του για τις αντιδράσεις Ρωσίας και Κίνας στις συμφωνίες της κυβέρνησης με τις ΗΠΑ, το Γραφείο Τύπου της ΚΕ του ΚΚΕ τονίζει: «Μόλις μία εβδομάδα μετά την υπογραφή των ενεργειακών, μεταφορικών και στρατιωτικών συμφωνιών με τις ΗΠΑ και το καθεστώς Ζελένσκι, ήρθε να επιβεβαιωθεί ότι η κυβέρνηση της ΝΔ, με τη σύμφωνη γνώμη και των άλλων κομμάτων, βάζει τη χώρα στο “μάτι του κυκλώνα” των σφοδρών ανταγωνισμών και των πολεμικών αναμετρήσεων.
Πίσω, τελικά, απ’ τους πανηγυρισμούς για “ασφάλεια” και “ευημερία” κρύβονται οι αδυσώπητοι ανταγωνισμοί του ευρωατλαντικού μπλοκ με Ρωσία και Κίνα, που μετατρέπουν την Ελλάδα σε στόχο πολύμορφων αντιποίνων και αυξάνουν τους κινδύνους για τον ελληνικό λαό, όπως και για όλους τους λαούς της Ευρώπης, που καλούνται από τις κυβερνήσεις και το κεφάλαιο “να αποδεχτούν μεγάλες θυσίες” και “να συνηθίσουν την κουλτούρα πολέμου”».
Σάββατο 22 Νοέμβρη 2025 – Κυριακή 23 Νοέμβρη 2025
ΙΣΤΟΡΙΑ
Η «Χαμένη Ανοιξη» του Στρατή Τσίρκα: Υπαρκτές καταστάσεις – λαθεμένες απαντήσεις
Από την κηδεία του Σωτήρη Πέτρουλα
Το ενδιαφέρον για τη «Χαμένη Ανοιξη», το τελευταίο έργο του Στρατή Τσίρκα (1976), όπως και για το σύνολο του έργου του, παραμένει μεγάλο. Ούτως ή άλλως, μεγάλο παραμένει το ενδιαφέρον για τα ιστορικά γεγονότα, τα οποία αναφέρονται στο έργο του Στρατή Τσίρκα, για τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, για το Κίνημα της Μέσης Ανατολής, για την Ελλάδα του ’50, για τα Ιουλιανά κ.ά.
Η εύστοχη μεταφορά του έργου στο θέατρο στην ομώνυμη θεατρική παράσταση της φετινής σεζόν, η ανίχνευση και στη θεατρική της μεταφορά του ανθρώπινου στο πολιτικό και αντίστροφα, οι δυνατές σκηνοθετικά σκηνές όπως η κηδεία του Σ. Πέτρουλα στο κλείσιμο, η πειστική απόδοση των ηρώων του έργου από τους ηθοποιούς της παράστασης, και ο αρκετός κόσμος – και νέος – ο οποίος παρακολουθεί την παράσταση, είναι η πιο πρόσφατη απόδειξη.
Η σημασία του Στρατή Τσίρκα ως λογοτέχνη είναι φυσικά αναμφίβολη. Η σημασία του επίσης ως πολιτική παρουσία είναι και αυτή καταγεγραμμένη (συμβολή στην έκδοση της πολιτικής επιθεώρησης «Ελλην», συμμετοχή στην οργάνωση του ΚΚΕ «Αντιφασιστική Πρωτοπορία», συμμετοχή στον Ελληνικό Αντιφασιστικό Σύνδεσμο, διαγραφή από το ΚΚΕ το 1961 για το έργο του «Λέσχη», ρόλος στο Πατριωτικό Αντιδικτατορικό Μέτωπο στη διάρκεια της δικτατορίας, ένταξη στο «ΚΚΕ Εσωτερικού» το 1968).
Ο Στρατής Τσίρκας
Ουδόλως όμως όλα αυτά υποχρεώνουν σε συμφωνία με την πολιτική τοποθέτηση του Στρατή Τσίρκα και στο «Χαμένη Ανοιξη» και στο σύνολο του έργου του. Αντίθετα, η αντιπαράθεση με τον Στρατή Τσίρκα ξεκίνησε πριν από δεκαετίες και επανέρχεται κάθε τόσο, φωτιζόμενη από όσα γεγονότα μεσολάβησαν από την έκδοση των έργων του και συνομιλούσα πάντα με τα συμφραζόμενα της εκάστοτε πολιτικής επικαιρότητας.
* * *
Το «Χαμένη Ανοιξη», παράλληλα με ενδιαφέρουσες πτυχές (σχέση του ανθρώπου με την Ιστορία, ερωτικές σχέσεις, θέση της γυναίκας, επανένταξη του ανθρώπου σε ένα ξένο κοινωνικό περιβάλλον) αναφέρεται στα Ιουλιανά το 1965 (διαμάχη του πρωθυπουργού Γ. Παπανδρέου με τον βασιλιά Κωνσταντίνο μετά την απαίτηση του τελευταίου για τη μη ανάληψη του υπουργείου Εθνικής Αμυνας από τον ίδιο τον Γ. Παπανδρέου, αποχωρήσεις βουλευτών από την Ενωση Κέντρου και στήριξη μη εκλεγμένων κυβερνήσεων, τεράστιες διαδηλώσεις για 70 ημέρες, δολοφονία του Σ. Πέτρουλα), στον ρόλο σε αυτά της ΕΔΑ και του ΚΚΕ και συνολικότερα στον χαρακτήρα και την οργανωτική τους λειτουργία.
Το δομικό στοιχείο στο «Χαμένη Ανοιξη» είναι το ακόλουθο: Από τη μια υπάρχει η «δεξιά», δηλαδή ο θεσμός της μοναρχίας, οι «Αμερικανοί» και τμήμα του στρατού, οι οποίοι ευθύνονται για το μετεμφυλιακό αυταρχικό κράτος, διαφθείρουν βουλευτές, εργάζονται για την ανατροπή της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, ετοιμάζουν δικτατορία και συντελούν στην οπισθοδρόμηση της Ελλάδας.
Από την άλλη, υπάρχει ένας πόλος πολιτικών και κοινωνικών δυνάμεων, δηλαδή ο Γιώργος Παπανδρέου ως επικεφαλής, η Νεολαία Λαμπράκη, η ΕΔΑ και ευρύτερα οι προοδευτικοί πολίτες. Ενας πόλος, ο οποίος απέφερε, μέσω της κυβέρνησης του «Κέντρου», δημοκρατικές κατακτήσεις, ο οποίος αποτελεί ελπίδα για μια σύγχρονη αστική κοινοβουλευτική δημοκρατία, και η ενίσχυση του οποίου συνιστά εγγύηση για την αποτροπή της δικτατορίας και απειλή για τη «δεξιά» («Μια ενωμένη κεντροαριστερά φοβούνται», ακούγεται, σε μια απευθείας μεταφορά των σημερινών διεργασιών στη σοσιαλδημοκρατία για τον έτερο πόλο στο αστικό σύστημα).
28 Μαΐου 1963. Η κηδεία του Γρηγόρη Λαμπράκη
Βέβαια, ακούγονται και ενστάσεις («θυμάσαι τι έκανε ο Παπανδρέου στα Δεκεμβριανά», «μα ήθελε να διαλύσει τη Νεολαία Λαμπράκη», «όποιος και να ρθει το ΝΑΤΟ θα είναι εδώ»), σβήνουν όμως κάτω από τις ιαχές για τη δημοκρατία και τον Παπανδρέου, ενώ η μόνη κριτική η οποία διατηρείται σε όλο το έργο είναι για την άρνηση Παπανδρέου για κυβερνητική συνεργασία με την ΕΔΑ.
* * *
Ας τα δούμε ένα – ένα. Οι αντιπαραθέσεις μεταξύ αστικών κομμάτων είναι υπαρκτό φαινόμενο, και στην Ελλάδα και διεθνώς. Ο χαρακτήρας τους κρίνεται όχι από την οξύτητά τους, αλλά από τον λόγο για τον οποίο γίνονται, ο οποίος είναι πάντοτε η αναζήτηση ενός αποτελεσματικότερου τρόπου υπηρέτησης της αστικής εξουσίας και οικονομίας, η προτεραιότητα σε τμήματα της αστικής τάξης και οι προτιμώμενες συμμαχίες του αστικού κράτους. Ουδέποτε ο λόγος της όποιας αντιπαράθεσης ήταν η επιλογή μεταξύ λαϊκών συμφερόντων και αστικών. Δεν θα ήταν αστικά κόμματα σε μια τέτοια περίπτωση.
Στην Ελλάδα, βενιζελικοί και βασιλικοί αλληλοσκοτώνονταν στην κυριολεξία το διάστημα του αποκαλούμενου Εθνικού Διχασμού. Αυτό σε τίποτα δεν τους εμπόδισε στη συνεργασία τους στην κυβέρνηση Α. Ζαΐμη το 1926-1927, στην από κοινού παροχή ψήφου εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση Ι. Μεταξά, στη στήριξη της κυβερνητικής καταστολής τον Δεκέμβρη 1944 και στη συγκρότηση οικουμενικής κυβέρνησης υπό τον βενιζελικό Θ. Σοφούλη για την αντιμετώπιση του αγώνα του ΔΣΕ.
Φυλακισμένοι Ελληνες φαντάροι στη Μέση Ανατολή
Η επιβολή κάποιας μορφής συγκεντρωτικής εξουσίας, η καταστολή του λαϊκού κινήματος και ο συνδυασμός της με την ενσωμάτωση βρίσκονται με διαφορετικές αναλογίες στην πολιτική όλων των αστικών κομμάτων.
Τα νομοθετήματα, οι διάφοροι αναγκαστικοί νόμοι και το Σύνταγμα του 1952, τα οποία καθιέρωσαν τη μετεμφυλιακή αντικομμουνιστική καταστολή, εκκόλαψαν παρακρατικούς μηχανισμούς και επέτρεψαν τα κάθε λογής Κρατικά Σχέδια για νοθεία στις εκλογές και κινητοποίηση του Στρατού, ψηφίστηκαν από όλα τα αστικά κόμματα. Ο Γ. Παπανδρέου δε, μεταξύ ενός πλήθους ανάλογων δηλώσεων και ενεργειών του, θα διακινήσει μέσω της εφημερίδας του «Ελλάς» κατασκευασμένες ειδήσεις για συνεργασία μελών του ΚΚΕ με την Ασφάλεια στην Αθήνα του 1948 («Οι άνθρωποι της ΚΟΑ προτίμησαν αντί να ακούσουν τον Ζαχαριάδη να προδώσουν ο ένας τον άλλο και να βοηθήσουν την αστυνομία στο εκκαθαριστικό της έργο» ήταν το απόσπασμα1), θα ιεραρχήσει τη συντριβή της υποστηριζόμενης από το ΚΚΕ Δημοκρατικής Παράταξης στις εκλογές του 19502 και θα συνεργαστεί στις εκλογές του 1952 με τον Εθνικό Συναγερμό, «τη δεξιά» δηλαδή.3
Ακόμη, θα πει μετά την ανάδειξη της ΕΔΑ σε αξιωματική αντιπολίτευση: «Από το ένα μέρος θα είμεθα οι εθνικόφρονες. Από το άλλο οι κομμουνισταί. Θα κάμωμεν τας εκλογάς με χωροφύλακας και με το πιστόλι στο χέρι»,4θα ξεκινήσει βέβαια και τον «Ανένδοτο», όταν όμως γίνει θύμα και ο ίδιος της νοθείας στις εκλογές του 1961. Τέλος, ως πρωθυπουργός θα προωθήσει μια σειρά αναγκαίους για το αστικό σύστημα εκσυγχρονισμούς, θα αποφύγει όμως τις διώξεις του μετέπειτα πραξικοπηματία Παπαδόπουλου και λοιπών υπευθύνων για το σαμποτάζ του Εβρου. Κατόπιν όλων αυτών, ο αγνός κατά τ’ άλλα ενθουσιασμός των ΕΔΑϊτών/σών στο «Χαμένη Ανοιξη» «κατεβαίνει ο γέρος από το Καστρί στην Αθήνα… κοιτάχτε πόσος κόσμος… η δημοκρατία νίκησε», τι άλλο είναι παρά αυταπάτη;
* * *
Ελληνες αντιφασίστες κατάδικοι
Αλλωστε, ο θεσμός της μοναρχίας λειτούργησε ενοποιητικά για το αστικό σύστημα μπροστά στον κίνδυνο του ΔΣΕ, ενώ στη συνέχεια και ο θεσμός και οι αρμοδιότητές του – ιδίως ως προς τον έλεγχο του Στρατού και την ανάθεση εντολής για διαμόρφωση κυβέρνησης – συνιστούσαν έναν αναχρονισμό για το αστικό σύστημα και την ανάπτυξή του.
Αυτό διαπέρασε όλα τα αστικά κόμματα. Εξ ου και ο αντιμοναρχικός Γ. Παπανδρέου ψήφισε υπέρ της επιστροφής Γεωργίου το 1946, ενώ ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, προσανατολισμένος πάντα στα αστικά συμφέροντα, συγκρούστηκε με το βασιλικό ζεύγος το 1962 και προώθησε την ενίσχυση της εκτελεστικής εξουσίας, παρά την ισχυρότατη βασιλική πτέρυγα της ΕΡΕ.
Ομοίως, η συμμαχία με τις ΗΠΑ – φυσικά με ανισότιμους όρους και δεσμεύσεις σε βάρος της Ελλάδας και με τη δυνατότητα παρέμβασής τους στην εσωτερική πολιτική ζωή – δεν αμφισβητούνταν από κάποιο αστικό κόμμα ή κάποιες αστικές πολιτικές δυνάμεις, οι οποίες πρόβαλαν απαιτήσεις για συνολικότερες διαπραγματεύσεις και συμφωνίες με τις ΗΠΑ, και στη συνέχεια και με την τότε ΕΟΚ, με στόχο πάντα την αναβάθμιση της Ελλάδας στο πλαίσιο αυτών των συμμαχιών. Ιδιαίτερο βάρος σε σχέση με αυτά δινόταν στο Κυπριακό. Για αυτό και η στάση των ΗΠΑ μεταβάλλεται σε σχέση με την κυβέρνηση του Κέντρου μετά τη μη ευόδωση των σχεδίων Ατσεσον.
Ιουλιανά
Εν τέλει, αποτέλεσμα όλων αυτών των αντιθέσεων και των αδιεξόδων στο αστικό σύστημα ήταν η επιβολή της δικτατορίας το 1967.
Η αποκαλούμενη πάλι αποστασία βουλευτών της Ενωσης Κέντρου το 1965 – απεχθής ασφαλώς, αλλά όχι ανερμήνευτη στο πλαίσιο της κοινής αστικής στρατηγικής – και οι περιπτώσεις εξαγοράς ήταν παράγωγο του αστικού συστήματος και των τότε αντιθέσεών του, όχι αιτία του αντιδημοκρατικού χαρακτήρα του. Αλλωστε, οι μετακινήσεις βουλευτών και τα κατά περίπτωση προσωπικά ανταλλάγματα συνεχίζονται και μετά την κατάργηση της μοναρχίας το 1974 έως και σήμερα. Βασίζονται ακριβώς στη συμφωνία των αστικών κομμάτων ως προς τον στόχο, δηλαδή την εξυπηρέτηση της καπιταλιστικής ιδιοκτησίας και οικονομίας, τη γεωστρατηγική αναβάθμιση και τη θωράκιση του αστικού κράτους.
* * *
Το κίνημα των 70 ημερών ήταν μαζικότατο, λαϊκό και συγκινητικό ως προς τη μαχητικότητά του. Θα μπορούσε να είναι και ελπιδοφόρο, αν συνδεόταν σχεδιασμένα και αποφασιστικά με τις βαθύτερες αιτίες των προβλημάτων, με την ίδια δηλαδή την αστική εξουσία και την ανάγκη ανατροπής της ή τουλάχιστον με την de facto νομιμοποίηση του ΚΚΕ και την επιστροφή των εξορίστων.
Ούτε και υπήρχε κάποιος ελιγμός ο οποίος αν γινόταν από το ΚΚΕ και την ΕΔΑ θα παρεμποδίζονταν οι αστικοί σχεδιασμοί. Η αστική εξουσία σε οποιαδήποτε μορφή της, αυτονόητα, απαντά με καταστολή όσο η ταξική πάλη αναπτύσσεται. Αυτό δεν σημαίνει «αιχμαλωσία» των εργατικών – λαϊκών δυνάμεων, αλλά κατάλληλη και εκ των προτέρων προετοιμασία τους για να αντιμετωπίσουν τη νέα φάση.
Είναι γεγονός – αναδεδειγμένο από το ίδιο το ΚΚΕ – η μη ύπαρξη στο ΚΚΕ εκείνη την περίοδο μιας προγραμματικής επεξεργασίας και μιας ανάλογης πολιτικής ετοιμότητας, οι οποίες θα στερέωναν ριζοσπαστικές συνειδήσεις, θα τις βάθαιναν, θα γεννούσαν και νέες, και θα θωράκιζαν από την αναπαραγωγή αυταπατών περί «συσπείρωσης δημοκρατικών δυνάμεων» και την περίοδο της μεταπολίτευσης. Ενδεικτικό είναι και απόσπασμα από τον Ανδ. Παπανδρέου, «έχασε (η ΕΔΑ) πολλούς από τους οπαδούς της που εντάχθηκαν στις αναπτυσσόμενες δυνάμεις της Κεντροαριστεράς στα πλαίσια της Ενωσης Κέντρου».5
Τα προγραμματικά αυτά προβλήματα όμως του ΚΚΕ και συνεπακόλουθα της ΕΔΑ, η αναζήτηση δηλαδή μιας συμμαχίας με τμήμα της αστικής τάξης και τους πολιτικούς της εκπροσώπους, ο σχηματισμός κυβέρνησης μαζί τους, το στάδιο της Εθνικής – Δημοκρατικής Αλλαγής εν ολίγοις, αναπαράγονται επαυξημένα στο «Χαμένη Ανοιξη», έστω με αντιφάσεις.
Στο «Χαμένη Ανοιξη» επικρίνεται – και σωστά – η μη όξυνση της αντιπαράθεσης από μεριά της ΕΔΑ μετά τη δολοφονική ενέργεια με την έκρηξη νάρκης στον γιορτασμό του Γοργοπόταμου στις 29.11.1964 (ένα στέλεχος της ΕΔΑ εμφανίζεται να αγνοεί εσκεμμένα την πληροφορία για ενεργό ρόλο των ΗΠΑ στην ενέργεια). Ομως, προϋπόθεση για την είσοδο της ΕΔΑ σε αστική κυβέρνηση και την προώθηση μεταρρυθμίσεων, ακόμη και για αποδοχή της συνεργασίας από τον Γ. Παπανδρέου, ήταν η μη αμφισβήτηση των συντεταγμένων της εγχώριας αστικής τάξης. Και αυτή τη διάσταση είχαν τα κάθε λογής «θα σας ταράξουμε στη νομιμότητα» του Η. Ηλιού, αυτή τη διάσταση είχε η αφαίρεση από την «Αυγή», ύστερα από υπόδειξη του Γραφείου Εσωτερικού, του αποσπάσματος από την ανακοίνωση του ΚΚΕ για την κηδεία Γρ. Λαμπράκη το οποίο ανέφερε την ανάγκη κλιμάκωσης των κινητοποιήσεων.6
Ο Κωνσταντίνος και ο πρωθυπουργός Γεώργιος Παπανδρέου
Η οπορτουνιστική διολίσθηση αφορούσε κλιμακωτά όχι μόνο το εσωτερικό του ΚΚΕ, αλλά και η ΕΔΑ γινόταν όχημά της. Ολα αυτά εφάρμοσαν μετέπειτα και τα ευρωκομμουνιστικά κόμματα, πόσο μάλλον σε συνθήκες νόμιμης λειτουργίας τους. Η κριτική όμως σε όλα τα παραπάνω απουσιάζει στο «Χαμένη Ανοιξη», ενώ η κριτική περιορίζεται στον διαχωρισμό «ηγεσίας – βάσης».
Αντίθετα, προϋπόθεση για την ανάπτυξη της δράσης και της αντιπαράθεσης ή ακόμη για την προφύλαξη αγωνιστών από τις διώξεις, ήταν η ανασυγκρότηση των διαλυμένων από το 1958 παράνομων Οργανώσεων του ΚΚΕ (η ανασυγκρότησή τους μάλλον αντιμετωπίζεται στο «Χαμένη Ανοιξη» ως «ακατανόητη απόφαση από έξω»). Το έδειξε αυτό στη διάρκεια της δικτατορίας η ίδρυση της ΚΝΕ και κατόπιν της Αντι-ΕΦΕΕ. Το δείχνει και η εμπειρία, ότι όπου υπάρχει ισχυρή Οργάνωση αναπτύσσονται και εστίες αντίστασης.
* * *
Ο Στρατής Τσίρκας και στο «Χαμένη Ανοιξη» αποδομεί πρόσωπα. Χιλιοειπωμένα είναι τα παρακάτω: Η ανάδειξη ενός προσώπου σε καθοδηγητική θέση, οι θέσεις τις οποίες εκφράζει, οι πράξεις του και οι όποιες αδυναμίες του αποτελούν πρώτιστα συλλογική απόφαση και λειτουργία, παρά ατομικό χαρακτηριστικό.
Εκτός όμως από αυτά προκύπτει το ερώτημα: Αναδεικνύεται στο «Χαμένη Ανοιξη» – και δικαίως ανάλογα την περίπτωση – ως απαράδεκτη η αντιμετώπιση συντρόφων/σων και αγωνιστών ως υπόπτων. Υπό ποια έννοια όμως είναι κάτι αποδεκτό ο επαναλαμβανόμενος χαρακτηρισμός Ακροναυπλιωτών, συντρόφων και σημαντικών αγωνιστών ως βρώμικων, ιδιοτελών και «ανθρωπάκια», και η προβολή όλων αυτών στη συνέχεια από οποιονδήποτε φιλελεύθερο ή σοσιαλδημοκράτη διανοούμενο απέναντι στο ΚΚΕ και το κάθε μέλος του;
Ιουλιανά 1965, κυβέρνηση Παπανδρέου
Ας είμαστε ειλικρινείς. Το ζήτημα στο έργο του Στρατή Τσίρκα και στην ενασχόληση με αυτό δεν είναι το ένα ή το άλλο πρόσωπο, η μια ή άλλη συμπεριφορά και ο διοικητικός τρόπος στη διαμόρφωση και μεταφορά της πολιτικής γραμμής.
Το ζήτημα είναι το περιεχόμενο της γραμμής και το ποια στάση επιλέγεται σε σχέση με μια σειρά ιστορικά γεγονότα: Το Κίνημα της Μέσης Ανατολής ήταν αναγκαίο και επιτυχές, ενώ το προγραμματικό έλλειμμα ήταν η μη διεκδίκηση της εξουσίας και στην Ελλάδα ή το Κίνημα ήταν άκαιρο και επιβαλλόμενο από τα πάνω; Πολιτική και οργανωτική αυτοτέλεια του ΚΚΕ στα Ιουλιανά ή πολιτική «ουράς» στην Ενωση Κέντρου; Χρειάζεται η αντιπαράθεση με το αστικό σύστημα συνολικά ή χρειάζεται η αναζήτηση μιας λύσης εντός του αστικού πολιτικού συστήματος η οποία «θα ανοίξει δρόμο», όπως το 1981, ή το 2015, δίχως την ανάγκη αμφισβήτησης και ρήξης; Το αστικό κράτος είναι από τη φύση του αντιλαϊκό και εχθρικό ή πρέπει να σώσουμε τους θεσμούς και να διασφαλίσουμε τη δικαιοσύνη;
Η «Χαμένη Ανοιξη» και συνολικά η εργογραφία του Στρ. Τσίρκα κινούνται στη δεύτερη κατεύθυνση, εξ ου και γίνεται επίκληση σε αυτό κατά την εκάστοτε αναμόρφωση του αστικού συστήματος. Ως ΚΚΕ απαντάμε με το πρώτο σκέλος σε καθένα από τα παραπάνω «διλήμματα».
Παραπομπές:
1. Αντρέας Καραντώνης, «Ενα διδακτικό κείμενο», Η Ελλάς, 15.11.1948.
2. Γεώργιος Α. Λεονταρίτης, «Ανάμεσα σε δύο άκρα. Η πορεία του Κέντρου 1946-1967», εκδόσεις «Βιβλιοπωλείον της Εστίας», Αθήνα 1992, σ. 110.
3. Πελοπόννησος, 11.11.1952.
4. Κωνσταντίνος Καραμανλής, Αρχείο, Γεγονότα και Κείμενα, τόμος 4, εκδόσεις «Η Καθημερινή», Αθήνα 2005, σ. 347.
5. Ανδρέας Παπανδρέου, «Η δημοκρατία στο απόσπασμα», εκδόσεις «Καρανάσης», Αθήνα 1974, σ. 272.
6. Αρχείο του ΚΚΕ, Εγγραφο 482796. Απόφαση του Γρ. Κλιμακίου της ΚΕ του ΚΚΕ για την περικοπή της ανακοίνωσης της ΚΕ για την κηδεία του Γρ. Λαμπράκη, 1/1965.
Του Βασίλη ΜΟΣΧΟΥ* *Ο Β. Μόσχος είναι μέλος του Τμήματος Ιστορίας της ΚΕ του ΚΚΕ
Πρωτοσέλιδα δημοσιεύματα του «Ριζοσπάστη» της εποχής για τη μεγάλη απεργία
Συμπληρώθηκαν φέτος 50 χρόνια από την έναρξη των μεγάλων απεργιακών κινητοποιήσεων των μεταλλωρύχων Χαλκιδικής στα χρόνια 1975 – 1977 στα μεταλλεία του Μαδέμ Λάκκο και της Ολυμπιάδας, που τότε βρίσκονταν στα χέρια του καπιταλιστή Μποδοσάκη. Απεργίες πολύμηνες, ενάντια στην εργοδοσία και στο κράτος της, που έκαναν αίσθηση στο πανελλήνιο.
Οι 2 νικηφόρες απεργίες του 1975, που κράτησαν συνολικά 156 μέρες, όπως και η «μεγάλη απεργία» του 1977, η οποία κράτησε σχεδόν 250 μέρες, άφησαν μεγάλη αγωνιστική παρακαταθήκη.
Αποτέλεσαν κρίκο στη μεγάλη αλυσίδα των απεργιακών κινητοποιήσεων τα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης, με επίκεντρο τους εργασιακούς χώρους, για τη βελτίωση των όρων δουλειάς και ζωής. Αιτίες των αγώνων αποτέλεσαν η αύξηση των οικονομικών και κοινωνικών προβλημάτων των εργατών στα χρόνια της δικτατορίας και μετά, καθώς και η παραβίαση των συνδικαλιστικών τους ελευθεριών και δικαιωμάτων, οι απάνθρωπες και καταθλιπτικές συνθήκες δουλειάς που επικρατούσαν.
Σε αυτό το έδαφος ξέσπασαν οι μεγάλοι και απόλυτα δίκαιοι αγώνες των μεταλλωρύχων.
Αγώνες που αφορούν και τη σημερινή βάρδια της εργατικής τάξης, καθώς αποτελούν πολύτιμη πείρα, και τα διαχρονικά συμπεράσματα και διδάγματά τους μπορούν να γίνουν φάρος και στις σημερινές συνθήκες. Βλέποντας κανείς το ντοκιμαντέρ ή διαβάζοντας την αντίστοιχη έκδοση – χρονολόγιο, μπορεί σε πολλά σημεία να κάνει εύλογους παραλληλισμούς με το σήμερα. Αλλωστε, η πάλη μεταξύ της εργατικής και της αστικής τάξης υπόκειται σε συγκεκριμένες νομοτέλειες, που δεν αλλάζουν, όσα χρόνια κι αν περάσουν.
Γι’ αυτό και το έναυσμα για τη δημιουργία του ντοκιμαντέρ δόθηκε έναν χρόνο πριν, στον σύγχρονο αγώνα των μεταλλωρύχων της περιοχής ενάντια στα σχέδια της εργοδοσίας για επιβολή 12ωρων βαρδιών και κατάργηση όλων των αργιών. Αγώνας που στέφθηκε με επιτυχία, αποδεικνύοντας ότι η συλλογική πάλη των εργατών μέσα από τα σωματεία τους μπορεί να αποσπάσει ορισμένες κατακτήσεις, να αφήσει στα χαρτιά ακόμα και ψηφισμένους νόμους, όπως αυτοί της «διευθέτησης» του εργάσιμου χρόνου και της κατάργησης της 8ωρης εργασίας.
***
Απολυμένοι μεταλλωρύχοι στους δρόμους της Χαλκιδικής (1977)
«Ο Μποδοσάκης έχει υποστήριξη από παντού, κυβέρνηση και βιομήχανους. Δεν παλεύουμε ενάντια σε έναν μόνο εργοδότη, αλλά ενάντια στον Σύνδεσμο Βιομηχάνων».
Με αυτήν τη δήλωση το 1977 ένας απεργός μεταλλωρύχος αποτύπωσε αυτό που μέσα από την ίδια τους την πείρα μπορούσαν να αντικρίσουν καθαρά οι εργάτες: Οτι έδιναν μια μάχη «τάξη εναντίον τάξης». Κόντρα στο διογκούμενο κύμα αγανάκτησης και αγώνα, η κυβέρνηση του Κ. Καραμανλή αξιοποίησε όλα τα μέσα του αστικού κράτους για το τσάκισμα των αγώνων.
Αξιοποίησε το νομοθετικό πλαίσιο το οποίο και η ίδια ενίσχυσε με τον περίφημο νόμο Λάσκαρη (ν. 330/1976).
Αξιοποίησε τους κατασταλτικούς μηχανισμούς του κράτους, ιδρύοντας το 1976 τις Μονάδες Αποκατάστασης Τάξης (ΜΑΤ), με σαφή αντεργατικό – κατασταλτικό προσανατολισμό.
Αξιοποίησε την «πέμπτη φάλαγγα» στο εργατικό συνδικαλιστικό κίνημα, τον εργοδοτικό – κυβερνητικό συνδικαλισμό στην ηγεσία της ΓΣΕΕ και σε Ομοσπονδίες.
Αξιοποίησε και την ιδεολογική επίθεση μέσα από τα αστικά ΜΜΕ της εποχής, ώστε να διαμορφώσει τα κατάλληλα άλλοθι για τις επιθέσεις και την απομόνωση των απεργών από τον υπόλοιπο λαό.
Από το Μαδέμ Λάκκο και τη ΛΑΡΚΟ της δεκαετίας του 1970, μέχρι τα Τέμπη και τους αγώνες των εργαζομένων σήμερα, ο λαός έχει απέναντί του το ίδιο, εχθρικό για τα συμφέροντά του κράτος. Ενα κράτος ικανό να υπηρετεί τα καπιταλιστικά συμφέροντα, άσχετα από το ποιο κόμμα βρίσκεται στη διακυβέρνησή του, ταυτόχρονα όμως επιλεκτικά ανίκανο να προστατεύσει την ανθρώπινη ζωή, όπως φάνηκε αμέτρητες φορές από τότε, σε φυσικές καταστροφές και εγκλήματα μέσα και έξω από τους χώρους δουλειάς.
Από την άλλη μεριά, οι απεργοί είχαν τους δικούς τους συμμάχους, που αποτέλεσαν βασικό στήριγμα δύναμης και αντοχής στη δύσκολη μάχη που έδωσαν. Τους βρήκαν μέσα στο ίδιο τους το σπίτι, στις γυναίκες και στα παιδιά τους, που, αναγνωρίζοντας το δίκαιο του αγώνα και ζώντας καθημερινά τις πολύμορφες συνέπειες της εργασίας τους, μπήκαν ακόμα και στην πρώτη γραμμή απέναντι στα πάνοπλα σώματα ασφαλείας και στους ρουφιάνους της εταιρείας.
Τους βρήκαν στα μικρομάγαζα της περιοχής, όταν το καθεστώς του «βερεσέ» διευκόλυνε πολλούς που δυσκολεύονταν να ψωνίσουν ακόμα και τα βασικά για να θρέψουν τις οικογένειές τους.
Τους βρήκαν στο ταξικό εργατικό κίνημα όλης της χώρας και στο ΚΚΕ, με την αποστολή σημαντικής οικονομικής, ηθικής και άλλης υλικής βοήθειας σε όλη την περίοδο των απεργιών. Σε αυτήν την κατεύθυνση, εμβληματική ήταν η επίσκεψη δεκάδων εργατών της ΛΑΡΚΟ, με επικεφαλής τη διοίκηση του Σωματείου τους, μόλις 10 μέρες μετά τη λήξη της πολύμηνης και νικηφόρας μάχης τους ενάντια στον κοινό εργοδότη.
***
Η πείρα των απεργιακών μαχών της περιόδου διδάσκει ότι στα όρια αυτού του συστήματος της εκμετάλλευσης ακόμα και οι όποιες επιμέρους κατακτήσεις που μπορεί να αποσπώνται κάτω από σκληρούς αγώνες είναι προσωρινές, υπό αίρεση και με την πρώτη ευκαιρία η εργοδοσία και το κράτος της θα τις πάρουν πίσω, άμεσα ή έμμεσα. Οτι η εργατική τάξη με την πάλη της πρέπει να σπάσει από αυτόν τον φαύλο κύκλο.
Σε αυτήν την κατεύθυνση το ΚΚΕ δίνει και σήμερα όλες του τις δυνάμεις. Ωστε κάθε μάχη να γίνεται κρίκος στον αγώνα για τη συνειδητοποίηση και τη συγκέντρωση δυνάμεων για την επαναστατική ανατροπή, και όχι κρίκος στην αλυσίδα των ψευδαισθήσεων και αυταπατών, που οδηγούν ουσιαστικά στην ενσωμάτωση στο σύστημα.
Ιδιαίτερα σήμερα, που τα «τύμπανα» του πολέμου ηχούν πιο δυνατά από ποτέ, είναι ανάγκη να μπει στο επίκεντρο η διέξοδος από το σύστημα των πολέμων, της περιβαλλοντικής και κοινωνικής καταστροφής.
Για να γίνει πραγματικότητα η σωστή επισήμανση του δημοσιογράφου του «Ριζοσπάστη», ο οποίος ολοκληρώνοντας μία από τις αποστολές στα μαντεμοχώρια έγραφε τον Μάρτη του 1975:
«Στα χωριά του Μαδέμ Λάκκο: Μεγάλη Παναγία, Παλαιοχώρι, Νεοχώρι, Στρατώνι, Ιερισσό, Στανό, Στρατονίκη κ.α. Χωριά που φαίνονται σαν γαντζωμένα πάνω στο ορεινό συγκρότημα της ΒΑ Χαλκιδικής, που κρύβει μέσα στα σπλάχνα του πλούσια μεταλλεύματα.
Η περιοχή θα μπορούσε να ευημερεί, ο κόσμος να ζει με άνεση και χωρίς έγνοιες για το αύριο».
Ζώης ΜΠΡΕΣΤΑΣ Μέλος της Επιτροπής Περιοχής Κεντρικής Μακεδονίας του ΚΚΕ
ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ «ΚΡΑΤΑΤΕ ΚΑΙ ΘΑ ΝΙΚΗΣΟΥΜΕ»
Πρειμιέρα στις 29 Νοέμβρη σε Θεσσαλονίκη και Χαλκιδική
Αποτυπώνει τις μεγάλες απεργίες την περίοδο 1975-1977 στα μεταλλεία Χαλκιδικής
Με αφορμή τη συμπλήρωση 50 χρόνων από τις μεγάλες απεργίες των μεταλλωρύχων Χαλκιδικής στο Μαδέμ Λάκκο και την Ολυμπιάδα, η ΚΟ Μεταλλείων Χαλκιδικής και το Τμήμα Προπαγάνδας της Επιτροπής Περιοχής Κεντρικής Μακεδονίας του ΚΚΕ επιμελήθηκαν ντοκιμαντέρ με στοιχεία και ντοκουμέντα, που για πρώτη φορά βγαίνουν συγκεντρωμένα στο φως, αναδεικνύοντας στο ευρύ κοινό τις συγκλονιστικές μάχες του λαού των μαντεμοχωρίων την περίοδο 1975-1977 απέναντι στην εργοδοσία και το κράτος της.
Το ντοκιμαντέρ με τίτλο «Κρατάτε και θα νικήσουμε» θα προβληθεί για πρώτη φορά το Σάββατο 29 Νοέμβρη στις 12 μ. στο Cine Βακούρα στη Θεσσαλονίκη, όπου θα μιλήσει ο Θανάσης Χρηστίδης, μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ, και την ίδια μέρα, στις 6.30 μ.μ., στη Μεγάλη Παναγία Χαλκιδικής, όπου θα μιλήσει ο Γιάννης Πρωτούλης, μέλος του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ.
Αποτελεί φόρο τιμής σε αυτούς που με την εργασία τους, τον ιδρώτα και το αίμα τους κινούνε τα γρανάζια της κοινωνίας. Σε αυτούς που μετατρέπουν το χώμα σε χρυσό, αλλά καρπώνονται ένα πολύ μικρό κομμάτι του πλούτου που παράγουν, «ανταμείβονται» με ατυχήματα, αρρώστιες και θάνατο. Σε αυτούς που τους ανήκει ο κόσμος όλος και θα τον κατακτήσουν.
Ο τίτλος του ντοκιμαντέρ «Κρατάτε και θα νικήσουμε» επιλέχθηκε από το πρωτοσέλιδο που επέλεξε ο «Ριζοσπάστης» στις 7/2/1975 να αποτυπώσει τη μαχητική, περήφανη και αισιόδοξη στάση των μεταλλωρύχων μέσα στη φωτιά του απεργιακού αγώνα.
Οι συντελεστές
Οργάνωση – Παραγωγή: Επιτροπή Προπαγάνδας της ΚΟ Κεντρικής Μακεδονίας του ΚΚΕ.
