ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΤΥΠΟΥ ΤΗΣ ΚΕ ΤΟΥ ΚΚΕ

Για τη συμπλήρωση 81 χρόνων από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και την Αντιφασιστική Νίκη των Λαών

Το ΚΚΕ βαδίζει στις αναμετρήσεις τού αύριο πιο έμπειρο, έχοντας στη φαρέτρα του τα πολύτιμα διδάγματα της Ιστορίας

Την Πρωτομαγιά του 1945 η Κόκκινη Σημαία με το σφυροδρέπανο υψώθηκε θριαμβευτικά στο Ράιχσταγκ από τον Κόκκινο Στρατό, που είχε συντρίψει τον κύριο όγκο των ναζιστικών στρατευμάτων. Ξημερώνοντας η 9η Μάη του 1945, η Γερμανία παραδόθηκε άνευ όρων. Αυτή η μέρα θα είναι για πάντα χαραγμένη στη μνήμη των λαών ως η μέρα της μεγάλης Αντιφασιστικής τους Νίκης.

Το ΚΚΕ, κόντρα στο ρεύμα της διαστρέβλωσης και της παραχάραξης της Ιστορίας, τιμά και υπερασπίζεται την τεράστια προσφορά της Σοβιετικής Ενωσης στον αγώνα για τη συντριβή του φασισμού – ναζισμού. Οσα εκατομμύρια και να διαθέσουν τα επιτελεία του συστήματος για να τη διαγράψουν από τη συνείδηση των λαών, η μνήμη παραμένει: Η Σοβιετική Ενωση σήκωσε το κύριο βάρος της πάλης κατά του φασισμού – ναζισμού, πληρώνοντας βαρύτατο φόρο αίματος, με πάνω από 25 εκατομμύρια νεκρούς και πάνω από 10 εκατομμύρια ανάπηρους και τραυματίες. Ολοι αυτοί και πολλοί ακόμα πολεμούσαν για τη σοσιαλιστική πατρίδα, υπερασπίζονταν το πρώτο εργατικό κράτος στον κόσμο και τις πρωτόγνωρες κατακτήσεις του σοβιετικού λαού.

Στην ήττα του φασισμού – ναζισμού καθοριστική ήταν η συμβολή και των λαϊκών εθνικοαπελευθερωτικών κινημάτων. Από την πρώτη στιγμή και με μεγάλο κόστος, με την καθοδήγηση των κομμουνιστών, έκαναν πράξη αυτό που επί τρία χρόνια αρνούνταν να κάνουν οι «δημοκρατικές» καπιταλιστικές κυβερνήσεις: Ανοιξαν το δεύτερο μέτωπο στη ναζιστική Γερμανία και τους συμμάχους της στην καρδιά της κατεχόμενης Ευρώπης. Τιμούμε ευλαβικά όσες και όσους έδωσαν τη ζωή τους ή έμειναν ανάπηροι στα πεδία των μαχών και στην παρανομία, στις χώρες που κατέκτησε ο φασιστικός Αξονας. Ολους εκείνους που πάλεψαν με το όπλο ή με την προκήρυξη στο χέρι, οργάνωσαν τον εργατικό – λαϊκό αγώνα, κράτησαν ηρωική στάση στα κρατητήρια, στα στρατόπεδα συγκέντρωσης και στα εκτελεστικά αποσπάσματα.

Το μεγαλείο και ο ηρωισμός όλων των παραπάνω αποτυπώνονται στα συγκλονιστικά φωτογραφικά ντοκουμέντα που φέτος «ήρθαν στο φως», προκαλώντας δέος και συγκίνηση στη νεολαία και σε ολόκληρο τον λαό, αντανακλώνται στα βλέμματα και τις υψωμένες γροθιές των 200 κομμουνιστών που εκτελέστηκαν από τους Γερμανούς κατακτητές στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944. Εκεί αποτυπώνεται και το σύνορο των δυο κόσμων που συγκρούονταν και τότε. Από τη μια ο σάπιος κόσμος των ναζί εγκληματιών και των ντόπιων συνεργατών τους, του ελληνικού αστικού κράτους που φυλάκισε και εξόρισε τους 200, τους αρνήθηκε να μεταφερθούν στο μέτωπο για να πολεμήσουν και τελικά τους παρέδωσε στον κατακτητή. Κι από την άλλη ο κόσμος της περηφάνιας, της εντιμότητας και της υπέρτατης ανιδιοτέλειας στον αγώνα για να ξημερώσουν καλύτερες μέρες για τον λαό, χωρίς κατακτητές, εκμεταλλευτές και δυνάστες.

Το ΚΚΕ είναι περήφανο που αποτέλεσε τον εμπνευστή, οργανωτή και κύριο αιμοδότη της μεγάλης ΕΑΜικής Αντίστασης, ενός από τα μεγαλύτερα αντιστασιακά κινήματα της κατεχόμενης Ευρώπης. Οι ΕΑΜικές οργανώσεις αγκάλιασαν με τη δράση τους τη μεγάλη πλειοψηφία του ελληνικού λαού, έδωσαν φωνή στις ανάγκες και τα όνειρά του, οργάνωσαν την πάλη του, με την οποία μπόρεσε να βγει στο προσκήνιο της Ιστορίας, να γίνει πρωταγωνιστής των εξελίξεων. Παρά το γεγονός ότι οι αδυναμίες στην τότε στρατηγική του ΚΚΕ και συνολικά του Διεθνούς Κομμουνιστικού Κινήματος δεν επέτρεψαν αυτός ο αγώνας να φτάσει μέχρι το τέλος, με την ανατροπή της καπιταλιστικής εξουσίας, η Αντιφασιστική Νίκη των Λαών απέδειξε ότι καμιά εξουσία δεν είναι άτρωτη απέναντι στις μαζικά οργανωμένες και εξοπλισμένες εργατικές – λαϊκές δυνάμεις. Αυτό είναι το πιο πολύτιμο και διαχρονικό συμπέρασμα.

Αυτό είναι που φοβάται και σήμερα η τάξη των καπιταλιστών σε κάθε χώρα, οι κυβερνήσεις και τα κόμματά τους, οι διεθνείς συμμαχίες τους. Γι’ αυτό εξαπολύουν μια βρώμικη εκστρατεία διαστρέβλωσης και αντικομμουνισμού, ταύτισης του φασισμού με τον κομμουνισμό, δηλαδή του θύτη με το θύμα. Στην πρωτοπορία αυτής της εκστρατείας βρίσκεται η σάπια ΕΕ των λόμπι και των πολέμων, που έχει ορίσει την 9η Μάη ως «ημέρα της Ευρώπης» για να «θάψει» το πραγματικό της περιεχόμενο. Χωρίς ίχνος ντροπής επιχειρούν να δικαιώσουν τους φασίστες που συντάχθηκαν με τους ναζί στις χώρες της Βαλτικής και την Ουκρανία, τους βαφτίζουν «πατριώτες» και «αγωνιστές της δημοκρατίας», επειδή πολέμησαν τον Κόκκινο Στρατό και τη σοβιετική εξουσία, τους αξιοποιούν στη σημερινή τους αντιπαράθεση με την καπιταλιστική Ρωσία. Στη «δημοκρατική» Γερμανία, για μια ακόμη χρονιά, απαγορεύουν τη χρήση των κομμουνιστικών και σοβιετικών συμβόλων στην επέτειο της μέρας που αυτά καρφώθηκαν στην καρδιά του ναζιστικού τέρατος στο Βερολίνο, απελευθερώνοντας και τον ίδιο τον γερμανικό λαό.

Η ΕΕ, που πρόσφατα απάντησε σε Ερώτηση της Ευρωκοινοβουλευτικής Ομάδας του ΚΚΕ, ότι «δεν εμπίπτουν στην αρμοδιότητά της» οι πολεμικές αποζημιώσεις που οφείλει και αρνείται να καταβάλει η Γερμανία για τα εγκλήματα των ναζί στην Ελλάδα, την ίδια ώρα ιδρύει μηχανισμό απόδοσης πολεμικών αποζημιώσεων στην Ουκρανία, στον οποίο μάλιστα θα συμμετέχει και η Γερμανία!

Οι αιτίες που οδήγησαν στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο βρίσκονται στους ανταγωνισμούς των καπιταλιστικών κρατών για το μοίρασμα των αγορών και των σφαιρών επιρροής, των δρόμων μεταφοράς εμπορευμάτων και Ενέργειας. Στον βωμό των ίδιων συμφερόντων θυσιάζονται και σήμερα χιλιάδες ανθρώπινες ζωές, ισοπεδώνονται πόλεις και υποδομές στα πολεμικά μέτωπα στην Ουκρανία, στη Μέση Ανατολή και αλλού. Σήμερα φαντάζει πιο πιθανό από ποτέ το ενδεχόμενο οι ανταγωνισμοί των ιμπεριαλιστών να οδηγήσουν σε έναν Γ’ Παγκόσμιο Πόλεμο, με ανυπολόγιστες συνέπειες για τους λαούς. Αναλαμβάνει ιστορικές ευθύνες η κυβέρνηση της ΝΔ που, για τα συμφέροντα της ελληνικής άρχουσας τάξης, εμπλέκει τη χώρα όλο και πιο βαθιά στους πολέμους, παραχωρώντας βάσεις – ορμητήρια, παίζοντας ρόλο σημαιοφόρου στους ενεργειακούς πολέμους, στέλνοντας στρατεύματα εκτός συνόρων, πρωτοστατώντας σήμερα για την αποστολή ναυτικών δυνάμεων στον Περσικό Κόλπο. Στα παραπάνω έχει την ουσιαστική συναίνεση όλων των κομμάτων του συστήματος, κόντρα στη θέληση της πλειοψηφίας του ελληνικού λαού που επωμίζεται τις συνέπειες.

Διαχρονικό στοιχείο της πολεμικής προετοιμασίας των καπιταλιστικών κρατών είναι, εκτός από την ενσωμάτωση, και η καταστολή του «εσωτερικού ταξικού εχθρού», που σημαίνει ότι θα γίνονται όλο και περισσότερο χρήσιμες για το σύστημα ακροδεξιές ή φασιστικές δυνάμεις. Τέτοιες κινήσεις παρατηρούνται και στη χώρα μας, παρά τις υποκριτικές και αντιδραστικές νομοθετικές ρυθμίσεις που δήθεν θα τους «έφραζαν τον δρόμο». Οπως και τότε, έτσι και τώρα, θα τους «τσακίσει» ο ίδιος ο οργανωμένος λαός, με τους κομμουνιστές στην πρώτη γραμμή, και όχι το αστικό κράτος που διαχρονικά τους εκτρέφει και τους αξιοποιεί ποικιλοτρόπως.

Ταυτόχρονα είναι συχνή η γενικόλογη επίκληση από όλα τα αντιμαχόμενα στρατόπεδα ενός ψευδεπίγραφου «αντιφασισμού», για να δικαιολογηθούν πόλεμοι και επεμβάσεις, αλλά και η κούρσα των εξοπλισμών της ΕΕ, στο όνομα της «στρατηγικής της αυτονομίας» και σε συνθήκες που βαθαίνει το ρήγμα στο εσωτερικό του ευρωατλαντικού στρατοπέδου. Αποδεικνύεται πως όταν ο αντιφασισμός δεν συνδέεται με τον αγώνα για την ανατροπή της καπιταλιστικής εξουσίας, μπορεί να μετατραπεί σε «σημαία ευκαιρίας» που υψώνεται με ευκολία από καπιταλιστικά κράτη και ιμπεριαλιστικά κέντρα, αποσκοπώντας στην αποδοχή από τους λαούς της συμμετοχής στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο.

Το ΚΚΕ βαδίζει στις αναμετρήσεις του αύριο πιο έμπειρο, έχοντας στη φαρέτρα του τα πολύτιμα διδάγματα της Ιστορίας. Ο αρνητικός συσχετισμός δυνάμεων δεν μας αποθαρρύνει, γιατί γνωρίζουμε ότι θα ανατραπεί. Ο μύθος της «παντοδυναμίας» των ιμπεριαλιστών, της «αιωνιότητας» των συμμαχιών τους καταρρέει καθημερινά μπροστά στα μάτια των λαών. Τα αξεπέραστα αδιέξοδα του συστήματος γεννούν και τις δυνατότητες για να βγουν και πάλι αυτοί ορμητικά στο προσκήνιο της Ιστορίας, όπως έγινε την ηρωική δεκαετία του ’40.

Με το αίμα των καλύτερων παιδιών του έχει αποδείξει την αφοσίωσή του στο δίκιο του λαού και σήμερα πορεύεται με έναν και μόνο σκοπό: Να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις των καιρών, να οικοδομηθεί η μεγάλη αντικαπιταλιστική συμμαχία που θα αντιπαλέψει την αντεργατική – αντιλαϊκή πολιτική και θα βάλει τέλος στη βαρβαρότητα του καπιταλισμού. Για να δικαιωθούν οι θυσίες των παλιότερων γενιών, για να εκπληρωθούν τα όνειρα και οι σύγχρονες ανάγκες του λαού και των νέων, με την εργατική – λαϊκή νίκη, τον σοσιαλισμό – κομμουνισμό!

    

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ

9η Μάη – Η Νίκη του Σοσιαλισμού επί του φασισμού

Ανακοίνωση με αφορμή την 81η επέτειο

«Αντιπαλεύουμε τον φασισμό και για να τον συντρίψουμε μια για πάντα, πρέπει να ανατρέψουμε τον καπιταλισμό που τον γεννά. Η πάλη ενάντια στον φασισμό δεν μπορεί ποτέ να αποσπαστεί από την πάλη για τον σοσιαλισμό». Αυτά σημειώνει, μεταξύ άλλων, η Ευρωπαϊκή Κομμουνιστική Δράση στην ανακοίνωσή της για την 9η Μάη, τιμώντας «όλους εκείνους που έδωσαν τη ζωή τους στην αντιφασιστική πάλη. Δεν ξεχνάμε ποτέ».

Στην ανακοίνωση σημειώνεται, μεταξύ άλλων: «Στις 9 Μάη, κάθε εργαζόμενος, κάθε στρατιώτης, κάθε αντάρτης και αντιφασίστας έδειξε ότι η νίκη επί του φασισμού και του ίδιου του συστήματος που τον θρέφει, του καπιταλισμού ήταν εφικτή – και ότι θα είναι πάντα εφικτή. Υψώνουμε τις γροθιές μας ακόμα πιο ψηλά προς τιμήν της πάλης τους.

Αυτή η μεγάλη ιστορική εποποιία δεν μπορεί να παραχαραχτεί και να διαστρεβλωθεί από την ΕΕ, τις αστικές κυβερνήσεις κι επιτελεία, από τα άθλια αντικομμουνιστικά κηρύγματα και ψηφίσματά τους, που επιχειρούν μάταια να καθιερώσουν την 9η Μάη ως τάχα “μέρα της ΕΕ”, να εξισώσουν τον κομμουνισμό με το τέρας του φασισμού. Ούτε βέβαια προσφέρεται για τη δικαιολόγηση του ιμπεριαλιστικού πολέμου στην Ουκρανία και την αθώωση των εμπλεκόμενων στον πόλεμο αστικών τάξεων.

(…) Σήμερα, πριν από 81 χρόνια, ο φασισμός και ο ναζισμός ηττήθηκαν, αν και όχι οριστικά. Αυτό το καθήκον παραμένει μπροστά μας. Με τα διδάγματα που αντλούμε από τους αγώνες του παρελθόντος ερχόμαστε αντιμέτωποι με το μέλλον μας. Θα ολοκληρώσουμε αυτό που η νίκη πριν από 81 χρόνια δεν ολοκλήρωσε – και όσοι έδωσαν τη ζωή τους μας δείχνουν τον δρόμο. Ζήτω η Αντιφασιστική Νίκη. Ζήτω η δύναμη των λαών! Ζήτω ο σοσιαλισμός – κομμουνισμός!».

     Σάββατο 9 Μάη 2026 – Κυριακή 10 Μάη 2026

  

ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΙΡΑΝ

Τραμπικό καπρίτσιο ή κρίκος στη στρατηγική του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού;

Τη σκιά τους στις παγκόσμιες εξελίξεις ρίχνουν οι κρίσιμες εξελίξεις στην περιοχή του Περσικού, που σημαδεύτηκαν από τη στρατιωτική επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν, που ξεκίνησε στις 28 Φλεβάρη.

Κάθε αστικό ΜΜΕ και αναλυτής έχει πιάσει και από μια «μαργαρίτα», προσπαθώντας να μαντέψει «θα ξαναχτυπήσει, ή δεν θα ξαναχτυπήσει ο Τραμπ». Μια τέτοια προσέγγιση, ωστόσο, αφήνει μακριά από την προσοχή μας σημαντικές πλευρές των ιμπεριαλιστικών σχεδιασμών και καλλιεργεί τη λαθεμένη αντίληψη πως οι λαοί είναι όμηροι μιας προσωπικότητας (του Τραμπ), που μπορεί και να μη στέκει στέρεα στα λογικά του. Η πραγματικότητα, όμως, είναι πως πίσω από τις ψυχαναλυτικές αναλύσεις της προσωπικότητας του Αμερικανού μεγιστάνα και νυν Προέδρου της χώρας αποσιωπούνται οι εγκληματικοί σχεδιασμοί του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού.

Η αποτυχία των διακηρυγμένων στόχων και η ανάδειξη νέων αντιθέσεων

Ας κάνουμε έναν σύντομο απολογισμό της πρώτης φάσης του πολέμου, που ξεκίνησε στις 28/2, κράτησε 40 μέρες και έχει οδηγήσει στο αμοιβαίο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ. Σ’ αυτή τη φάση ΗΠΑ – Ισραήλ «κατανάλωσαν» χιλιάδες πυραύλους των πιο διαφορετικών τύπων, προκαλώντας σημαντικές καταστροφές στο Ιράν και στον Λίβανο, όπου οι λαοί θρήνησαν αρκετές χιλιάδες νεκρούς, μεταξύ αυτών και εκατοντάδες μικρά παιδιά.

Στις 10 Μάρτη 2026 με Ανακοίνωσή του το ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ ανέδειξε πως αυτό το έγκλημα «δεν έχει καμία σχέση με τα γελοία και ανυπόστατα προσχήματα που χρησιμοποιούν οι ιμπεριαλιστές. Αλλωστε, οι ίδιοι που μιλούν για τη “δημοκρατία στο Ιράν” και την “καταστροφή του πυρηνικού του προγράμματος”, υποστηρίζουν αυταρχικά και θεοκρατικά καθεστώτα, όπως στη Σαουδική Αραβία και τα κράτη του Κόλπου, τους τζιχαντιστές στη Συρία και τους Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν, ενώ επεκτείνουν το δικό τους πυρηνικό οπλοστάσιο».

Κι είναι μια πραγματικότητα πως οι Αμερικανοί ιμπεριαλιστές, μαζί με το Ισραήλ, το κράτος – δολοφόνο του λαού της Παλαιστίνης, δεν έχουν επιτύχει κανέναν από τους παραπάνω διακηρυγμένους στόχους! Ούτε σε ό,τι αφορά το λεγόμενο «πυρηνικό πρόγραμμα», ούτε την ανατροπή του καθεστώτος. Το Ιράν δεν είναι το Ιράκ του 2003, ούτε η Λιβύη του 2011, ούτε το Αφγανιστάν του 2001. Παρά τα χτυπήματα διατήρησε την κεντρική δομή εξουσίας, εξακολουθεί να διαθέτει κατανεμημένη στρατιωτική υποδομή, διάσπαρτη σε μια τεράστια περιοχή, εν μέρει θαμμένη στα βουνά. Διαθέτει δίκτυα συμμαχικών δυνάμεων σε Ιράκ, Λίβανο, Υεμένη, που μπορεί να αξιοποιεί. Επιπλέον, το Ιράν κατάφερε να καταστρέψει πολλές βάσεις των ΗΠΑ στην περιοχή του Κόλπου, αποδεικνύοντας πως οι Αμερικανοί ιμπεριαλιστές δεν είναι άτρωτοι και παντοδύναμοι, όπως θέλουν να παρουσιάζονται, για να καλλιεργούν την παράλυση και τον φόβο στους λαούς.

Αντίθετα, είδαμε να μεγαλώνουν τα αδιέξοδά τους, άλλωστε οι ίδιες οι πολεμικές συγκρούσεις αναδεικνύουν την αδυναμία του συστήματος να επιλύσει τις αντιθέσεις του διαφορετικά, με ειρηνικά μέσα. Ο πόλεμος οδήγησε στο να μεγαλώσουν οι αντιθέσεις μέσα στο ευρωατλαντικό ιμπεριαλιστικό μπλοκ, όπως όλοι καταλαβαίνουμε από την απροθυμία μιας σειράς ΝΑΤΟικών μελών της ΕΕ να συμβάλουν με πολεμικά μέσα και με «κρέας για τα κανόνια» στον πόλεμο, από τον οποίο όπως δηλώνουν τα επίσημα χείλη της ΕΕ υπάρχει για την καπιταλιστική οικονομία της «χασούρα» πολλών δισεκατομμυρίων.

Ανάλογες είναι και οι διαθέσεις σε κάποιους από τους συμμάχους των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, μέχρι και τη μακρινή Ιαπωνία, που επίσης με το μπλοκάρισμα των Στενών του Ορμούζ η αστική τάξη της νιώθει πως απειλείται από ενεργειακή «δίψα». Μέχρι και η αστική τάξη στην Ταϊβάν, σε αυτό το νησί – κράτος, που είναι η «Μέκκα» των σύγχρονων τσιπ (ημιαγωγών), ανησυχεί, σύμφωνα με δημοσιεύματα, για το εάν οι ΗΠΑ είναι σε θέση να την υπερασπιστούν λόγω της φθοράς σημαντικού μέρους των πολεμοφοδίων τους, σε περίπτωση πολεμικής κλιμάκωσης με την Κίνα, που τη θεωρεί δικό της έδαφος και προτάσσει την ενσωμάτωσή της.

Βλέποντας τις παραπάνω εξελίξεις δεν έλειψαν και κάποιοι αστοί αναλυτές που μίλησαν για ήττα των ΗΠΑ, ενώ ο καγκελάριος της Γερμανίας, Φρίντριχ Μερτς, εκτίμησε πως οι ΗΠΑ «προφανώς μπήκαν σε αυτόν τον πόλεμο χωρίς καμία στρατηγική» και πως «ταπεινώνονται από την ιρανική ηγεσία». Να θυμίσουμε πως ανάλογες κατηγορίες, ότι δηλαδή «δεν έχει στρατηγική», ακούγονται εδώ και 5 χρόνια και για την ηγεσία της ΕΕ σχετικά με τη στάση της στον ρωσο-ουκρανικό πόλεμο και συνολικότερα έναντι της Ρωσίας.

Αυτές οι αλληλοκατηγορίες ανάμεσα σε ΗΠΑ και ΕΕ είναι χαρακτηριστικές των διαφωνιών που έχουν προκύψει στο ευρωατλαντικό ιμπεριαλιστικό στρατόπεδο, ιδιαίτερα στο ποιος πρέπει να είναι ο πρωταρχικός τους αντίπαλος (η Κίνα, όπως θεωρεί ο Τραμπ, ή η Ρωσία, όπως θεωρεί η κυρίαρχη προς το παρόν τάση στα ηγετικά κλιμάκια της ΕΕ), αλλά αξιοποιούνται από τους μηχανισμούς του συστήματος και στη χώρα μας, ώστε να δημιουργήσουν την αίσθηση πως ο πόλεμος οφείλεται στην ανικανότητα κάποιων πολιτικών ηγεσιών ή στα ψυχολογικά προβλήματα του Αμερικανού Προέδρου, που μας έχουν οδηγήσει σε μία γενικά και αόριστα «χαώδη κατάσταση». Κι εδώ υπάρχει σχεδιασμός, που στοχεύει ευρύτερες λαϊκές δυνάμεις να αντιμετωπίζουν αρχικά παθητικά και φοβικά τις εξελίξεις, να πιστεύουν πως είναι ανήμποροι να επιδράσουν. Μέσα από αυτή την αίσθηση του φόβου και της παθητικότητας επιχειρείται στη συνέχεια να «οικοδομηθεί» η ανάγκη της «εθνικής ομοψυχίας», δηλαδή της ενεργής στράτευσης σε «εθνικούς στόχους» – όπως βαφτίζουν τις επιδιώξεις τους οι αστικές τάξεις.

Η στρατηγική επιδίωξη των ΗΠΑ πίσω από τα προσχήματα

Ανάλογα αντιμετώπισαν το θέμα και διάφοροι οπορτουνιστές της λεγόμενης «Παγκόσμιας Αντιιμπεριαλιστικής Πλατφόρμας» (ΠΑΠ), που έχουν πάρει διαζύγιο από τις νομοτέλειες της κοσμοθεωρίας του μαρξισμού – λενινισμού και φτάνουν στο σημείο να θεωρούν Επανάσταση την αντιμοναρχική εξέγερση του 1979, που ανέτρεψε τον Σάχη στο Ιράν. Δυνάμεις όπως η ΠΑΠ, που από τη μια καλούν σε «τακτική συνεργασία» με τον Τραμπ ενάντια στις δυνάμεις της παγκοσμιοποίησης κι από την άλλη φαντασιώνονται έναν δήθεν «αντιιμπεριαλιστικό άξονα», όπως περιγράφουν τον υπό διαμόρφωση ευρασιατικό ιμπεριαλιστικό άξονα, με επικεφαλής την καπιταλιστική Κίνα, που νικά τις ΗΠΑ.

Μια τέτοια ερμηνεία όχι μόνο δεν λαμβάνει υπόψη της το λαϊκό γνωμικό «στο τέλος ξυρίζουν τον γαμπρό», αλλά και υποτιμά τον αντίπαλο (τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό). Αποδέχεται τα προσχήματα που χρησιμοποιεί αυτός στον πόλεμο ως υπαρκτές αιτίες του, όταν οι ιμπεριαλιστές έχουν άλλους σχεδιασμούς και στόχους πραγματικούς, που συνήθως δεν τους δημοσιοποιούν, όχι μόνο γιατί μπορεί να είναι περίπλοκοι, πολυεπίπεδοι, αλλά και πολύ κυνικοί για τη «δημόσια κατανάλωση».

Οι κομμουνιστές είμαστε διδαγμένοι από τον Λένιν και γνωρίζουμε πολύ καλά πως «ο πόλεμος είναι η συνέχιση της πολιτικής με βίαια μέσα», κι αυτό ισχύει και γι’ αυτόν τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο, που ο πραγματικός στόχος δεν είναι άλλος από τον έλεγχο του πετρελαίου, του φυσικού αερίου, όλων των πλουτοπαραγωγικών πηγών, καθώς επίσης των ενεργειακών και εμπορικών δρόμων μιας ευρύτερης περιοχής, τα γεωπολιτικά στηρίγματα, όλα όσα καθορίζουν τα μερίδια των αγορών ανάμεσα στα μονοπώλια και στις αστικές τάξεις, στο φόντο της μεγάλης σύγκρουσης των ΗΠΑ και της Κίνας για την πρωτοκαθεδρία στο παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα.

Ειδικά για την περιοχή που μιλάμε, γνωρίζουμε πως το Ιράν διατηρεί στρατηγικές σχέσεις με την Κίνα, αποτελεί σημαντικό τροφοδότη της σε καύσιμα και είναι ενταγμένο στον κινεζικό εμπορικό «δρόμο του μεταξιού», σε ανταγωνισμό με τον σχεδιαζόμενο ινδικό εμπορικό δρόμο, Βομβάη, Μέση Ανατολή, Ευρώπη. Αυτά είναι κρίσιμα ζητήματα για τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό, και όχι η «δημοκρατία», ή τα «πυρηνικά» στο Ιράν. Τα Στενά του Ορμούζ, που τώρα παραμένουν κλειστά σε μεγάλο βαθμό, είναι κάτι περισσότερο από μια ζωτική ναυτιλιακή οδός. Είναι κρίσιμο ενεργειακό σημείο ελέγχου στον πλανήτη, ειδικά για την Ασία, μιας και το περίπου 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και περίπου το 17% του παγκόσμιου υγροποιημένου φυσικού αερίου διέρχονται από αυτά. Το μεγαλύτερο μέρος αυτού του πετρελαίου και φυσικού αερίου (άνω του 80%-85%) πηγαίνει στην Ασία και μόνο 10%-15% στην Ευρώπη, ενώ οι ΗΠΑ, που είναι σημαντικός παραγωγός, δεν βιώνουν άμεσες συνέπειες.

Αντίθετα, τις συνέπειες τις νιώθουν τόσο η ΕΕ όσο και οι καπιταλιστικές οικονομίες της Ασίας, μεταξύ αυτών και η Κίνα, σε αντίθεση με τους παραγωγούς και εξαγωγείς καυσίμων (ΗΠΑ και Ρωσία), που κερδίζουν. Να σημειωθεί εδώ πως η Κίνα, που διατηρεί σημαντικές οικονομικές και εμπορικές σχέσεις και με τα άλλα κράτη του Κόλπου, όπως Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ, ακόμη και με το Ισραήλ, φαίνεται να προσβλέπει σε σχετική εξομάλυνση του εμπορικού πολέμου της με τις ΗΠΑ στο πλαίσιο της επικείμενης επίσκεψης Τραμπ στο Πεκίνο. Στην πράξη, έως αυτήν τη στιγμή, οι ΗΠΑ, χωρίς να έχουν εμπλακεί σε χερσαίες επιχειρήσεις, χωρίς να έχουν χιλιάδες νεκρούς, όπως είχαν σε Κορέα, Βιετνάμ, ή πιο πρόσφατα σε Ιράκ και Αφγανιστάν, «στραγγαλίζοντας» το Ορμούζ, έχουν διαμορφώσει μια «παγκόσμια ασυμμετρία», από την οποία επωφελούνται σε βάρος των βασικών ανταγωνιστών τους, πιέζοντας και τους συμμάχους τους στην Ευρώπη, αλλά προσεγγίζοντας και πάλι τη Ρωσία, που κι αυτή βλέπει να έχει άμεσα κέρδη από τη συγκεκριμένη εξέλιξη.

Για λόγους οικονομίας του χώρου δεν θα αναφερθούμε σε αυτό το άρθρο σε άλλες συνέπειες, όπως π.χ. είναι το ζήτημα των λιπασμάτων, της κατάστασης που αυτό διαμορφώνει για την επισιτιστική κατάσταση στον πλανήτη, όπως και τα μονοπώλια ποιων χωρών επωφελούνται, όπως επίσης δεν θα θίξουμε άλλες πλευρές σχετικά με το τρίγωνο των σχέσεων «ΗΠΑ – Ρωσίας – Ιράν». Θα επιδιώξουμε να μείνουμε στην ανάδειξη της βασικής κατεύθυνσης των εξελίξεων.

Μια παγκόσμια στρατηγική περικύκλωσης των ανταγωνιστών τους

Η στιγμή που ξέσπασε ο πόλεμος κατά του Ιράν μόνο τυχαία και ασχεδίαστη δεν δείχνει.

Στις αρχές του χρόνου ολοκληρώθηκε το πέρασμα του κρίσιμου εμπορικού διαύλου της Διώρυγας του Παναμά (5% του παγκόσμιου εμπορίου) σε αμερικανικές εταιρείες. Η εκδίωξη των κινεζικών εταιρειών είχε ξεκινήσει σχεδόν έναν χρόνο νωρίτερα και στις αρχές του 2026 το Ανώτατο Δικαστήριο του Παναμά ακύρωσε τις συμβάσεις των κινεζικών μονοπωλίων, στρώνοντας τον δρόμο στα αμερικάνικα.

Ταυτόχρονα έγινε η απροκάλυπτη και καταδικαστέα ιμπεριαλιστική επέμβαση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα, με τη σύλληψη του Προέδρου της χώρας, εξέλιξη που ενδεχομένως δεν θα μπορούσε να είχε γίνει, εάν δεν είχε τη στήριξη της υπόλοιπης σοσιαλδημοκρατικής ηγεσίας της χώρας αυτής. Οι ΗΠΑ ανέλαβαν τον έλεγχο των πλούσιων πετρελαϊκών κοιτασμάτων της χώρας, που ήταν βασικός σύμμαχος της Κίνας στη Λατινική Αμερική και τροφοδότης της σε Ενέργεια.

Τον προηγούμενο μήνα οι ΗΠΑ προχώρησαν σε στρατιωτική συμφωνία με την Ινδονησία, με αιχμή την προστασία του θαλάσσιου διαδρόμου των στενών της Μαλάκα, απ’ όπου περνά το 25%-30% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου και μεγάλο μέρος της τροφοδοσίας της Κίνας.

Μέσα στο 2026 αναμένεται να ξεκινήσει η κατασκευή του λεγόμενου «διαδρόμου Τραμπ», του στενού χερσαίου διαδρόμου που παραχώρησε η Αρμενία στις ΗΠΑ για 99 χρόνια και θα ενώνει την Κεντρική Ασία με την Ευρώπη, μπαίνοντας «σφήνα» σε μια από τις χερσαίες διαδρομές του κινεζικού «δρόμου του μεταξιού», την ώρα που μια άλλη βασική διαδρομή του, αυτή μέσω της Ρωσίας, έχει «παγώσει» λόγω του πολέμου στην Ουκρανία.

Οι εξελίξεις με το κλείσιμο του Ορμούζ σημαίνουν πως η Κίνα πληρώνει το τίμημα αυτής της αστάθειας κάθε μέρα μέσω των αυξανόμενων τιμών Ενέργειας, μέσω των διαταραχών στην εφοδιαστική αλυσίδα, γεγονός που επηρεάζει τον βιομηχανικό σχεδιασμό. Ταυτόχρονα, τα αμερικανικά μονοπώλια της Ενέργειας πωλούν τους ενεργειακούς τους πόρους στην αγορά σε υψηλότερες τιμές.

Βεβαίως, κάθε περίπτωση μπορεί να έχει τις ιδιαιτερότητές της, όπως π.χ. η επίθεση κατά της Κούβας και η προσπάθεια οικονομικού στραγγαλισμού του λαού της εξυπηρετούν επιπλέον και τον ιδεολογικοπολιτικό στόχο της ανατροπής της Κουβανικής Επανάστασης και των κατακτήσεών της, ενώ η προσπάθεια προσάρτησης της Γροιλανδίας συνδέεται με την πρόσβαση στον πλούτο της Αρκτικής και τις νέες εμπορικές διαδρομές μέσω αυτής.

Ολα, όμως, τα παραπάνω εντάσσονται στην ίδια στρατηγική των ΗΠΑ, που έχουν στόχο να αποδυναμώσουν ή και να αποκτήσουν τα γεωπολιτικά στηρίγματα των ανταγωνιστών τους, να ελέγξουν πηγές Ενέργειας και άλλων κρίσιμων πρώτων υλών, καθώς και των σημαντικών παγκόσμιων διαύλων μεταφοράς και εμπορευμάτων. Η γραμμή αυτή είναι χαραγμένη και διατυπώνεται με διάφορους τρόπους και στη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ, που δημοσιεύθηκε τον Ιανουάριο του 2026. Στόχος των ΗΠΑ είναι να διατηρήσουν την ηγετική θέση τους στο παγκόσμιο ιμπεριαλιστικό σύστημα, σε μια φάση που η πρωτοκαθεδρία τους κλονίζεται από την Κίνα.

Η «επόμενη μέρα»: Ανοιχτά μέτωπα και ιμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί

Το ότι ο Τραμπ συχνά άλλα λέει κι άλλα κάνει, ή ότι εμφανίζεται απειλητικός προς κάθε κατεύθυνση, ότι τη μια λέει πως υπογράφει συμφωνία ή κάποια πολεμική επιχείρηση και την επόμενη το ανακαλεί, δεν είναι σχιζοφρένεια ή ασυνέπεια. Είναι απόρροια των δυσκολιών που έχουν οι ΗΠΑ καθώς και μιας διαπραγματευτικής τακτικής που έχει επιλεγεί από την αμερικανική ηγεσία, ώστε να δημιουργεί τη μέγιστη αβεβαιότητα σχετικά με τις προθέσεις της, έτσι ώστε οι ανταγωνιστές τους να μην μπορούν να υπολογίσουν με ακρίβεια το τελικό αποτέλεσμα, διαμορφώνοντας συνθήκες για πολλά και διαφορετικά πιθανά σενάρια εξελίξεων, που σε κάθε περίπτωση, όμως, θα υπηρετούν τον παραπάνω βασικό στόχο, δηλαδή τη διατήρηση πάση θυσία της πρωτοκαθεδρίας των ΗΠΑ.

Κι ενώ οι αντιθέσεις που σήμερα βλέπουμε ανάμεσα σε ΗΠΑ – ΕΕ και στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ επιφανειακά φαίνονται πως είναι επιλογή της προσωπικής πολιτικής του Τραμπ, στην πραγματικότητα συμβαίνει κάτι βαθύτερο. Στην Πολιτική Απόφαση του πρόσφατου 22ου Συνεδρίου του ΚΚΕ σημειώνεται μεταξύ άλλων: «Σε κάθε ιμπεριαλιστική συμμαχία εκδηλώνονται αντιθέσεις, που προκαλεί η αναρχία της παραγωγής, η ανισόμετρη καπιταλιστική ανάπτυξη και οι ανισότιμες σχέσεις μεταξύ των καπιταλιστικών κρατών. Η όξυνση των ενδοϊμπεριαλιστικών αντιθέσεων μπορεί να διευρύνει υπάρχουσες ρωγμές στον “ευρωατλαντικό άξονα” τα επόμενα χρόνια».

Επιπλέον, πρέπει να τονιστεί πως η ιμπεριαλιστική επιθετικότητα δεν είναι προνόμιο του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού, όπως βλέπουμε και στις περιπτώσεις της πολεμικής σύγκρουσης ΕΕ – ΝΑΤΟ και Ρωσίας στα εδάφη της Ουκρανίας, ή της «πολιτικής των 9 παυλών της Κίνας», μέσω της οποίας αμφισβητεί τα κυριαρχικά δικαιώματα χωρών της Νοτιοανατολικής Ασίας (Βιετνάμ, Φιλιππίνων, Μαλαισίας, Μπρουνέι, Ινδονησίας). Γι’ αυτό και το «δίλημμα “ευρωατλαντικό ή ευρασιατικό στρατόπεδο” είναι ψεύτικο, στρέφεται ενάντια στα συμφέροντα της εργατικής τάξης, των λαών, υπονομεύει την αυτοτελή ιδεολογική – πολιτική πάλη τους για την ανατροπή του καπιταλισμού, για τον σοσιαλισμό – κομμουνισμό», όπως σημειώνει το 22ο Συνέδριο του ΚΚΕ.

Κάθε αστική τάξη εκδηλώνει την επιθετικότητά της, πρώτα απ’ όλα κατά της εργατικής τάξης και των λαϊκών στρωμάτων της χώρας της, καθώς και σε βάρος άλλων λαών, στο μέτρο της ισχύος της. Αυτό ισχύει και για την αστική τάξη της Ελλάδας, που σήμερα ανησυχεί σφόδρα για την κρίση στις σχέσεις ΗΠΑ – ΕΕ, μιας και για πολλές δεκαετίες η επιθετικότητά της «καβαλούσε» τα συγκεκριμένα ιμπεριαλιστικά «άλογα» κι επιδιώκει να «χωθεί» σε νέες συμμαχίες, που θα διασφαλίσουν την εξουσία και τα επιθετικά συμφέροντά της, που δεν έχουν καμία σχέση με τα συμφέροντα του ελληνικού λαού.

Οπως σημειώνει η Πολιτική Απόφαση του 22ου Συνεδρίου του ΚΚΕ: «Οι συμμαχίες μπορεί να αλλάζουν, να αναδιατάσσονται, αλλά το βασικό στοιχείο που καθορίζει τον ταξικό τους χαρακτήρα (…) είναι η οικονομική βάση των καπιταλιστικών κρατών που τις συγκροτούν, δηλαδή η κυριαρχία των μονοπωλίων και τα συμφέροντά τους».

Πραγματική νίκη για την εργατική τάξη και τα λαϊκά στρώματα είναι να μετατραπεί η μαζική λαϊκή αμφισβήτηση στην κυβέρνηση της ΝΔ σε συνολική αμφισβήτηση της πολιτικής συμμετοχής στους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς και συμμαχίες, που υλοποίησαν όλες οι μέχρι σήμερα κυβερνήσεις, αλλά και τα κόμματα που στηρίζουν στην ουσία τις ίδιες πολιτικές που υπηρετούν το καπιταλιστικό σύστημα. Για τα εργατικά – λαϊκά συμφέροντα μονόδρομος είναι η πρόταση του ΚΚΕ για τη διαμόρφωση όρων ανατροπής της καπιταλιστικής βαρβαρότητας και την οικοδόμηση μιας νέας κοινωνίας, χωρίς εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο και ιμπεριαλιστικούς πολέμους, μια κοινωνία σοσιαλιστική – κομμουνιστική.

Του Ελισαίου ΒΑΓΕΝΑ*
*Ο Ελ. Βαγενάς είναι μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ, υπεύθυνος του Τμήματος Διεθνών Σχέσεων .

Πηγή : Ριζοσπαστης 9 – 10 / 5 – 2026

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΕΥΡΩΠΗ – ΓΕΡΜΑΝΙΑ

«Ο πόλεμος είναι εγγενής στον γεωπολιτικό χειμώνα στον οποίο μπαίνουμε»

• Χιλιάδες πτωχεύσεις, απολύσεις και μηδαμινές αυξήσεις μισθών
• Η γερμανική εργατική τάξη πληρώνει τον παγκόσμιο ανταγωνισμό των μονοπωλιακών ομίλων

Οσα συμβαίνουν στη γερμανική και συνολικά στην ευρωπαϊκή καπιταλιστική οικονομία, με την υπερσυσσώρευση κεφαλαίων και την αναζήτηση κερδοφόρων αγορών για επενδύσεις, σε συνθήκες μεγάλης όξυνσης των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών για το ξαναμοίρασμα του κόσμου, προμηνύουν αυτό που όλο και περισσότεροι αναλυτές χαρακτηρίζουν βαρύ «γεωπολιτικό χειμώνα» για την Ευρώπη και εξηγούν τις πολεμικές ιαχές της ΕΕ, των κρατών – μελών και άλλων ευρωπαϊκών κρατών.

«Ο πόλεμος είναι εγγενής στον γεωπολιτικό χειμώνα στον οποίο μπαίνουμε», τόνιζε πρόσφατα ο Σάμι Σάαρ, επικεφαλής οικονομολόγος της Lombard Odier Bank, σχολιάζοντας την υποχώρηση της ανταγωνιστικότητας και την πτώση της βιομηχανικής παραγωγής της Ευρώπης σε σχέση με άλλες αγορές.

Η γερμανική βιομηχανία αντιμετωπίζει μια πιθανή μείωση της παραγωγής, για τέταρτη συνεχή χρονιά. «Η οικονομία είναι σε ελεύθερη πτώση και βρίσκεται στη βαθύτερη ιστορική της κρίση από την ίδρυση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας», προειδοποίησε πρόσφατα ο πρόεδρος των Γερμανών βιομηχάνων (BDI), Πίτερ Λάιμπινγκερ.

Μια νέα έκθεση προβλέπει μείωση της βιομηχανικής παραγωγής κατά 2% φέτος. Η αξιοποίηση της παραγωγικής ικανότητας στα εργοστάσια χημικής βιομηχανίας ήταν πρόσφατα μόνο στο 70%, αντίστοιχα και οι βιομηχανίες μηχανολογίας και χάλυβα βρίσκονται υπό την πίεση του παγκόσμιου ανταγωνισμού, κυρίως με την Κίνα και τις ΗΠΑ.

Βιομηχανίες φεύγουν «μαζικά» από την Ευρώπη

Η Γερμανία δεν είναι η μόνη καπιταλιστική οικονομία στην ΕΕ που υποχωρεί σε ανταγωνιστικότητα.

Μελέτη της ολλανδικής ING δείχνει ότι οι νέες βιομηχανικές επενδύσεις σε ευρωπαϊκό έδαφος παραμένουν αναιμικές.

Οι οικονομολόγοι της ING κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι από το 2019 η μετεγκατάσταση ευρωπαϊκών μονάδων παραγωγής στο εξωτερικό έχει ξεπεράσει κατά πολύ τις επενδύσεις στην ΕΕ.

Μόλις 38 νέες μεγάλες παραγωγικές μονάδες εγκαταστάθηκαν στην Ευρώπη από το 2019, σε σύγκριση με 172 μονάδες παραγωγής που έφυγαν από την Ευρώπη.

«Ακόμα πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι υπήρξαν περισσότερες μετεγκαταστάσεις εργοστασίων στην Ευρώπη το 2016 ή το 2017, από ό,τι τα προηγούμενα έξι χρόνια μαζί», αναφέρει η έκθεση της ING.

Το κόστος της παραγωγής εντός της Ευρώπης θεωρείται βασικός παράγοντας στη μείωση των επενδύσεων που γίνονται με κριτήριο το μέγιστο δυνατό κέρδος.

Η αύξηση των τιμών της Ενέργειας μετά την πανδημία και ιδιαίτερα από τον πόλεμο στην Ουκρανία, η έλλειψη ειδικευμένου εργατικού δυναμικού σε ορισμένους τομείς και τα αυστηρά ρυθμιστικά πλαίσια σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, δρουν αποτρεπτικά για τους επενδυτές.

«Από το 2019, οι τιμές παραγωγού στον βιομηχανικό τομέα της Ευρωζώνης, εξαιρουμένης της Ενέργειας, έχουν αυξηθεί κατά 26%, ενώ στην Κίνα έχουν αυξηθεί μόνο κατά 1,4%», σημειώνει οικονομολόγος της Rexecode.

Η ανοδική πορεία της Κίνας ενθαρρύνει πλέον τα μονοπώλια να αναπτύξουν την έρευνα και την ανάπτυξή τους εκεί. Αυτό συμβαίνει, για παράδειγμα, στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας με τα ηλεκτρικά οχήματα.

Χιλιάδες πτωχεύσεις επιχειρήσεων στη Γερμανία

Ενώ ο παραγόμενος πλούτος αυξάνεται, ο παγκόσμιος ανταγωνισμός και το αέναο κυνήγι του μέγιστου κέρδους που βρίσκεται στην «καρδιά» του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής, κλείνουν επιχειρήσεις και συρρικνώνουν τη βιομηχανική παραγωγή στη Γερμανία.

Οι πτωχεύσεις μικρών, μεσαίων και μεγάλων επιχειρήσεων στην ισχυρότερη καπιταλιστική οικονομία της ΕΕ και οι απολύσεις που τις συνοδεύουν έχουν πάρει μορφή ντόμινο τα τελευταία χρόνια. Παράλληλα μεγάλες βιομηχανίες μειώνουν την παραγωγή ή αξιοποιούν την τεχνολογία για να κόψουν μαζικά θέσεις εργασίας.

Πρόσφατο παράδειγμα το λουκέτο στην «Werkzeugbau Laichingen», εταιρεία 130 χρόνων, που ήταν ειδικευμένη στην κατασκευή μηχανημάτων μεταλλουργίας για την αυτοκινητοβιομηχανία και απασχολούσε 100 εργαζόμενους. Η εταιρεία του Λάιχινγκεν έχει κηρυχθεί σε πτώχευση αδυνατώντας να αποπληρώσει τα χρέη της.

Σύμφωνα με το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο DIHK, το 2025 μπήκε λουκέτο σε τουλάχιστον 22.000 μικρές, μεσαίες και μεγάλες εταιρείες σε όλη τη Γερμανία και πάνω από 280.000 άνθρωποι έχασαν τις δουλειές τους. Ο παγκόσμιος ανταγωνισμός έκλεισε εταιρείες σε όλους τους κλάδους που ηγούνται της καπιταλιστικής ανάπτυξης στη Γερμανία, αυτοκινητοβιομηχανίες, μηχανολογικές και χαλυβουργικές βιομηχανίες.

Για παράδειγμα, η κατάσταση στη βιομηχανική περιοχή της Στουτγάρδης – άλλοτε μια από τις πλουσιότερες και πιο παραγωγικές περιοχές – είναι δραματική: Εκατοντάδες πτωχεύσεις, χιλιάδες άνεργοι.

Ενα φαινόμενο ντόμινο έχει προκληθεί, ιδιαίτερα στους μεγάλους γίγαντες της αυτοκινητοβιομηχανίας, Volkswagen, Mercedes-Benz και Porsche, στη συνέχεια στους γίγαντες των εξαρτημάτων, Bosch και ZF, και τέλος σε όλους τους σχετικούς κλάδους. Μόνο στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας χάθηκαν σχεδόν 50.000 θέσεις εργασίας σε έναν χρόνο.

Η εταιρεία κατασκευής φορτηγών και λεωφορείων MAN ανακοίνωσε τελευταία μείωση του εργατικού δυναμικού κατά 2.300 άτομα.

Αλλά και οι κλινικές και τα νοσοκομεία έχουν επίσης αντιμετωπίσει λουκέτα και πτωχεύσεις. Οι τομείς της μεταποίησης και των τροφίμων εξακολουθούν να παραμένουν σταθεροί.

«Τέλεια καταιγίδα»

Οι πτωχεύσεις έχουν αυξηθεί κατά 23% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Οι ζημίες που προκύπτουν από τα επισφαλή χρέη των υπό πτώχευση εταιρειών υπερβαίνουν τα 57 δισ. ευρώ.

Αναλυτές και οικονομολόγοι κάνουν λόγο για την «τέλεια καταιγίδα»: Οπως λένε παράγοντες της αγοράς, «οι κύριες αιτίες της άνθησης των πτωχεύσεων είναι η εκτόξευση του ενεργειακού κόστους, η ασφυκτική γραφειοκρατία και η κατάρρευση της παγκόσμιας ζήτησης».

Σε αυτά προστίθεται ο ανταγωνισμός από την Απω Ανατολή, ιδίως την Κίνα, ο εμπορικός πόλεμος με τις ΗΠΑ και η «Πράσινη Συμφωνία», η οποία πλήττει την παραδοσιακή γερμανική βιομηχανία, ιδίως τους τομείς της αυτοκινητοβιομηχανίας, του χάλυβα και των ανταλλακτικών. Επιπλέον, υπάρχει έλλειψη εγχώριων και ξένων επενδύσεων.

«Σε σύγκριση με πριν από λίγα χρόνια, είναι πολύ πιο δύσκολο, αν όχι αδύνατο, να βρεθεί ένας Γερμανός ή ξένος επενδυτής πρόθυμος να διασώσει ή να βοηθήσει μια γερμανική εταιρεία που αντιμετωπίζει δυσκολίες», σημειώνουν οι οικονομικοί αναλυτές.

«Σε ορισμένους τομείς, βρισκόμαστε στο ένατο συνεχόμενο τρίμηνο χωρίς σημάδια ανάπτυξης. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να εφαρμόσουν επείγουσες μεταρρυθμίσεις, για παράδειγμα στην κοινωνική ασφάλιση. Διαφορετικά, το κόστος θα συνεχίσει να αυξάνεται, ειδικά για εταιρείες με μεγάλο εργατικό δυναμικό», τονίζει ο Ντινκ Φόκερ Τράιερ, επικεφαλής αναλυτής στο Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο, αποτυπώνοντας την απαίτηση του γερμανικού κεφαλαίου και των επιτελείων του για επιτάχυνση των αντεργατικών μέτρων.

Το 64% του μισθού για στέγαση και τρόφιμα

Κάτω από αυτές τις συνθήκες κρίσης υπερσυσσώρευσης κεφαλαίων, οι όροι διαβίωσης της εργατικής τάξης στη Γερμανία έχουν επιδεινωθεί ραγδαία και παράλληλα οι ανισότητες πλούτου – φτώχειας οξύνονται.

Η τάση αυτή καταγράφεται στην πρόσφατη έκθεση (9/12/2025) της Ομοσπονδιακής Στατιστικής Υπηρεσίας (Destatis) που βασίζεται στα αποτελέσματα της Ερευνας Εισοδήματος και Εξόδων (EVS): Τα νοικοκυριά με μηνιαίο καθαρό εισόδημα μικρότερο από 1.300 ευρώ δαπάνησαν κατά μέσο όρο το 64% (780 ευρώ) των καταναλωτικών τους δαπανών το 2023 για τροφή και στέγαση.

Κατά μέσο όρο, σε όλα τα νοικοκυριά, τα τρόφιμα και η στέγαση αντιπροσώπευαν λίγο περισσότερο από το ήμισυ (52%) των ιδιωτικών καταναλωτικών δαπανών. Για τα νοικοκυριά με εισόδημα 5.000 ευρώ ή περισσότερο, το ποσοστό αυτό αυξήθηκε στο 47%.

Οι ιδιωτικές καταναλωτικές δαπάνες περιλαμβάνουν τις δαπάνες για τρόφιμα, ένδυση, στέγαση, μεταφορές, επικοινωνίες, αναψυχή, εστιατόρια και καταλύματα, εσωτερική επίπλωση, Υγεία, Εκπαίδευση και χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες.

Παρά τις αιματηρές οικονομίες η ακρίβεια «τρώει» το εργατικό εισόδημα: Το 2023, η μέση μηνιαία καταναλωτική δαπάνη ενός νοικοκυριού ήταν 3.030 ευρώ. Στην προηγούμενη έρευνα EVS το 2018, είχε φτάσει τα 2.700 ευρώ.

Κατά μέσο όρο, το 2023, μετά τις δαπάνες για στέγαση (38%) και τρόφιμα (14%), η τρίτη μεγαλύτερη μηνιαία δαπάνη για τις εργατικές οικογένειες είναι οι μεταφορές, που αντιπροσώπευαν το 12% των εξόδων. Ακολουθούν οι δαπάνες για αναψυχή, αθλητισμό και πολιτισμό (9%), υπηρεσίες εστίασης και διαμονής (7%), πληροφορίες και επικοινωνία (5%) και εσωτερική επίπλωση (5%).

Οι πραγματικοί μισθοί θα αυξηθούν κατά… 0,4% το 2025!

Σε αυτά έρχεται να προστεθεί η …«αύξηση» κατά 0,4% που θα δουν στον μισθό τους οι εργαζόμενοι στη Γερμανία!

Μετά από ονομαστικές αυξήσεις 5,5% και 5,4% το 2023 και το 2024, που στην πράξη ήταν κατά μέσο όρο αύξηση κατά μόλις 2,6%, αντιστοιχώντας ακριβώς στον ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης της δεκαετίας του 2010, φέτος οι πραγματικές αυξήσεις των μισθών θα είναι μηδενικές.

Οπως εξηγεί περαιτέρω στην ετήσια έκθεσή του το Ινστιτούτο WSI του Ιδρύματος Hans Bockler, το οποίο συνδέεται με τα συνδικάτα, περίπου 20 εκατ. εργαζόμενοι καλύφθηκαν από συλλογικά συμφωνημένες αυξήσεις μισθών, μέσω ΣΣΕ. Δεδομένου ότι ο πληθωρισμός αναμένεται να είναι 2,2% το 2025, η πραγματική αύξηση των μισθών ανέρχεται σε 0,4%!

Παρά τη μικρή αύξηση, οι συμβατικοί μισθοί, προσαρμοσμένοι στον πληθωρισμό, εξακολουθούν να είναι κάτω από το επίπεδο του 2020, του πρώτου έτους της πανδημίας. «Αυτό οφείλεται επίσης στο γεγονός ότι τα μπόνους προσαρμογής στον πληθωρισμό διακόπηκαν και πάλι φέτος», εξηγεί το WSI.

Οι διαπραγματεύσεις για τους κρατικούς υπαλλήλους έχουν προγραμματιστεί για τον Γενάρη και τον Φλεβάρη του 2026.

Τον Φλεβάρη λήγει η συμφωνία μη απεργίας για το συνδικάτο μηχανοδηγών (GdL) στην επερχόμενη μισθολογική διαμάχη με τη σιδηροδρομική εταιρεία. Στις συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις για τους μισθούς με άλλους σιδηροδρομικούς φορείς, η GdL απαιτεί αύξηση μισθών κατά 8% για τα μέλη της.

Το επόμενο έτος συνολικά, περίπου 10 εκατ. εργαζόμενοι θα διαπραγματευτούν νέες Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας.

Ε. Μ.

https://www.rizospastis.gr

Πηγή : Ριζοσπάστης 19 – 12 – 2025

Ο Δρόμος της Ανατροπής: Η μόνη απάντηση στις μυλόπετρες του καπιταλιστικού κέρδους που συνθλίβουν τον βιοπαλαιστή αγρότη

Τα οξυμένα προβλήματα των γεωργών, των κτηνοτρόφων, των μελισσοκόμων – τα οποία τους οδηγούν μαζικά στα μπλόκα του αγώνα – δεν οφείλονται σε «κακές συγκυρίες». Στον πυρήνα τους βρίσκεται η διευρυνόμενη ψαλίδα μεταξύ του κόστους παραγωγής και των τιμών πώλησης των προϊόντων τους.

Τα παραδείγματα που ακολουθούν αφορούν σε μέσους όρους και αποκαλύπτουν το δίκαιο των αγροτικών κινητοποιήσεων. Δείχνουν ότι οι επιδοτήσεις, ακόμα και εξολοκλήρου αν καταβληθούν, δεν μπορούν πάντα να εξασφαλίσουν την επιβίωση του αγρότη, ούτε σταθερό εισόδημα κάθε χρόνο, το οποίο είναι απαραίτητο για να ζήσει την οικογένειά του με αξιοπρέπεια, να ξανακαλλιεργήσει και να συνεχίσει την παραγωγική του δραστηριότητα.

Γιατί οι αγροτικές ενισχύσεις (Βασική, Συνδεδεμένες κ.λπ.) δεν αντιμετωπίζουν τη ρίζα του προβλήματος, την ακρίβεια των εισροών του αγρότη και τις χαμηλές τιμές στα προϊόντα του, που επιβάλλουν τα βιομηχανικά και εμπορικά – εξαγωγικά μονοπώλια. Αντίθετα, λειτουργούν ως «τεχνητό οξυγόνο» για να κρατήσουν τους αγρότες στην παραγωγή. Αυτή η στήριξη μετατρέπεται σε έμμεση επιδότηση της βιομηχανίας και των καρτέλ, καθώς εξασφαλίζει σε αυτούς την πρώτη ύλη (π.χ. βαμβάκι, σιτάρι κ.ο.κ.) σε εξευτελιστική τιμή (π.χ. 0,37 ευρώ / κιλό για το βαμβάκι, 0,20 ευρώ / κιλό για το σιτάρι κ.ο.κ.).

Ο βιοπαλαιστής αγρότης, εξαντλώντας κάθε περιθώριο, κάνει το αδύνατο δυνατό για να μην «μπει μέσα», ώστε να συνεχίσει να παράγει και να διατηρήσει το βιος του. Ακριβώς αυτήν την κατάσταση εκμεταλλεύεται το καπιταλιστικό σύστημα, και μέσω της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) της ΕΕ – την οποία συναποφασίζουν και υλοποιούν όλες οι κυβερνήσεις – χορηγεί τις ενισχύσεις. Γι’ αυτό οι αγρότες που είναι στον δρόμο καταγγέλλουν ότι ο μόχθος τους καταλήγει στην τσέπη των καρτέλ, μέσω του μηχανισμού της «αγοράς» (που ταυτίζεται με την κυριαρχία των μονοπωλίων) και της επιδότησης.

Η ψαλίδα κόστους – τιμής κατακρεουργεί τον γεωργό, τον κτηνοτρόφο, τον μελισσοκόμο

Ακολουθούν παραδείγματα για βασικές καλλιέργειες με στοιχεία για το κόστος παραγωγής, τις αποδόσεις ανά στρέμμα και τις τιμές των αγροτικών προϊόντων για το έτος 2025. Στους υπολογισμούς του κόστους δεν λαμβάνεται υπόψη η εργασία του αγρότη, ούτε η απόσβεση του εξοπλισμού.

Οι βαμβακοπαραγωγοί στην Ελλάδα βιώνουν μια τραγική χρονιά. Ενώ έριξαν κόπο και χρήμα – δίνοντας τη μάχη με την άρδευση, τη φυτοπροστασία και την ακριβή λίπανση – για να επιτύχουν καλές αποδόσεις, η «αγορά» τούς έβαλε μέσα. Η μέση τιμή που τους δόθηκε για το σύσπορο βαμβάκι κυμάνθηκε στα 0,37 ευρώ ανά κιλό. Την ίδια στιγμή, το υψηλότατο κόστος παραγωγής ανά στρέμμα, λόγω της ακρίβειας στις εισροές, ξεπέρασε τα 240 ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι ο παραγωγός, αφού έκανε έξοδα και μόχθησε, διαπίστωσε ότι το πραγματικό κόστος για να βγάλει κάθε κιλό βαμβακιού ανέρχεται στα 0,60 ευρώ, και αυτό όταν η συγκομιδή είναι σχετικά καλή (π.χ. 400 κιλά / στρέμμα).

«Είναι αδιανόητο!», είναι το συναίσθημα που κυριαρχεί: «Παράγουμε με μεγάλο κόστος και πουλάμε με μεγάλη ζημιά». «Οσο περισσότερο παράγουμε, τόσο περισσότερο μπαίνουμε μέσα». Τα έσοδα από την πώληση του προϊόντος (περίπου 148 ευρώ / στρέμμα) τους βάζουν «μέσα», αφήνοντάς τους με απώλειες ύψους 92 ευρώ / στρέμμα. Το σύνολο των ενισχύσεων (ειδική ενίσχυση βάμβακος στα 73,40 ευρώ / στρέμμα συν βασική γύρω στα 25 ευρώ / στρέμμα) έρχεται για να καλύψει ίσα ίσα τη χασούρα (92 ευρώ / στρέμμα) που προκύπτει από την πώληση του προϊόντος. Ο βαμβακοπαραγωγός παραμένει απλήρωτος για την προσωπική του εργασία και αδυνατεί να καλύψει την απόσβεση του εξοπλισμού του.

Αντίστοιχη είναι η κατάσταση στους σιτοπαραγωγούς (σκληρό σιτάρι). Το κόστος παραγωγής ανά στρέμμα εκτιμάται στα 150 ευρώ. Η μέση τιμή πώλησης κυμαίνεται στα 0,20 ευρώ / κιλό (με απόδοση περίπου 450 κιλά / στρέμμα), αποδίδοντας έσοδα περίπου 90 ευρώ / στρέμμα. Ο παραγωγός μπαίνει μέσα περίπου 60 ευρώ / στρέμμα μόνο από τα βασικά έξοδα. Ακόμα και με την ενιαία ενίσχυση (Βασική συν Συνδεδεμένη κυμαίνεται στα 35-38 ευρώ / στρέμμα) η ζημιά παραμένει.

Στο ρύζι: Το κόστος παραγωγής του ρυζιού είναι ιδιαίτερα υψηλό, εκτιμώμενο περίπου στα 350 ευρώ ανά στρέμμα. Αυτό οφείλεται κυρίως στις αυξημένες ανάγκες σε νερό, Ενέργεια για την άντλησή του, καθώς και στα απαραίτητα λιπάσματα και φυτοπροστατευτικά. Παρότι οι αποδόσεις είναι σημαντικές, φτάνοντας κατά μέσο όρο τα 800 κιλά ανά στρέμμα, και η τιμή πώλησης κυμαίνεται στα 0,35 ευρώ το κιλό, τα συνολικά έσοδα από την πώληση (περίπου 280 ευρώ ανά στρέμμα) δεν επαρκούν για να καλύψουν τα έξοδα. Πριν την καταβολή οποιασδήποτε ενίσχυσης, ο παραγωγός βρίσκεται ήδη σε ζημιά, η οποία αγγίζει τα 70 ευρώ ανά στρέμμα. Ακόμα και με τη λήψη της ενιαίας ενίσχυσης (Βασική και Συνδεδεμένη), η οποία εκτιμάται ότι επιστρέφει περίπου 60-70 ευρώ ανά στρέμμα, το τελικό οικονομικό αποτέλεσμα είναι οριακό, αφήνοντας τον παραγωγό με μηδενικά ή ελάχιστα έσοδα. Ουσιαστικά, η ενίσχυση απλώς «εξισορροπεί» την αρχική ζημία, καθιστώντας την καλλιέργεια βιώσιμη μόνο στα χαρτιά.

Η κατάσταση στον ηλίανθο είναι παρόμοια. Το κόστος παραγωγής ανά στρέμμα εκτιμάται στα 120 ευρώ. Η μέση τιμή πώλησης κινείται στα 0,40 ευρώ / κιλό, με απόδοση περίπου 250 κιλά / στρέμμα, αποδίδοντας έσοδα περίπου 100 ευρώ/ στρέμμα (250 κιλά x 0,40 ευρώ). Ο παραγωγός, επομένως, καταγράφει έλλειμμα περίπου 20 ευρώ/ στρέμμα μόνο από τα βασικά λειτουργικά έξοδα. Ακόμα και με την ενίσχυση (η Βασική μαζί με τη Συνδεδεμένη κυμαίνονται περίπου 30-32 ευρώ/ στρέμμα), μένει ουσιαστικά χωρίς εισόδημα.

Η παραγωγή ζωοτροφών βρίσκεται επίσης σε αδιέξοδο. Το μέσο κόστος παραγωγής ανά στρέμμα εκτιμάται στα 130 ευρώ (λαμβάνοντας υπόψιν τη μηδική και το κριθάρι). Η μέση τιμή πώλησης κινείται σε επίπεδα που αποδίδουν έσοδα περίπου 90 ευρώ/ στρέμμα. Ο παραγωγός μπαίνει μέσα περίπου 40 ευρώ/ στρέμμα μόνο από τα βασικά έξοδα. Ακόμα και αν λάβει την Ενιαία Ενίσχυση (Βασική συν Συνδεδεμένη – μόνο για μηδική – κυμαίνονται περίπου 25-35 ευρώ/ στρέμμα), η ζημιά παραμένει.

Στην πατάτα: Η συνολική δαπάνη καλλιέργειας ανά στρέμμα φτάνει τα 1.200 ευρώ. Η τιμή διάθεσης κυμαίνεται στα 0,30 ευρώ/κιλό (30 λεπτά), με την παραγωγή να φτάνει κ.μ.ο στους 3,5 τόνους (περίπου 3.500 κιλά/στρέμμα), με αποτέλεσμα τα έσοδα να διαμορφώνονται στα 1.050 ευρώ/ στρέμμα (3.500 x 0,30 ευρώ). Ο παραγωγός καταγράφει ένα έλλειμμα ύψους 150 ευρώ ανά στρέμμα μόνο από τα βασικά λειτουργικά έξοδα. Ακόμη και με τη Βασική Ενίσχυση (μόλις 22-27 ευρώ/ στρέμμα), μπαίνει βαθιά μέσα και αδυνατεί να καλύψει ακόμα και το κόστος παραγωγής. Την ίδια ώρα η πατάτα στα σούπερ μάρκετ πωλείται 3-4 φορές πάνω από την τιμή που παίρνει ο αγρότης.

Σε ό,τι αφορά στα πορτοκάλια (προς κατανάλωση): Η δαπάνη ανά στρέμμα εκτιμάται στα 650 ευρώ (για άρδευση, φροντίδα, συγκομιδή κ.λπ.). Η μέση τιμή διάθεσης κυμαίνεται στα 0,23 ευρώ/κιλό, με την απόδοση να φτάνει κ.μ.ο τους 3 τόνους (ή περίπου 3.000 κιλά/στρέμμα), με αποτέλεσμα τα έσοδα να διαμορφώνονται στα 690 ευρώ/ στρέμμα (3.000 κιλά x 0,23 ευρώ). Το πραγματικό όφελος από την πώληση (πριν τις ενισχύσεις) ανέρχεται σε μόλις 40 ευρώ/ στρέμμα, υπερκαλύπτοντας οριακά τα έξοδα. Δεδομένου ότι οι περισσότερες εκμεταλλεύσεις είναι μικρότερες από 50 στρέμματα, το ετήσιο εισόδημα διαμορφώνεται ως εξής: Το όφελος από την πώληση φτάνει στα 2.000 ευρώ (40 ευρώ/στρ.x50 στρ.), συν τη Βασική Ενίσχυση (ενδεικτική) που φτάνει τα 1.500 ευρώ (περίπου 30 ευρώ/στρ.x50 στρ.). Το συνολικό ετήσιο καθαρό εισόδημα μιας μέσης εκμετάλλευσης εσπεριδοειδών (50 στρέμματα) ανέρχεται ενδεικτικά στα 3.500 ευρώ. Το ποσό αυτό καθιστά πρακτικά αδύνατη τη διαβίωση ενός ατόμου ή, πόσο μάλλον, μιας οικογένειας. Στα σούπερ μάρκετ τα πορτοκάλια πωλούνται 4-6 φορές πάνω από την τιμή που παίρνει ο αγρότης.

Παραγωγή μελιού: Οι μελισσοκόμοι που διοχετεύουν το μέλι τους στη μεταποίηση αντιμετωπίζουν αντίστοιχη κατάσταση. Το ετήσιο κόστος συντήρησης μιας κυψέλης ανέρχεται περίπου στα 80 ευρώ με 90 ευρώ, για κάλυψη φαρμάκων, μεταφορών, τροφών, άλλων εξόδων. Παρότι μια μέση κυψέλη αποδίδει 15-20 κιλά μελιού, η χαμηλή τιμή χονδρικής (συνήθως 3,50 ευρώ – 4,00 ευρώ ανά κιλό) οδηγεί σε έσοδα μόλις 70 ευρώ – 80 ευρώ ανά κυψέλη.

Το καθαρό έσοδο είναι επομένως πολύ μικρό και εύκολα εκμηδενίζεται. Αν υπάρξει μείωση της απόδοσης ή αύξηση του κόστους (π.χ. καύσιμα), ο παραγωγός περνάει άμεσα σε ζημιά. Ουσιαστικά, η επιβίωση του μελισσοκόμου εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη δυνατότητα να διαθέτει ο ίδιος, άμεσα, την παραγωγή του στη λαϊκή κατανάλωση.

Οικονομική επιβάρυνση καραντίνας αιγοπροβάτων (Κόστος σίτισης): Το κόστος καραντίνας για τον κτηνοτρόφο, όσον αφορά τη σίτιση, προκύπτει από την υποχρεωτική αλλαγή του τρόπου διατροφής, δηλαδή από τη βοσκή στον πλήρη εγκλεισμό, στο πλαίσιο των μέτρων για την ευλογιά. Κατά τη διάρκεια του πλήρους εγκλεισμού, το ζώο πρέπει να σιτιστεί εξολοκλήρου με ζωοτροφές (σανός, τριφύλλι, συμπυκνωμένες τροφές). Ενώ το κόστος σίτισης στη βοσκή είναι σχετικά χαμηλό, κινούμενο περίπου 0,30 ευρώ έως 0,50 ευρώ ανά ζώο την ημέρα (καλύπτοντας μόνο συμπληρωματική τροφή), το κόστος σε πλήρη εγκλεισμό ανεβαίνει περίπου 0,80 ευρώ έως 1,20 ευρώ ανά ζώο την ημέρα (καλύπτοντας το 100% των αναγκών με ζωοτροφές).

Αυτό σημαίνει ότι ο κτηνοτρόφος επιβαρύνεται με επιπλέον έξοδα σίτισης περίπου 0,50 ευρώ έως 0,70 ευρώ ανά ζώο την ημέρα μόνο λόγω του αναγκαστικού εγκλεισμού. Για παράδειγμα, σε ένα κοπάδι 300 προβάτων και μια καραντίνα 30 ημερών (ελάχιστη διάρκεια καραντίνας), η συνολική επιβάρυνση από τη σίτιση ανέρχεται ενδεικτικά σε 4.500 ευρώ. Η ενίσχυση de minimis (με ποσά περίπου 4 ευρώ, 6 ευρώ και 14 ευρώ ανά πρόβατο ή αίγα), την οποία χορήγησε η κυβέρνηση με μεγάλη καθυστέρηση και ύστερα από τις κινητοποιήσεις των κτηνοτρόφων, είναι μια πυροσβεστική ένεση που δεν επαρκεί για να καλύψει τα έξοδα.

Το ποσό των 4 ευρώ ή 6 ευρώ καλύπτει λιγότερο από το 30% του (ελάχιστου) πρόσθετου κόστους σίτισης (περίπου 15 ευρώ έως 25 ευρώ ανά ζώο), το οποίο προέκυψε λόγω καραντίνας. Ακόμη και το ανώτερο ποσό των 14 ευρώ, που δόθηκε στις βαρύτερα πληγείσες περιοχές, απλώς ισοσκελίζει οριακά αυτό το επιπλέον κόστος (ελάχιστο).

Το κριτήριο του κέρδους εξοντώνει τον ατομικό αγροτοπαραγωγό

Τα αριθμητικά δεδομένα αποδεικνύουν αδιαμφισβήτητα ότι, ακόμη κι αν οι αγρότες λάβουν όλες τις επιδοτήσεις που η κυβέρνηση τους χρωστάει, δεν μπορούν να εξασφαλίσουν την επιβίωση και τη συνέχιση της παραγωγής.

Η κυβέρνηση, από τη μία, καταγγέλλει ότι οι αγρότες ζουν από επιδοτήσεις και, από την άλλη, αυτή επιμένει να μιλάει μόνο για επιδοτήσεις και όχι για το πραγματικό πρόβλημα: Την τεράστια ψαλίδα κόστους – τιμών. Αυτή είναι η ψαλίδα που οι κυβερνήσεις αρνούνται να κλείσουν, εξυπηρετώντας τα συμφέροντα των μεταποιητικών και εμπορικών καρτέλ.

Η προσπάθεια της κυβέρνησης να αποκρύψει, με τη ρητορική περί «αυξημένων» φέτος επιδοτήσεων, την ουσία του προβλήματος, έχει έναν σαφή στόχο: Να καλλιεργήσει στην κοινή γνώμη την εντύπωση ότι οι αγρότες «παίρνουν λεφτά» και είναι «αχάριστοι». Αυτή η στάση εξοργίζει και βγάζει όλο και περισσότερα τρακτέρ στους δρόμους και στα μπλόκα!

Το πρόβλημα της καταλήστευσης του μόχθου των αγροτών και κτηνοτρόφων είναι βαθύτερο και δεν μπορεί να λυθεί οριστικά στο πλαίσιο του σημερινού αστικού κράτους και αυτού του οικονομικού συστήματος, όπου όλα κινούνται στον αστερισμό του κέρδους των μονοπωλίων.

Μπροστά σε αυτή τη ζοφερή πραγματικότητα, ανοίγονται δύο δρόμοι για την αγροτιά:

Ο δρόμος του καπιταλισμού που οδηγεί στη συνέχιση της σημερινής πολιτικής, στην εξάρτηση της οριακής επιβίωσης από τις επιδοτήσεις και στην τελική εξόντωση των ατομικών αγροτοπαραγωγών, ενσωματώνοντάς τους πλήρως στα σχέδια των μονοπωλίων (π.χ. μέσω συμβολαιακής γεωργίας με όρους που θέτουν οι επιχειρηματικοί όμιλοι).

Ο δρόμος της ανατροπής, η πρόταση του ΚΚΕ η οποία ανοίγει μια διαφορετική προοπτική: Την ανατροπή αυτού του συστήματος που καταληστεύει τον μόχθο των αγροτοπαραγωγών, ώστε ο βιοπαλαιστής της υπαίθρου να πάψει να είναι όμηρος του κεφαλαίου, των μονοπωλίων και των ιμπεριαλιστικών δεσμεύσεων της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, η αγροτική παραγωγή και η μεταποίησή της να λειτουργεί αποκλειστικά υπέρ των λαϊκών αναγκών.

Αυτός ο δρόμος, που θεμελιώνεται στην εργατική εξουσία και τον κεντρικό επιστημονικό σχεδιασμό, προσφέρει στον αγρότη συγκεκριμένα μόνιμα οφέλη:

• Με την κοινωνικοποίηση των μονοπωλίων (όπως των μεγάλων βιομηχανιών εφοδίων, λιπασμάτων, των ενεργειακών μονοπωλίων, του εμπορίου και των μεταποιητικών μονάδων) η κοινωνικοποιημένη βιομηχανία θα προσφέρει φθηνές εισροές (όπως αγροεφόδια, καύσιμα, μηχανήματα) και υπηρεσίες στους αγρότες. Το κόστος παραγωγής θα μειωθεί δραστικά και μόνιμα.
• Στο πλάι των μεγάλων κρατικών αγροκτημάτων η μικρομεσαία αγροτική παραγωγή, οργανωμένη σε εθελοντικούς παραγωγικούς συνεταιρισμούς, θα εξασφαλίζει στον αγροτοπαραγωγό, στον οποίο παραχωρείται για χρήση η κοινωνικοποιημένη γη, εγγυημένη τιμή για το προϊόν, καλύπτοντας το κόστος παραγωγής και παρέχοντάς του αξιοπρεπές εισόδημα, χωρίς να εξαρτάται από τις διακυμάνσεις της «αγοράς».
• Η εργατική εξουσία θα οργανώσει ένα ολοκληρωμένο, σύγχρονο και αποκλειστικά κρατικό σύστημα πρόληψης και προστασίας από φυσικές καταστροφές (πυρκαγιές, πλημμύρες, παγετούς) και ζωονόσους και θα εξασφαλίζει αποκατάσταση για κάθε απώλεια.
• Η κατάργηση της καταλήστευσης από τους μεσάζοντες και τα μονοπώλια θα οδηγήσει σε φθηνά, ποιοτικά και επαρκή προϊόντα για ολόκληρο τον λαό, καθώς η διάθεση θα γίνεται μέσω των κρατικών καναλιών, χωρίς το κριτήριο του καπιταλιστικού κέρδους.
• Θα διασφαλιστεί υψηλή ποιότητα ζωής στην ύπαιθρο με ανάπτυξη σύγχρονων υπηρεσιών Υγείας, Παιδείας, Πολιτισμού, οδικών και αρδευτικών δικτύων, και την αντιμετώπιση των αναγκών στέγασης, ώστε η παραμονή στο χωριό να είναι επιλογή ζωής με πλήρη δικαιώματα και μέλλον για τη νεολαία.

Να ικανοποιηθούν τα αιτήματα για ανάσες επιβίωσης

Είναι σαφές ότι εντός των καπιταλιστικών τειχών και υπό το πλαίσιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) της ΕΕ – η οποία προωθεί τη συγκέντρωση της παραγωγής σε λίγα χέρια – τα ζητήματα του κόστους, των τιμών και του εισοδήματος δεν μπορούν να λυθούν οριστικά. Ωστόσο, μέσα από τον σκληρό αγώνα των αγροτών και με την ουσιαστική συμπαράσταση όλου του λαού που στενάζει από τις υψηλές τιμές στα ράφια, μπορούν να διεκδικηθούν και να επιτευχθούν άμεσες ανάσες επιβίωσης.

Αντί για επικοινωνιακά τρικ, η κυβέρνηση οφείλει εδώ και τώρα να απαντήσει συγκεκριμένα στα δίκαια αιτήματα των αγροτών:

• Αμεσες μειώσεις στο κόστος παραγωγής, με μείωση της τιμής του αγροτικού πετρελαίου (αφορολόγητο στην αντλία), του ρεύματος και των αγροτικών εφοδίων.
• Θέσπιση εγγυημένων τιμών στα προϊόντα του αγρότη, οι οποίες θα καλύπτουν το κόστος παραγωγής, θα εξασφαλίζουν εισόδημα επιβίωσης στον παραγωγό και ταυτόχρονα προσιτά τρόφιμα στη λαϊκή κατανάλωση.
• Πλήρης και άμεση αναπλήρωση του εισοδήματος των αγροτών για τα προϊόντα που πουλήθηκαν κάτω του κόστους και δεν άφησαν εισόδημα επιβίωσης στους παραγωγούς τους.
• Στήριξη κτηνοτροφίας: Συγκεκριμένα μέτρα για την κτηνοτροφία, όπως αποζημιώσεις, ανασύσταση κοπαδιών και διενέργεια εμβολιασμών (π.χ. για ευλογιά).
• Κρατική ενίσχυση στον ΕΛΓΑ ώστε να αποζημιώνει στο 100% την πραγματική ζημιά από φυσικές καταστροφές και χρηματοδότηση όλων των απαραίτητων έργων υποδομής (αρδευτικά, αντιπλημμυρικά κ.λπ.).

Παρά την κυβερνητική καταστολή και τον καταιγισμό της προπαγάνδας, η κλιμάκωση του αγώνα των αγροτών και η συγκινητική, πλατιά στήριξη που εκφράζεται από όλο τον λαό, αποτελούν το ελπιδοφόρο μήνυμα. Αυτό το μήνυμα δείχνει ότι το δίκιο του αγώνα των αγροτών δεν μπορεί να καλυφθεί ούτε να θαφτεί.

Ο κοινός αντίπαλος – τα μονοπώλια και οι πολιτικές που τα υπηρετούν – βιώνεται καθημερινά και σκληρά από όλο τον λαό, ο οποίος μέσα από τέτοιους αγώνες αποδεικνύει ότι μπορεί να ξεπερνάει τα εμπόδια του φόβου και του αποπροσανατολισμού, οικοδομώντας την κοινή δράση που είναι ικανή να διεκδικήσει ανάσες επιβίωσης σήμερα και τη ριζική ανατροπή αύριο.

Του
Μίλτου ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΥ*
*Ο Μ. Χριστόπουλος είναι γεωπόνος – διδάκτορας ΓΠΑ, μέλος του Τμήματος Αγροτικής Πολιτικής της ΚΕ του ΚΚΕ

Σάββατο 13 Δεκέμβρη 2025 – Κυριακή 14 Δεκέμβρη 2025

 

ΕΡΓΑΤΙΚΑ

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΣΕΛΙΔΑΣ ΣΤΗΝ ΑΔΕΔΥ

Η ΔΑΣ πρώτη δύναμη και ενισχυμένη, ανάταση για τους εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενους στο Δημόσιο!

Γκρεμίστηκε η ΔΑΚΕ, αποδυναμωμένη και η ΠΑΣΚΕ | Αποτέλεσμα προοπτικής ώστε το εργατικό κίνημα να αποτελέσει αντίπαλο δέος σε κεφάλαιο και κυβερνήσεις

Ανάσα και ανάταση για τους εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενους στο Δημόσιο! Αυτό σηματοδοτεί η ιστορική πρωτιά που καταγράφει η ΔΑΣ στην ΑΔΕΔΥ. Μια πρωτιά που καταγράφηκε από τις αρχαιρεσίες με τις οποίες ολοκληρώθηκε χθες Παρασκευή το 39ο Συνέδριο της τριτοβάθμιας συνδικαλιστικής οργάνωσης του Δημοσίου, όπου για πρώτη φορά στην Ιστορία το ψηφοδέλτιο της ΔΑΣ αναδεικνύεται πρώτη δύναμη.

Μάλιστα η ΔΑΣ συνέχισε την άνοδό της που καταγράφει στα πρόσφατα συνέδρια, τόσο σε ποσοστά όσο και σε ψήφους και έδρες. Και το αποτέλεσμα γίνεται ακόμα πιο σημαντικό με δεδομένο ότι στις αρχαιρεσίες που τελικά οδήγησαν στην ανάδειξη των αντιπροσώπων στο Συνέδριο συμμετείχε πάνω από το 60% των πολιτικών υπαλλήλων στο Δημόσιο.

Με τα συνθήματα να διαδέχονται το ένα μετά το άλλο, «Συνδικάτα ταξικά – ΟΧΙ κυβερνητικά» και «Αγώνας, ρήξη, ανατροπή – Η Ιστορία γράφεται με πάλη ταξική», οι σύνεδροι υποδέχθηκαν χθες Παρασκευή το ελπιδοφόρο και θετικό αυτό αποτέλεσμα, το επιστέγασμα μια τιτάνιας και ανυποχώρητης προσπάθειας χρόνων ενάντια στους «θεούς και δαίμονες» των κυβερνήσεων, των διοικήσεων, των δεκανικιών τους στο συνδικαλιστικό κίνημα, που προσπαθούσαν να επιβάλουν σιωπητήριο και να υπονομεύσουν τη δράση των σωματείων.

Ομως δεν τους πέρασε! Τώρα ο αγώνας συνεχίζεται με μεγαλύτερη ορμή. Και τώρα γίνεται πεποίθηση σε περισσότερους πως «κανένας αγώνας δεν πάει χαμένος»!

Μέσα σε αυτό το κλίμα αγωνιστικού ενθουσιασμού, μάλιστα, οι αντιπρόσωποι στο Συνέδριο έστειλαν το μήνυμα της νίκης στους αγρότες που αγωνίζονται για μια καλύτερη ζωή, βροντοφωνάζοντας δυνατά: «Στα μπλόκα της αγροτιάς σπάει της κυβέρνησης ο τσαμπουκάς!».

Η πρωτιά και περαιτέρω ενίσχυση της ΔΑΣ μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμη στη μάχη για να αλλάξει ρότα το συνδικαλιστικό κίνημα στο Δημόσιο. Να συμβάλει αποφασιστικά για να βγει η ΑΔΕΔΥ από τον βάλτο του εργατοπατερισμού και των οφίτσιων στον οποίο έχει συρθεί εδώ και δεκαετίες με ευθύνη των ηγεσιών της, των κεντρικών συνδικαλιστικών παραγόντων κυβερνητικών κομμάτων.

Και, στον αντίποδα, να γίνει πραγματικό αποκούμπι των εργαζομένων και των σωματείων τους, γνήσιος οργανωτής και μπροστάρης των αγώνων με κριτήριο τις ανάγκες τους, κόντρα στην υποταγή και στο στρίμωγμά τους στις «αντοχές» της καπιταλιστικής οικονομίας, όπως έκαναν και κάνουν διαχρονικά οι δυνάμεις του κυβερνητικού συνδικαλισμού, ποδοπατώντας την ανάγκη για ζωή και δουλειά με δικαιώματα.

Από σήμερα κιόλας οι δυνάμεις της ΔΑΣ αναλαμβάνουν τη μεγάλη ευθύνη που απορρέει από το Συνέδριο και από τη θέληση των εκατοντάδων χιλιάδων εργαζομένων στο Δημόσιο, να ανταποκριθούν σε νέα αυξημένα καθήκοντα: Για την οργάνωση του αγώνα σε κάθε χώρο δουλειάς, για τη συσπείρωση στα σωματεία, για τη σύγκρουση με το σάπιο κράτος του κεφαλαίου και τις κυβερνήσεις του, με Συνδικάτα, Ομοσπονδίες και ΑΔΕΔΥ που θα είναι πραγματικά πόλοι αγωνιστικής συσπείρωσης στο εργατικό συνδικαλιστικό κίνημα.

ΔΑΣ: Ιστορική στιγμή για το εργατικό κίνημα!

«1η δύναμη η ΔΑΣ στην ΑΔΕΔΥ, για πρώτη φορά στην Ιστορία της Συνομοσπονδίας των δημοσίων υπαλλήλων!», αναφέρει η ΔΑΣ σε ανακοίνωσή της αμέσως μετά το τέλος του Συνεδρίου και την ολοκλήρωση της καταμέτρησης, που έγινε την ώρα που έκλεινε η εφημερίδα μας.

Αναλυτικά η ΔΑΣ τονίζει στην ανακοίνωση:

«Το αποτέλεσμα του 39ου Συνεδρίου της ΑΔΕΔΥ δυναμώνει την προοπτική το εργατικό κίνημα να αποτελέσει το αντίπαλο δέος απέναντι σε όλες τις αντιλαϊκές κυβερνήσεις και στο κεφάλαιο, που υπηρετούν.

Η ΔΑΣ, που το ψηφοδέλτιό της συγκροτείται με συνδικαλιστές που συσπειρώνονται στο ΠΑΜΕ, με μεγάλη άνοδο σε ψήφους, ποσοστά και έδρες – από 134 ψήφους, 21,3% και 18 έδρες το 2022, 168 ψήφους, 25,57% και 22 έδρες – αναδείχθηκε πρώτη δύναμη, γκρεμίζοντας την κυβερνητική παράταξη της ΔΑΚΕ από αυτήν τη θέση.

Στο Συνέδριο συμμετείχαν αντιπρόσωποι από 36 Ομοσπονδίες, που για να εκλεγούν ψήφισαν 250 χιλιάδες δάσκαλοι, καθηγητές, υγειονομικοί, γιατροί, εργαζόμενοι στην καθαριότητα και στις υπηρεσίες στους δήμους, στις Περιφέρειες, στα πανεπιστήμια, στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση, στα υπουργεία, αυξάνοντας το ποσοστό της συνδικαλιστικής πυκνότητας. Πήραν μέρος αντιπρόσωποι από 1.040 πρωτοβάθμια σωματεία.

Με τη στάση και την επιλογή τους έδωσαν ηχηρό χαστούκι στην κυβέρνηση, που παίρνει το ένα αντιλαϊκό μέτρο πίσω από το άλλο, και έστειλαν μήνυμα εναντίωσης στην πολιτική που εμπλέκει τη χώρα μας σε πολέμους, που φτωχοποιεί τους δημοσίους υπαλλήλους και όλο τον λαό, που εντείνει την καταστολή, που προωθεί ακόμα πιο αντιδραστικές αλλαγές στο αντιλαϊκό αστικό κράτος.

Η ΔΑΚΕ γκρεμίζεται από την πρώτη θέση που κατείχε την τελευταία δεκαετία, ενώ τα ποσοστά της ΠΑΣΚΕ μειώνονται για ακόμα ένα συνέδριο.

Οι σύνεδροι γύρισαν την πλάτη στα ψηφοδέλτια του προηγούμενου συνδυασμού ΣΥΡΙΖΑ – Νέας Αριστεράς, του οποίου τα στελέχη έχουν ήδη σπεύσει να κρατήσουν θέση στο άρμα του Τσίπρα. Οι εργαζόμενοι έστειλαν μήνυμα ότι τα “ταξίδια στις πιο όμορφες θάλασσες” δεν μπορούν να γίνουν με βάρκες φτιαγμένες από τα σάπια υλικά της σοσιαλδημοκρατίας.

Το αποτέλεσμα του Συνεδρίου είναι ζωντανή έκφραση της ανόδου των ταξικών αγώνων για να ζήσουμε όπως μας αξίζει, με βάση τον τεράστιο πλούτο που παράγεται, τις δυνατότητες που προσφέρουν τα σύγχρονα επιστημονικά επιτεύγματα. Αποτελεί αναγνώριση από τους εργαζόμενους της καθημερινής προσπάθειας των συνδικαλιστών της ΔΑΣ για να αναζωογονηθούν οι Ομοσπονδίες και τα σωματεία, να χειραφετηθούν από τις επιδιώξεις του κράτους, να μπουν ορμητικά στον αγώνα.

Μας γεμίζει με περισσότερη ευθύνη για να δυναμώσει ένα μαχητικό, αντικαπιταλιστικό – αντιμονοπωλιακό ρεύμα αντεπίθεσης μέσα στο οργανωμένο κίνημα των δημοσίων υπαλλήλων. Θα συνεχίσουμε ακούραστα, πιο αποφασιστικά μαζί με όλους τους εργαζόμενους να είμαστε στην πρώτη γραμμή για να οργανωθεί ο αγώνας μας σε κάθε χώρο του Δημοσίου, σε συντονισμό με τους εργάτες του ιδιωτικού τομέα, την αγωνιζόμενη αγροτιά, τους φτωχούς αυτοαπασχολούμενους της πόλης, μαζί με τα παιδιά μας στα σχολεία και στα πανεπιστήμια. Με κριτήριο τις σύγχρονες ανάγκες μας θα συνεχίσουμε να παλεύουμε για την ανασύνταξη του εργατικού – λαϊκού κινήματος. Το δίλημμα ήταν και παραμένει: “Τα κέρδη τους ή οι ζωές μας”.

Ολοι κι όλες στα συνδικάτα! Ολοι κι όλες στον αγώνα!».

Σάββατο 13 Δεκέμβρη 2025 – Κυριακή 14 Δεκέμβρη 2025

 

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Ορισμένες σκέψεις για το περιεχόμενο της γονικής ευθύνης στη σύγχρονη εποχή

Στο κείμενο των Θέσεων για το 22ο Συνέδριο του Κόμματος αναφέρεται ότι «την περίοδο που εξετάζουμε ήταν πιο έντονο το αποτύπωμα στη σκέψη και τη στάση γυναικών του κομματικού περίγυρου, ακόμα και κομματικών δυνάμεων της κυρίαρχης αστικής αντίληψης περί ατομικής – οικογενειακής ευθύνης στη διαπαιδαγώγηση των παιδιών… Συνεπώς, καθοδηγητικά χρειάζεται ουσιαστική φροντίδα για τους κομμουνιστές και κομμουνίστριες νέους γονείς, με πολύπλευρα ιδεολογικά – πολιτικά – οργανωτικά μέτρα στήριξής τους. Κυρίως, αφορά στην προετοιμασία των νεότερων σε ηλικία κομματικών δυνάμεων, η οποία να στηρίζεται στην πιο βαθιά αφομοίωση της αντίληψής μας για την οικογένεια, την εξέλιξή της και των καθηκόντων της στις εκάστοτε ιστορικές κοινωνικές συνθήκες, για το περιεχόμενο της γονικής ευθύνης» (σελίδα 57).

* * *

Η σύγχρονη εργατική – λαϊκή οικογένεια του 21ου αιώνα στην ουσία της παραμένει εκείνη η ιστορικά διαμορφωμένη μορφή συμβίωσης που πρωταρχικά βιώνει το βρέφος και το νήπιο, και έχει στον πυρήνα της την αναπαραγωγή του είδους και την ανατροφή της επόμενης φουρνιάς εργατικού δυναμικού.

Το πέρασμα στη σύγχρονη «πυρηνική» οικογένεια δεν συντελέστηκε μονομιάς. Μέχρι πριν λίγες δεκαετίες επιβίωναν παραλλαγές της διευρυμένης αγροτικής κυρίως οικογένειας, όπως είχε διαμορφωθεί στα προκαπιταλιστικά ταξικά κοινωνικοοικονομικά συστήματα. Στο πλαίσιο αυτό, η διευρυμένη οικογένεια αναλάμβανε συλλογικά τη φροντίδα των παιδιών των εκμεταλλευόμενων τάξεων μέσα από τη συμμετοχή τους από πολύ μικρή ηλικία στις δραστηριότητες των ενηλίκων, τα έθιμα, τις θρησκευτικές πρακτικές κ.λπ.

Ωστόσο, είναι γεγονός ότι ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα, με μεγαλύτερη ένταση από το δεύτερο μισό του 20ού, έως σήμερα, το πέρασμα στο ιμπεριαλιστικό στάδιο του καπιταλισμού, η κυριαρχία των μονοπωλίων και η όξυνση της βασικής αντίθεσης επέφεραν σταδιακά πρωτόγνωρες ιστορικά αλλαγές στην οικογένεια, στον γάμο και στις σχέσεις μεταξύ συντρόφων, γονιών και παιδιών.

Βασικός παράγοντας στη διαμόρφωση της σύγχρονης εργατικής – λαϊκής οικογένειας αποτέλεσε η μαζική ένταξη των γυναικών στην κοινωνική παραγωγή, κυρίως ως μισθωτές ή/και αυτοαπασχολούμενες, στο έδαφος των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής. Εν μέρει περιορίστηκε η οικονομική εξάρτηση της γυναίκας από τον άνδρα στο πλαίσιο του γάμου ή του ΣΣ, χωρίς να ανατρέπεται ο οικονομικός – κοινωνικός καταναγκασμός στο πλαίσιό του. Οι αλλαγές αυτές έως έναν βαθμό έχουν περιορίσει την επίδραση αναχρονιστικών, αντιδραστικών αντιλήψεων ότι η γυναίκα έχει ως πρωταρχικό ρόλο την αποκλειστική ευθύνη για τη φροντίδα των παιδιών, της οικογένειας. Υπάρχει πρόοδος στη συμβολή και των δύο γονέων στην ανατροφή των παιδιών και στη στήριξη της οικογένειας. Ανδρες νεότερης ηλικίας νιώθουν την ανάγκη και συμμετέχουν πιο ουσιαστικά στη διατροφή, στη μελέτη των παιδιών, στις αθλητικές και πολιτιστικές δραστηριότητες.

Επέδρασαν, βέβαια, και οι αντικειμενικές αλλαγές στις συνθήκες εργασίας και ζωής των νέων γονιών (ωράρια, γενίκευση ελαστικών σχέσεων εργασίας). Οι γυναίκες σήμερα καλούνται να «συνδυάσουν» την εργασία σε συνθήκες πρωτοφανούς έντασης της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης (χαμηλοί μισθοί, ωράρια – λάστιχο, συχνή εναλλαγή απασχόλησης – ημιαπασχόλησης – ανεργίας κ.λπ.) με τη σχεδόν αποκλειστικά ατομική ευθύνη στη φροντίδα των παιδιών, των ηλικιωμένων, των χρονίως πασχόντων, των ΑμεΑ. Καθώς οι αντίστοιχες υπηρεσίες φροντίδας της οικογένειας, Προσχολικής Αγωγής, Ειδικής Αγωγής, δημιουργικής απασχόλησης παιδιών, κέντρα φροντίδας ηλικιωμένων, είναι εμπορευματοποιημένες, λογαριάζονται ως «κόστος» για το αστικό κράτος. Ως δήθεν προοδευτική λύση το αστικό κράτος μεταθέτει την ευθύνη «ισόρροπα» και στον άντρα, στο ζευγάρι.

Παράλληλα, η κυριαρχία των μονοπωλίων και η όξυνση του ανταγωνισμού οδηγεί σε νέες απαιτήσεις όσον αφορά τους όρους αναπαραγωγής της εργατικής τάξης, ενώ η μηχανοποίηση, γενικότερα η τεχνολογική εξέλιξη απαιτεί τουλάχιστον στοιχειώδη γνώση, μόρφωση, ειδίκευση. Γιγαντώνεται ο όγκος των νοητικών, γνωστικών και συναισθηματικών δεξιοτήτων που πρέπει να αφομοιώσει το παιδί ως αυριανός εργαζόμενος. Κυρίως από τα μέσα του 20ού αιώνα, το αστικό κράτος αναλαμβάνει σε μεγάλη κλίμακα τη διαπαιδαγώγηση των παιδιών με την υποχρεωτική εκπαίδευση, η οποία σταδιακά διευρύνεται. Το σύγχρονο αστικό σχολείο διδάσκει τις απαραίτητες δεξιότητες στο μελλοντικό εργατικό δυναμικό, ώστε κατ’ απαίτηση της μεγάλης εργοδοσίας να είναι ικανό, φτηνό και «ευέλικτο».

Η αστική θέση ότι η οικογένεια είναι ο βασικός θεσμός διαπαιδαγώγησης του παιδιού είναι μύθος

Ολα τα παραπάνω αναδεικνύουν ότι είναι μύθος η αστική θέση πως η οικογένεια είναι ο βασικός θεσμός διαπαιδαγώγησης του παιδιού. Μέσα από όλους τους θεσμούς του αστικού κράτους (π.χ. Εκπαίδευση) και τους ιδεολογικούς μηχανισμούς της καπιταλιστικής εξουσίας (π.χ. ΜΜΕ, ΜΚΔ, πολιτιστική βιομηχανία) διαπαιδαγωγούνται τα παιδιά της εργατικής – λαϊκής οικογένειας. Εμποτίζουν τα παιδιά από τη νηπιακή κιόλας ηλικία με τις σάπιες αστικές ιδέες, αξίες και τον κυρίαρχο αστικό τρόπο ζωής: Τον ανταγωνισμό, τον ατομικισμό, τον ναρκισσισμό. Σε αυτό το πλαίσιο, η καπιταλιστική εξουσία και ιδεολογία «επενδύουν» στη διαμόρφωση σκέψης και στάσης στις νεανικές συνειδήσεις με κριτήριο την υπεράσπιση του «αιώνιου καπιταλισμού», το ξαναγράψιμο της Ιστορίας, τη δαιμονοποίηση της κομμουνιστικής κοσμοθεωρίας και της σοσιαλιστικής οικοδόμησης του 20ού αιώνα, τον μεταμοντέρνο ανορθολογισμό.

Η γονεϊκότητα, ως συμβολή των γονέων στη φροντίδα και την ανατροφή των παιδιών, δεν είναι μια ουδέτερη έννοια, αποσπασμένη από τις κυρίαρχες οικονομικές και κοινωνικές σχέσεις. Το σύνολο των κοινωνικών σχέσεων (με πυρήνα τους τις σχέσεις ιδιοκτησίας) και η εξέλιξή τους επιδρούν και συνεπάγονται και διαφορετικές υποχρεώσεις και δικαιώματα των γονιών, τόσο προς το παιδί όσο και μεταξύ τους.

Περί ατομικής – οικογενειακής ευθύνης στη φροντίδα του παιδιού

Και στο σύγχρονο περιεχόμενο της γονικής σχέσης, όπως διαμορφώνεται με βάση τους υλικούς όρους ζωής και εργασίας της εργατικής – λαϊκής οικογένειας, επιδρά η κυρίαρχη αστική ιδεολογία. Αναπαράγεται ότι το παιδί αποτελεί «επένδυση για το μέλλον», με κριτήριο το καπιταλιστικό συμφέρον για τη διαιώνιση της καπιταλιστικής ιδιοκτησίας και εξουσίας, όπου η φροντίδα του παιδιού τίθεται στο επίκεντρο της οικογενειακής ζωής (σε σχέση με τα προηγούμενα ταξικά εκμεταλλευτικά συστήματα, όπου το παιδί σηματοδοτούσε περισσότερα εργατικά χέρια στο πλαίσιο της διευρυμένης οικογένειας), ως αποκλειστική γονική ευθύνη. Εμφανίζεται η ιδέα του «πολύτιμου παιδιού».

Σε αυτό το έδαφος, η πλειοψηφία των γονιών και ιδίως των μητέρων – που μετά βασάνων και κόπων κατορθώνουν να τεκνοποιήσουν – εσωτερικεύουν την αποκλειστικά ατομική ευθύνη στη φροντίδα του παιδιού. Ετσι, θυσιάζουν τον ελάχιστο ελεύθερο χρόνο τους σε ένα ατελείωτο πήγαινε – έλα στις εξωσχολικές δραστηριότητες, στο διάβασμα κ.λπ., που όχι μόνο εξαντλεί τους γονείς οικονομικά, σωματικά και ψυχικά. Σε τελική ανάλυση αφυδατώνει το δημιουργικό περιεχόμενο της σχέσης με το παιδί.

Ταυτόχρονα, με δεδομένη τη γενική πτώση του βιοτικού επιπέδου και τη νεανική ανεργία ή/και ημιαπασχόληση, η οικονομική – αλλά και συναισθηματική – εξάρτηση των παιδιών από την οικογένεια, η συγκατοίκηση, παρατείνονται πέραν της παιδικής – εφηβικής ηλικίας. Ετσι, μπαίνουν εμπόδια στην αυτοτελή ανάπτυξη του νέου / νέας σε κάθε πλευρά της κοινωνικής ζωής και δράσης (εργασία, διαπροσωπικές – ερωτικές σχέσεις), δηλαδή στη δυνατότητα να «στέκονται στα πόδια τους», να αναπτύσσουν πολύπλευρα την προσωπικότητά τους.

Σε αυτό το πλαίσιο διαμορφώνονται στρεβλές αντιλήψεις για το περιεχόμενο της γονικής σχέσης, υιοθετώντας απόψεις «εγώ μόνο ξέρω το καλύτερο για το παιδί μου» και έναν υπερπροστατευτικό τρόπο ανατροφής, που στην ουσία αποκόπτει τη γονική σχέση από τις κυρίαρχες κοινωνικές σχέσεις.

Συντροφικές σχέσεις και γονεϊκότητα στη σύγχρονη οικογένεια

Για να μπορεί η γονική σχέση, η ευθύνη του κάθε γονέα στη διαπαιδαγώγηση του παιδιού να αναβαθμίζεται και να έχει ουσιαστικό χαρακτήρα, χρειάζεται να στηρίζεται σε ένα εκτεταμένο δίκτυο κρατικής προστασίας και στήριξης. Δηλαδή πρέπει να είναι υπόθεση της κοινωνίας μέσω του κράτους να εξασφαλίσει τις οικονομικές, κοινωνικές, πολιτιστικές συνθήκες για την ανάπτυξη καθολικά όλων των παιδιών.

Από αυτήν την άποψη, η ολοκληρωμένη αντιμετώπιση του ζητήματος προϋποθέτει την ανατροπή του σάπιου εκμεταλλευτικού συστήματος και την κατάργηση της εκμεταλλευτικής οικονομικής βάσης. Απαιτεί κράτος θεμελίωσης της κοινωνικής ιδιοκτησίας στα συγκεντρωμένα μέσα παραγωγής και επιστημονικό κεντρικό σχεδιασμό της κοινωνικής παραγωγής και των κοινωνικών υπηρεσιών.

Απαιτεί την προετοιμασία των μελλοντικών γονιών με ευθύνη του κράτους, την πρόσβαση στη σύγχρονη επιστημονική γνώση για την τεκνοποίηση και την ψυχοκοινωνική ανάπτυξη του παιδιού, με την ανάλογη κρατική υποστήριξη (υποδομές, εκπαίδευση, μείωση του υποχρεωτικού εργάσιμου χρόνου κ.ά.).

Σε τελική ανάλυση, καθοριστικός παράγοντας είναι «σε τι κόσμο» μεγαλώνουν τα παιδιά και με τι όρους, πρώτα από όλα οικονομικούς – κοινωνικούς. Από αυτήν την άποψη, η ευθύνη των γονιών απέναντι στο παιδί σχετίζεται και με το επίπεδο ανάπτυξης της κοινωνικής συνείδησης σε δοσμένες ιστορικά συνθήκες εξέλιξης της ταξικής πάλης, όπως αντανακλάται στην κάθε ξεχωριστή προσωπικότητα με υποκειμενικό τρόπο.

Σημαντικός παράγοντας είναι η κοινή προσπάθεια και των δύο γονιών για την εξασφάλιση της γονικής σχέσης με το παιδί, αφήνοντας στην άκρη τις διαφωνίες τους, που μπορεί να αφορούν και συνολικά την απόφασή τους να μην είναι πλέον ερωτικοί σύντροφοι, να μη συμβιώνουν.

Ακόμα περισσότερο, χρειάζεται να απασχολήσει την κομμουνιστική σκέψη και δράση η ουσιαστική αναβάθμιση της σχέσης γονιών – παιδιών, με κριτήριο την ανάγκη ανάπτυξης του παιδιού ως αυτοτελούς προσωπικότητας, και όχι σαν επένδυση, σαν μέσο συναισθηματικής στήριξης.

Αποκτά ιδιαίτερη σημασία η θεωρητική – ιδεολογική – πολιτική στήριξη των κομμουνιστών γονιών, ώστε με συλλογικό, συντροφικό τρόπο να στηριχθεί η προσπάθεια προσέγγισης της γονικής σχέσης και ευθύνης με διαλεκτικό υλιστικό κριτήριο. Με αυτούς τους όρους μπορεί να ξεπεραστεί στη σκέψη που εντοπίζει ως το καθοριστικό στη γονική σχέση να αποτελεί ο γονιός απλά ένα «καλό πρότυπο» για το παιδί. Κυρίως είναι ανάγκη να διαπεράσει την κομμουνιστική σκέψη και δράση πιο βαθιά πώς θα διαπερνούν κάθε πλευρά της προσωπικής ζωής, άρα και την οικογενειακή, η κομμουνιστική στάση στην εργασία, στο κίνημα, η συλλογικότητα και η συντροφικότητα στην κομματική ζωή, ο σεβασμός στην ανθρώπινη ζωή και αξιοπρέπεια, η υπεράσπιση των ταξικών συμφερόντων όλου του λαού, η πάλη ενάντια στον ατομικισμό, κυρίως η ανάπτυξη διαλεκτικού υλιστικού τρόπου σκέψης. Τελικά αφορά στην προσπάθεια να γίνονται αναπόσπαστο στοιχείο των ερωτικών – συντροφικών σχέσεων, της ίδιας της σχέσης με το παιδί.

Η ευθύνη των γονέων απέναντι στα παιδιά αφορά κυρίως στην προετοιμασία τους για να γνωρίσουν, να αντιμετωπίσουν την κοινωνική πραγματικότητα και να παλέψουν για να την αλλάξουν. Μέσα από την αλληλεπίδραση του παιδιού με το περιβάλλον του, μέσα από τη δραστηριότητά του, αντανακλάται στη συνείδησή του, στις ψυχικές του λειτουργίες, η αντικειμενική κοινωνική πραγματικότητα. Και αυτή η προετοιμασία του παιδιού για τις «θύελλες» που είναι μπροστά μας, τους «σεισμούς που μέλλονται να έρθουν», μπορεί να στηριχθεί πιο ουσιαστικά στη συνειδητοποίηση της ατομικής ευθύνης των γονιών στην ανατροφή του παιδιού, με την ταυτόχρονη συνειδητοποίηση των οικονομικών – κοινωνικών – πολιτικών παραγόντων που επιδρούν στη διαπαιδαγώγηση και στην ανάπτυξη της προσωπικότητας του παιδιού.

Ι. Γ.

«Η Νίκη της Ζωής επί του Θανάτου». 3η Συμφωνία του Μάλερ. Νικήθηκε άραγε ο μέγας Αρκάς μαέστρος Δημήτρης Μητρόπουλος;

Ποιος ήταν ο Μητρόπουλος;

Γεννημένος στα 1896 στην Αθήνα με καταγωγή από τη Μελισσόπετρα της ορεινής Γορτυνίας, ο Μητρόπουλος σπούδασε πιάνο και Ανώτερα Θεωρητικά στο Ωδείο Αθηνών στις τάξεις μεταξύ άλλων των Λουδ. Βασσενχόβεν (πιάνο), Φιλοκτ. Οικονομίδη και Αρμάνδου Μαρσίκ (Ανώτ. Θεωρητικά), αποφοιτώντας στα 1919 με το Χρυσό Μετάλλιο «Ανδρ. & Ιφ. Συγγρού». Με υποτροφίες Συγγρού και Μπενάκη συνέχισε ανώτερες σπουδές στις Βρυξέλλες και το Βερολίνο, παίζοντας μάλιστα τύμπανα στην Ορχήστρα της Κρατικής Οπερας, στην οποία προσλήφθηκε σύντομα ως προγυμναστής και 3οςμαέστρος, ενώ μαθήτευε δίπλα και στον διάσημο πιανίστα, συνθέτη και παιδαγωγό Μπουζόνι. Από καιρού διηύθυνε ήδη και την ΣΟ του Ωδείου Αθηνών.

Στα 1924 επιστρέφει στην Αθήνα και αρχίζει έναν συνεχή αγώνα μελέτης, διδασκαλίας, διευθύνσεως, επιβίωσης. Εως το 1937 που φεύγει οριστικά για την Αμερική, διηύθυνε 127 συναυλίες, ενώ διετέλεσε και καθηγητής του Ωδείου Αθηνών επί 8ετία με πάμπολλους κορυφαίους μετά μαέστρους, συνθέτες, καθηγητές ως μαθητές του, όπως τους Αλ. Ξένο, Λεων. Ζώρα, Θεόδωρο Βαβαγιάννη, Κ. Κυδωνιάτη, Δ. Χωραφά, Γ. Καζάσογλου, Θ. Δ. Καρυωτάκη κ.λπ.

Είχε ξεκινήσει εμφανίσεις και στην Ευρώπη με σπουδαία συμφωνικά και οπερατικά συγκροτήματα, δρέποντας δάφνες πάντοτε και αναζητώντας όλο και περισσότερο τον μοναχικό βίο, για μελέτη, αφοσίωση, αποστολική διακονία στην Τέχνη του. Μόνον έτσι άλλωστε, κατακτάται η κορυφή του Παρνασσού.

Ο Μητρόπουλος, όπως κατακτούσε ως δεινός ορειβάτης τις υψηλότερες κορυφές των ελληνικών, ευρωπαϊκών και αμερικανικών οροσειρών, «κατακτούσε» και τις δυσκολότερες παρτιτούρες ως σολίστ πιανίστας και μαέστρος. Πάντοτε από μνήμης. Οταν ο Προκόφιεφ τον άκουσε έκθαμβος να παίζει και να διευθύνει παράλληλα το 3ο του κοντσέρτο είπε «τώρα πρέπει να γράψω άλλο κοντσέρτο για μένα».

Τα 23 χρόνια που έζησε στην Αμερική διετέλεσε επί πολλά έτη καλλιτεχνικός διευθυντής και 1οςαρχιμουσικός στην ΣΟ της Μινεάπολης και την Φιλ. Ορχ. της ΝΥ, φτάνοντας να είναι ο 1ος και καλύτερος μαέστρος του κόσμου! Οι εκατοντάδες ακόμη παραστάσεις του στην Μετροπόλιταν της ΝΥ, στην Κρατική Οπερα της Βιέννης και στην «Σκάλα» έχουν μείνει αξεπέραστες ερμηνευτικά, όπως άλλωστε και οι συμφωνικές του με διάφορες κορυφαίες Ορχήστρες.

Στην Ελλάδα γύρισε θριαμβευτής στα 1955 και ’58 επικεφαλής της Φιλ. Ορχ. της ΝΥ και της Βιέννης αντίστοιχα, με τους Αθηναίους να τον υποδέχονται ως εθνικό ήρωα!

Εκτός αυτών, υπήρξε και ιδιοφυής συνθέτης 45 περίπου έργων με κορυφαία την όπερά του «Αδερφή Βεατρίκη», την ορχηστρική «Ταφή», τις μουσικές για τον «Ιππόλυτο Στεφανηφόρο» και την «Ηλέκτρα», την «Οστινάτα σε 3 μέρη» για βιολί και πιάνο κ.ά.

Μην ξεχνάμε την πίστη του στους νέους δημιουργούς, διευθύνοντας εκατοντάδες έργα σε άριστες εκτελέσεις με τις καλύτερες ορχήστρες, αποδεικνύοντας έτσι την ιεραποστολική του δράση επί της Γης, προσθέτοντας τις μνημειώδεις εκτελέσεις του στις συμφωνίες των Μάλερ, Ρ. Στράους, Προκόφιεφ και Σοστακόβιτς.

Η πτώση από την κορυφή

Ηταν όμως, 2 Νοεμβρίου 1960, πρωί, όταν ο Μαέστρος κατέρρευσε στο πόντιουμ, μετά από 2ηκαρδιακή προσβολή, στην πρόβα για την 1η εκτέλεση στο Μιλάνο της «3ηςΣυμφωνίας» του Γκούσταβ Μάλερ, διευθύνοντας την Ορχήστρα της «Σκάλας». «Είμαι σαν ένα παλιό αυτοκίνητο», είπε στους μουσικούς του χαμογελώντας εκείνο το πρωινό, «που έχει τα εξαρτήματά του σε αταξία, αλλά όπως βλέπετε, παρ’ όλα αυτά είμαι ακόμα όρθιος».

Ο Μαέστρος ξεκίνησε πρόβα φτάνοντας στο 80ό μέτρο, όπου είχε ένα «σάλπισμα» η τρομπέτα, και ύστερα από κάποια μέτρα, σταμάτησε. Αντί, ως συνήθως, να ανακεφαλαιώσει τις μελλοντικές παρατηρήσεις προς τους μουσικούς του, εκείνος έπεσε μπροστά μονομιάς, «[…]σαν το άγαλμα που γκρεμίζεται από το βάθρο του.[…] Χτύπησε με το πρόσωπο στο πάτωμα και πληγώθηκε ελαφρά στο κεφάλι, αλλά το σώμα του είχε ήδη κεραυνοβοληθή από την ώρα που ήταν ακόμα πάνω στο PODIUM. […]». Αμέσως τον προσέτρεξε ο γιατρός του Θεάτρου, εις μάτην. «Κατά την μεταφορά του, μετά από λίγο, στην Πολυκλινική, ξεψύχησε».

Πενθεί και η Μόσχα

Τα δυσάρεστα νέα μεταφέρθηκαν σε όλο τον κόσμο αστραπιαία και οι εκδηλώσεις μνήμης από τις διάφορες ορχήστρες, λυρικά θέατρα, συναδέλφους του νεκρού και από τους χιλιάδες θαυμαστές της Τέχνης του, άρχισαν να διαδέχονται η μία την άλλη. Το ίδιο έγινε και στη Μόσχα, όπου έξι κορυφαίοι συνθέτες που τον είχαν συναναστραφεί στις εμφανίσεις του στις αρχές της δεκαετίας του ’30, στο Λένινγκραντ και την πρωτεύουσα, υπέγραψαν τηλεγράφημα αποστελλόμενο στην Μετροπόλιταν Οπερα της ΝΥ. Εγραφαν: «Ενθυμούμενοι την τελευταίαν συνάντησίν μας με τον μεγάλον αυτόν διευθυντήν Ορχήστρας τον Δημήτρη Μητρόπουλον, επιθυμούμεν να εκφράσωμεν την λύπην μας διά τον θάνατόν του. Επιθυμούμεν επίσης, να εκφράσωμεν τα συλλυπητήριά μας, προς την Μετροπόλιταν, η οποία απώλεσεν έναν των σημαντικωτέρων καλλιτεχνικών ηγετών της». Υπέγραφαν οι: Σοστακόβιτς, Καμπαλέφσκι, Χρενικώφ, Ντάνκτζεβιτς, Αμίρωφ και Ζαρουτόν.

Ο ραδιοσταθμός της Μόσχας εκείνες τις ημέρες μετέδωσε παλαιότερη ηχογραφημένη συναυλία του Μητρόπουλου και τις νεκρολογίες του Χατσατουριάν και του «Θεού» του βιολιού, Δαυίδ Οϊστραχ. Ο πρώτος μεταξύ άλλων είπε: «Είμαι γεμάτος λύπη και πένθος. Απωλέσαμε έναν από τους μεγαλύτερους μουσικούς του κόσμου. Απωλέσαμε την Τέχνη του. […] Αξέχαστες θα μου μείνουν αι αναμνήσεις από την συναυλίαν αυτήν. Ο Λαός της Μόσχας εχειροκρότησε ενθουσιωδώς τον πολύμορφο καλλιτέχνην, ως Πιανίστα, Διευθυντή ορχήστρας και Συνθέτη. Περιμέναμε και νέαν επίσκεψιν του Μητρόπουλου. Με βαθύτατη λύπη βλέπουμε ότι δεν θα πραγματοποιηθή πλέον». Ενώ ο Οϊστραχ δήλωσε πως «στον μουσικόν κόσμον εσημειώθη μεγάλη απώλεια. Ο Μητρόπουλος ήταν ένας μεγάλος Μουσικός. Ο θάνατός του ρίχνει σε βαρύ πένθος όλον τον κόσμο».

Το ύστατο χαίρε

Λίγες μέρες αργότερα (6/11/1960) η τέφρα του Μαέστρου φτάνει στην Αθήνα με πολεμικό αεροσκάφος, όπου την παραλαμβάνει, εκ μέρους της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών, ο παλαιότερα προστατευόμενός του μαθητής, αρχιμουσικός και δ/ντής της, Θ. Βαβαγιάννης και με πομπή πεζή και κομβόι μεταφέρεται στο Ηρώδειο για τη δέουσα τελετή. Πάνω από 3.000 φιλόμουσοι, συνάδερφοι, μαθητές «εγείρονται» με την είσοδο του Μαέστρου και ξεσπούν σε παρατεταμένο χειροκρότημα, ενώ η τεφροδόχος εναπόκειται στη σκηνή του Θεάτρου. Μετά από τους αποχαιρετιστήριους λόγους, η Κρατική Ορχήστρα ερμηνεύει το «Πένθιμο Εμβατήριο» από την «Ηρωική» του Μπετόβεν, χωρίς μαέστρο, σε μια κατανυκτική και παράξενη ομολογουμένως συναυλία. Παλιοί μουσικοί διηγούνταν πως καλύτερα δεν είχαν παίξει σε όλη την ζωή τους και συνάδελφοι πιο «αδύνατοι» μουσικά, εκείνη τη φορά μεταμορφώθηκαν για τον Δάσκαλό τους.

Ενεκα της καύσεως όμως, η επίσημη εκκλησία αρνιόταν την ταφή τού βαθιά πιστού της, κυριολεκτικά Ιερομόναχου της ζωής και της Τέχνης, και άξιου τέκνου της πατρίδας, με αποτέλεσμα να δοθεί επιτέλους κενοτάφιο μνήμα στο Α’ Νεκροταφείο, φιλοτεχνημένο από τον γλύπτη Γιάννη Παππά, μόλις τον Ιούλιο του 1961. Κι άλλες φορές όμως στο παρελθόν ο Μητρόπουλος είχε περάσει άσχημα στη ζωή του, άδικα. Δεν ξεχνάμε, όντας μέλος της ΣΟ του Ωδείου Αθηνών στη δεκαετία του 1920, όπου κάποιοι που τον ζήλευαν και τον πολέμαγαν, του έβαζαν καρφίτσες και πινέζες στην καρέκλα του στα τύμπανα που έπαιζε, ο εξαναγκασμός σε παραίτηση από καλ/κός δ/ντής της Φιλαρμονικής Ορχήστρας της ΝΥ από διάφορους «κύκλους» προσκείμενους στον άλλοτε προστατευόμενό του μαέστρο, Μπερνστάιν, ή οι «κατηγόριες» που του πρόσαψαν οι Αμερικανοί ως «κομμουνιστού», άρα επικίνδυνου, επειδή εκθείαζε την ΕΣΣΔ ως προς τη δουλειά του και άλλα επιτεύγματα του μεγάλου αυτού σοσιαλιστικού εργατικού Κράτους, μετά την επίσκεψή του κ.λπ.

Διαπίστωση Μητρόπουλου, γνώμη Χατσατουριάν

Στην επιστήθια φίλη του Καίτη Κατσογιάννη έγραφε μεταξύ άλλων σχετικά: «[…] και σου απομένει τότε η γοητεία αυτού του λαού, με μια ευγένεια καρδιάς, μια ψυχική χάρη και έναν ενθουσιασμό απεριόριστο -έπειτα καλλιτέχνες πέρα ως πέρα. Νομίζω ότι πουθενά αλλού δεν μπορεί να κάνει κανείς μουσική τόσο τέλεια όσο σ’ αυτόν τον τόπο». Αυτά είχε εκμυστηρευτεί και στον νέο τότε μαέστρο γεννημένο στον Καύκασο, Οδυσσέα Δημητριάδη (1908 – 2005), όταν του είπε ότι θέλει να πάει στην Ελλάδα να μείνει και να εργαστεί, με τον Μητρόπουλο να τον αποτρέπει, διότι ακόμη κι αυτός που είχε «δικιά» του ορχήστρα, ο μισθός του δεν έφτανε ούτε για το νοίκι, ενώ στην ΕΣΣΔ θα έχει να εργαστεί και να ζήσει καλά. Κι ο Δημητριάδης ευτυχώς τον άκουσε και μεγαλούργησε.

Αξίζει να αποχαιρετήσουμε τον Μαέστρο, με κάποια λόγια του μεγάλου Σοβιετικού συναδέλφου του, Αράμ Χατσατουριάν:«Από την πρώτη ήδη συνάντηση με τα σοβιετικά ακροατήρια, ο Μητρόπουλος μας καθυπέταξε με την γοητεία της ερμηνευτικής του τέχνης, πάντα γεμάτης ειλικρίνεια και πιστής στο κείμενο των συνθετών, απεριόριστα απομακρυσμένος από φιλαυτία και εξωτερική πόζα. […] ενός από τους πλέον προικισμένους από την φύση Μαέστρους του καιρού μας, για τα επιτεύγματα του οποίου δίκαια μπορεί να υπερηφανεύεται ο ελληνικός λαός…».

Συνεπώς, δεν ηττήθηκε ο μαέστρος, αφού έως σήμερα θαυμάζουμε την Μουσική του ιδιοφυία και μελετάμε και παραδειγματιζόμαστε από τη ζωή και το έργο του αγωνιζόμενοι για τους αδυνάτους και πιστεύοντας στον άνθρωπο και τη σύγχρονη δημιουργία, όπως αυτός.

Δρ. Χρήστος Ηλ. ΚΟΛΟΒΟΣ
Διευθυντής ορχήστρας

«Η Νίκη της Ζωής επί του Θανάτου». 3η Συμφωνία του Μάλερ. Νικήθηκε άραγε ο μέγας Αρκάς μαέστρος Δημήτρης Μητρόπουλος;

Ποιος ήταν ο Μητρόπουλος;

Γεννημένος στα 1896 στην Αθήνα με καταγωγή από τη Μελισσόπετρα της ορεινής Γορτυνίας, ο Μητρόπουλος σπούδασε πιάνο και Ανώτερα Θεωρητικά στο Ωδείο Αθηνών στις τάξεις μεταξύ άλλων των Λουδ. Βασσενχόβεν (πιάνο), Φιλοκτ. Οικονομίδη και Αρμάνδου Μαρσίκ (Ανώτ. Θεωρητικά), αποφοιτώντας στα 1919 με το Χρυσό Μετάλλιο «Ανδρ. & Ιφ. Συγγρού». Με υποτροφίες Συγγρού και Μπενάκη συνέχισε ανώτερες σπουδές στις Βρυξέλλες και το Βερολίνο, παίζοντας μάλιστα τύμπανα στην Ορχήστρα της Κρατικής Οπερας, στην οποία προσλήφθηκε σύντομα ως προγυμναστής και 3οςμαέστρος, ενώ μαθήτευε δίπλα και στον διάσημο πιανίστα, συνθέτη και παιδαγωγό Μπουζόνι. Από καιρού διηύθυνε ήδη και την ΣΟ του Ωδείου Αθηνών.

Στα 1924 επιστρέφει στην Αθήνα και αρχίζει έναν συνεχή αγώνα μελέτης, διδασκαλίας, διευθύνσεως, επιβίωσης. Εως το 1937 που φεύγει οριστικά για την Αμερική, διηύθυνε 127 συναυλίες, ενώ διετέλεσε και καθηγητής του Ωδείου Αθηνών επί 8ετία με πάμπολλους κορυφαίους μετά μαέστρους, συνθέτες, καθηγητές ως μαθητές του, όπως τους Αλ. Ξένο, Λεων. Ζώρα, Θεόδωρο Βαβαγιάννη, Κ. Κυδωνιάτη, Δ. Χωραφά, Γ. Καζάσογλου, Θ. Δ. Καρυωτάκη κ.λπ.

Είχε ξεκινήσει εμφανίσεις και στην Ευρώπη με σπουδαία συμφωνικά και οπερατικά συγκροτήματα, δρέποντας δάφνες πάντοτε και αναζητώντας όλο και περισσότερο τον μοναχικό βίο, για μελέτη, αφοσίωση, αποστολική διακονία στην Τέχνη του. Μόνον έτσι άλλωστε, κατακτάται η κορυφή του Παρνασσού.

Ο Μητρόπουλος, όπως κατακτούσε ως δεινός ορειβάτης τις υψηλότερες κορυφές των ελληνικών, ευρωπαϊκών και αμερικανικών οροσειρών, «κατακτούσε» και τις δυσκολότερες παρτιτούρες ως σολίστ πιανίστας και μαέστρος. Πάντοτε από μνήμης. Οταν ο Προκόφιεφ τον άκουσε έκθαμβος να παίζει και να διευθύνει παράλληλα το 3ο του κοντσέρτο είπε «τώρα πρέπει να γράψω άλλο κοντσέρτο για μένα».

Τα 23 χρόνια που έζησε στην Αμερική διετέλεσε επί πολλά έτη καλλιτεχνικός διευθυντής και 1οςαρχιμουσικός στην ΣΟ της Μινεάπολης και την Φιλ. Ορχ. της ΝΥ, φτάνοντας να είναι ο 1ος και καλύτερος μαέστρος του κόσμου! Οι εκατοντάδες ακόμη παραστάσεις του στην Μετροπόλιταν της ΝΥ, στην Κρατική Οπερα της Βιέννης και στην «Σκάλα» έχουν μείνει αξεπέραστες ερμηνευτικά, όπως άλλωστε και οι συμφωνικές του με διάφορες κορυφαίες Ορχήστρες.

Στην Ελλάδα γύρισε θριαμβευτής στα 1955 και ’58 επικεφαλής της Φιλ. Ορχ. της ΝΥ και της Βιέννης αντίστοιχα, με τους Αθηναίους να τον υποδέχονται ως εθνικό ήρωα!

Εκτός αυτών, υπήρξε και ιδιοφυής συνθέτης 45 περίπου έργων με κορυφαία την όπερά του «Αδερφή Βεατρίκη», την ορχηστρική «Ταφή», τις μουσικές για τον «Ιππόλυτο Στεφανηφόρο» και την «Ηλέκτρα», την «Οστινάτα σε 3 μέρη» για βιολί και πιάνο κ.ά.

Μην ξεχνάμε την πίστη του στους νέους δημιουργούς, διευθύνοντας εκατοντάδες έργα σε άριστες εκτελέσεις με τις καλύτερες ορχήστρες, αποδεικνύοντας έτσι την ιεραποστολική του δράση επί της Γης, προσθέτοντας τις μνημειώδεις εκτελέσεις του στις συμφωνίες των Μάλερ, Ρ. Στράους, Προκόφιεφ και Σοστακόβιτς.

Η πτώση από την κορυφή

Ηταν όμως, 2 Νοεμβρίου 1960, πρωί, όταν ο Μαέστρος κατέρρευσε στο πόντιουμ, μετά από 2ηκαρδιακή προσβολή, στην πρόβα για την 1η εκτέλεση στο Μιλάνο της «3ηςΣυμφωνίας» του Γκούσταβ Μάλερ, διευθύνοντας την Ορχήστρα της «Σκάλας». «Είμαι σαν ένα παλιό αυτοκίνητο», είπε στους μουσικούς του χαμογελώντας εκείνο το πρωινό, «που έχει τα εξαρτήματά του σε αταξία, αλλά όπως βλέπετε, παρ’ όλα αυτά είμαι ακόμα όρθιος».

Ο Μαέστρος ξεκίνησε πρόβα φτάνοντας στο 80ό μέτρο, όπου είχε ένα «σάλπισμα» η τρομπέτα, και ύστερα από κάποια μέτρα, σταμάτησε. Αντί, ως συνήθως, να ανακεφαλαιώσει τις μελλοντικές παρατηρήσεις προς τους μουσικούς του, εκείνος έπεσε μπροστά μονομιάς, «[…]σαν το άγαλμα που γκρεμίζεται από το βάθρο του.[…] Χτύπησε με το πρόσωπο στο πάτωμα και πληγώθηκε ελαφρά στο κεφάλι, αλλά το σώμα του είχε ήδη κεραυνοβοληθή από την ώρα που ήταν ακόμα πάνω στο PODIUM. […]». Αμέσως τον προσέτρεξε ο γιατρός του Θεάτρου, εις μάτην. «Κατά την μεταφορά του, μετά από λίγο, στην Πολυκλινική, ξεψύχησε».

Πενθεί και η Μόσχα

Τα δυσάρεστα νέα μεταφέρθηκαν σε όλο τον κόσμο αστραπιαία και οι εκδηλώσεις μνήμης από τις διάφορες ορχήστρες, λυρικά θέατρα, συναδέλφους του νεκρού και από τους χιλιάδες θαυμαστές της Τέχνης του, άρχισαν να διαδέχονται η μία την άλλη. Το ίδιο έγινε και στη Μόσχα, όπου έξι κορυφαίοι συνθέτες που τον είχαν συναναστραφεί στις εμφανίσεις του στις αρχές της δεκαετίας του ’30, στο Λένινγκραντ και την πρωτεύουσα, υπέγραψαν τηλεγράφημα αποστελλόμενο στην Μετροπόλιταν Οπερα της ΝΥ. Εγραφαν: «Ενθυμούμενοι την τελευταίαν συνάντησίν μας με τον μεγάλον αυτόν διευθυντήν Ορχήστρας τον Δημήτρη Μητρόπουλον, επιθυμούμεν να εκφράσωμεν την λύπην μας διά τον θάνατόν του. Επιθυμούμεν επίσης, να εκφράσωμεν τα συλλυπητήριά μας, προς την Μετροπόλιταν, η οποία απώλεσεν έναν των σημαντικωτέρων καλλιτεχνικών ηγετών της». Υπέγραφαν οι: Σοστακόβιτς, Καμπαλέφσκι, Χρενικώφ, Ντάνκτζεβιτς, Αμίρωφ και Ζαρουτόν.

Ο ραδιοσταθμός της Μόσχας εκείνες τις ημέρες μετέδωσε παλαιότερη ηχογραφημένη συναυλία του Μητρόπουλου και τις νεκρολογίες του Χατσατουριάν και του «Θεού» του βιολιού, Δαυίδ Οϊστραχ. Ο πρώτος μεταξύ άλλων είπε: «Είμαι γεμάτος λύπη και πένθος. Απωλέσαμε έναν από τους μεγαλύτερους μουσικούς του κόσμου. Απωλέσαμε την Τέχνη του. […] Αξέχαστες θα μου μείνουν αι αναμνήσεις από την συναυλίαν αυτήν. Ο Λαός της Μόσχας εχειροκρότησε ενθουσιωδώς τον πολύμορφο καλλιτέχνην, ως Πιανίστα, Διευθυντή ορχήστρας και Συνθέτη. Περιμέναμε και νέαν επίσκεψιν του Μητρόπουλου. Με βαθύτατη λύπη βλέπουμε ότι δεν θα πραγματοποιηθή πλέον». Ενώ ο Οϊστραχ δήλωσε πως «στον μουσικόν κόσμον εσημειώθη μεγάλη απώλεια. Ο Μητρόπουλος ήταν ένας μεγάλος Μουσικός. Ο θάνατός του ρίχνει σε βαρύ πένθος όλον τον κόσμο».

Το ύστατο χαίρε

Λίγες μέρες αργότερα (6/11/1960) η τέφρα του Μαέστρου φτάνει στην Αθήνα με πολεμικό αεροσκάφος, όπου την παραλαμβάνει, εκ μέρους της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών, ο παλαιότερα προστατευόμενός του μαθητής, αρχιμουσικός και δ/ντής της, Θ. Βαβαγιάννης και με πομπή πεζή και κομβόι μεταφέρεται στο Ηρώδειο για τη δέουσα τελετή. Πάνω από 3.000 φιλόμουσοι, συνάδερφοι, μαθητές «εγείρονται» με την είσοδο του Μαέστρου και ξεσπούν σε παρατεταμένο χειροκρότημα, ενώ η τεφροδόχος εναπόκειται στη σκηνή του Θεάτρου. Μετά από τους αποχαιρετιστήριους λόγους, η Κρατική Ορχήστρα ερμηνεύει το «Πένθιμο Εμβατήριο» από την «Ηρωική» του Μπετόβεν, χωρίς μαέστρο, σε μια κατανυκτική και παράξενη ομολογουμένως συναυλία. Παλιοί μουσικοί διηγούνταν πως καλύτερα δεν είχαν παίξει σε όλη την ζωή τους και συνάδελφοι πιο «αδύνατοι» μουσικά, εκείνη τη φορά μεταμορφώθηκαν για τον Δάσκαλό τους.

Ενεκα της καύσεως όμως, η επίσημη εκκλησία αρνιόταν την ταφή τού βαθιά πιστού της, κυριολεκτικά Ιερομόναχου της ζωής και της Τέχνης, και άξιου τέκνου της πατρίδας, με αποτέλεσμα να δοθεί επιτέλους κενοτάφιο μνήμα στο Α’ Νεκροταφείο, φιλοτεχνημένο από τον γλύπτη Γιάννη Παππά, μόλις τον Ιούλιο του 1961. Κι άλλες φορές όμως στο παρελθόν ο Μητρόπουλος είχε περάσει άσχημα στη ζωή του, άδικα. Δεν ξεχνάμε, όντας μέλος της ΣΟ του Ωδείου Αθηνών στη δεκαετία του 1920, όπου κάποιοι που τον ζήλευαν και τον πολέμαγαν, του έβαζαν καρφίτσες και πινέζες στην καρέκλα του στα τύμπανα που έπαιζε, ο εξαναγκασμός σε παραίτηση από καλ/κός δ/ντής της Φιλαρμονικής Ορχήστρας της ΝΥ από διάφορους «κύκλους» προσκείμενους στον άλλοτε προστατευόμενό του μαέστρο, Μπερνστάιν, ή οι «κατηγόριες» που του πρόσαψαν οι Αμερικανοί ως «κομμουνιστού», άρα επικίνδυνου, επειδή εκθείαζε την ΕΣΣΔ ως προς τη δουλειά του και άλλα επιτεύγματα του μεγάλου αυτού σοσιαλιστικού εργατικού Κράτους, μετά την επίσκεψή του κ.λπ.

Διαπίστωση Μητρόπουλου, γνώμη Χατσατουριάν

Στην επιστήθια φίλη του Καίτη Κατσογιάννη έγραφε μεταξύ άλλων σχετικά: «[…] και σου απομένει τότε η γοητεία αυτού του λαού, με μια ευγένεια καρδιάς, μια ψυχική χάρη και έναν ενθουσιασμό απεριόριστο -έπειτα καλλιτέχνες πέρα ως πέρα. Νομίζω ότι πουθενά αλλού δεν μπορεί να κάνει κανείς μουσική τόσο τέλεια όσο σ’ αυτόν τον τόπο». Αυτά είχε εκμυστηρευτεί και στον νέο τότε μαέστρο γεννημένο στον Καύκασο, Οδυσσέα Δημητριάδη (1908 – 2005), όταν του είπε ότι θέλει να πάει στην Ελλάδα να μείνει και να εργαστεί, με τον Μητρόπουλο να τον αποτρέπει, διότι ακόμη κι αυτός που είχε «δικιά» του ορχήστρα, ο μισθός του δεν έφτανε ούτε για το νοίκι, ενώ στην ΕΣΣΔ θα έχει να εργαστεί και να ζήσει καλά. Κι ο Δημητριάδης ευτυχώς τον άκουσε και μεγαλούργησε.

Αξίζει να αποχαιρετήσουμε τον Μαέστρο, με κάποια λόγια του μεγάλου Σοβιετικού συναδέλφου του, Αράμ Χατσατουριάν:«Από την πρώτη ήδη συνάντηση με τα σοβιετικά ακροατήρια, ο Μητρόπουλος μας καθυπέταξε με την γοητεία της ερμηνευτικής του τέχνης, πάντα γεμάτης ειλικρίνεια και πιστής στο κείμενο των συνθετών, απεριόριστα απομακρυσμένος από φιλαυτία και εξωτερική πόζα. […] ενός από τους πλέον προικισμένους από την φύση Μαέστρους του καιρού μας, για τα επιτεύγματα του οποίου δίκαια μπορεί να υπερηφανεύεται ο ελληνικός λαός…».

Συνεπώς, δεν ηττήθηκε ο μαέστρος, αφού έως σήμερα θαυμάζουμε την Μουσική του ιδιοφυία και μελετάμε και παραδειγματιζόμαστε από τη ζωή και το έργο του αγωνιζόμενοι για τους αδυνάτους και πιστεύοντας στον άνθρωπο και τη σύγχρονη δημιουργία, όπως αυτός.

Δρ. Χρήστος Ηλ. ΚΟΛΟΒΟΣ
Διευθυντής ορχήστρας

    «Η Νίκη της Ζωής επί του Θανάτου». 3η Συμφωνία του Μάλερ. Νικήθηκε άραγε ο μέγας Αρκάς μαέστρος Δημήτρης Μητρόπουλος;

Ποιος ήταν ο Μητρόπουλος;

Γεννημένος στα 1896 στην Αθήνα με καταγωγή από τη Μελισσόπετρα της ορεινής Γορτυνίας, ο Μητρόπουλος σπούδασε πιάνο και Ανώτερα Θεωρητικά στο Ωδείο Αθηνών στις τάξεις μεταξύ άλλων των Λουδ. Βασσενχόβεν (πιάνο), Φιλοκτ. Οικονομίδη και Αρμάνδου Μαρσίκ (Ανώτ. Θεωρητικά), αποφοιτώντας στα 1919 με το Χρυσό Μετάλλιο «Ανδρ. & Ιφ. Συγγρού». Με υποτροφίες Συγγρού και Μπενάκη συνέχισε ανώτερες σπουδές στις Βρυξέλλες και το Βερολίνο, παίζοντας μάλιστα τύμπανα στην Ορχήστρα της Κρατικής Οπερας, στην οποία προσλήφθηκε σύντομα ως προγυμναστής και 3οςμαέστρος, ενώ μαθήτευε δίπλα και στον διάσημο πιανίστα, συνθέτη και παιδαγωγό Μπουζόνι. Από καιρού διηύθυνε ήδη και την ΣΟ του Ωδείου Αθηνών.

Στα 1924 επιστρέφει στην Αθήνα και αρχίζει έναν συνεχή αγώνα μελέτης, διδασκαλίας, διευθύνσεως, επιβίωσης. Εως το 1937 που φεύγει οριστικά για την Αμερική, διηύθυνε 127 συναυλίες, ενώ διετέλεσε και καθηγητής του Ωδείου Αθηνών επί 8ετία με πάμπολλους κορυφαίους μετά μαέστρους, συνθέτες, καθηγητές ως μαθητές του, όπως τους Αλ. Ξένο, Λεων. Ζώρα, Θεόδωρο Βαβαγιάννη, Κ. Κυδωνιάτη, Δ. Χωραφά, Γ. Καζάσογλου, Θ. Δ. Καρυωτάκη κ.λπ.

Είχε ξεκινήσει εμφανίσεις και στην Ευρώπη με σπουδαία συμφωνικά και οπερατικά συγκροτήματα, δρέποντας δάφνες πάντοτε και αναζητώντας όλο και περισσότερο τον μοναχικό βίο, για μελέτη, αφοσίωση, αποστολική διακονία στην Τέχνη του. Μόνον έτσι άλλωστε, κατακτάται η κορυφή του Παρνασσού.

Ο Μητρόπουλος, όπως κατακτούσε ως δεινός ορειβάτης τις υψηλότερες κορυφές των ελληνικών, ευρωπαϊκών και αμερικανικών οροσειρών, «κατακτούσε» και τις δυσκολότερες παρτιτούρες ως σολίστ πιανίστας και μαέστρος. Πάντοτε από μνήμης. Οταν ο Προκόφιεφ τον άκουσε έκθαμβος να παίζει και να διευθύνει παράλληλα το 3ο του κοντσέρτο είπε «τώρα πρέπει να γράψω άλλο κοντσέρτο για μένα».

Τα 23 χρόνια που έζησε στην Αμερική διετέλεσε επί πολλά έτη καλλιτεχνικός διευθυντής και 1οςαρχιμουσικός στην ΣΟ της Μινεάπολης και την Φιλ. Ορχ. της ΝΥ, φτάνοντας να είναι ο 1ος και καλύτερος μαέστρος του κόσμου! Οι εκατοντάδες ακόμη παραστάσεις του στην Μετροπόλιταν της ΝΥ, στην Κρατική Οπερα της Βιέννης και στην «Σκάλα» έχουν μείνει αξεπέραστες ερμηνευτικά, όπως άλλωστε και οι συμφωνικές του με διάφορες κορυφαίες Ορχήστρες.

Στην Ελλάδα γύρισε θριαμβευτής στα 1955 και ’58 επικεφαλής της Φιλ. Ορχ. της ΝΥ και της Βιέννης αντίστοιχα, με τους Αθηναίους να τον υποδέχονται ως εθνικό ήρωα!

Εκτός αυτών, υπήρξε και ιδιοφυής συνθέτης 45 περίπου έργων με κορυφαία την όπερά του «Αδερφή Βεατρίκη», την ορχηστρική «Ταφή», τις μουσικές για τον «Ιππόλυτο Στεφανηφόρο» και την «Ηλέκτρα», την «Οστινάτα σε 3 μέρη» για βιολί και πιάνο κ.ά.

Μην ξεχνάμε την πίστη του στους νέους δημιουργούς, διευθύνοντας εκατοντάδες έργα σε άριστες εκτελέσεις με τις καλύτερες ορχήστρες, αποδεικνύοντας έτσι την ιεραποστολική του δράση επί της Γης, προσθέτοντας τις μνημειώδεις εκτελέσεις του στις συμφωνίες των Μάλερ, Ρ. Στράους, Προκόφιεφ και Σοστακόβιτς.

Η πτώση από την κορυφή

Ηταν όμως, 2 Νοεμβρίου 1960, πρωί, όταν ο Μαέστρος κατέρρευσε στο πόντιουμ, μετά από 2ηκαρδιακή προσβολή, στην πρόβα για την 1η εκτέλεση στο Μιλάνο της «3ηςΣυμφωνίας» του Γκούσταβ Μάλερ, διευθύνοντας την Ορχήστρα της «Σκάλας». «Είμαι σαν ένα παλιό αυτοκίνητο», είπε στους μουσικούς του χαμογελώντας εκείνο το πρωινό, «που έχει τα εξαρτήματά του σε αταξία, αλλά όπως βλέπετε, παρ’ όλα αυτά είμαι ακόμα όρθιος».

Ο Μαέστρος ξεκίνησε πρόβα φτάνοντας στο 80ό μέτρο, όπου είχε ένα «σάλπισμα» η τρομπέτα, και ύστερα από κάποια μέτρα, σταμάτησε. Αντί, ως συνήθως, να ανακεφαλαιώσει τις μελλοντικές παρατηρήσεις προς τους μουσικούς του, εκείνος έπεσε μπροστά μονομιάς, «[…]σαν το άγαλμα που γκρεμίζεται από το βάθρο του.[…] Χτύπησε με το πρόσωπο στο πάτωμα και πληγώθηκε ελαφρά στο κεφάλι, αλλά το σώμα του είχε ήδη κεραυνοβοληθή από την ώρα που ήταν ακόμα πάνω στο PODIUM. […]». Αμέσως τον προσέτρεξε ο γιατρός του Θεάτρου, εις μάτην. «Κατά την μεταφορά του, μετά από λίγο, στην Πολυκλινική, ξεψύχησε».

Πενθεί και η Μόσχα

Τα δυσάρεστα νέα μεταφέρθηκαν σε όλο τον κόσμο αστραπιαία και οι εκδηλώσεις μνήμης από τις διάφορες ορχήστρες, λυρικά θέατρα, συναδέλφους του νεκρού και από τους χιλιάδες θαυμαστές της Τέχνης του, άρχισαν να διαδέχονται η μία την άλλη. Το ίδιο έγινε και στη Μόσχα, όπου έξι κορυφαίοι συνθέτες που τον είχαν συναναστραφεί στις εμφανίσεις του στις αρχές της δεκαετίας του ’30, στο Λένινγκραντ και την πρωτεύουσα, υπέγραψαν τηλεγράφημα αποστελλόμενο στην Μετροπόλιταν Οπερα της ΝΥ. Εγραφαν: «Ενθυμούμενοι την τελευταίαν συνάντησίν μας με τον μεγάλον αυτόν διευθυντήν Ορχήστρας τον Δημήτρη Μητρόπουλον, επιθυμούμεν να εκφράσωμεν την λύπην μας διά τον θάνατόν του. Επιθυμούμεν επίσης, να εκφράσωμεν τα συλλυπητήριά μας, προς την Μετροπόλιταν, η οποία απώλεσεν έναν των σημαντικωτέρων καλλιτεχνικών ηγετών της». Υπέγραφαν οι: Σοστακόβιτς, Καμπαλέφσκι, Χρενικώφ, Ντάνκτζεβιτς, Αμίρωφ και Ζαρουτόν.

Ο ραδιοσταθμός της Μόσχας εκείνες τις ημέρες μετέδωσε παλαιότερη ηχογραφημένη συναυλία του Μητρόπουλου και τις νεκρολογίες του Χατσατουριάν και του «Θεού» του βιολιού, Δαυίδ Οϊστραχ. Ο πρώτος μεταξύ άλλων είπε: «Είμαι γεμάτος λύπη και πένθος. Απωλέσαμε έναν από τους μεγαλύτερους μουσικούς του κόσμου. Απωλέσαμε την Τέχνη του. […] Αξέχαστες θα μου μείνουν αι αναμνήσεις από την συναυλίαν αυτήν. Ο Λαός της Μόσχας εχειροκρότησε ενθουσιωδώς τον πολύμορφο καλλιτέχνην, ως Πιανίστα, Διευθυντή ορχήστρας και Συνθέτη. Περιμέναμε και νέαν επίσκεψιν του Μητρόπουλου. Με βαθύτατη λύπη βλέπουμε ότι δεν θα πραγματοποιηθή πλέον». Ενώ ο Οϊστραχ δήλωσε πως «στον μουσικόν κόσμον εσημειώθη μεγάλη απώλεια. Ο Μητρόπουλος ήταν ένας μεγάλος Μουσικός. Ο θάνατός του ρίχνει σε βαρύ πένθος όλον τον κόσμο».

Το ύστατο χαίρε

Λίγες μέρες αργότερα (6/11/1960) η τέφρα του Μαέστρου φτάνει στην Αθήνα με πολεμικό αεροσκάφος, όπου την παραλαμβάνει, εκ μέρους της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών, ο παλαιότερα προστατευόμενός του μαθητής, αρχιμουσικός και δ/ντής της, Θ. Βαβαγιάννης και με πομπή πεζή και κομβόι μεταφέρεται στο Ηρώδειο για τη δέουσα τελετή. Πάνω από 3.000 φιλόμουσοι, συνάδερφοι, μαθητές «εγείρονται» με την είσοδο του Μαέστρου και ξεσπούν σε παρατεταμένο χειροκρότημα, ενώ η τεφροδόχος εναπόκειται στη σκηνή του Θεάτρου. Μετά από τους αποχαιρετιστήριους λόγους, η Κρατική Ορχήστρα ερμηνεύει το «Πένθιμο Εμβατήριο» από την «Ηρωική» του Μπετόβεν, χωρίς μαέστρο, σε μια κατανυκτική και παράξενη ομολογουμένως συναυλία. Παλιοί μουσικοί διηγούνταν πως καλύτερα δεν είχαν παίξει σε όλη την ζωή τους και συνάδελφοι πιο «αδύνατοι» μουσικά, εκείνη τη φορά μεταμορφώθηκαν για τον Δάσκαλό τους.

Ενεκα της καύσεως όμως, η επίσημη εκκλησία αρνιόταν την ταφή τού βαθιά πιστού της, κυριολεκτικά Ιερομόναχου της ζωής και της Τέχνης, και άξιου τέκνου της πατρίδας, με αποτέλεσμα να δοθεί επιτέλους κενοτάφιο μνήμα στο Α’ Νεκροταφείο, φιλοτεχνημένο από τον γλύπτη Γιάννη Παππά, μόλις τον Ιούλιο του 1961. Κι άλλες φορές όμως στο παρελθόν ο Μητρόπουλος είχε περάσει άσχημα στη ζωή του, άδικα. Δεν ξεχνάμε, όντας μέλος της ΣΟ του Ωδείου Αθηνών στη δεκαετία του 1920, όπου κάποιοι που τον ζήλευαν και τον πολέμαγαν, του έβαζαν καρφίτσες και πινέζες στην καρέκλα του στα τύμπανα που έπαιζε, ο εξαναγκασμός σε παραίτηση από καλ/κός δ/ντής της Φιλαρμονικής Ορχήστρας της ΝΥ από διάφορους «κύκλους» προσκείμενους στον άλλοτε προστατευόμενό του μαέστρο, Μπερνστάιν, ή οι «κατηγόριες» που του πρόσαψαν οι Αμερικανοί ως «κομμουνιστού», άρα επικίνδυνου, επειδή εκθείαζε την ΕΣΣΔ ως προς τη δουλειά του και άλλα επιτεύγματα του μεγάλου αυτού σοσιαλιστικού εργατικού Κράτους, μετά την επίσκεψή του κ.λπ.

Διαπίστωση Μητρόπουλου, γνώμη Χατσατουριάν

Στην επιστήθια φίλη του Καίτη Κατσογιάννη έγραφε μεταξύ άλλων σχετικά: «[…] και σου απομένει τότε η γοητεία αυτού του λαού, με μια ευγένεια καρδιάς, μια ψυχική χάρη και έναν ενθουσιασμό απεριόριστο -έπειτα καλλιτέχνες πέρα ως πέρα. Νομίζω ότι πουθενά αλλού δεν μπορεί να κάνει κανείς μουσική τόσο τέλεια όσο σ’ αυτόν τον τόπο». Αυτά είχε εκμυστηρευτεί και στον νέο τότε μαέστρο γεννημένο στον Καύκασο, Οδυσσέα Δημητριάδη (1908 – 2005), όταν του είπε ότι θέλει να πάει στην Ελλάδα να μείνει και να εργαστεί, με τον Μητρόπουλο να τον αποτρέπει, διότι ακόμη κι αυτός που είχε «δικιά» του ορχήστρα, ο μισθός του δεν έφτανε ούτε για το νοίκι, ενώ στην ΕΣΣΔ θα έχει να εργαστεί και να ζήσει καλά. Κι ο Δημητριάδης ευτυχώς τον άκουσε και μεγαλούργησε.

Αξίζει να αποχαιρετήσουμε τον Μαέστρο, με κάποια λόγια του μεγάλου Σοβιετικού συναδέλφου του, Αράμ Χατσατουριάν:«Από την πρώτη ήδη συνάντηση με τα σοβιετικά ακροατήρια, ο Μητρόπουλος μας καθυπέταξε με την γοητεία της ερμηνευτικής του τέχνης, πάντα γεμάτης ειλικρίνεια και πιστής στο κείμενο των συνθετών, απεριόριστα απομακρυσμένος από φιλαυτία και εξωτερική πόζα. […] ενός από τους πλέον προικισμένους από την φύση Μαέστρους του καιρού μας, για τα επιτεύγματα του οποίου δίκαια μπορεί να υπερηφανεύεται ο ελληνικός λαός…».

Συνεπώς, δεν ηττήθηκε ο μαέστρος, αφού έως σήμερα θαυμάζουμε την Μουσική του ιδιοφυία και μελετάμε και παραδειγματιζόμαστε από τη ζωή και το έργο του αγωνιζόμενοι για τους αδυνάτους και πιστεύοντας στον άνθρωπο και τη σύγχρονη δημιουργία, όπως αυτός.

Δρ. Χρήστος Ηλ. ΚΟΛΟΒΟΣ
Διευθυντής ορχήστρας

Πηγή : Ριζοσπάστης 13 – 14 / 12 – 2025

 

ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΤΑΞΗ

Παρασκευή 12/12/2025 – 17:47

Η ΔΑΣ πρώτη δύναμη στην ΑΔΕΔΥ: Ιστορική στιγμή για το εργατικό κίνημα! (VIDEO – ΦΩΤΟ)

https://youtube.com/watch?v=dRiPdoyfaI0%3Ffeature%3Doembed

«Ιστορική στιγμή για το εργατικό κίνημα!», τονίζει η ΔΑΣ η οποία αναδείχθηκε πρώτη δύναμη στη ΑΔΕΔΥ για πρώτη φορά στα 100 χρόνια ιστορίας της τριτοβάθμιας συνδικαλιστικής οργάνωσης.

Η ΔΑΣ αναδείχθηκε πρώτη δύναμη γκρεμίζοντας την κυβερνητική παράταξη της ΔΑΚΕ από αυτή τη θέση, καταγράφοντας μεγάλη άνοδο σε ψήφους, ποσοστά και έδρες. 

Η ΔΑΣ έλαβε 168 ψήφους και 22 έδρες στο ΓΣ της ΑΔΕΔΥ, με ποσοστό 25,57%. Στο προηγούμενο συνέδριο, πριν από τρία χρόνια είχε λάβει 134 ψήφους, 18 έδρες στο ΓΣ και ποσοστό 21,3%.

«Το αποτέλεσμα του 39^ου Συνεδρίου της ΑΔΕΔΥ δυναμώνει την προοπτική, το εργατικό κίνημα να αποτελέσει το αντίπαλο δέος απέναντι σε όλες τις αντιλαϊκές κυβερνήσεις και το κεφάλαιο που υπηρετούν», σημειώνει η ΔΑΣ στην ανακοίνωση που εξέδωσε. «Θα συνεχίσουμε ακούραστα, πιο αποφασιστικά μαζί με όλους τους εργαζόμενους να είμαστε στην πρώτη γραμμή για να οργανωθεί ο αγώνας μας σε κάθε χώρο του δημοσίου, σε συντονισμό με τους εργάτες του ιδιωτικού τομέα, την αγωνιζόμενη αγροτιά, τους φτωχούς αυτοαπασχολούμενους της πόλης, μαζί με τα παιδιά μας στα σχολεία και τα πανεπιστήμια. Με κριτήριο τις σύγχρονες ανάγκες μας θα συνεχίσουμε να παλεύουμε για την ανασύνταξη του εργατικού – λαϊκού κινήματος», διαβεβαιώνει 

Αμέσως μετά την ανακοίνωση του αποτελέσματος, οι αντιπρόσωποι της ΔΑΣ πραγματοποίησαν μια μικρή διαδήλωση έξω από το ξενοδοχείο όπου έγινε το 39ο συνέδριο της ΑΔΕΔΥ. 

Το αποτέλεσμα δυναμώνει την προοπτική

https://youtube.com/watch?v=XMDPLxDesyE%3Fwmode%3Dopaque%26controls%3D1%26enablejsapi%3D1%26playerapiid%3Dmedia-youtube-xmdplxdesye%26origin%3Dhttps%253A

Αναλυτικά η ανακοίνωση της ΔΑΣ.

«Το αποτέλεσμα του 39^ου Συνεδρίου της ΑΔΕΔΥ δυναμώνει την προοπτική, το εργατικό κίνημα να αποτελέσει το αντίπαλο δέος απέναντι σε όλες τις αντιλαϊκές κυβερνήσεις και το κεφάλαιο που υπηρετούν.

Η ΔΑΣ, που το ψηφοδέλτιό της συγκροτείται με συνδικαλιστές που συσπειρώνονται στο Π.Α.ΜΕ. με μεγάλη άνοδο σε ψήφους, ποσοστά και έδρες – από 134 ψήφους, 21,3% και 18 έδρες το 2022 σε 168 ψήφους, 22 έδρες και 25,57% – αναδείχθηκε πρώτη δύναμη γκρεμίζοντας την κυβερνητική παράταξη της ΔΑΚΕ από αυτή τη θέση.

Στο Συνέδριο συμμετείχαν αντιπρόσωποι από 36 ομοσπονδίες που για να εκλεγούν ψήφισαν 250 χιλιάδες δάσκαλοι, καθηγητές, υγειονομικοί, γιατροί, εργαζόμενοι στην καθαριότητα και στις υπηρεσίες στους δήμους, στις περιφέρειες, στα πανεπιστήμια, στην αποκεντρωμένη διοίκηση, στα υπουργεία, αυξάνοντας το ποσοστό της συνδικαλιστικής πυκνότητας. Πήραν μέρος αντιπρόσωποι από 1.040 πρωτοβάθμια σωματεία.

Με τη στάση και την επιλογή τους έδωσαν ηχηρό χαστούκι στην κυβέρνηση, που παίρνει το ένα αντιλαϊκό μέτρο πίσω από το άλλο κι έστειλαν μήνυμα εναντίωσης στην πολιτική που εμπλέκει τη χώρα μας σε πολέμους, που φτωχοποιεί τους δημοσίους υπαλλήλους κι όλο το λαό, που εντείνει την καταστολή, που προωθεί ακόμα πιο αντιδραστικές αλλαγές στο αντιλαϊκό αστικό κράτος.

Η ΔΑΚΕ γκρεμίζεται από την πρώτη θέση που κατείχε την τελευταία δεκαετία ενώ τα ποσοστά της ΠΑΣΚΕ μειώνονται για ακόμα ένα συνέδριο.

Οι σύνεδροι γύρισαν την πλάτη στα ψηφοδέλτια του προηγούμενου συνδυασμού ΣΥΡΙΖΑ – Νέας Αριστεράς, του οποίου τα στελέχη τους έχουν ήδη σπεύσει να κρατήσουν θέση στο άρμα του Τσίπρα. Οι εργαζόμενοι έστειλαν μήνυμα ότι τα «ταξίδια στις πιο όμορφες θάλασσες» δεν μπορούν να γίνουν με βάρκες φτιαγμένες από τα σάπια υλικά της σοσιαλδημοκρατίας.

Το αποτέλεσμα του Συνεδρίου είναι ζωντανή έκφραση της ανόδου των ταξικών αγώνων για να ζήσουμε όπως μας αξίζει, με βάση τον τεράστιο πλούτο που παράγεται, τις δυνατότητες που προσφέρουν τα σύγχρονα επιστημονικά επιτεύγματα. Αποτελεί αναγνώριση από τους εργαζομένους της καθημερινής προσπάθειας των συνδικαλιστών της ΔΑΣ για να αναζωογονηθούν οι Ομοσπονδίες και τα σωματεία, να χειραφετηθούν από τις επιδιώξεις του κράτους, να μπουν ορμητικά στον αγώνα.

Μας γεμίζει με περισσότερη ευθύνη για να δυναμώσει ένα μαχητικό, αντικαπιταλιστικό – αντιμονοπωλιακό ρεύμα αντεπίθεσης μέσα στο οργανωμένο κίνημα των δημοσίων υπαλλήλων. Θα συνεχίσουμε ακούραστα, πιο αποφασιστικά μαζί με όλους τους εργαζόμενους να είμαστε στην πρώτη γραμμή για να οργανωθεί ο αγώνας μας σε κάθε χώρο του δημοσίου, σε συντονισμό με τους εργάτες του ιδιωτικού τομέα, την αγωνιζόμενη αγροτιά, τους φτωχούς αυτοαπασχολούμενους της πόλης, μαζί με τα παιδιά μας στα σχολεία και τα πανεπιστήμια. Με κριτήριο τις σύγχρονες ανάγκες μας θα συνεχίσουμε να παλεύουμε για την ανασύνταξη του εργατικού – λαϊκού κινήματος. Το δίλημμα ήταν και παραμένει: “Τα κέρδη τους ή οι ζωές μας”.

Όλοι κι όλες στα συνδικάτα! Όλοι κι όλες στον αγώνα!».

Αναλυτικά τα αποτελέσματα στον παρακάτω πίνακα:

1 / 6

ΣΧΕΤΙΚΑ

• Η ΔΑΣ πρώτη δύναμη στην ΑΔΕΔΥ: Η στιγμή της ανακοίνωσης του αποτελέσματος (VIDEO) 16:54

Δες ακομα

• 39ο Συνέδριο ΑΔΕΔΥ: «Ψηφίζουμε ΔΑΣ για να μην ξαναδούμε τέτοια ανακοίνωση»11/12/2025 17:57
• 39ο Συνέδριο ΑΔΕΔΥ: Σημαντικές παρεμβάσεις των αντιπροσώπων της ΔΑΣ που καλούν σε αλλαγή συσχετισμών (VIDEO)11/12/2025 17:27

Πηγή : 902.gr

 

ΕΡΓΑΤΙΚΑ

39ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΑΔΕΔΥ

Αντιπαράθεση των δύο γραμμών στο κίνημα απέναντι στο κράτος της εκμετάλλευσης και του πολέμου

Με συγκροτημένη και ενισχυμένη παρουσία η ΔΑΣ δίνει μάχη αποκάλυψης, μαχητικής υπεράσπισης της γραμμής της σύγκρουσης και αλλαγής του συσχετισμού

Το πρωί της χτεσινής πρώτης μέρας του 39ου Συνεδρίου της ΑΔΕΔΥ σημαδεύτηκε από την προσπάθεια των ΔΑΚΕ και ΔΗΣΥΠ (ΠΑΣΚΕ) – που άγγιξε τα όρια του γελοίου – να επιβάλουν τη νομιμοποίηση αντιπροσώπων οι οποίοι αναδείχθηκαν μέσα από διαδικασίες που παραβίασαν καταστατικές διατάξεις και αποφάσεις ΑΔΕΔΥ. Κάτι που δεν κατάφεραν, αφού το Συνέδριο υπερψήφισε με μεγάλη διαφορά τον αποκλεισμό αυτών των αντιπροσώπων.

Οι δύο παρατάξεις δεν αμφισβήτησαν την παραβίαση καταστατικών διατάξεων, καλούσαν όμως τους συνέδρους να υπερψηφίσουν τη συμμετοχή των αντιπροσώπων αυτών γιατί οι ηγεσίες τους έκριναν ότι οι παραβιάσεις είναι …διαδικαστικές και άρα δεν υπάρχει λόγος αποκλεισμού!

Τη διαδικασία νομιμοποίησης ακολούθησαν οι κεντρικές ομιλίες των παρατάξεων. Σε αντίθεση με την «κακόφωνη χορωδία της διαχείρισης και της ταξικής υποταγής», όπως χαρακτήρισε τους ομιλητές των ΔΑΚΕ, ΔΗΣΥΠ και ΕΑΕΚ (του όλου ΣΥΡΙΖΑ), η Βέτα Πανουτσάκου εκ μέρους της ΔΑΣ ανέδειξε την ανάγκη αλλά και τη δύναμη που έχουν οι εργαζόμενοι να πάρουν τις ζωές τους στα χέρια τους, ακολουθώντας τον δρόμο του συλλογικού αγώνα για την ανατροπή.

Δεν ανεχόμαστε «απαγορευτικό» στις ανάγκες μας

Ξεκίνησε λέγοντας ότι η ΔΑΣ απευθύνεται «σε όλους τους συναδέλφους που έχουν τις ίδιες αγωνίες με τους χιλιάδες εργαζόμενους στις υπηρεσίες και στους χώρους δουλειάς, που βιώνουν τις δυσκολίες της καθημερινότητας, που στριμώχνουν τις ανάγκες τους, τις δικές τους και της οικογένειάς τους (…) Απευθυνόμαστε σε όλους εσάς που περάσετε μέσα από τα μπλόκα του αγώνα των αγροτών, που ζήσατε έστω για λίγο την τεράστια μαζικότητα των κινητοποιήσεών τους, την αποφασιστικότητά τους να διεκδικήσουν το δίκιο τους (…)

Γι’ αυτό εξάλλου και προτείναμε χθες να καλέσουμε και έναν εκπρόσωπο των αγροτικών μπλόκων να μας μεταφέρει εδώ το αγωνιστικό τους κλίμα και να απευθύνει έναν σύντομο χαιρετισμό, πρόταση που σιωπηλά απορρίφθηκε από όλες τις παρατάξεις…

Απευθυνόμαστε σε όλους όσοι μια ζωή βλέπουν τα εκατομμύρια να πετούν γύρω τους και να προσγειώνονται στις τσέπες των λίγων, που βλέπουν τα λεφτόδεντρα να καρπίζουν από τον δικό τους, από τον δικό μας ιδρώτα αλλά να τα τρυγάνε οι μεγαλοεπιχειρηματίες με τις πλάτες των κυβερνήσεων, που βάζουν “απαγορευτικό” σε όλους εμάς…».

Τα χρόνια της κρίσης – συνέχισε – κυβερνήσεις, επιχειρηματίες και ΜΜΕ φώναζαν ότι οι εργαζόμενοι και ο λαός πρέπει να σκύψουν το κεφάλι και να πληρώσουν για ένα χρέος που δεν είναι δικό τους. Σήμερα, στα χρόνια της ανάπτυξης, «ηχούν γύρω μας οι σειρήνες του πολέμου… Και τα μεγάφωνα της προπαγάνδας της κυβέρνησης της ΝΔ μαζί με τη συστημική αντιπολίτευση, την ΕΕ, το ΝΑΤΟ και τα στηρίγματά τους, προσπαθούν να μας πείσουν ότι εμείς οι εργαζόμενοι και ο λαός πρέπει να αποδεχτούμε να μοιράζουν χρήμα στα μονοπώλια του πολέμου και στους μεγάλους ομίλους, πρέπει να βάλουμε πλάτη για τους ανταγωνισμούς τους στο πλιάτσικο λαών και χωρών».

Την πολιτική αυτή στήριξαν και στηρίζουν οι δυνάμεις του κυβερνητικού και εργοδοτικού συνδικαλισμού, που «προσπαθούν να περιορίσουν τη σκέψη και τον ορίζοντα των εργαζομένων στο πλαίσιο της αστικής διαχείρισης και του “άλλαξε ο Μανωλιός κι έβαλε τα ρούχα του αλλιώς”, ώστε να μη φτάσει να αμφισβητεί τον “μονόδρομο” του συστήματος της εκμετάλλευσης.

Αυτό εξάλλου κάνουν όλες μαζί οι ηγεσίες των παρατάξεών τους στην ΟΚΕ και στην ευρωπαϊκή ΟΚΕ όπου συμμετέχουν, στις συμβιβασμένες διεθνείς συνδικαλιστικές οργανώσεις PSI, EPSU, ETUC, που είναι εταίροι της ΕΕ και του κεφαλαίου, της Κομισιόν και των λόμπι των επιχειρηματικών ομίλων, όπου μαζί μοιράζουν τη φτώχεια μας».

Μνημείο στήριξης της κυβέρνησης η καταψήφιση της πρότασης για απεργία

Αναφερόμενη στα «κατορθώματά» τους μίλησε για την προσπάθειά τους να μη γίνει απεργιακή συγκέντρωση στις 28 Φλεβάρη για τα Τέμπη, για το ότι δεν είχαν το σθένος να συμφωνήσουν ή να διαφωνήσουν «στο κείμενο που προτείναμε και αναδεικνύαμε εμπεριστατωμένα τι υπηρετεί σήμερα το νέο Πειθαρχικό», τις τοποθετήσεις τους για το «δικαίωμα του Ισραήλ στην αυτοάμυνα», το ότι «το ψήφισμα που προτείναμε ενάντια στη δίωξη του προέδρου του Σωματείου ΕΝΕΔΕΠ και προέδρου του Εργατικού Κέντρου Πειραιά, που με τους συναδέλφους του εμπόδισαν παλικαρίσια τα καμιόνια των όπλων προς το Ισραήλ, δεν έλαβε την ψήφο κανενός!».

Στάθηκε επίσης στο χθεσινό μνημείο στήριξης της κυβέρνησης, με την καταψήφιση, στο Γενικό Συμβούλιο, της πρότασης για απεργία στις 16 Δεκέμβρη. Οπως σχολίασε, «εντάξει, η παράταξη της ΔΑΚΕ, ως κυβερνητική εκπρόσωπος, έκανε το καθήκον της, όμως η ΠΑΣΚΕ και η ΕΑΕΚ, που στα λόγια εναντιώνονται στον Μητσοτάκη, να την καταψηφίσουν για να δώσουν φιλί ζωής στη κυβέρνηση; Αλλά τέτοιοι είναι! Αλλά κι εμείς τέτοιοι είμαστε, δεν το βάζουμε κάτω και εδώ θα ζητήσουμε από το σώμα των αντιπροσώπων να αποφασίσει για απεργία στις 16/12, και θα την παλέψουμε στους χώρους δουλειάς».

Υπερασπιζόμενη την ανάγκη να γίνει η απεργία, είπε: «Τώρα που η κυβέρνηση της ΝΔ είναι στριμωγμένη από τις μαζικές αγροτικές κινητοποιήσεις, από τις κινητοποιήσεις που εξελίσσονται σε μια σειρά κλάδους, τώρα που έχουν πάρει αποφάσεις για απεργία αρκετά Εργατικά Κέντρα και αρκετά Νομαρχιακά Τμήματα ζητάνε, τώρα που οι εργαζόμενοι στους χώρους δουλειάς μάς λένε ότι χρειάζεται ο ξεσηκωμός να γενικευτεί, να εκφραστεί μαζικά η καταδίκη της αντιλαϊκής πολιτικής, να εκφραστεί όχι μόνο η αλληλεγγύη μας στους αγωνιζόμενους αγρότες αλλά και η αντίθεσή μας στον κρατικό προϋπολογισμό της φτώχειας και του πολέμου, που περιλαμβάνει για εμάς φόρους, χαράτσια και ψίχουλα, που γράφει σε κάθε αράδα του ότι οι δημόσιοι υπάλληλοι δεν είναι “επιλέξιμοι” της κυβέρνησης, προτείναμε πανελλαδική απεργιακή κινητοποίηση για τις 16 Δεκέμβρη, μέρα ψήφισης του κρατικού προϋπολογισμού, για να πλημμυρίσουν οι δρόμοι και οι πλατείες απ’ όλο τον λαό, που λέει “κάτι πρέπει να γίνει”, “δεν πάει άλλο”».

Μιλώντας για την παρελκυστική τακτική των δυνάμεων αυτών, που τάχα υιοθετούν αιτήματα όπως αυξήσεις στους μισθούς, για 13ο και 14ο μισθό, για το χαμένο κλιμάκιο κ.ά., επεσήμανε ότι δεν τα στηρίζουν, καθώς αποδέχονται τη δημοσιονομική πειθαρχία της ΕΕ, τις μνημονιακές δεσμεύσεις, τα Σύμφωνα Σταθερότητας, δίνουν συγχωροχάρτι στις κυβερνήσεις και συνδέουν το αίτημα για επιστροφή του 13ου και του 14ου μισθού με τα θηριώδη ματωμένα πλεονάσματα.

«Αναφερόμαστε» – τόνισε – «στις συνδικαλιστικές ηγεσίες των παρατάξεων της ΝΔ, του όλου ΣΥΡΙΖΑ και του ΠΑΣΟΚ, που υπερασπίζονται το κυβερνητικό έργο όταν τα κόμματά τους βρίσκονται στην κυβέρνηση, ενώ όταν βρίσκονται στην αντιπολίτευση κάνουν κριτική σε επιμέρους ζητήματα της κυβερνητικής πολιτικής, χωρίς να αμφισβητούν τον πυρήνα της, την πολιτική που υπερασπίζεται τα κέρδη, την εμπορευματοποίηση και ιδιωτικοποίηση υπηρεσιών και αρμοδιοτήτων, τη λειτουργία τους με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια ακόμα κι όταν είναι δημόσιες – κρατικές, που υπερασπίζεται τις επιταγές της ΕΕ και του ΝΑΤΟ».

Υπάρχει άλλος δρόμος να βαδίσουν οι εργαζόμενοι!

Και επεσήμανε ότι υπάρχει άλλος δρόμος: Της αλλαγής του συσχετισμού δυνάμεων παντού, της ανασύνταξης του κινήματος. «Ο δικός μας μονόδρομος είναι ο δρόμος που ακολουθούν σωματεία σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, που κέρδισαν μάχες, που υπογράψανε Συλλογικές Συμβάσεις, που στάθηκαν απέναντι σε διώξεις εργαζομένων, που αντιμετώπισαν τον αυταρχισμό, που τσαλαπάτησαν αντεργατικούς νόμους και απαγορεύσεις, που αφήσανε στα χαρτιά τους αντιαπεργιακούς νόμους όλων των κυβερνήσεων».

Τώρα «πρέπει να δυναμώσει η ταξική γραμμή, η συλλογική δράση και διεκδίκηση στο εργατικό κίνημα. Η αλλαγή των συσχετισμών με την αποφασιστική ενίσχυση των δυνάμεων της ΔΑΣ μπορεί να δώσει ανάσα, πραγματική ελπίδα και προοπτική στους αγώνες που έρχονται. Να ανοίξει δρόμο για αγωνιστικές αποφάσεις και συντονισμένες πρωτοβουλίες, που με την πάλη μας θα βάλουμε στο επίκεντρο τις ανάγκες μας και την προοπτική της ζωής μας.

Ενα τέτοιο κίνημα θα βάλει εμπόδια στις επιδιώξεις του κεφαλαίου και των κυβερνήσεών του, θα καταστήσει αντεργατικούς νόμους ανενεργούς και θα εμπνεύσει νέους εργαζόμενους να μπουν στη μάχη. Με χειραφέτηση των εργαζομένων, με μαζικοποίηση της δράσης Σωματείων και Ομοσπονδιών, με την ΑΔΕΔΥ κοντά στην καθημερινή τους δράση, δίπλα στους εργαζόμενους και στα σωματεία τους, αποκούμπι σε κάθε διωκόμενο.

(…) Δίνουμε μαζικό αγωνιστικό “παρών” στις κινητοποιήσεις στις 16 Δεκέμβρη, στη συγκέντρωση στις 12 Δεκέμβρη στο Εφετείο Αθήνας, στη δίκη της Χρυσής Αυγής, τη μέρα που η εισαγγελέας θα ανακοινώσει την πρότασή της σχετικά με την ενοχή ή μη των καταδικασμένων χρυσαυγιτών, δίνουμε μαζικό αγωνιστικό ραντεβού στους αγώνες τού αύριο, που θα δώσουμε όλες μας τις δυνάμεις για να δυναμώσουν και να κλιμακωθούν.

Εκφράζουμε την αλληλεγγύη μας σε όλους τους αγωνιζόμενους, σε όλους τους διωκόμενους εργαζόμενους που σήκωσαν ανάστημα απέναντι στην αδικία και στην καταστολή, σε όλους τους λαούς που παλεύουν να χαράξουν τη δική τους πατρίδα, να βάλουν τη σφραγίδα τους στις εξελίξεις.

Προχωράμε μαζί, προχωράμε μπροστά, δυνατά, πιο πολλοί, πιο δυνατοί για την ανατροπή… Δίνουμε το χέρι σε όποιον σηκώνεται… Προχωράμε μαζί με όλους που δεν περιμένουν ούτε σωτήρες, ούτε “…ότι οι κουφοί παραχωρήσεις θα μας κάνουν κι οι αχόρταγοι κάτι θε να μας δώσουν! Οτι οι λύκοι θα μας ταΐσουν αντί να μας καταβροχθίσουν!”, όπως έγραψε κι ο μεγάλος Μπρεχτ».

Πηγή : Ριζοσπάστης 11 – 12 – 2025

Σάββατο 6 Δεκέμβρη 2025 – Κυριακή 7 Δεκέμβρη 2025

 

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Στον δρόμο της ελπίδας και της αντεπίθεσης, κόντρα στα καλέσματα υποταγής και αυταπατών

Η «νέα ΚΑΠ», όπως και η παλιά, κάνει τον βίο αβίωτο για εκατοντάδες χιλιάδες αγρότες για να στηρίξει τα κέρδη των αγροτοβιομηχάνων, τους μεγαλεμπόρους και σουπερμαρκετάδες, ενώ η «ανακατανομή» – νέα μοιρασιά των κονδυλίων στην ΕΕ για να πέσουν δισ. στην πολεμική οικονομία κάνει τους κυβερνητικούς χειρισμούς και την προσπάθεια εξαγοράς με μερικά ψίχουλα, όλο και πιο δύσκολη υπόθεση. Η δυσαρέσκεια στους βιοπαλαιστές αγρότες μεγαλώνει, τα μπλόκα του αγώνα δυναμώνουν, το ίδιο και η αλληλεγγύη απ’ όλο τον λαό, που στην άλλη όψη του ίδιου νομίσματος βλέπει τις τιμές στο ράφι να είναι στα ύψη.

Την ίδια ώρα οι «προβολές» των αστικών επιτελείων για τα επόμενα χρόνια (ειδικά μετά το τέλος του μνημονίου του Ταμείου Ανάκαμψης) δείχνουν «επενδυτική καθίζηση», τους ρυθμούς ανάπτυξης να επιβραδύνονται σημαντικά, τις «αβεβαιότητες» να κυκλώνουν από παντού, από την ύφεση και τους ανταγωνισμούς στην Ευρωζώνη, τους πολέμους και τη μάχη για την πρωτοκαθεδρία στο ιμπεριαλιστικό σύστημα, μέχρι το ενδεχόμενο μιας νέας διεθνούς καπιταλιστικής κρίσης. Ιμπεριαλιστικοί οργανισμοί όπως ο ΟΟΣΑ δίνουν σήμα για γκάζι στις αντιλαϊκές «μεταρρυθμίσεις» με βασικό στόχο την αύξηση της «παραγωγικότητας», της εκμετάλλευσης δηλαδή των εργαζομένων, κάνουν νεύμα για καθήλωση των μισθών κάτω και από αυτόν τον πληθωρισμό, για νέα επίθεση στην εργατική τάξη, σε ρυθμούς «πολεμικούς». Την ίδια ώρα η μάχη για ΣΣΕ δυναμώνει σε μια σειρά χώρους δουλειάς για μισθούς και δικαιώματα στο ύψος των σύγχρονων αναγκών, για μέτρα υγείας και ασφάλειας, ενάντια στη δουλειά – λάστιχο και στα 13ωρα, που έβγαλαν δεκάδες χιλιάδες στον δρόμο στις πρόσφατες απεργίες.

Ενώ, πριν τα πανηγύρια για τις συμφωνίες με τις ΗΠΑ σε Ενέργεια και ναυπηγεία κοπάσουν, οι «μαρτυριάδες» Αμερικανοί λένε πως ο στόχος της «αναβάθμισης» και της Ελλάδας – κόμβου Ενέργειας περνάει μέσα από τις «συμπληγάδες» των επώδυνων, ΝΑΤΟικής κοπής διευθετήσεων στα Ελληνοτουρκικά, στο Κυπριακό, μια «νέα περιφερειακή τάξη πραγμάτων» στην Ανατ. Μεσόγειο. Αλλά και μέσα από τους αναβαθμισμένους ρόλους στα ευρωατλαντικά σχέδια, που έχουν «δάκρυα και αίμα» για το λαό, ακριβοπληρωμένους εξοπλισμούς που (όπως οι ίδιοι λένε) «δεν είναι για το Αιγαίο», επικίνδυνα νομοσχέδια όπως αυτό για τους στρατιωτικούς, που διαμορφώνει έναν ΝΑΤΟθρεμμένο στρατό για τη «νέα εποχή» των ευρωατλαντικών επεμβάσεων και πολέμων. Την ίδια ώρα όμως τα αστικά επιτελεία βλέπουν με αγωνία να μην έχει «εθιστεί ο λαός να βλέπει φέρετρα» να γυρνάνε από τα μέτωπα του ιμπεριαλιστικού πολέμου, να αμφισβητεί τις προτεραιότητες και τις συμμαχίες της αστικής τάξης. Εχουν δει τον λαό να βγαίνει μαζικά στους δρόμους του αγώνα ενάντια στη γενοκτονία που διέπραξαν οι Ευρωατλαντικοί και ο «στρατηγικός σύμμαχός» τους, Ισραήλ, σωματεία να σταματάνε τα φορτία του θανάτου για Γάζα και Ουκρανία.

Πάνω σε αυτήν την «κινούμενη άμμο» τα αδιέξοδά τους μεγαλώνουν, το ένα μετά το άλλο τα φθαρμένα κόλπα αναμόρφωσης του αστικού πολιτικού συστήματος δεν πιάνουν, εφεδρείες και «χαρτιά» του συστήματος καίγονται, ενώ η δυσαρέσκεια αρχίζει να ακουμπάει και τους «περί πολλού» αστικούς θεσμούς, το ίδιο το αστικό κράτος που μέρα με τη μέρα αποκαλύπτεται ο εχθρικός για τον λαό χαρακτήρας του.

Σοσιαλδημοκρατία: Μια λύση για κάθε πρόβλημα του σάπιου συστήματος

Σε αυτές τις δύσκολες ώρες αποκαλύπτεται για μια ακόμα φορά ο ρόλος της σάπιας σοσιαλδημοκρατίας, ως το «χαρτί» για τα δύσκολα και τις βρωμοδουλειές της αστικής τάξης.

Η ξεπουλημένη ηγεσία της ΓΣΕΕ – στελέχη του ΠΑΣΟΚ – εμφανίζεται αγκαζέ με την κυβέρνηση της ΝΔ και τη μεγαλοεργοδοσία πλασάροντας το νέο σχέδιο υποταγής των εργαζομένων, για την «αναμόρφωση» των Συλλογικών Συμβάσεων. Μέσα στις νέες συνθήκες το σύστημα τους αναθέτει νέα βρωμοδουλειά, να κάνουν ακόμα πιο αποτελεσματικό για την εργοδοσία και το κράτος της το μνημονιακό νομοθετικό οπλοστάσιο, με βάση και τη σχετική Οδηγία της ΕΕ, αναλαμβάνοντας ρόλο «πορτιέρη» και «κόφτη» των διεκδικήσεων των εργαζομένων σε κάθε κλάδο, υπογράφοντας «κλαδικές ΣΣΕ» στα μέτρα των ομίλων, ερήμην των σωματείων και των εργαζομένων, θάβοντας τις δίκαιες διεκδικήσεις τους για σύγχρονα δικαιώματα, φροντίζοντας για την «εργασιακή ειρήνη» – υποταγή των εργαζομένων στα «θέλω» του κεφαλαίου.

Τα στελέχη ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ ντύνονται ξανά τους «φίλους των αγροτών και κτηνοτρόφων» και επιστρέφουν σαν τους δολοφόνους στον τόπο του εγκλήματος. Καταριούνται τη «διαφθορά» και τη χρεώνουν αποκλειστικά στα καλόπαιδα της ΝΔ, για να κρύψουν ότι αυτή φούντωσε πάνω στην κοπριά της πολιτικής της ΕΕ που από κοινού στοίβαξαν όλοι, εφαρμόζοντας την πολιτική της ΕΕ που ρήμαξε τα χωριά. Υπερασπίζονται «μια άλλη», τάχα δικαιότερη ΚΑΠ, κρύβοντας ότι αυτή είναι κομμένη και ραμμένη στα μέτρα των επιχειρηματικών ομίλων, παρουσιάζουν πως μπορεί τάχα να υπάρξει και ένα «νέο παραγωγικό μοντέλο» που θα ικανοποιεί ταυτόχρονα και τις ανάγκες των βιοπαλαιστών αγροτών και εκείνες των μεγαλεμπόρων και ομίλων, νουθετούν τους αγροτοκτηνοτρόφους να διαλέξουν «άλλες μορφές αγώνα» που να μην ασκούν πίεση στο σύστημά τους, να βάζουν μερικά «ελάχιστα» αιτήματα στα μέτρα των «δημοσιονομικών αντοχών».

Είναι μέσα σε αυτές τις συνθήκες που το σύστημα κάνει και το rebranding Τσίπρα, ώστε, όπως έδειξε και η παρουσίαση της Τετάρτης, αυτός να ξαναβρεθεί στον γνώριμο ρόλο της εξαπάτησης του λαού, με μπαγιάτικες αυταπάτες περί «δίκαιης» καπιταλιστικής ανάπτυξης να βγαίνουν από την ντουλάπα για να ντύσουν τους στόχους της αστικής τάξης και των επιχειρηματικών ομίλων, και να εναλλάσσονται με αντιδραστικά συνθήματα «παλιάς κοπής» της αμαρτωλής σοσιαλδημοκρατίας περί «ισχυρής Ελλάδας» και «νέου πατριωτισμού» – του «πατριωτισμού» του κεφαλαίου, των ΝΑΤΟικών διευθετήσεων και της «πολυδιάστατης» εμπλοκής. Οι φούσκες περί «κλεπτοκρατίας» αποτελούν μία ακόμα εκδοχή της προσπάθειας να κρυφτεί ο πραγματικός ένοχος όλων των λαϊκών προβλημάτων, το κεφάλαιο, η εξουσία του, οι κυβερνήσεις του. Σε συνθήκες που περιμένουν τριγμούς και που η δυσαρέσκεια διογκώνεται ορατά, η «αποκατάσταση της ισορροπίας του πολιτικού συστήματος» είναι ένας βαθιά αντιλαϊκός, αντιδραστικός στόχος, σημαίνει ουσιαστικά εγγύηση της αντιλαϊκής σταθερότητας, αγωνία μην τυχόν και χάσει τον «βηματισμό» της η εναλλαγή των κυβερνήσεων που θα τσακίζουν διαδοχικά τον λαό, απαξιώνοντας γι’ αυτό πλήρως τους αγώνες αγροτών, εργαζομένων, λαϊκών στρωμάτων. Για άλλη μια φορά η σοσιαλδημοκρατία αναλαμβάνει ρόλο «μερεμετατζή» για να κλείσει «ρωγμές» στο σάπιο σύστημα τους, να συμβάλει «στην αποκατάσταση της αξιοπιστίας των θεσμών», να διαμορφώσει ένα νέο μείγμα ενσωμάτωσης και χτυπήματος της λαϊκής δυσαρέσκειας.

Για να βγει ο λαός νικητής…

Και μπορεί η κυβέρνηση να μην έχει ανταγωνιστή στη διεκδίκηση της διακυβέρνησης, έχει όμως αντίπαλο….

Για την ακρίβεια, δεν έχει μόνο η κυβέρνηση. Εχει συνολικά η αστική εξουσία, τα κόμματα της, σε όλες τις εκδοχές του το σάπιο καπιταλιστικό σύστημα.

Αυτός ο αντίπαλος είναι ο οργανωμένος, συντονισμένος αγώνας εργαζομένων, αγροτών, αυτοαπασχολούμενων, νέων, που μπορεί να αποτελέσει τη δύναμη που μπορεί να βάλει σήμερα εμπόδια στη στρατηγική του κεφαλαίου, της ΕΕ, του ΝΑΤΟ και να ανοίξει αύριο τον δρόμο για την προοπτική, την ανατροπή τους. Αντίπαλος είναι το ΚΚΕ, που δίνει όλες τις δυνάμεις του σε αυτήν τη κατεύθυνση.

Γιατί απέναντι στο δηλητήριο της «κοινωνικής ειρήνης», της σιγής νεκροταφείου δηλαδή για τα συμφέροντα των εκμεταλλευτών, μόνο το δυνάμωμα της ταξικής πάλης, της οργάνωσης και σύγκρουσης με τα συμφέροντα του κεφαλαίου, της συμμαχίας των λαϊκών στρωμάτων, μπορεί να υψώσει τείχος αλληλεγγύης, να αποσπάσει κατακτήσεις, να ανοίξει τον δρόμο της αντεπίθεσης για να ικανοποιηθούν πραγματικά οι λαϊκές ανάγκες.

Απέναντι στις κάλπικες προσδοκίες για «πολιτική αλλαγή» με τον Μανωλιό να βάζει τα ρούχα του αλλιώς, με σκιαμαχίες και παζάρια πίσω από κλειστές πόρτες για το πώς θα τυλίξουν τον λαό «σε μια κόλλα χαρτί», είναι η ώρα να δυναμώσει η πραγματική ελπίδα, το πραγματικό αντίπαλο δέος στην κυβέρνηση και σε κάθε αντιλαϊκή κυβέρνηση: Το ταξικό εργατικό κίνημα, το κίνημα των βιοπαλαιστών αγροτών και επαγγελματιών, που θα αμφισβητεί την ίδια την «καρδιά» της αντιλαϊκής πολιτικής, τα συμφέροντα των επιχειρηματικών ομίλων και του κεφαλαίου.

Σε όσους τον καλούν να στριμώξει τις ανάγκες του στο «μαγγανοπήγαδο» της καπιταλιστικής ανάπτυξης και κρίσης, που τα τοιχώματά του στενεύουν όλο και περισσότερο, ο λαός πρέπει να απαντήσει κοιτώντας «εκτός των τειχών», με συνείδηση ότι για να κερδίσει ο ίδιος πρέπει να χάσει το κεφάλαιο.

Απέναντι στον «πατριωτισμό» του κεφαλαίου, που θέλει «εθισμό στα φέρετρα» για τα κέρδη εφοπλιστών, ενεργειακών ομίλων και μεγαλοκατασκευαστών, απέναντι στις «συμφωνίες ειρήνης και ευημερίας» που φέρνουν μεγαλύτερους κινδύνους και φτώχεια, ο λαός έχει κάθε συμφέρον να δυναμώσει τον αγώνα του ενάντια στην εμπλοκή, στα σχέδια των ΗΠΑ – ΝΑΤΟ – ΕΕ.

Απέναντι σε όσους τον καλούν να μπαλώσει την «κουρελού» του εχθρικού για τον ίδιο αστικού κράτους, σε όσους του λένε να κάνει πιο αποτελεσματική τη μηχανή που «αλέθει» τις ανάγκες του για να ταΐζει τους επιχειρηματικούς ομίλους, ο λαός έχει κάθε συμφέρον να κάνει πιο αποτελεσματική τη δική του πάλη εναντίον του, να στριμώξει ο ίδιος στα σκοινιά το σάπιο σύστημα.

Κόντρα στις χρεοκοπημένες αυταπάτες για «νέα παραγωγικά μοντέλα», με την εκμετάλλευση να ζει και να βασιλεύει, για «ριζοσπαστικές» μεταρρυθμίσεις – μούφα στο έδαφος του καπιταλισμού, είναι ώρα να δυναμώσει η πάλη για πραγματικά ριζοσπαστικές αλλαγές στην οικονομία και στην εξουσία, για να απαλλαγεί ο λαός από τον βραχνά του καπιταλιστικού κέρδους, αξιοποιώντας τις σημερινές τεράστιες δυνατότητες της επιστήμης, της τεχνολογίας, τον πλούτο που παράγει, για τις δικές του ανάγκες και όχι για να πλουτίζουν μια χούφτα κοινωνικά παράσιτα.

Σε αυτόν τον δρόμο αξίζει να καταθέσει κάθε θυσία.

 

ΙΣΤΟΡΙΑ

«Μεταδεκεμβριανος “Ριζοσπάστης”»: Ενα άγνωστο ποίημα εμπνευσμένο από τη Μάχη του Δεκέμβρη 1944

Από Κερκυραίο δημοσιογράφο, φίλο του Κόμματος, πήραμε και δημοσιεύουμε ένα ποίημα με τον τίτλο «Μεταδεκεμβριανός “Ριζοσπάστης”», που έγραψε ο Κερκυραίος ποιητής και πεζογράφος Γιάννης Χονδρογιάννης (Κέρκυρα 1905 – Αθήνα 1987).

Συστήνοντας τον ποιητή, μας γράφει: «Υποστηρικτής των κομμουνιστικών ιδεών και γνωστός κυρίως για το έργο του “Η Μαρία Πολυδούρη μετά τον Καρυωτάκη”, ο Γ. Χονδρογιάννης είχε συμπεριλάβει στην ποιητική συλλογή του “Ο δρόμος του ήλιου ή η δίκαιη λύρα” (Αθήνα, 1979, “Τυπογραφείο Γ. Αργυρόπουλου – Α. Τουμαδάκη – Για λογαριασμό των εκδόσεων Κέδρος”, στον τίτλο παραπομπή στον γνωστό σολωμικό στίχο) αχρονολόγητο ποίημά του, που επιγράφεται “Μεταδεκεμβριανός «Ριζοσπάστης»”.

Το ποίημα, όπως συνάγεται από τον τίτλο και το περιεχόμενό του, αφορά τον “Ριζοσπάστη” της περιόδου που ακολούθησε αμέσως μετά τις συγκρούσεις του Δεκέμβρη του 1944, στις οποίες αναφέρεται.

Σύμφωνα με την Ελλη Αλεξίου, ο Γ. Χονδρογιάννης – που υπήρξε δικαστής και εξέδωσε συνολικά πέντε ποιητικές συλλογές – ήταν “αισθαντικός και ταλαντούχος” ποιητής. Στο πρώιμο και ύστερο έργο του έχουν αναφερθεί επίσης ο Κ. Παλαμάς, ο Γρηγ. Ξενόπουλος, ο Μαν. Αναγνωστάκης και ο κριτικός λογοτεχνίας Μ. Μ. Παπαϊωάννου, συγκλίνοντας στην εκτίμηση ότι αποτελούσε μια ιδιαίτερη και ενδιαφέρουσα παρουσία στα ελληνικά Γράμματα.

Ηταν θαυμαστής της ποίησης του Κ. Καρυωτάκη. Αφιέρωσε ποιήματά του στον Γ. Σεφέρη και σε άλλα συμπεριέλαβε αναφορές – παραπομπές στους Κ. Βάρναλη και Γ. Ρίτσο.

Εζησε τα περισσότερα χρόνια της ζωής του στην Αθήνα και αφιέρωσε πολλούς στίχους του στον γενέθλιο τόπο του, το κερκυραϊκό χωριό Σωκράκι.

Ο ποιητής Γ. Χονδρογιάννης τέθηκε εκτός δικαστικού Σώματος τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια, με την κατηγορία ότι υποστήριξε τον ΕΛΑΣ, όταν υπηρετούσε στην Πρέβεζα τους πρώτους μήνες μετά την απελευθέρωση της χώρας. Στη διάρκεια της Κατοχής, ενώ υπηρετούσε στη Ζάκυνθο, οι Ιταλοί κατακτητές τον εκδίωξαν από το νησί. Στα χρόνια της δικτατορίας Μεταξά, καθώς τότε υπηρετούσε στα Τρίκαλα, είχε επαινεθεί από την οργάνωση “Εργατική Βοήθεια” της πόλης των Τρικάλων, καθώς αντιτάχθηκε σε καταδίκη εργάτη, που οδηγήθηκε σε δίκη επειδή διακινούσε μαρξιστικά βιβλία. Η ποίησή του κατά περιόδους είχε πολύ έντονα στοιχεία πεσιμισμού».

* * *

Μεταδεκεμβριανός «Ριζοσπάστης»

Μέσα στο λυπημένον ύπνο μου /

συλλογιέμαι την ώρα που θα ‘ρθει /

για να σε φέρει. /

Σε περιμένω όπως περιμένει /

ο χαμένος ορειβάτης /

την ανατολή του ήλιου /

για να βρει το δρόμο του. /

Ανεβαίνουμε /

τη δύσκολη κορυφή του Καουριζαγκάρ /

και συ είσαι ο ήλιος /

που μας οδηγείς και μας φωτίζεις. /

Διαβαίνουμε /

τις θάλασσες του Ζόφου και της Πικρίας /

και συ μας στέλνεις μια γλυκιά αχτίδα /

από το Φάρο της Ελπίδας. /

Τα χρόνια που πέρασαν /

έκαμαν τη ζωή μου πικρή. /

Δεν έχω πια χαρά /

και δεν έχω πια επιθυμίες. /

Τα άσπρα περιστέρια /

που πλημμυρίσανε τον αττικό ουρανό /

την αυγή εκείνου του Οκτωβρίου /

πέσανε κάτω από τα βόλια /

των κακών ανθρώπων /

βάφοντας /

με ζεστό κόκκινο αίμα /

τους δρόμους της μεγάλης πολιτείας. /

Σ’ αγαπώ καθώς αγάπησα νέος /

τους Ελεύθερους Πολιορκημένους

του Σολωμού /

και την Ωδή σε μιαν ελληνική υδρία

του Κητς. /

Οπως τότε στην αυγή της νιότης μου /

έμενα έκθαμβος /

μπροστά στην αποκάλυψη της Ομορφιάς /

και οι στίχοι των ποιητών /

ήταν για μένα /

το μπρούσκο δυνατό κρασί που με μεθούσε. /

Ετσι και τώρα /

νιώθω να σφύζουν οι φλέβες μου /

στην αποκάλυψη της καθημερινής /

της μιας Αλήθειας /

της γραμμένης /

με το κόκκινο αίμα των παιδιών μας /

με τα δάκρυα των μανάδων μας /

με ό,τι αποκτήσαμε μιαν αυγή του Οκτώβρη /

με ό,τι χάσαμε ένα δειλινό του Δεκέμβρη /

γιατί κάθε σου γραμμή /

μοιάζει με ζωντανό κύτταρο που κλείνει μέσα του /

την ουσία της ζωής /

τους πόθους και τους πόνους ενός ολάκερου λαού. /

Κ’ είναι γι’ αυτό η αγάπη μου για σένα /

που ανανεώνεται και δυναμώνει κάθε μέρα /

σαν την αγάπη της γυναίκας μου /

και σαν της πεθαμένης μάνας μου τη νοσταλγία. /

Το κάθε τρίστρατο /

μου θυμίζει /

τους βωμούς της Ελευθερίας /

που είχαν στήσει τα παιδιά της Ελλάδας /

με τα ίδια τους τα κορμιά όταν η βροχή και ο άνεμος /

του Δεκεμβρίου /

χτυπούσαν με λύσσα τα παράθυρά μας /

που δεν μας προστάτευαν πια. /

Κι είναι από τότε /

που το πένθος γέμισε /

τα σπίτια μας και τις καρδιές μας. /

Κι είναι από τότε /

που στέκουμε περίλυποι μα και περήφανοι μαζί /

γιατί δε λυγίσαμε. /

Τα έντεκα γράμματα /

που στηρίζουν σαν χυτές κολόνες από ατσάλι /

το αέτωμα του νου σου /

ντύθηκαν με το χρώμα του πένθους. /

Μα όπως στην καρδιά του χειμώνα /

πίσω απ’ τα μαύρα σύννεφα αχνοφέγγει /

το φως του ήλιου /

για να μας θυμίζει πως ο ήλιος υπάρχει /

και τα σύννεφα θα φύγουν /

έτσι αχνοφέγγει το σφυρί και το δρεπάνι /

στο κέντρο της μετώπης σου/

Και σ’ αγαπώ και σε περιμένω /

όπως περιμένουμε τον ήλιο /

όπως αγαπάμε τη θάλασσα. /

Σ’ αγαπώ /

κι είμαι ακόμη μαζί σου δεμένος /

με τον ιερό δεσμό /

που ενώνει /

τους ανθρώπους που αντιμετωπίζουνε μαζί το θάνατο /

και νιώσανε μαζί σε μιαν ένταση της ζωής /

την πικρή του γεύση. /

Κι έρχομαι κάθε πρωί προς εσένα /

όπως η γυναίκα του Ευαγγελίου /

για να αντλήσω το ύδωρ της ζωής και το φως της αλήθειας /

Γιατί /

εσύ είσαι η δυνατή φωνή του Γιοχάνανν /

που φτάνει ως τα παλάτια των βασιλιάδων /

και ταράζει τον ύπνο των ενόχων. /

Εσύ είσαι το φωτεινό σπαθί του Αρχαγγέλου /

που τρομάζει τις ψυχές των κολασμένων. /

Είσαι το φως και η Αλήθεια.

——————————————————-

Καουριζαγκάρ: Πιθανώς ιδιωματική τοπική απόδοση απρόσιτης βουνοκορφής στην περιοχή των Ιμαλαΐων.

Γιοχάνανν: Φερόμενος ηγέτης επαναστατημένων Ιουδαίων εναντίον της Ρώμης (66-74 μ.Χ.).

Κολασμένων: Εδώ διεφθαρμένων, αμαρτωλών.

Ωδή σε μιαν ελληνική υδρία του Κητς: Ποίημα του Τζον Κητς («Σε μια ελληνική υδρία») για την αρχαία ελληνική τέχνη ως έκφραση ανθρωπιστικών αξιών.

Πηγή : Ριζοσπάστης 6 – 7 / 12 – 2025

Τετάρτη 3 Δεκέμβρη 2025

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

• Συντάκτης άρθρουΑπό τον/την George Panagoulis
• Ημ. δημοσίευσης1 Νοεμβρίου 2025
• Δεν υπάρχουν σχόλιαστο ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ «ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑΣ» ΤΩΝ ΗΠΑ

Η Ελλάδα «πύλη εισόδου» στον νέο γύρο ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών

Αποκαλυπτική συνέντευξη του επικεφαλής του Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας των ΗΠΑ, Νταγκ Μπέργκαμ

Στον ρόλο που διαδραματίζει η Ελλάδα στους σχεδιασμούς «ενεργειακής κυριαρχίας» των ΗΠΑ και πώς εντάσσονται αυτοί στην αντιπαράθεση της Αμερικής με αντιπάλους της, όπως η Κίνα, η Ρωσία και το Ιράν, αναφέρθηκε σε πρόσφατη συνέντευξή του ο Αμερικανός υπουργός Εσωτερικών και επικεφαλής του Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας των ΗΠΑ, Νταγκ Μπέργκαμ.

Η συνέντευξη δόθηκε σε μια περίοδο που βρίσκονται σε εξέλιξη έντονες διεργασίες στην ευρύτερη περιοχή γύρω από τους ενεργειακούς σχεδιασμούς, μπροστά και στην επικείμενη συνεδρίαση της «Σύμπραξης για τη Διατλαντική Συνεργασία στην Ενέργεια» (P-TECC), την οποία θα φιλοξενήσει η ελληνική κυβέρνηση στις 6 και 7 Νοέμβρη στην Αθήνα. Σε αυτή θα συμμετάσχουν ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, άλλοι 24 υπουργοί Ενέργειας ευρωπαϊκών χωρών και πάνω από 400 στελέχη ενεργειακών εταιρειών, ενώ ενόψει της συνεδρίασης ο Κυρ. Μητσοτάκης συναντήθηκε την Παρασκευή με τον αναπληρωτή υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, αρμόδιο για «θέματα διαχείρισης και πόρων», M. Rigas στο περιθώριο της παρουσίας του στην τελετή ενθρόνισης του νέου αρχιεπισκόπου Σινά.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η παρουσία του Αμερικανού υπουργού Ενέργειας αναμένεται να συνοδευτεί από συζητήσεις με την ελληνική κυβέρνηση για θέματα όπως η εμβάθυνση της συνεργασίας στους τερματικούς σταθμούς LNG, η επανεκτίμηση των θαλάσσιων ερευνών νότια της Κρήτης, η συμμετοχή αμερικανικών funds σε ενεργειακές υποδομές της Ελλάδας και ενδεχόμενες διμερείς συμφωνίες στον τομέα της αποθήκευσης Ενέργειας.

Από την «ασφάλεια» στην κυριαρχία…

Οπως τονίστηκε στο συνέδριο του «Foundation for Defense of Democracies», στο περιθώριο του οποίου ο Νταγκ Μπέργκαμ έδωσε τη συνέντευξη, το αμερικανικό «Εθνικό Συμβούλιο Ενεργειακής Κυριαρχίας έχει την αποστολή να διασφαλίσει Ενέργεια στο εσωτερικό ενώ αξιοποιεί τους πόρους των ΗΠΑ για να προβάλει ισχύ στο εξωτερικό. Αυτή η αποστολή είναι κρίσιμη, όχι μόνο για να τροφοδοτηθεί και να κεφαλαιοποιηθεί η επανάσταση της Τεχνητής Νοημοσύνης – ο αγώνας εξοπλισμών της Τεχνητής Νοημοσύνης – αλλά και για την ενίσχυση της ικανότητας της Αμερικής να αποτρέψει και, αν χρειαστεί, να νικήσει τη Κίνα, και να αντιμετωπίσει απειλές από τη Ρωσία, το Ιράν και τη Βόρεια Κορέα».

Ο Μπέργκαμ εξήγησε ότι οι κυβερνήσεις των ΗΠΑ πέρασαν από τη στόχευση της «ενεργειακής ασφάλειας και ανεξαρτησίας» σε αυτήν της «ενεργειακής κυριαρχίας», τονίζοντας πως σκοπός είναι να εξασφαλιστεί ότι οι σύμμαχοι και εταίροι των ΗΠΑ θα πρέπει να «απεξαρτηθούν» από προμηθευτές Ενέργειας όπως η Ρωσία και το Ιράν.

«Το επόμενο βήμα», είπε, «είναι να χτίσουμε υποδομές στην Ανατολική Ευρώπη ώστε να έχουν εναλλακτικές πηγές από τις ΗΠΑ». Και εξήγησε χαρακτηριστικά: «Μπορούμε να πιέζουμε μια περίκλειστη χώρα στην Ανατολική Ευρώπη και να της λέμε: “Σταματήστε να αγοράζετε ρωσικό LNG”. Αλλά αν έχουν μόνο έναν αγωγό που μπαίνει στη χώρα, απαντάνε: “Τι να κάνω; Εχω έναν αγωγό”. Εχουμε όμως την ευκαιρία να χτίσουμε υποδομές που θα αφαιρέσουν μόνιμα αυτήν την εξάρτηση από τη Ρωσία. Είναι εξαιρετικό γι’ αυτές τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, για τις οικονομίες τους, και είναι εξαιρετικό για τις ΗΠΑ».

Σταυροδρόμι για το αμερικανικό LNG η Ελλάδα

Σε αυτό το πλαίσιο, ο Μπέργκαμ αναφέρθηκε και στον ρόλο της Ελλάδας: «Η Ελλάδα είναι ένα σταυροδρόμι όπου εισέρχεται σημαντική ποσότητα αμερικανικού LNG για να εξυπηρετήσει την Ανατολική Ευρώπη. Η Ελλάδα υπήρξε εξαιρετικός εταίρος. Ο πρωθυπουργός τους το καταλαβαίνει, είναι απολύτως σύμφωνος».

Ο Μπέργκαμ αναφέρθηκε στην πρόσφατη επίσκεψή του στην Ελλάδα, και ειδικότερα στον τερματικό σταθμό LNG της Ρεβυθούσας, τονίζοντας ότι ο Αξονας Βορρά – Νότου (ή αλλιώς Νότιος Διάδρομος φυσικού αερίου), το σχήμα «3+1» (Ελλάδας – Ισραήλ – Κύπρου υπό την «υψηλή εποπτεία» των ΗΠΑ) αλλά και οι περισσότεροι ενεργειακοί πόροι που έχουν εντοπιστεί στην Ανατολική Μεσόγειο αποτελούν καίριες πρωτοβουλίες «για να τερματιστεί η εξάρτηση που είχε η Ανατολική Ευρώπη από τη Ρωσία».

Ο συνομιλητής του Μπέργκαμ τόνισε πως μαζί με τον διάδρομο Βορρά – Νότου και το «3+1» «υπάρχει και η ευρύτερη ιδέα του IMΕC, που συνδέει την Ινδία, τη Μέση Ανατολή, [μέσω μιας] πιθανής ομαλοποίησης των σχέσεων Σαουδικής Αραβίας – Ισραήλ. Αυτό το ενεργειακό δίκτυο με αμερικανική Ενέργεια και υποδομές φαίνεται σαν ένα παγκόσμιο, ολοκληρωμένο σχέδιο όπου οι ΗΠΑ καθοδηγούν μια ενεργειακή ατζέντα για την εθνική ασφάλειά τους».

Ο Αμερικανός υπουργός επιχείρησε ξανά να παρουσιάσει την ενεργειακή ατζέντα ως ρήτρα ασφάλειας για την περιοχή, σημειώνοντας: «Και αυτό, περισσότερο κι από το ΝΑΤΟ, θα σταματήσει τον κίνδυνο σύγκρουσης σε αυτό το σύνορο που βλέπουμε εδώ και έναν αιώνα. Πάμε να τελειώνουμε – ας χτίσουμε τις υποδομές ώστε αυτές οι χώρες να ευημερήσουν, να έχουν εθνική ασφάλεια, να γίνουν ισχυροί σύμμαχοι, πλήρεις εταίροι».

Η «ενεργειακή κυριαρχία» προϋπόθεση για τον πόλεμο!

Ωστόσο, χαρακτηριστική για το πώς συνδέεται ο σχεδιασμός ενεργειακής κυριαρχίας των ΗΠΑ με τα πολεμικά τους σχέδια, στο πλαίσιο των ανταγωνισμών τους με αντίπαλα ιμπεριαλιστικά κέντρα, ήταν η απάντηση σχετικά με τους βομβαρδισμούς των ΗΠΑ στο Ιράν τον περασμένο Ιούνη. Ο Μπέργκαμ ανέφερε ότι «πρόβες» για πλήγματα κατά του Ιράν σχεδιάζονται εδώ και δεκαετίες: «Οι πιλότοι μού είπαν ότι σχεδιάζουμε αυτήν την αποστολή τρεις φορές τον χρόνο, στα χαρτιά, εδώ και 22 χρόνια. Σκεφτείτε το – 22 χρόνια πίσω, πριν την επανάσταση του σχιστολιθικού στις ΗΠΑ. Τότε δεν είχαμε ενεργειακή κυριαρχία. Και αν ήσουν Πρόεδρος και ρωτούσες: “Μπορούμε να βομβαρδίσουμε το Ιράν; Και τι θα γίνει με την τιμή του πετρελαίου;” – τότε η απάντηση ήταν: “Θα έχουμε πρόβλημα. Εξαρτόμαστε από εισαγωγές. Και το Στενό του Ορμούζ είναι κρίσιμο για την παγκόσμια οικονομία”. Το Ιράν θα μπορούσε να το κλείσει άμεσα.

Σήμερα, αν ο Πρόεδρος ρωτούσε: “Τι θα γίνει με την τιμή του πετρελαίου;” – η απάντηση είναι: “Τίποτα”.Δεν παίρνουμε πλέον πετρέλαιο από το Ορμούζ. Αλλοι ανησυχούν, όχι εμείς. Ποιος κάλεσε το Ιράν; (σ.σ. να σταματήσει). Η Κίνα. Η Κίνα εισάγει 11-12 εκατ. βαρέλια τη μέρα, τα μισά από το Ορμούζ. Αυτή είναι η ελευθερία και η ισχύς που έχεις όταν έχεις ενεργειακή κυριαρχία».

Αλλη μια επιβεβαίωση ότι η προώθηση των αμερικανικών και συνολικότερα των ευρωατλαντικών ενεργειακών σχεδιασμών στην περιοχή, με την Ελλάδα να αναλαμβάνει τον ρόλο της «πύλης εισόδου» και του «γεωπολιτικού μεντεσέ», δεν αποτελεί εγγύηση ασφάλειας, αλλά αναβάθμιση της εμπλοκής στους ανταγωνισμούς που οξύνονται, με ανυπολόγιστες συνέπειες για τον λαό.

Σάββατο 1 Νοέμβρη 2025 – Κυριακή 2 Νοέμβρη 2025

 

ΠΟΛΕΜΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ

Πάροχος ευρωατλαντικής «ασφάλειας» με μεγάλο παζάρι για τα ανταλλάγματα

«

Ο ρόλος της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή άμυνα είναι ολοένα και πιο σημαντικός. Από μόνη της η γεωγραφία την καθιστά έναν αναμφισβήτητο διαμεσολαβητή σε όλες τις συζητήσεις για την τάξη ασφαλείας στην (ευρωπαϊκή) ήπειρο. Επίσης, οι στρατιωτικές ικανότητες του τουρκικού έθνους προσφέρουν στις ευρωπαϊκές χώρες επιλογές που αναζητούν για να ενισχύσουν το δικό τους δόγμα αποτροπής».

Τα παραπάνω σημειώνει ανάλυση της δεξαμενής σκέψης «German Marshal Fund», ενώ τη «συμβολή» της Αγκυρας στις αυξανόμενες «αμυντικές ανάγκες» της ΕΕ ανέδειξαν την τελευταία βδομάδα απανωτές επίσημες επισκέψεις Ευρωπαίων ηγετών στην Τουρκία, αποτυπώνοντας και έτσι το παζάρι για την αναβάθμιση της Τουρκίας ως «παρόχου ασφαλείας» στα ευρωατλαντικά σχέδια – αναβάθμιση που πηγαίνει χέρι χέρι με την ενίσχυση της πολεμικής της βιομηχανίας, όπως και τη συμμετοχή του τουρκικού κεφαλαίου στο φαγοπότι της πολεμικής οικονομίας που στήνει η ΕΕ.

Την Πέμπτη 30/10, ο καγκελάριος της Γερμανίας, Φρίντριχ Μερτς, δήλωνε στην τουρκική πρωτεύουσα: «Ως Γερμανοί, ως Ευρωπαίοι, πρέπει να αναπτύξουμε τις στρατηγικές μας συνεργασίες και η Τουρκία δεν πρέπει να μείνει έξω από αυτήν τη διαδικασία (…) Η Τουρκία είναι πολύ σημαντικός παράγοντας σχεδόν σε κάθε ζήτημα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας που μας αφορά (…) αυτή η συνεργασία προσφέρει πολλές ευκαιρίες».

Τρεις μέρες πριν, στις 27/10, ο πρωθυπουργός της Βρετανίας, Κιρ Στάρμερ, αναγγέλλοντας το «πράσινο φως» για την πώληση δεκάδων αεροσκαφών Eurofighters στην Τουρκία, μίλησε για «ιστορική συμφωνία» και «μια νίκη για την ασφάλεια του ΝΑΤΟ». Ενώ η Ντάουνινγκ Στριτ εξέφραζε ικανοποίηση, γιατί η συγκεκριμένη συμφωνία «θα ενισχύσει τις προηγμένες μάχιμες ικανότητες της Τουρκίας δίνοντας ώθηση στην ισχύ του ΝΑΤΟ σε μια κρίσιμη περιοχή και ενισχύοντας τη διαλειτουργικότητα μεταξύ των εναέριων δυνάμεών μας».

Μάλιστα, τον τελευταίο καιρό το αυξανόμενο αμοιβαίο ενδιαφέρον για τη διμερή συνεργασία στην «Αμυνα και την Ασφάλεια» «φουντώνει» και το παζάρι για τη συμμετοχή της Αγκυρας στο πρόγραμμα «SAFE», υπό το πρίσμα και των αντιθέσεων και τριβών που μεγαλώνουν ανάμεσα στην ΕΕ και συμμάχους της όπως οι ΗΠΑ (που για δεκαετίες «σήκωναν» μεγάλο βάρος της άμυνας και εντός του ΝΑΤΟ).

«Οι σχέσεις μας βελτιώνονται καθημερινά…»

Πριν λίγες μέρες η Ισπανία ανακοίνωσε νέα συνεργασία με την τουρκική πλευρά, αυτήν τη φορά με την αγορά 45 πολεμικών εκπαιδευτικών αεροσκαφών Hurjet (αξίας 3,12 δισ. ευρώ) που θα κατασκευαστούν στις εγκαταστάσεις της τουρκικής TAI (Turkish Aerospace Industries), με ενσωμάτωση ορισμένων τμημάτων αεροσκαφών (π.χ. υπολογιστή αποστολής, συστημάτων επικοινωνίας, ορισμένων από τα ηλεκτρονικά συστήματα) στην «Airbus Espana». Ακόμα έγινε γνωστό ότι η Μαδρίτη εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο να προμηθευτεί και το – υπό ανάπτυξη – τουρκικής σχεδίασης μαχητικό αεροσκάφος KAAN, το οποίο αναμένεται να βγει στην παραγωγή το 2030. Τουρκία και Ισπανία έχουν συνεργαστεί στη ναυπήγηση του ελικοπτεροφόρου ANADOLU, ενώ έχουν συμφωνήσει και στην από κοινού ανάπτυξη του μεγαλύτερου αεροπλανοφόρου στην Ευρώπη, μήκους 300 μέτρων (το γαλλικό «Charles de Gaule» και το βρετανικό «Queen Elizabeth» έχουν μήκος γύρω στα 280-284 μέτρα).

Στο έργο θα συμμετάσχει ο ισπανικός κολοσσός «Navantia» ενώ θα κατασκευαστεί σε ναυπηγείο της Κωνσταντινούπολης, ως «πρωτοβουλία που καθιστά το μελλοντικό αεροπλανοφόρο της Τουρκίας σε μια κατηγορία συγκρίσιμη όχι απλά με ευρωπαϊκά σκάφη, αλλά και με εκείνα που χειρίζονται οι ΗΠΑ και η Κίνα…», όπως σχολίαζαν στρατιωτικές ιστοσελίδες (www.armyrecognition.com).

Χαρακτηριστική είναι όμως και η διαρκής σύσφιξη των σχέσεων Τουρκίας και Ιταλίας, που εκτός από τη συγκρότηση και νέων σχημάτων συνεργασίας όπως αυτό που ίδρυσαν το καλοκαίρι με τη Λιβύη (κυβέρνηση Ντμπεϊμπά), αποτυπώνεται και στη στρατιωτική τους συνεργασία. Στη Σύνοδο Κορυφής που είχε στη Ρώμη με την Τζόρτζια Μελόνι, ο Ερντογάν επισήμανε ότι «Τουρκία και Ιταλία είναι δύο κρίσιμοι ΝΑΤΟικοί σύμμαχοι. Οι σχέσεις μας βελτιώνονται καθημερινά», ενώ η Ιταλίδα πρωθυπουργός τόνισε από τη μεριά της ότι «θέτουμε νέες βάσεις για την περαιτέρω ανάπτυξη των εξαίρετων σχέσεων μεταξύ Τουρκίας και Ιταλίας» που «θα μπορούσαν να αποτελέσουν το “Νούμερο 1” στη Μεσόγειο (…)».

Τον Μάρτη ο ιταλικός κολοσσός «Leonardo» και το τουρκικό μονοπώλιο «Baykar» υπέγραψαν νέα συμφωνία για την από κοινού παραγωγή μη επανδρωμένων εναέριων συστημάτων. Ακόμα, η «Baykar» εξαγόρασε την ιταλική αεροδιαστημική εταιρεία «Piaggio Aerospace». Για την αμυντική συνεργασία των δύο πλευρών, η Ρώμη έχει επισημάνει πως συζητιούνται και «επιχειρησιακές προτάσεις για την ενίσχυση της συνεργασίας», για «περαιτέρω ανταλλαγή σχετικά με την ανάπτυξη κοινού οράματος στο ΝΑΤΟ, ειδικά για την ευθύνη της Συμμαχίας απέναντι στη νότια πτέρυγά της, περιλαμβανομένης της αντιμετώπισης απειλών, κινδύνων και ευκαιριών που ενυπάρχουν σε αυτό».

Τα παραπάνω αναπτύσσονται και στη βάση της γοργής ανάπτυξης της πολεμικής τουρκικής βιομηχανίας: Μόνο στο χρονικό διάστημα 2015-2024 οι τουρκικές εξαγωγές οπλικών συστημάτων αυξήθηκαν κατά 103%, ενώ διεθνώς βρίσκεται στην 11η θέση…

Παζάρι και προτάσεις για «ό,τι περιπλέκει» τη συνεργασία

Κι ενώ τα αστικά επιτελεία αναγνωρίζουν μια σειρά πλεονεκτήματα που θα πρόσφερε η στενότερη στρατιωτική συνεργασία με την Τουρκία, την ίδια στιγμή εξετάζονται και «πρακτικές» ιδέες για να «διευθετηθούν» εμπόδια. Οπως αναφέρει το GMF στην ίδια ανάλυση, «αν ορισμένα κράτη – μέλη συνεχίζουν να εναντιώνονται σε στενότερους δεσμούς με την Τουρκία, η ΕΕ θα έπρεπε να διερευνήσει συνεργασίες “ad hoc” (σ.σ. κατά περίπτωση) με κράτη – μέλη που το επιθυμούν, σε τομείς όπως η αντιμετώπιση υβριδικών απειλών, η θαλάσσια ασφάλεια και η συνεργασία στην αμυντική βιομηχανία…».

Την ίδια στιγμή, πληθαίνουν συστάσεις για το πώς η διαπραγμάτευση για τη συμμετοχή της Τουρκίας στο «SAFE» μπορεί να αξιοποιηθεί για το παζάρι στις σχέσεις της με την Ελλάδα και την Κύπρο. Σε μακροσκελή ανάλυση που εμφανίστηκε πρόσφατα στην ιστοσελίδα του Ελληνικού Ιδρύματος Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ) και εξηγεί την ανάδειξη της Τουρκίας «σε βασικό παράγοντα στο παγκόσμιο αμυντικό τοπίο», τονίζεται πως «η Τουρκία όχι μόνο έχει επιτύχει εξέχουσα θέση μέσω της πρωτοποριακής τεχνολογίας των drones της, αλλά έχει επίσης διαφοροποιήσει το χαρτοφυλάκιο εξαγωγών της ώστε να περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα αμυντικών προϊόντων, όπως τεθωρακισμένα οχήματα, ναυτικές κορβέτες και προηγμένα συστήματα επικοινωνίας». Ακόμα, ότι «ο έλεγχος που ασκεί η Τουρκία σε βασικούς διαδρόμους εφοδιασμού και η πρόσβαση σε κρίσιμες περιφερειακές πληροφορίες σημαίνουν ότι η τουρκική υποστήριξη είναι συχνά απαραίτητη για την επιτυχία των συλλογικών επιχειρήσεων (ΕΕ και ΝΑΤΟ)», αλλά και ότι «η τεχνογνωσία της Τουρκίας στον τομέα του ηλεκτρονικού πολέμου, των έξυπνων πυρομαχικών και των ασφαλών επικοινωνιών έχει εμπλουτίσει την τεχνολογική εργαλειοθήκη του ΝΑΤΟ, ιδιαίτερα σε τομείς όπως η έγκαιρη, αξιόπιστη πληροφόρηση και η ταχεία αντίδραση». Υπογραμμίζεται ότι «η ενεργός συμμετοχή της Τουρκίας στα προγράμματα του ΝΑΤΟ παρέχει πολύτιμα μαθήματα για την πιθανή συμμετοχή της στο SAFE».

Στη βάση αυτή, συστήνεται στην ΕΕ «να εντείνει τον πολιτικό διάλογο με την Τουρκία για την αντιμετώπιση των μακροχρόνιων γεωπολιτικών εντάσεων», με δράση που «θα πρέπει να βασιστεί στη θετική δυναμική που έχει φέρει η Αγκυρα στις σχέσεις Τουρκίας – Ελλάδας τα τελευταία δύο χρόνια». Η πρόσφατη πρόταση Μητσοτάκη για άρση του casus belli αναφέρεται ότι θα ήταν «μία συμβολική, αλλά ισχυρή, δήλωση των προθέσεων της Τουρκίας», ενώ προτείνεται να τεθεί σε εφαρμογή και «η αιρεσιμότητα της ΕΕ (…) με τις Βρυξέλλες να καθησυχάζουν τα κράτη – μέλη ως προς τις προθέσεις της Αγκυρας, αλλά και να ωθούν την Τουρκία προς ειρηνική και αρμονική συνεργασία με κάθε κράτος – μέλος της ΕΕ», αλλά και «η δημιουργία ειδικών φόρουμ για τη συνεργασία στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας, σε συνδυασμό με διπλωματική δέσμευση υψηλού επιπέδου», ώστε να δημιουργηθεί «μια ατμόσφαιρα αμοιβαίου σεβασμού και κοινών στόχων».

Σημειωτέον ότι στα θέματα που «περιπλέκουν» τις σχέσεις Τουρκίας – ΕΕ περιλαμβάνεται η αγορά του ρωσικού πυραυλικού συστήματος «S-400» και «η άρνηση της Αγκυρας να αναγνωρίσει την Κύπρο», χωρίς καμία αναφορά στη στρατιωτική εισβολή του 1974 και την κατοχή του 33% της Κύπρου (κράτους – μέλους της ΕΕ) που συνεχίζεται μέχρι σήμερα…

    

ΕΥΡΩΑΤΛΑΝΤΙΚΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ

Κάθε βήμα κι ένα επικίνδυνο «προηγούμενο» αμφισβήτησης συνόρων και κυριαρχικών δικαιωμάτων

Αν το ένα βασικό «πλοκάμι» των ιμπεριαλιστικών παζαριών που βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη είναι η συμμετοχή και το μερτικό από τον «πυρετό» της πολεμικής οικονομίας και των εξοπλισμών, το άλλο είναι η συμμετοχή στα ευρωατλαντικά ενεργειακά σχέδια που «τρέχουν» στην περιοχή.

Σχεδιασμοί που έχουν ως «ένα το κρατούμενο» τη διευθέτηση των διαφόρων «εκρεμμοτήτων», την «κοπτοραπτική» δηλαδή για τον καθορισμό ΑΟΖ και θαλάσσιων ζωνών, ως προϋπόθεση προκειμένου να «τρέξουν» όλες οι επιμέρους πλευρές του: Από τις έρευνες και την εξόρυξη υδρογονανθράκων μέχρι τις υποδομές για την εξαγωγή τους, και από τη χάραξη των ενεργειακών διαδρομών που θα διασχίζουν την περιοχή μέχρι τη μοιρασιά ανάμεσα στα διάφορα τμήματα του κεφαλαίου που «έχουν λαμβάνειν». Πρόκειται για ιμπεριαλιστικό παζάρι εφ’ όλης της ύλης – «παιχνίδι με τη φωτιά», που ανεξάρτητα από το πώς θα αποκρυσταλλωθεί σε αυτήν τη φάση, το μόνο σίγουρο είναι ότι θα προσθέσει κι άλλη καύσιμη ύλη στους ανταγωνισμούς που ήδη «καίνε» τους λαούς της περιοχής, όπως δείχνουν η γενοκτονία στη Γάζα, οι επεμβάσεις σε Λίβανο, Συρία και Λιβύη από τους ΑμερικανοΝΑΤΟικούς, το Ισραήλ και τους συμμάχους τους, η συνεχιζόμενη κατοχή στην Κύπρο.

«Εποχή» ευρωατλαντικών «διασυνδέσεων» απέναντι στη Ρωσία…

Καθόλου τυχαία, στον απόηχο της πρότασης για σύγκληση 5μερούς Συνόδου στην Ανατολική Μεσόγειο για τον καθορισμό ΑΟΖ, ο υπουργός Εξωτερικών Γ. Γεραπετρίτης, πριν τη συνάντηση με τον Τούρκο ομόλογό του την περασμένη βδομάδα στο Λουξεμβούργο έστειλε μήνυμα προς την Αγκυρα ότι «είναι η εποχή των συνδέσεων, είναι η εποχή της συνδεσιμότητας, είναι η εποχή να κοιτάξουμε μεγαλύτερες περιφερειακές συνεργασίες (…) Είναι η εποχή να δούμε το μέλλον με όραμα. Οι διχόνοιες μόνο καταστροφικά αποτελέσματα μπορούν να έχουν».

Φυσικά, το «μεγάλο όραμα» στο οποίο κάλεσε ο Γεραπετρίτης το περιέγραφε προ ημερών ο Αμερικανός υπουργός Εσωτερικών Νταγκ Μπέργκαμ, λέγοντας ότι «η ιδέα του άξονα Βορρά – Νότου, που ξεκινά και από την Ελλάδα, σε συνδυασμό με τη συμμετοχή της στο σχήμα “3+1”, δημιουργεί τεράστιες ευκαιρίες για να σπάσει η ενεργειακή εξάρτηση της Ανατολικής Ευρώπης από τη Ρωσία. Αυτό, ακόμα περισσότερο και από το ΝΑΤΟ, θα σταματήσει την απειλή συγκρούσεων στα σύνορα εκείνα, οι οποίες διαρκούν πάνω από έναν αιώνα». Οσο για το πώς εννοούν οι ιμπεριαλιστές αυτό το τελευταίο και τα περί «ασφάλειας» και «σταθερότητας», τα εξήγησε σε άλλη συνέντευξή του (βλ. σχετικό θέμα) όπου περιέγραφε το πώς η ενεργειακή αυτάρκεια των ΗΠΑ αποτελεί προϋπόθεση για να καταφέρνουν πολεμικά πλήγματα στους ανταγωνιστές τους…

Πιο αναλυτικός, ο Αμερικανός πρώην πρέσβης στην Αθήνα και υφυπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Πάιατ, περιγράφοντας τα βήματα που έχουν κάνει Ελλάδα και Τουρκία σε υποδομές οι οποίες υπηρετούν τα αμερικανικά προτάγματα, είπε ότι οι εκκολαπτόμενες «διευθετήσεις» στην Ανατολική Μεσόγειο και το ελληνοτουρκικό «παζάρι» είναι «από τα πράγματα που συμβάλλουν στα συμφέροντα μιας εταιρείας όπως η “Chevron”», για να προσθέσει πως «ο άμεσος θετικός διάλογος μεταξύ των δύο πρωτευουσών, Αγκυρας και Αθήνας, είναι μεγαλύτερο μήνυμα εμπιστοσύνης. Κοιτάζοντας το μέλλον, πιστεύω ότι υπάρχουν πολύ περισσότερες δυνατότητες για ευρύτερη περιφερειακή συνεργασία, όπως έχουμε συζητήσει στο παρελθόν. Είτε πρόκειται για τον κάθετο διάδρομο, για τη μεταφορά καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας από την Αίγυπτο στην Ευρώπη μέσω Ελλάδας, είτε για πολλά άλλα έργα, όπως ο Νότιος Διάδρομος Φυσικού Αερίου, που βασίζεται εξολοκλήρου στη συνεργασία της BOTAS στην Τουρκία και του αγωγού TAP που μεταφέρει φυσικό αέριο στην Ιταλία. Το γεωπολιτικό κέντρο βάρους της Ευρώπης μετατοπίζεται νότια και ανατολικά, και η Ελλάδα και η Τουρκία βρίσκονται ακριβώς στη μέση αυτού του σεναρίου».

Αποτύπωσε δηλαδή το πώς προϋπόθεση για να προχωρήσει το αμερικανικό «σενάριο» στην Ενέργεια είναι να τρέξουν οι επικίνδυνες «διευθετήσεις» στα Ελληνοτουρκικά, συνολικά στην Ανατολική Μεσόγειο.

…επικίνδυνοι κρίκοι στην αλυσίδα

Ακολούθησε μια επικίνδυνη αλυσίδα εξελίξεων που αποτυπώνει το ιμπεριαλιστικό παζάρι στο παρασκήνιο, διάφορα επεισόδια του οποίου αποκαλύπτονται ξανά τις μέρες αυτές.

Καταγράφουμε ενδεικτικά ορισμένους από τους κρίκους αυτούς που επιβεβαιώνουν το πώς κάθε βήμα στον ευρωατλαντικό ενεργειακό σχεδιασμό προσθέτει και ένα πετραδάκι αμφισβήτησης των κυριαρχικών δικαιωμάτων, πηγαίνοντας χέρι – χέρι με την επιχείρηση επικίνδυνων «διευθετήσεων» που απειλούν τους λαούς:

• Η δημοσίευση των χαρτών για τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό (ΘΧΣ) από την ελληνική κυβέρνηση (σχεδιασμός άμεσα συνδεδεμένος με την υλοποίηση των ενεργειακών και άλλων επιχειρηματικών σχεδιασμών), με τις θαλάσσιες ζώνες που διεκδικεί, και οι αντίστοιχοι χάρτες από την Αγκυρα, με την κυβέρνηση να διαρρέει τότε πως «είναι σοβαρή εξέλιξη το γεγονός ότι και οι δύο χώρες έχουν καταθέσει τις θέσεις τους για τα Απώτατα Δυνητικά Ορια» και πως «έχουμε δεδομένα, κάτι που δεν είχαμε πριν (…) πιο εμπεριστατωμένα αν καταλήξουμε να πάμε στη Χάγη».
• Η απόφαση για «αναβάθμιση» του East Med Gas Forum (Φόρουμ για το φυσικό αέριο στην Ανατολική Μεσόγειο με έδρα το Κάιρο, ο «πρώτος διακυβερνητικός ενεργειακός οργανισμός της περιοχής», που διαμορφώθηκε το 2019 με «χορηγίες» των ΗΠΑ), στο πλαίσιο του 1ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας – Αιγύπτου, τον περασμένο Μάη. Ακολούθησε, μια βδομάδα μετά, μνημόνιο διμερούς συνεργασίας Τουρκίας – Αιγύπτου στους τομείς των υδρογονανθράκων και της εξόρυξης «σε τομείς όπως το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο, η γεωθερμία, το υδρογόνο αλλά και κρίσιμα ορυκτά», όπως και η συμφωνία της κρατικής ενεργειακής τουρκικής BOTAS και της αιγυπτιακής EGAS για τη λειτουργία (για πρώτη φορά στο εξωτερικό) Πλωτής Μονάδας Αποθήκευσης και Αεριοποίησης Φυσικού Αερίου (FRSU) της BOTAS στην Αίγυπτο.
• Η συμμετοχή της «Chevron» στους διαγωνισμούς για έρευνες στα θαλάσσια «οικόπεδα» νότια της Κρήτης, όπως και η επανεκκίνηση των διαγωνισμών για τα αντίστοιχα «οικόπεδα» της Λιβύης, η οποία σύμφωνα με τον Τύπο έγινε κατόπιν παρότρυνσης της «Chevron», αφού αυτά «γειτνιάζουν με τις δύο νέες παραχωρήσεις της Κρήτης, κάτι που για τις πετρελαϊκές μεταφράζεται σε οικονομίες κλίμακας όσον αφορά τις δαπάνες για έρευνες, αφού στην ουσία αποτελούν μια ενιαία περιοχή». Κινήσεις που συνοδεύτηκαν από τη ρηματική διακοίνωση στον ΟΗΕ τον περασμένο Ιούνη από τη «διεθνώς αναγνωρισμένη» κυβέρνηση στη Λιβύη, η οποία κατηγορεί την Ελλάδα για παραβίαση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων, με «μπούσουλα» το απαράδεκτο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Η ελληνική κυβέρνηση μάλιστα όχι απλά επιστράτευσε τον επικίνδυνο εφησυχασμό, αλλά πλάσαρε και την εντελώς επικίνδυνη «θεωρία» ότι …η αγορά κρίνει ποια είναι τα κυριαρχικά δικαιώματα!
• Το «πάγωμα» του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, που αποτέλεσε επί της ουσίας έμμεση αναγνώριση των αξιώσεων της τουρκικής αστικής τάξης στην περιοχή και έχει οδηγήσει στην ένταση του παζαριού, με την εμπλοκή και της ΕΕ, η οποία αντιμετωπίζει την Τουρκία ως «στρατηγικό εταίρο» στην περιοχή.
• Η συνάντηση Ερντογάν – Τραμπ τον Σεπτέμβρη, όπου αποτυπώθηκε ο αναβαθμισμένος ρόλος της Τουρκίας στα αμερικανοΝΑΤΟικά σχέδια στην περιοχή, και στο περιθώριο της οποίας υπογράφηκαν συμφωνίες δισεκατομμυρίων στην Ενέργεια, όπως η 20ετής συμφωνία προμήθειας αμερικανικού LNG στην τουρκική BOTAS και το «Μνημόνιο Στρατηγικής Συνεργασίας στον Τομέα της Πολιτικής Πυρηνικής Ενέργειας», χόντρυνε το παζάρι (και οι αμερικανικές πιέσεις) για την «ενεργειακή απεξάρτηση» της Τουρκίας από τη Ρωσία, με αντάλλαγμα αναβαθμισμένες θέσεις στην περιοχή και εξοπλισμούς.
• Η πρόσφατη συμφωνία οριοθέτησης Κύπρου – Συρίας, ενώ την ίδια ώρα ξεπαγώνουν τα διχοτομικά σχέδια για το νησί, με επίκεντρο και την «ισότιμη» πρόσβαση των Κατεχόμενων στον ενεργειακό πλούτο του νησιού, και ενώ τα σχέδια ΝΑΤΟποίησης του νησιού «τρέχουν» με πολύ γρήγορους ρυθμούς.

Κορυφή αυτού του επικίνδυνου «παγόβουνου» είναι και οι κινήσεις για τη σύγκληση της «πολυμερούς» Διάσκεψης για τη Μεσόγειο, με βασικό στόχο των καθορισμό ΑΟΖ προκειμένου να «τρέξουν» τα ευρωατλαντικά σχέδια. Αλλη μια επικίνδυνη «ψηφίδα» στο μωσαϊκό της εμπλοκής, που χρειάζεται να σημάνει «συναγερμό>> για το εργατικό λαικό κίνημα.

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Είναι και αυτό που ονομάζουμε ευθύνη…

Συνέντευξη με την Ιρανή σκηνοθέτιδα Σεπιντέ Φαρσί για την ταινία «Κράτα την ψυχή σου στο χέρι και περπάτα» – ένα συγκλονιστικό ντοκουμέντο από την κατεστραμμένη Γάζα

«Για 300 ημέρες, με συνόδευε η Anya – η φωτογραφική μου μηχανή και καλύτερη παρέα μου – που ήξερε πώς να αποτυπώνει, πώς να τραβήξει τις φωτογραφίες που ήθελα.

Τριακόσιες μέρες εγώ και τα αδέρφια μου πεθαίνουμε σε αυτή τη σφαγή… Για τριακόσιες μέρες, βλέπουμε μόνο τα κόκκινα και μαύρα χρώματα, μυρίζουμε το άρωμα του θανάτου, τρώμε αψιθιά και δεν αγγίζουμε τίποτα παρά μόνο πτώματα…

Τίποτα δεν μπορεί να με κάνει να σταματήσω. Βγαίνω στον δρόμο κάθε μέρα, χωρίς προορισμό. Θέλω ο κόσμος να βλέπει αυτό που βλέπω εγώ. Αποτυπώνω όσα εξιστορούν αυτή την περίοδο της ζωής μου. Αποτυπώνω αυτή την ιστορία για την οποία μπορεί να ακούσουν τα παιδιά μου, και ίσως όχι…

Αν πεθάνω, θέλω έναν δυνατό θάνατο. Δεν θέλω να είμαι απλώς έκτακτες ειδήσεις ή ένας αριθμός σε μια ομάδα, θέλω ο θάνατός μου να ακουστεί στον κόσμο, να δημιουργήσει έναν αντίκτυπο που θα παραμείνει στον χρόνο και μια διαχρονική εικόνα, που δεν μπορεί να θαφτεί από τον χρόνο ή τον τόπο…».

Λόγια της Παλαιστίνιας Φατμά Χασόνα λίγο καιρό πριν… Της Φατμά με το περήφανο χαμόγελο, τα απλά όνειρα και τη μεγάλη καρδιά… Της Φατμά της Γάζας… Της Φατμά που δεν υπάρχει πια, αφού στοχευμένος ισραηλινός βομβαρδισμός τής πήρε τη ζωή, την περασμένη άνοιξη. Λίγες ώρες πριν, είχε μάθει ότι η ταινία που έκαναν μαζί με την Σεπιντέ Φαρσί, «Κράτα την ψυχή σου στο χέρι και περπάτα» (Put your Soul on your Hand and Walk), είχε επιλεγεί να συμμετάσχει στο παράλληλο πρόγραμμα του Φεστιβάλ των Καννών.

Ετσι, τα λόγια της έγιναν προφητικά… Πράγματι, ο θάνατός της ήταν εκκωφαντικός. Και όμως εξακολουθεί να είναι παρούσα. Η Φατμά «ζει» στα γκράφιτι στους δρόμους όλου του κόσμου, «ζει» σε κάθε «Λευτεριά στην Παλαιστίνη» που ακούγεται στην κινηματογραφική αίθουσα, ζει στην τέχνη των δημιουργών που μετά τον θάνατό της υπέγραψαν κείμενο που έλεγε: «Ας αρνηθούμε να αφήσουμε την τέχνη μας να είναι συνένοχος στο χειρότερο. Ας ξεσηκωθούμε. Ας ονομάσουμε την πραγματικότητα…».

Η συγκλονιστική ταινία – ντοκουμέντο θα ξεκινήσει να προβάλλεται στους ελληνικούς κινηματογράφους από την Πέμπτη 6 Νοέμβρη.

Εμείς συναντηθήκαμε με την Ιρανή σκηνοθέτιδα της ταινίας, Σεπιντέ Φαρσί, όταν επισκέφθηκε τη χώρα μας για την πρώτη προβολή του ντοκιμαντέρ στις Νύχτες Πρεμιέρας. Μιλώντας στα Ελληνικά – αγαπά πολύ την ελληνική γλώσσα – η Σεπιντέ Φαρσί μιλά στον «Ριζοσπάστη» για τη γνωριμία της με την Φατμά, τα συναισθήματά της, τι ήταν αυτό που ήθελε να αποδώσει, αλλά και για το πώς έγινε κατορθωτό να γυριστεί η ταινία με κινητό τηλέφωνο…

Τι κάνουν; Πώς ζουν; Πώς αντέχουν;

Στην αρχή της συζήτησής μας με την Σεπιντέ, της ζητάμε να γυρίσει πίσω τον χρόνο και να μας πει πώς ξεκίνησαν όλα:

«Στις 7 Οκτώβρη του ’23 έτυχε να βρίσκομαι σε ένα κινηματογραφικό φεστιβάλ. Από τις πρώτες κιόλας μέρες με συγκλόνισε ο τρόπος που προβάλλανε το γεγονός. Πολύ γρήγορα, επίσης, αρχίσαμε να γινόμαστε μάρτυρες μιας άνευ προηγουμένου επίθεσης στον παλαιστινιακό λαό. Και αυτό που με ενόχλησε περισσότερο απ’ όλα, ήταν ότι δεν δινόταν κανένα βήμα σε αυτόν τον λαό. Δεν ήταν πουθενά. Κανείς δεν ρωτούσε: Τι κάνουν; Πώς ζουν; Πώς αντέχουν;

Και παρόλο που δεν επιτρέπονται ξένα μέσα στη Γάζα, ακόμα κι όταν οι Παλαιστίνιοι είπαν ότι μπορούμε να το κάνουμε εμείς, να ενημερώνουμε, έχουμε δημοσιογράφους, τους αντιμετώπισαν σαν υπερασπιστές της Χαμάς και ότι δεν λένε την αλήθεια.

Αποφάσισα, λοιπόν, ότι δεν μπορούσα να κάθομαι και να παρακολουθώ απλά. Δεν μπορούσα να το αντέξω! Και έτσι πήρα ένα εισιτήριο και έφτασα στην Αίγυπτο. Τα σύνορα βέβαια με την Παλαιστίνη είχαν κλείσει…».

Μέχρι και τη στιγμή που η Σεπιντέ φτάνει στην Αίγυπτο και εγκαθίσταται στη συνοικία Νάσερ του Καΐρου, όπου μένουν και πολλοί Παλαιστίνιοι πρόσφυγες, δεν έχει κατασταλάξει ακόμα στο τι θέλει να κάνει. «Ξεκίνησα να παίρνω συνεντεύξεις. Ομως συνέχιζα να ψάχνω τη φωνή της Γάζας, τη φωνή των Παλαιστίνιων που ήταν μέσα στην κόλαση του πολέμου».

Οπως η ίδια παραδέχεται στην κουβέντα μας, ίσως επειδή το έχει βιώσει και εκείνη ως έφηβη, η έναρξη του πολέμου είναι κάτι πολύ σημαντικό και ιδιαίτερο. Υπάρχει το πριν και το μετά. «Και έτσι έψαχνα κάποιον να μου πει πώς είναι να ζεις και να επιμένεις μέσα σε συνθήκες πολέμου».

Η γνωριμία με την Φατμά και η μαγεία του κινηματογράφου

Και τότε έμαθε για την Φατμά, μια νεαρή κοπέλα, φωτογράφο, που ζούσε στη Γάζα. «Κατόρθωσα και απέκτησα επαφή μαζί της. Αυτό ήταν! Από την πρώτη στιγμή που μιλήσαμε, κατάλαβα ότι ήθελα την Φατμά για την ταινία μου. Αυτή ήταν η ταινία μου».

Για την Σεπιντέ αυτή είναι η μαγεία των ανθρώπινων συναντήσεων, αλλά και του κινηματογράφου…

Ο πυρήνας της ταινίας δημιουργήθηκε από τις πρώτες κιόλας συνομιλίες τους. Η Φατμά ανέλαβε να γίνει τα μάτια της Σεπιντέ, αλλά και του καθένα από εμάς για το τι συμβαίνει στη Γάζα. «Μοιραζόταν φωτογραφίες μαζί μου, ενώ παράλληλα μιλάγαμε για τη ζωή της, τα συναισθήματά της… Στην πορεία ξεκίνησε να κάνει βιντεάκια. Στην αρχή πιο δειλά… Οι συζητήσεις μας δεν σταματούσαν… Και τα έκανε όλα αυτά μέσα σε απίστευτα δύσκολες συνθήκες, συνθήκες που δεν μπορούμε να αντιληφθούμε στην ολότητά τους. Φανταστείτε, μόνο, ότι για να βρει σήμα και να μιλήσουμε, ή για να φωτογραφήσει μια επίθεση μπορεί να περπατούσε και μια ώρα μακριά από το σπίτι της…

Πέρσι το καλοκαίρι μου έστειλε ένα πλάνο μέσα από αυτοκίνητο που αποτύπωνε την κατεστραμμένη Γάζα». Της λέμε ότι μας συγκλόνισε… Η ίδια μας απαντά πως όταν το είδε, κατάλαβε ότι έχει το τέλος της ταινίας της.

Ποια όμως ήταν η βαθύτερη ανάγκη της; «Ηθελα να δείξω τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος, να ζεις σε αυτές τις συνθήκες και να κρατάς την ουσία σου». Αυτό ήθελε να αποτυπώσει. «Οπως και το χαμόγελό της, τα όνειρά της, την απλότητά της, την ηρεμία της, τη μεγάλη δύναμη που κουβαλούσε στην καρδιά της».

Και αυτά τα χαρακτηριστικά δεν είναι μόνο της Φατμά. Είναι όλων των Παλαιστίνιων γυναικών. «Ελπίδα, πίστη και περηφάνια. Ετσι έχουν μάθει να ζουν», μας λέει η Σεπιντέ.

Αυτός είναι και ο λόγος που στην αφίσα της ταινίας απαθανατίζεται μόνο το πρόσωπο της Φατμά. «Δεν υπάρχει ο θάνατος, αν και παραμονεύει… Και ξέρετε, για μένα το πρόσωπο της Φατμά μού θυμίζει την Παλαιστίνη… Οπως θα δείτε και εσείς στην ταινία, με την πάροδο του χρόνου μπορεί κανείς να παρατηρήσει τις αλλαγές που επιφέρουν πάνω της οι συνεχιζόμενες σφαγές… Βλέπεις πώς χειροτερεύει, πώς αντιδρά, πώς αλλάζει: Στην έκφραση, στο δέρμα, στα μάτια, στο χαμόγελο…».

Η φωτογραφική μηχανή σαν όπλο

Οσο για τον ρόλο της Τέχνης σε «σκοτεινούς καιρούς», η Σεπιντέ Φαρσί επιλέγει να απαντήσει δανειζόμενη τα λόγια της Φατμά: «Η φωτογραφική μηχανή μου είναι σαν όπλο, είναι το δικό μου όπλο». Και συλλογιζόμενη προσθέτει ότι «υπάρχουν και απλά πράγματα που δεν ξεχνιούνται. Η Φατμά ήθελε να ζήσει μια απλή ζωή. Αυτό έλεγε, συμπληρώνοντας αμέσως μετά ότι δεν μας αφήνουν…».

Ηθελε να πει λοιπόν την ιστορία της; «Πράγματι, αυτό ήθελε, να πει την ιστορία τη δικιά της, την ιστορία του λαού της. Και το πέτυχε… Οπως κατάφερε και ο θάνατός της να μην είναι αθόρυβος…

Δεν θα ξεχάσω τη μέρα που την ενημέρωσα ότι διάλεξαν την ταινία μας για να παιχτεί στο Φεστιβάλ Καννών. Πώς έλαμψε ξανά! Και στη συνέχεια, την επόμενη μέρα τη στοχευμένη επίθεση εναντίον της, που οδήγησε στον θάνατό της…».

Και ξαναγυρνώντας στο ερώτημά μας για τον ρόλο της Τέχνης και του καλλιτέχνη, προσθέτει: «Είναι και αυτό που ονομάζουμε ευθύνη… Η μητέρα της μου έγραψε κάτι πολύ ωραίο… Κάνε ό,τι μπορείς σαν να ήταν η Φατμά μαζί σου, κάνε και περισσότερα…».

Α. – Π.

Σάββατο 1 Νοέμβρη 2025 – Κυριακή 2 Νοέμβρη 2025

 

50 χρόνια από τη δολοφονία του Πιέρ Πάολο Παζολίνι

Ο ποιητής των προλετάριων, που δεν χώρεσε στην εποχή του

«

Η αλήθεια δεν είναι ποτέ επαναστατική, όταν γίνεται αποδεκτή χωρίς πόνο», έγραφε κάποτε ο Πιέρ Πάολο Παζολίνι.

50 χρόνια μετά την άγρια δολοφονία του, η φράση αυτή μοιάζει να αιωρείται πάνω από μια Ευρώπη που ξαναβυθίζεται στην υποκρισία, στη φτώχεια και την απανθρωπιά.

Yπήρξε μια από τις πιο ανυπότακτες και ριζοσπαστικές μορφές της ευρωπαϊκής διανόησης του 20ού αιώνα. Ποιητής, σκηνοθέτης, δάσκαλος, μυθιστοριογράφος, γλωσσολόγος, κριτικός, αρθρογράφος, πολιτικός στοχαστής, δοκιμιογράφος, λαογράφος, ασυμβίβαστος κομμουνιστής, μάρτυρας της ίδιας του της εποχής.

Ο Παζολίνι, ο μεγάλος αιρετικός, ήταν ένας άνθρωπος που τόλμησε να κοιτάξει τη ζωή – και τον εαυτό του – χωρίς να φοβηθεί την αλήθεια.

50 χρόνια από τον βίαιο θάνατό του, στην Οστια, η σκιά του παραμένει βαριά πάνω από την Ιταλία και τη σύγχρονη Ευρώπη, γιατί ο Παζολίνι δεν ήταν απλώς ένας καλλιτέχνης, ήταν η ένοχη συνείδηση μιας κοινωνίας που προτίμησε να τον εξοντώσει παρά να τον ακούσει.

Εκείνος πίστευε πως αυτό που προκαλούσε τόση εχθρότητα απέναντί του, ήταν η ανεξαρτησία του, που ήταν όμως και η δύναμή του. Μόνο που αυτό είχε συνέπεια τη μοναξιά, που ήταν η αδυναμία του.

«Η καταναλωτική κοινωνία είναι ο νέος φασισμός»

Αξίζει να επισημάνουμε ότι από τα τέλη της δεκαετίας του ’60 και ιδίως στη δεκαετία του ’70, ο Παζολίνι διατύπωσε μια θέση που σήμερα μοιάζει προφητική.

«Ο νέος φασισμός δεν είναι πια κραυγαλέος, αλλά καταναλωτικός», έλεγε. «Δεν επιβάλλει τον φόβο, επιβάλλει την επιθυμία. Δεν βασανίζει το σώμα, διαφθείρει τη συνείδηση.

Δεν χρειάζεται στρατόπεδα – αρκεί η τηλεόραση, η διαφήμιση, η βιομηχανία του θεάματος».

Γι’ αυτόν ο μαρξισμός δεν ήταν σύνολο συνθημάτων, αλλά τρόπος να βλέπεις την αλήθεια πίσω από το θέαμα.

Πίστευε ότι ο καπιταλισμός δεν αλλάζει μόνο την οικονομία, αλλάζει τον άνθρωπο.

Εβλεπε την εποχή του να μετατρέπεται σε μηχανή κατανάλωσης και ομοιομορφίας, έβλεπε τον άνθρωπο να χάνει την ψυχή του μέσα στην ευμάρεια, γι’ αυτό έγραφε, κινηματογραφούσε, προκαλούσε, γνωρίζοντας πως ο πολιτισμός είναι το πρώτο πεδίο της ταξικής μάχης. Προειδοποίησε ότι η κοινωνία της αφθονίας θα γεννήσει ανθρώπους χωρίς ψυχή, όμοιους με τους δυνάστες τους, εργάτες χωρίς ταξική μνήμη, μια ανθρωπότητα ήσυχη, υπάκουη, ευτυχισμένη μέσα στην αποχαύνωση και την αλλοτρίωση.

«Oταν δεν παίρνεις θέση, είσαι συνένοχος»

Γεννημένος το 1922 στην Μπολόνια, ο Παζολίνι μεγάλωσε μέσα στην Ιταλία του φασισμού. Γιος στρατιωτικού, έμαθε νωρίς τι σημαίνει πειθαρχία, αλλά και τι σημαίνει να τη σπας. Υπήρξε εχθρός κάθε επιβολής, βυθίστηκε στα προβλήματα των φτωχών και των περιθωριοποιημένων, σαν αληθινός κομμουνιστής, με το βλέμμα στραμμένο στην κοινωνική ύλη, όχι στην αισθητική αυτάρκεια. Από νωρίς ένιωσε ότι ο καλλιτέχνης δεν έχει το δικαίωμα να είναι ουδέτερος, «όταν δεν παίρνεις θέση, είσαι συνένοχος», έλεγε, και ότι η γλώσσα δεν είναι στολίδι, αλλά όπλο. Από τα πρώτα του χρόνια ήρθε σε ρήξη με τον πατέρα του, αλλά και με το καθεστώς, αρνούμενος να σωπάσει.

Η φτώχεια της επαρχίας, οι εργάτες, οι αγρότες, οι παραγκουπόλεις της Ρώμης έγιναν για εκείνον ταυτότητα.

Δεν μιλούσε απλώς για τους φτωχούς, ήταν μαζί τους, ζούσε ανάμεσά τους, έγραφε γι’ αυτούς, τους κινηματογραφούσε, τους ύψωνε απέναντι σε μια κοινωνία που τους περιφρονούσε.

Πίστεψε ότι ο μαρξισμός είναι το μοναδικό εργαλείο που μπορεί να εξηγήσει την κοινωνική αδικία. Δεν εγκατέλειψε την ιδεολογία του, ούτε μετά τη διαγραφή του από το Κομμουνιστικό Κόμμα Ιταλίας, το 1949.

Η τέχνη ως πράξη πολιτική

Ο Παζολίνι δεν διαχώρισε ποτέ την τέχνη από την πολιτική.

Η ποίησή του, όπως και το σινεμά που έγινε κραυγή ταξικής συνείδησης.

Από το «Accattone» το 1961 έως το «Mamma Roma» το 1962, οι φτωχοί καταγράφονται ως φορείς ιερότητας κι όχι αντικείμενα λύπησης. Φωτίζει με συγκλονιστικό τρόπο τη ζωή των προλετάριων των ρωμαϊκών προαστίων, εκείνων που η αστική κοινωνία αποκαλεί «περιθώριο».

Μέσα από την κάμερά του, αυτό το «περιθώριο» αποκτά πρόσωπο, πάθος, θρησκευτική ιερότητα. Οι ήρωές του δεν είναι εγκληματίες, αλλά μάρτυρες της αδικίας και της εκμετάλλευσης.

Η κάμερα του Παζολίνι δεν τους παρατηρεί απλώς, τους αγκαλιάζει.

Δεν κατασκοπεύει, κατανοεί και συμπαραστέκεται.

Με το «Ευαγγέλιο κατά Ματθαίον» το 1964, ανατρέπει τα πάντα: Ενας άθεος κομμουνιστής σκηνοθετεί την – ίσως – πιο πνευματική ταινία όλων των εποχών. Ο Χριστός του Παζολίνι είναι ένας επαναστάτης προφήτης, φτωχός, οργισμένος, ανθρώπινος, η μορφή μιας ταξικής εξέγερσης. Ενας επαναστάτης που μιλά για αγάπη ως πράξη ρήξης. Ο πρώτος εξεγερμένος της Ιστορίας, ένας άνθρωπος που στάθηκε απέναντι στην εξουσία με την απόλυτη αθωότητα της αλήθειας. Η τέχνη του Παζολίνι δεν ενδιαφέρεται να συγκινήσει, θέλει να καταγγείλει.

Ενάντια σε όλους

Το θάρρος του να λέει την αλήθεια τον έκανε ενοχλητικό. Ο Παζολίνι δεν χάιδευε αυτιά, σκάλιζε πληγές, γιατί πίστευε πως μόνο μέσα από την πληγή μπορεί να γεννηθεί η αλήθεια.

Οσο για τον έρωτα, αυτόν ο Παζολίνι τον θεωρούσε πολιτική πράξη. Ο τρόπος που έγραφε για το σώμα, για τη σάρκα, για την ντροπή και την επιθυμία, ήταν μια μορφή αποκαθήλωσης του αστικού ψεύδους.

Πίστευε πως η αληθινή απελευθέρωση είναι ολική, κοινωνική, σεξουαλική, πνευματική. Γι’ αυτό και το έργο του «Salo ή 120 μέρες στα Σόδομα» το 1975, εκτός από μια ταινία – σοκ, είναι μια αλληγορία της εξουσίας. Σ’ αυτήν την ταινία, που θα μπορούσε να θεωρηθεί ο επικήδειος του δυτικού πολιτισμού, σφράγισε την τελευταία του κατάθεση, η εξουσία είναι σαδιστική από τη φύση της, και ο άνθρωπος, όταν μετατραπεί σε «πράγμα», γίνεται σκιά του εαυτού του.

Η βία, η ταπείνωση, η σεξουαλική εκμετάλλευση, είναι οι μηχανισμοί ενός συστήματος που έχει κάνει το σώμα εμπόρευμα και την ψυχή σκουπίδι.

Το τέλος ενός ανυπότακτου

Στις 2 Νοέμβρη του 1975, το σώμα του Παζολίνι βρίσκεται διαμελισμένο στην παραλία της Οστια, έξω από τη Ρώμη.

Η επίσημη εκδοχή μίλησε για «έγκλημα πάθους».

Η πραγματικότητα όμως (όπως και το έργο του) δεν ήταν τόσο απλή.

Πολλοί πίστεψαν – και όχι άδικα – ότι δολοφονήθηκε για τις πολιτικές του αποκαλύψεις, για τα κείμενα που ετοίμαζε, για την τόλμη του να μιλά για τις διασυνδέσεις κράτους, μαφίας και εξουσίας. Οι περισσότεροι που μελέτησαν τη ζωή του βλέπουν στον θάνατό του το ίδιο μοτίβο που διέγνωσε ο ίδιος: Η εξουσία εξοντώνει ό,τι την αποκαλύπτει.

Μέχρι σήμερα η υπόθεση παραμένει ανοιχτή. Αλλά η αλήθεια είναι ότι ο Παζολίνι δολοφονήθηκε δύο φορές: Μία σωματικά, στην Οστια, και μία πνευματικά, από μια κοινωνία που δεν άντεξε να δει στον καθρέφτη, μέσα από τα μάτια του.

Εκείνος πάντως άφησε πίσω του μια πολύτιμη παρακαταθήκη.

• Την αξία της αλήθειας χωρίς στολίδια.
• Την πίστη ότι η τέχνη μπορεί να είναι επαναστατική όταν αποκαλύπτει την ψευδαίσθηση του πολιτισμού.
• Την υπενθύμιση ότι η ποίηση, χωρίς επαναστατική πράξη, γίνεται διακόσμηση.

Σε μια εποχή που οι περισσότεροι διανοούμενοι φοβούνται να μιλήσουν, ο Παζολίνι παραμένει σύμβολο θάρρους. Σε μια κοινωνία όπου τα πάντα πωλούνται, εκείνος έμεινε απρόσβλητος από την αγορά. Σε έναν κόσμο που αναπαράγει το ψεύτικο, εκείνος δολοφονήθηκε, υπερασπίζοντας το αληθινό.

Και όσο η κοινωνία βυθίζεται ξανά στην αδικία, όσο οι κυβερνήσεις επαναφέρουν τη βαρβαρότητα με δημοκρατικό περίβλημα, όσο η τέχνη μετατρέπεται σε προϊόν, η φωνή του Παζολίνι αντηχεί πιο επίκαιρη από ποτέ:

«Εχασα τους νέους γιατί έγιναν όμοιοι με τους αφεντάδες τους.

Αλλά δεν θα πάψω να φωνάζω,

γιατί το να σωπαίνεις είναι συνενοχή».

Προείδε το μέλλον

Ισως τελικά αυτός ο μεγάλος καλλιτέχνης να μην ανήκε στο παρελθόν, αλλά στο μέλλον.

Σ’ εκείνο που δεν έφτασε ποτέ.

Στο μέλλον που θα γεννηθεί όταν ο άνθρωπος πάψει να μετριέται με βάση την αγορά, όταν ο πολιτισμός πάψει να είναι εμπόρευμα, όταν ο λόγος ξαναγίνει όπλο και προσευχή μαζί.

Ο Παζολίνι υπήρξε ο καλλιτέχνης που πλήρωσε με το σώμα του το κόστος τού να μιλάς όταν δεν πρέπει. Δολοφονήθηκε από έναν κόσμο που δεν ήθελε να τον ακούσει, αλλά και που δεν κατάφερε να τον θάψει.

Η διαθήκη του δεν είναι η αισθητική του, αλλά η ευθύνη του. Ο τρόπος του να δείχνει την πληγή χωρίς αισθηματολογία, τον ταξικό πόνο χωρίς ρητορεία, τον έρωτα χωρίς υποκρισία, την εξουσία χωρίς μεταφορές. Οσο η ανθρωπότητα υποκρίνεται ότι τάχα προοδεύει ενώ υποδουλώνεται, ο Παζολίνι δεν γίνεται να ανήκει στο παρελθόν.

Μπορεί να δολοφονήθηκε μια τέτοια μέρα στην Οστια, όμως είναι ζωντανός κάθε φορά που κάποιος αρνείται να υποταχθεί.

Είναι εκεί σε κάθε δημιουργό που γράφει χωρίς να φοβάται, σε κάθε εργάτη που υψώνει τη φωνή του, σε κάθε άνθρωπο που υπερασπίζεται την αλήθεια, ακόμη κι αν ξέρει πως θα πληρώσει γι’ αυτήν.

Ο Παζολίνι υπήρξε ο διανοούμενος που δεν ζήτησε να τον αγαπήσουν, ζήτησε να τον αντέξουν. Εξόργισε τη Δεξιά, συγκρούστηκε με την ιταλική Αριστερά, προσέβαλε τα ήθη, αμφισβήτησε τους μύθους κι άνοιξε πληγές εκεί όπου άλλοι ήθελαν να βάλουν επίδεσμο.

Δεν ήθελε να είναι δίκαιος, ήθελε να είναι αληθινός. Και η αλήθεια, όταν ειπωθεί χωρίς φόβο, είναι πάντοτε βίαιη. Η Ευρώπη που περιέγραψε είναι μια ήπειρος χωρίς ελευθερία, χωρίς δικαιοσύνη, χωρίς μνήμη. Η καταναλωτική υπνοβασία που κατήγγειλε, έγινε καθημερινότητα. Τα ΜΜΕ που προέβλεψε ως όργανα χειραγώγησης έχουν γίνει παγκόσμιο διανοητικό καθεστώς. Η τέχνη που φοβόταν ότι θα εκπορνευθεί στο εμπόριο, έχει πια παραδοθεί.

Ο άγριος θάνατός του στην Οστια δεν ήταν το τέλος αλλά το επιχείρημα. Απέδειξε ότι όποιος φωτίζει εκεί που απαγορεύεται, γίνεται στόχος. Ομως εκεί όπου σταματά το σώμα, αρχίζει ο μύθος. Κι ο Παζολίνι είναι παρών, όχι επειδή τον τιμούμε, αλλά επειδή τον επιβεβαιώνουμε καθημερινά με τον τρόπο που βυθιζόμαστε ως κοινωνίες. Είναι παρών, γιατί ο κόσμος που κατήγγειλε είναι ακόμη εδώ.

Κλείνοντας αυτό το κείμενο θυμίζω ένα κείμενό του με τίτλο:

ΣΤΟ ΕΘΝΟΣ ΜΟΥ

Οχι λαός αραβικός, όχι λαός βαλκανικός, ούτε λαός αρχαίος,

αλλά έθνος ζωντανό, έθνος ευρωπαϊκό! Κι εσύ τι είσαι; Χώρα ανόητων, πεινασμένων, διεφθαρμένων, πολιτικών στο χέρι χωριάταρων, αναχρονιστικών νομαρχών, βρομοπόδαρων δικηγορίσκων

πασαλειμμένων μπριγιαντίνη, νεοφιλελεύθερων υπαλληλίσκων – θρασίμια σαν στενόμυαλοι μπαρμπάδες,

ένας στρατώνας, μια παπαδοσχολή, μια ξέφραγη ακτή, ένα χάος!

Εκατομμύρια μικροαστοί σαν εκατομμύρια γουρούνια που συνωστίζονται να βοσκήσουν κάτω από αψεγάδιαστα αρχοντικά,

ανάμεσα σε σπίτια αποικιακά σαν ξεφτισμένες εκκλησίες.

Κι ακριβώς επειδή υπήρξες κάποτε,

τώρα δεν υπάρχεις, ακριβώς επειδή είχες συνείδηση, τώρα είσαι ασύνειδη. Και μόνο επειδή είσαι χώρα καθολική,

δεν το βάζει ο νους σου πως η σαπίλα σου είναι όλο το κακό: του κάθε κακού η ρίζα.

Βούλιαξε στην όμορφή σου θάλασσα, λύτρωσε τον κόσμο!

Της
Σεμίνας ΔΙΓΕΝΗ

Πηγή : Ριζοσπάστης 1 – 2 / 11 – 2025

 

Κοινοποιήστε

FacebookEmailTwitter

• Επεξεργασία τουΠΟΛΙΤΙΚΗ

---

←ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ→ΠΟΛΙΤΙΚΗ

---

Αφήστε μια απάντηση

Συνδεδεμένος ως George Panagoulis. Επεξεργαστείτε το προφίλ σας. Αποσύνδεση; Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Σχόλιο *

Πρόσφατα άρθρα

• ΠΟΛΙΤΙΚΗ
• ΠΟΛΙΤΙΚΗ
• ΤΕΧΝΕΣ
• ΠΟΛΙΤΙΚΗ
• ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Kατηγορίες

• ΠΟΛΙΤΙΚΗΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ
• Τέχνες

© 2026 George Panagoulis

Με τη δύναμη του WordPress

ΕΥΡΩΠΗ – ΓΕΡΜΑΝΙΑ

«Ο πόλεμος είναι εγγενής στον γεωπολιτικό χειμώνα στον οποίο μπαίνουμε»

• Χιλιάδες πτωχεύσεις, απολύσεις και μηδαμινές αυξήσεις μισθών
• Η γερμανική εργατική τάξη πληρώνει τον παγκόσμιο ανταγωνισμό των μονοπωλιακών ομίλων

Οσα συμβαίνουν στη γερμανική και συνολικά στην ευρωπαϊκή καπιταλιστική οικονομία, με την υπερσυσσώρευση κεφαλαίων και την αναζήτηση κερδοφόρων αγορών για επενδύσεις, σε συνθήκες μεγάλης όξυνσης των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών για το ξαναμοίρασμα του κόσμου, προμηνύουν αυτό που όλο και περισσότεροι αναλυτές χαρακτηρίζουν βαρύ «γεωπολιτικό χειμώνα» για την Ευρώπη και εξηγούν τις πολεμικές ιαχές της ΕΕ, των κρατών – μελών και άλλων ευρωπαϊκών κρατών.

«Ο πόλεμος είναι εγγενής στον γεωπολιτικό χειμώνα στον οποίο μπαίνουμε», τόνιζε πρόσφατα ο Σάμι Σάαρ, επικεφαλής οικονομολόγος της Lombard Odier Bank, σχολιάζοντας την υποχώρηση της ανταγωνιστικότητας και την πτώση της βιομηχανικής παραγωγής της Ευρώπης σε σχέση με άλλες αγορές.

Η γερμανική βιομηχανία αντιμετωπίζει μια πιθανή μείωση της παραγωγής, για τέταρτη συνεχή χρονιά. «Η οικονομία είναι σε ελεύθερη πτώση και βρίσκεται στη βαθύτερη ιστορική της κρίση από την ίδρυση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας», προειδοποίησε πρόσφατα ο πρόεδρος των Γερμανών βιομηχάνων (BDI), Πίτερ Λάιμπινγκερ.

Μια νέα έκθεση προβλέπει μείωση της βιομηχανικής παραγωγής κατά 2% φέτος. Η αξιοποίηση της παραγωγικής ικανότητας στα εργοστάσια χημικής βιομηχανίας ήταν πρόσφατα μόνο στο 70%, αντίστοιχα και οι βιομηχανίες μηχανολογίας και χάλυβα βρίσκονται υπό την πίεση του παγκόσμιου ανταγωνισμού, κυρίως με την Κίνα και τις ΗΠΑ.

Βιομηχανίες φεύγουν «μαζικά» από την Ευρώπη

Η Γερμανία δεν είναι η μόνη καπιταλιστική οικονομία στην ΕΕ που υποχωρεί σε ανταγωνιστικότητα.

Μελέτη της ολλανδικής ING δείχνει ότι οι νέες βιομηχανικές επενδύσεις σε ευρωπαϊκό έδαφος παραμένουν αναιμικές.

Οι οικονομολόγοι της ING κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι από το 2019 η μετεγκατάσταση ευρωπαϊκών μονάδων παραγωγής στο εξωτερικό έχει ξεπεράσει κατά πολύ τις επενδύσεις στην ΕΕ.

Μόλις 38 νέες μεγάλες παραγωγικές μονάδες εγκαταστάθηκαν στην Ευρώπη από το 2019, σε σύγκριση με 172 μονάδες παραγωγής που έφυγαν από την Ευρώπη.

«Ακόμα πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι υπήρξαν περισσότερες μετεγκαταστάσεις εργοστασίων στην Ευρώπη το 2016 ή το 2017, από ό,τι τα προηγούμενα έξι χρόνια μαζί», αναφέρει η έκθεση της ING.

Το κόστος της παραγωγής εντός της Ευρώπης θεωρείται βασικός παράγοντας στη μείωση των επενδύσεων που γίνονται με κριτήριο το μέγιστο δυνατό κέρδος.

Η αύξηση των τιμών της Ενέργειας μετά την πανδημία και ιδιαίτερα από τον πόλεμο στην Ουκρανία, η έλλειψη ειδικευμένου εργατικού δυναμικού σε ορισμένους τομείς και τα αυστηρά ρυθμιστικά πλαίσια σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, δρουν αποτρεπτικά για τους επενδυτές.

«Από το 2019, οι τιμές παραγωγού στον βιομηχανικό τομέα της Ευρωζώνης, εξαιρουμένης της Ενέργειας, έχουν αυξηθεί κατά 26%, ενώ στην Κίνα έχουν αυξηθεί μόνο κατά 1,4%», σημειώνει οικονομολόγος της Rexecode.

Η ανοδική πορεία της Κίνας ενθαρρύνει πλέον τα μονοπώλια να αναπτύξουν την έρευνα και την ανάπτυξή τους εκεί. Αυτό συμβαίνει, για παράδειγμα, στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας με τα ηλεκτρικά οχήματα.

Χιλιάδες πτωχεύσεις επιχειρήσεων στη Γερμανία

Ενώ ο παραγόμενος πλούτος αυξάνεται, ο παγκόσμιος ανταγωνισμός και το αέναο κυνήγι του μέγιστου κέρδους που βρίσκεται στην «καρδιά» του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής, κλείνουν επιχειρήσεις και συρρικνώνουν τη βιομηχανική παραγωγή στη Γερμανία.

Οι πτωχεύσεις μικρών, μεσαίων και μεγάλων επιχειρήσεων στην ισχυρότερη καπιταλιστική οικονομία της ΕΕ και οι απολύσεις που τις συνοδεύουν έχουν πάρει μορφή ντόμινο τα τελευταία χρόνια. Παράλληλα μεγάλες βιομηχανίες μειώνουν την παραγωγή ή αξιοποιούν την τεχνολογία για να κόψουν μαζικά θέσεις εργασίας.

Πρόσφατο παράδειγμα το λουκέτο στην «Werkzeugbau Laichingen», εταιρεία 130 χρόνων, που ήταν ειδικευμένη στην κατασκευή μηχανημάτων μεταλλουργίας για την αυτοκινητοβιομηχανία και απασχολούσε 100 εργαζόμενους. Η εταιρεία του Λάιχινγκεν έχει κηρυχθεί σε πτώχευση αδυνατώντας να αποπληρώσει τα χρέη της.

Σύμφωνα με το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο DIHK, το 2025 μπήκε λουκέτο σε τουλάχιστον 22.000 μικρές, μεσαίες και μεγάλες εταιρείες σε όλη τη Γερμανία και πάνω από 280.000 άνθρωποι έχασαν τις δουλειές τους. Ο παγκόσμιος ανταγωνισμός έκλεισε εταιρείες σε όλους τους κλάδους που ηγούνται της καπιταλιστικής ανάπτυξης στη Γερμανία, αυτοκινητοβιομηχανίες, μηχανολογικές και χαλυβουργικές βιομηχανίες.

Για παράδειγμα, η κατάσταση στη βιομηχανική περιοχή της Στουτγάρδης – άλλοτε μια από τις πλουσιότερες και πιο παραγωγικές περιοχές – είναι δραματική: Εκατοντάδες πτωχεύσεις, χιλιάδες άνεργοι.

Ενα φαινόμενο ντόμινο έχει προκληθεί, ιδιαίτερα στους μεγάλους γίγαντες της αυτοκινητοβιομηχανίας, Volkswagen, Mercedes-Benz και Porsche, στη συνέχεια στους γίγαντες των εξαρτημάτων, Bosch και ZF, και τέλος σε όλους τους σχετικούς κλάδους. Μόνο στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας χάθηκαν σχεδόν 50.000 θέσεις εργασίας σε έναν χρόνο.

Η εταιρεία κατασκευής φορτηγών και λεωφορείων MAN ανακοίνωσε τελευταία μείωση του εργατικού δυναμικού κατά 2.300 άτομα.

Αλλά και οι κλινικές και τα νοσοκομεία έχουν επίσης αντιμετωπίσει λουκέτα και πτωχεύσεις. Οι τομείς της μεταποίησης και των τροφίμων εξακολουθούν να παραμένουν σταθεροί.

«Τέλεια καταιγίδα»

Οι πτωχεύσεις έχουν αυξηθεί κατά 23% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Οι ζημίες που προκύπτουν από τα επισφαλή χρέη των υπό πτώχευση εταιρειών υπερβαίνουν τα 57 δισ. ευρώ.

Αναλυτές και οικονομολόγοι κάνουν λόγο για την «τέλεια καταιγίδα»: Οπως λένε παράγοντες της αγοράς, «οι κύριες αιτίες της άνθησης των πτωχεύσεων είναι η εκτόξευση του ενεργειακού κόστους, η ασφυκτική γραφειοκρατία και η κατάρρευση της παγκόσμιας ζήτησης».

Σε αυτά προστίθεται ο ανταγωνισμός από την Απω Ανατολή, ιδίως την Κίνα, ο εμπορικός πόλεμος με τις ΗΠΑ και η «Πράσινη Συμφωνία», η οποία πλήττει την παραδοσιακή γερμανική βιομηχανία, ιδίως τους τομείς της αυτοκινητοβιομηχανίας, του χάλυβα και των ανταλλακτικών. Επιπλέον, υπάρχει έλλειψη εγχώριων και ξένων επενδύσεων.

«Σε σύγκριση με πριν από λίγα χρόνια, είναι πολύ πιο δύσκολο, αν όχι αδύνατο, να βρεθεί ένας Γερμανός ή ξένος επενδυτής πρόθυμος να διασώσει ή να βοηθήσει μια γερμανική εταιρεία που αντιμετωπίζει δυσκολίες», σημειώνουν οι οικονομικοί αναλυτές.

«Σε ορισμένους τομείς, βρισκόμαστε στο ένατο συνεχόμενο τρίμηνο χωρίς σημάδια ανάπτυξης. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να εφαρμόσουν επείγουσες μεταρρυθμίσεις, για παράδειγμα στην κοινωνική ασφάλιση. Διαφορετικά, το κόστος θα συνεχίσει να αυξάνεται, ειδικά για εταιρείες με μεγάλο εργατικό δυναμικό», τονίζει ο Ντινκ Φόκερ Τράιερ, επικεφαλής αναλυτής στο Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο, αποτυπώνοντας την απαίτηση του γερμανικού κεφαλαίου και των επιτελείων του για επιτάχυνση των αντεργατικών μέτρων.

Το 64% του μισθού για στέγαση και τρόφιμα

Κάτω από αυτές τις συνθήκες κρίσης υπερσυσσώρευσης κεφαλαίων, οι όροι διαβίωσης της εργατικής τάξης στη Γερμανία έχουν επιδεινωθεί ραγδαία και παράλληλα οι ανισότητες πλούτου – φτώχειας οξύνονται.

Η τάση αυτή καταγράφεται στην πρόσφατη έκθεση (9/12/2025) της Ομοσπονδιακής Στατιστικής Υπηρεσίας (Destatis) που βασίζεται στα αποτελέσματα της Ερευνας Εισοδήματος και Εξόδων (EVS): Τα νοικοκυριά με μηνιαίο καθαρό εισόδημα μικρότερο από 1.300 ευρώ δαπάνησαν κατά μέσο όρο το 64% (780 ευρώ) των καταναλωτικών τους δαπανών το 2023 για τροφή και στέγαση.

Κατά μέσο όρο, σε όλα τα νοικοκυριά, τα τρόφιμα και η στέγαση αντιπροσώπευαν λίγο περισσότερο από το ήμισυ (52%) των ιδιωτικών καταναλωτικών δαπανών. Για τα νοικοκυριά με εισόδημα 5.000 ευρώ ή περισσότερο, το ποσοστό αυτό αυξήθηκε στο 47%.

Οι ιδιωτικές καταναλωτικές δαπάνες περιλαμβάνουν τις δαπάνες για τρόφιμα, ένδυση, στέγαση, μεταφορές, επικοινωνίες, αναψυχή, εστιατόρια και καταλύματα, εσωτερική επίπλωση, Υγεία, Εκπαίδευση και χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες.

Παρά τις αιματηρές οικονομίες η ακρίβεια «τρώει» το εργατικό εισόδημα: Το 2023, η μέση μηνιαία καταναλωτική δαπάνη ενός νοικοκυριού ήταν 3.030 ευρώ. Στην προηγούμενη έρευνα EVS το 2018, είχε φτάσει τα 2.700 ευρώ.

Κατά μέσο όρο, το 2023, μετά τις δαπάνες για στέγαση (38%) και τρόφιμα (14%), η τρίτη μεγαλύτερη μηνιαία δαπάνη για τις εργατικές οικογένειες είναι οι μεταφορές, που αντιπροσώπευαν το 12% των εξόδων. Ακολουθούν οι δαπάνες για αναψυχή, αθλητισμό και πολιτισμό (9%), υπηρεσίες εστίασης και διαμονής (7%), πληροφορίες και επικοινωνία (5%) και εσωτερική επίπλωση (5%).

Οι πραγματικοί μισθοί θα αυξηθούν κατά… 0,4% το 2025!

Σε αυτά έρχεται να προστεθεί η …«αύξηση» κατά 0,4% που θα δουν στον μισθό τους οι εργαζόμενοι στη Γερμανία!

Μετά από ονομαστικές αυξήσεις 5,5% και 5,4% το 2023 και το 2024, που στην πράξη ήταν κατά μέσο όρο αύξηση κατά μόλις 2,6%, αντιστοιχώντας ακριβώς στον ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης της δεκαετίας του 2010, φέτος οι πραγματικές αυξήσεις των μισθών θα είναι μηδενικές.

Οπως εξηγεί περαιτέρω στην ετήσια έκθεσή του το Ινστιτούτο WSI του Ιδρύματος Hans Bockler, το οποίο συνδέεται με τα συνδικάτα, περίπου 20 εκατ. εργαζόμενοι καλύφθηκαν από συλλογικά συμφωνημένες αυξήσεις μισθών, μέσω ΣΣΕ. Δεδομένου ότι ο πληθωρισμός αναμένεται να είναι 2,2% το 2025, η πραγματική αύξηση των μισθών ανέρχεται σε 0,4%!

Παρά τη μικρή αύξηση, οι συμβατικοί μισθοί, προσαρμοσμένοι στον πληθωρισμό, εξακολουθούν να είναι κάτω από το επίπεδο του 2020, του πρώτου έτους της πανδημίας. «Αυτό οφείλεται επίσης στο γεγονός ότι τα μπόνους προσαρμογής στον πληθωρισμό διακόπηκαν και πάλι φέτος», εξηγεί το WSI.

Οι διαπραγματεύσεις για τους κρατικούς υπαλλήλους έχουν προγραμματιστεί για τον Γενάρη και τον Φλεβάρη του 2026.

Τον Φλεβάρη λήγει η συμφωνία μη απεργίας για το συνδικάτο μηχανοδηγών (GdL) στην επερχόμενη μισθολογική διαμάχη με τη σιδηροδρομική εταιρεία. Στις συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις για τους μισθούς με άλλους σιδηροδρομικούς φορείς, η GdL απαιτεί αύξηση μισθών κατά 8% για τα μέλη της.

Το επόμενο έτος συνολικά, περίπου 10 εκατ. εργαζόμενοι θα διαπραγματευτούν νέες Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας.

Ε. Μ.

https://www.rizospastis.gr

Πηγή : Ριζοσπάστης 19 – 12 – 2025

Ο Δρόμος της Ανατροπής: Η μόνη απάντηση στις μυλόπετρες του καπιταλιστικού κέρδους που συνθλίβουν τον βιοπαλαιστή αγρότη

Τα οξυμένα προβλήματα των γεωργών, των κτηνοτρόφων, των μελισσοκόμων – τα οποία τους οδηγούν μαζικά στα μπλόκα του αγώνα – δεν οφείλονται σε «κακές συγκυρίες». Στον πυρήνα τους βρίσκεται η διευρυνόμενη ψαλίδα μεταξύ του κόστους παραγωγής και των τιμών πώλησης των προϊόντων τους.

Τα παραδείγματα που ακολουθούν αφορούν σε μέσους όρους και αποκαλύπτουν το δίκαιο των αγροτικών κινητοποιήσεων. Δείχνουν ότι οι επιδοτήσεις, ακόμα και εξολοκλήρου αν καταβληθούν, δεν μπορούν πάντα να εξασφαλίσουν την επιβίωση του αγρότη, ούτε σταθερό εισόδημα κάθε χρόνο, το οποίο είναι απαραίτητο για να ζήσει την οικογένειά του με αξιοπρέπεια, να ξανακαλλιεργήσει και να συνεχίσει την παραγωγική του δραστηριότητα.

Γιατί οι αγροτικές ενισχύσεις (Βασική, Συνδεδεμένες κ.λπ.) δεν αντιμετωπίζουν τη ρίζα του προβλήματος, την ακρίβεια των εισροών του αγρότη και τις χαμηλές τιμές στα προϊόντα του, που επιβάλλουν τα βιομηχανικά και εμπορικά – εξαγωγικά μονοπώλια. Αντίθετα, λειτουργούν ως «τεχνητό οξυγόνο» για να κρατήσουν τους αγρότες στην παραγωγή. Αυτή η στήριξη μετατρέπεται σε έμμεση επιδότηση της βιομηχανίας και των καρτέλ, καθώς εξασφαλίζει σε αυτούς την πρώτη ύλη (π.χ. βαμβάκι, σιτάρι κ.ο.κ.) σε εξευτελιστική τιμή (π.χ. 0,37 ευρώ / κιλό για το βαμβάκι, 0,20 ευρώ / κιλό για το σιτάρι κ.ο.κ.).

Ο βιοπαλαιστής αγρότης, εξαντλώντας κάθε περιθώριο, κάνει το αδύνατο δυνατό για να μην «μπει μέσα», ώστε να συνεχίσει να παράγει και να διατηρήσει το βιος του. Ακριβώς αυτήν την κατάσταση εκμεταλλεύεται το καπιταλιστικό σύστημα, και μέσω της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) της ΕΕ – την οποία συναποφασίζουν και υλοποιούν όλες οι κυβερνήσεις – χορηγεί τις ενισχύσεις. Γι’ αυτό οι αγρότες που είναι στον δρόμο καταγγέλλουν ότι ο μόχθος τους καταλήγει στην τσέπη των καρτέλ, μέσω του μηχανισμού της «αγοράς» (που ταυτίζεται με την κυριαρχία των μονοπωλίων) και της επιδότησης.

Η ψαλίδα κόστους – τιμής κατακρεουργεί τον γεωργό, τον κτηνοτρόφο, τον μελισσοκόμο

Ακολουθούν παραδείγματα για βασικές καλλιέργειες με στοιχεία για το κόστος παραγωγής, τις αποδόσεις ανά στρέμμα και τις τιμές των αγροτικών προϊόντων για το έτος 2025. Στους υπολογισμούς του κόστους δεν λαμβάνεται υπόψη η εργασία του αγρότη, ούτε η απόσβεση του εξοπλισμού.

Οι βαμβακοπαραγωγοί στην Ελλάδα βιώνουν μια τραγική χρονιά. Ενώ έριξαν κόπο και χρήμα – δίνοντας τη μάχη με την άρδευση, τη φυτοπροστασία και την ακριβή λίπανση – για να επιτύχουν καλές αποδόσεις, η «αγορά» τούς έβαλε μέσα. Η μέση τιμή που τους δόθηκε για το σύσπορο βαμβάκι κυμάνθηκε στα 0,37 ευρώ ανά κιλό. Την ίδια στιγμή, το υψηλότατο κόστος παραγωγής ανά στρέμμα, λόγω της ακρίβειας στις εισροές, ξεπέρασε τα 240 ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι ο παραγωγός, αφού έκανε έξοδα και μόχθησε, διαπίστωσε ότι το πραγματικό κόστος για να βγάλει κάθε κιλό βαμβακιού ανέρχεται στα 0,60 ευρώ, και αυτό όταν η συγκομιδή είναι σχετικά καλή (π.χ. 400 κιλά / στρέμμα).

«Είναι αδιανόητο!», είναι το συναίσθημα που κυριαρχεί: «Παράγουμε με μεγάλο κόστος και πουλάμε με μεγάλη ζημιά». «Οσο περισσότερο παράγουμε, τόσο περισσότερο μπαίνουμε μέσα». Τα έσοδα από την πώληση του προϊόντος (περίπου 148 ευρώ / στρέμμα) τους βάζουν «μέσα», αφήνοντάς τους με απώλειες ύψους 92 ευρώ / στρέμμα. Το σύνολο των ενισχύσεων (ειδική ενίσχυση βάμβακος στα 73,40 ευρώ / στρέμμα συν βασική γύρω στα 25 ευρώ / στρέμμα) έρχεται για να καλύψει ίσα ίσα τη χασούρα (92 ευρώ / στρέμμα) που προκύπτει από την πώληση του προϊόντος. Ο βαμβακοπαραγωγός παραμένει απλήρωτος για την προσωπική του εργασία και αδυνατεί να καλύψει την απόσβεση του εξοπλισμού του.

Αντίστοιχη είναι η κατάσταση στους σιτοπαραγωγούς (σκληρό σιτάρι). Το κόστος παραγωγής ανά στρέμμα εκτιμάται στα 150 ευρώ. Η μέση τιμή πώλησης κυμαίνεται στα 0,20 ευρώ / κιλό (με απόδοση περίπου 450 κιλά / στρέμμα), αποδίδοντας έσοδα περίπου 90 ευρώ / στρέμμα. Ο παραγωγός μπαίνει μέσα περίπου 60 ευρώ / στρέμμα μόνο από τα βασικά έξοδα. Ακόμα και με την ενιαία ενίσχυση (Βασική συν Συνδεδεμένη κυμαίνεται στα 35-38 ευρώ / στρέμμα) η ζημιά παραμένει.

Στο ρύζι: Το κόστος παραγωγής του ρυζιού είναι ιδιαίτερα υψηλό, εκτιμώμενο περίπου στα 350 ευρώ ανά στρέμμα. Αυτό οφείλεται κυρίως στις αυξημένες ανάγκες σε νερό, Ενέργεια για την άντλησή του, καθώς και στα απαραίτητα λιπάσματα και φυτοπροστατευτικά. Παρότι οι αποδόσεις είναι σημαντικές, φτάνοντας κατά μέσο όρο τα 800 κιλά ανά στρέμμα, και η τιμή πώλησης κυμαίνεται στα 0,35 ευρώ το κιλό, τα συνολικά έσοδα από την πώληση (περίπου 280 ευρώ ανά στρέμμα) δεν επαρκούν για να καλύψουν τα έξοδα. Πριν την καταβολή οποιασδήποτε ενίσχυσης, ο παραγωγός βρίσκεται ήδη σε ζημιά, η οποία αγγίζει τα 70 ευρώ ανά στρέμμα. Ακόμα και με τη λήψη της ενιαίας ενίσχυσης (Βασική και Συνδεδεμένη), η οποία εκτιμάται ότι επιστρέφει περίπου 60-70 ευρώ ανά στρέμμα, το τελικό οικονομικό αποτέλεσμα είναι οριακό, αφήνοντας τον παραγωγό με μηδενικά ή ελάχιστα έσοδα. Ουσιαστικά, η ενίσχυση απλώς «εξισορροπεί» την αρχική ζημία, καθιστώντας την καλλιέργεια βιώσιμη μόνο στα χαρτιά.

Η κατάσταση στον ηλίανθο είναι παρόμοια. Το κόστος παραγωγής ανά στρέμμα εκτιμάται στα 120 ευρώ. Η μέση τιμή πώλησης κινείται στα 0,40 ευρώ / κιλό, με απόδοση περίπου 250 κιλά / στρέμμα, αποδίδοντας έσοδα περίπου 100 ευρώ/ στρέμμα (250 κιλά x 0,40 ευρώ). Ο παραγωγός, επομένως, καταγράφει έλλειμμα περίπου 20 ευρώ/ στρέμμα μόνο από τα βασικά λειτουργικά έξοδα. Ακόμα και με την ενίσχυση (η Βασική μαζί με τη Συνδεδεμένη κυμαίνονται περίπου 30-32 ευρώ/ στρέμμα), μένει ουσιαστικά χωρίς εισόδημα.

Η παραγωγή ζωοτροφών βρίσκεται επίσης σε αδιέξοδο. Το μέσο κόστος παραγωγής ανά στρέμμα εκτιμάται στα 130 ευρώ (λαμβάνοντας υπόψιν τη μηδική και το κριθάρι). Η μέση τιμή πώλησης κινείται σε επίπεδα που αποδίδουν έσοδα περίπου 90 ευρώ/ στρέμμα. Ο παραγωγός μπαίνει μέσα περίπου 40 ευρώ/ στρέμμα μόνο από τα βασικά έξοδα. Ακόμα και αν λάβει την Ενιαία Ενίσχυση (Βασική συν Συνδεδεμένη – μόνο για μηδική – κυμαίνονται περίπου 25-35 ευρώ/ στρέμμα), η ζημιά παραμένει.

Στην πατάτα: Η συνολική δαπάνη καλλιέργειας ανά στρέμμα φτάνει τα 1.200 ευρώ. Η τιμή διάθεσης κυμαίνεται στα 0,30 ευρώ/κιλό (30 λεπτά), με την παραγωγή να φτάνει κ.μ.ο στους 3,5 τόνους (περίπου 3.500 κιλά/στρέμμα), με αποτέλεσμα τα έσοδα να διαμορφώνονται στα 1.050 ευρώ/ στρέμμα (3.500 x 0,30 ευρώ). Ο παραγωγός καταγράφει ένα έλλειμμα ύψους 150 ευρώ ανά στρέμμα μόνο από τα βασικά λειτουργικά έξοδα. Ακόμη και με τη Βασική Ενίσχυση (μόλις 22-27 ευρώ/ στρέμμα), μπαίνει βαθιά μέσα και αδυνατεί να καλύψει ακόμα και το κόστος παραγωγής. Την ίδια ώρα η πατάτα στα σούπερ μάρκετ πωλείται 3-4 φορές πάνω από την τιμή που παίρνει ο αγρότης.

Σε ό,τι αφορά στα πορτοκάλια (προς κατανάλωση): Η δαπάνη ανά στρέμμα εκτιμάται στα 650 ευρώ (για άρδευση, φροντίδα, συγκομιδή κ.λπ.). Η μέση τιμή διάθεσης κυμαίνεται στα 0,23 ευρώ/κιλό, με την απόδοση να φτάνει κ.μ.ο τους 3 τόνους (ή περίπου 3.000 κιλά/στρέμμα), με αποτέλεσμα τα έσοδα να διαμορφώνονται στα 690 ευρώ/ στρέμμα (3.000 κιλά x 0,23 ευρώ). Το πραγματικό όφελος από την πώληση (πριν τις ενισχύσεις) ανέρχεται σε μόλις 40 ευρώ/ στρέμμα, υπερκαλύπτοντας οριακά τα έξοδα. Δεδομένου ότι οι περισσότερες εκμεταλλεύσεις είναι μικρότερες από 50 στρέμματα, το ετήσιο εισόδημα διαμορφώνεται ως εξής: Το όφελος από την πώληση φτάνει στα 2.000 ευρώ (40 ευρώ/στρ.x50 στρ.), συν τη Βασική Ενίσχυση (ενδεικτική) που φτάνει τα 1.500 ευρώ (περίπου 30 ευρώ/στρ.x50 στρ.). Το συνολικό ετήσιο καθαρό εισόδημα μιας μέσης εκμετάλλευσης εσπεριδοειδών (50 στρέμματα) ανέρχεται ενδεικτικά στα 3.500 ευρώ. Το ποσό αυτό καθιστά πρακτικά αδύνατη τη διαβίωση ενός ατόμου ή, πόσο μάλλον, μιας οικογένειας. Στα σούπερ μάρκετ τα πορτοκάλια πωλούνται 4-6 φορές πάνω από την τιμή που παίρνει ο αγρότης.

Παραγωγή μελιού: Οι μελισσοκόμοι που διοχετεύουν το μέλι τους στη μεταποίηση αντιμετωπίζουν αντίστοιχη κατάσταση. Το ετήσιο κόστος συντήρησης μιας κυψέλης ανέρχεται περίπου στα 80 ευρώ με 90 ευρώ, για κάλυψη φαρμάκων, μεταφορών, τροφών, άλλων εξόδων. Παρότι μια μέση κυψέλη αποδίδει 15-20 κιλά μελιού, η χαμηλή τιμή χονδρικής (συνήθως 3,50 ευρώ – 4,00 ευρώ ανά κιλό) οδηγεί σε έσοδα μόλις 70 ευρώ – 80 ευρώ ανά κυψέλη.

Το καθαρό έσοδο είναι επομένως πολύ μικρό και εύκολα εκμηδενίζεται. Αν υπάρξει μείωση της απόδοσης ή αύξηση του κόστους (π.χ. καύσιμα), ο παραγωγός περνάει άμεσα σε ζημιά. Ουσιαστικά, η επιβίωση του μελισσοκόμου εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη δυνατότητα να διαθέτει ο ίδιος, άμεσα, την παραγωγή του στη λαϊκή κατανάλωση.

Οικονομική επιβάρυνση καραντίνας αιγοπροβάτων (Κόστος σίτισης): Το κόστος καραντίνας για τον κτηνοτρόφο, όσον αφορά τη σίτιση, προκύπτει από την υποχρεωτική αλλαγή του τρόπου διατροφής, δηλαδή από τη βοσκή στον πλήρη εγκλεισμό, στο πλαίσιο των μέτρων για την ευλογιά. Κατά τη διάρκεια του πλήρους εγκλεισμού, το ζώο πρέπει να σιτιστεί εξολοκλήρου με ζωοτροφές (σανός, τριφύλλι, συμπυκνωμένες τροφές). Ενώ το κόστος σίτισης στη βοσκή είναι σχετικά χαμηλό, κινούμενο περίπου 0,30 ευρώ έως 0,50 ευρώ ανά ζώο την ημέρα (καλύπτοντας μόνο συμπληρωματική τροφή), το κόστος σε πλήρη εγκλεισμό ανεβαίνει περίπου 0,80 ευρώ έως 1,20 ευρώ ανά ζώο την ημέρα (καλύπτοντας το 100% των αναγκών με ζωοτροφές).

Αυτό σημαίνει ότι ο κτηνοτρόφος επιβαρύνεται με επιπλέον έξοδα σίτισης περίπου 0,50 ευρώ έως 0,70 ευρώ ανά ζώο την ημέρα μόνο λόγω του αναγκαστικού εγκλεισμού. Για παράδειγμα, σε ένα κοπάδι 300 προβάτων και μια καραντίνα 30 ημερών (ελάχιστη διάρκεια καραντίνας), η συνολική επιβάρυνση από τη σίτιση ανέρχεται ενδεικτικά σε 4.500 ευρώ. Η ενίσχυση de minimis (με ποσά περίπου 4 ευρώ, 6 ευρώ και 14 ευρώ ανά πρόβατο ή αίγα), την οποία χορήγησε η κυβέρνηση με μεγάλη καθυστέρηση και ύστερα από τις κινητοποιήσεις των κτηνοτρόφων, είναι μια πυροσβεστική ένεση που δεν επαρκεί για να καλύψει τα έξοδα.

Το ποσό των 4 ευρώ ή 6 ευρώ καλύπτει λιγότερο από το 30% του (ελάχιστου) πρόσθετου κόστους σίτισης (περίπου 15 ευρώ έως 25 ευρώ ανά ζώο), το οποίο προέκυψε λόγω καραντίνας. Ακόμη και το ανώτερο ποσό των 14 ευρώ, που δόθηκε στις βαρύτερα πληγείσες περιοχές, απλώς ισοσκελίζει οριακά αυτό το επιπλέον κόστος (ελάχιστο).

Το κριτήριο του κέρδους εξοντώνει τον ατομικό αγροτοπαραγωγό

Τα αριθμητικά δεδομένα αποδεικνύουν αδιαμφισβήτητα ότι, ακόμη κι αν οι αγρότες λάβουν όλες τις επιδοτήσεις που η κυβέρνηση τους χρωστάει, δεν μπορούν να εξασφαλίσουν την επιβίωση και τη συνέχιση της παραγωγής.

Η κυβέρνηση, από τη μία, καταγγέλλει ότι οι αγρότες ζουν από επιδοτήσεις και, από την άλλη, αυτή επιμένει να μιλάει μόνο για επιδοτήσεις και όχι για το πραγματικό πρόβλημα: Την τεράστια ψαλίδα κόστους – τιμών. Αυτή είναι η ψαλίδα που οι κυβερνήσεις αρνούνται να κλείσουν, εξυπηρετώντας τα συμφέροντα των μεταποιητικών και εμπορικών καρτέλ.

Η προσπάθεια της κυβέρνησης να αποκρύψει, με τη ρητορική περί «αυξημένων» φέτος επιδοτήσεων, την ουσία του προβλήματος, έχει έναν σαφή στόχο: Να καλλιεργήσει στην κοινή γνώμη την εντύπωση ότι οι αγρότες «παίρνουν λεφτά» και είναι «αχάριστοι». Αυτή η στάση εξοργίζει και βγάζει όλο και περισσότερα τρακτέρ στους δρόμους και στα μπλόκα!

Το πρόβλημα της καταλήστευσης του μόχθου των αγροτών και κτηνοτρόφων είναι βαθύτερο και δεν μπορεί να λυθεί οριστικά στο πλαίσιο του σημερινού αστικού κράτους και αυτού του οικονομικού συστήματος, όπου όλα κινούνται στον αστερισμό του κέρδους των μονοπωλίων.

Μπροστά σε αυτή τη ζοφερή πραγματικότητα, ανοίγονται δύο δρόμοι για την αγροτιά:

Ο δρόμος του καπιταλισμού που οδηγεί στη συνέχιση της σημερινής πολιτικής, στην εξάρτηση της οριακής επιβίωσης από τις επιδοτήσεις και στην τελική εξόντωση των ατομικών αγροτοπαραγωγών, ενσωματώνοντάς τους πλήρως στα σχέδια των μονοπωλίων (π.χ. μέσω συμβολαιακής γεωργίας με όρους που θέτουν οι επιχειρηματικοί όμιλοι).

Ο δρόμος της ανατροπής, η πρόταση του ΚΚΕ η οποία ανοίγει μια διαφορετική προοπτική: Την ανατροπή αυτού του συστήματος που καταληστεύει τον μόχθο των αγροτοπαραγωγών, ώστε ο βιοπαλαιστής της υπαίθρου να πάψει να είναι όμηρος του κεφαλαίου, των μονοπωλίων και των ιμπεριαλιστικών δεσμεύσεων της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, η αγροτική παραγωγή και η μεταποίησή της να λειτουργεί αποκλειστικά υπέρ των λαϊκών αναγκών.

Αυτός ο δρόμος, που θεμελιώνεται στην εργατική εξουσία και τον κεντρικό επιστημονικό σχεδιασμό, προσφέρει στον αγρότη συγκεκριμένα μόνιμα οφέλη:

• Με την κοινωνικοποίηση των μονοπωλίων (όπως των μεγάλων βιομηχανιών εφοδίων, λιπασμάτων, των ενεργειακών μονοπωλίων, του εμπορίου και των μεταποιητικών μονάδων) η κοινωνικοποιημένη βιομηχανία θα προσφέρει φθηνές εισροές (όπως αγροεφόδια, καύσιμα, μηχανήματα) και υπηρεσίες στους αγρότες. Το κόστος παραγωγής θα μειωθεί δραστικά και μόνιμα.
• Στο πλάι των μεγάλων κρατικών αγροκτημάτων η μικρομεσαία αγροτική παραγωγή, οργανωμένη σε εθελοντικούς παραγωγικούς συνεταιρισμούς, θα εξασφαλίζει στον αγροτοπαραγωγό, στον οποίο παραχωρείται για χρήση η κοινωνικοποιημένη γη, εγγυημένη τιμή για το προϊόν, καλύπτοντας το κόστος παραγωγής και παρέχοντάς του αξιοπρεπές εισόδημα, χωρίς να εξαρτάται από τις διακυμάνσεις της «αγοράς».
• Η εργατική εξουσία θα οργανώσει ένα ολοκληρωμένο, σύγχρονο και αποκλειστικά κρατικό σύστημα πρόληψης και προστασίας από φυσικές καταστροφές (πυρκαγιές, πλημμύρες, παγετούς) και ζωονόσους και θα εξασφαλίζει αποκατάσταση για κάθε απώλεια.
• Η κατάργηση της καταλήστευσης από τους μεσάζοντες και τα μονοπώλια θα οδηγήσει σε φθηνά, ποιοτικά και επαρκή προϊόντα για ολόκληρο τον λαό, καθώς η διάθεση θα γίνεται μέσω των κρατικών καναλιών, χωρίς το κριτήριο του καπιταλιστικού κέρδους.
• Θα διασφαλιστεί υψηλή ποιότητα ζωής στην ύπαιθρο με ανάπτυξη σύγχρονων υπηρεσιών Υγείας, Παιδείας, Πολιτισμού, οδικών και αρδευτικών δικτύων, και την αντιμετώπιση των αναγκών στέγασης, ώστε η παραμονή στο χωριό να είναι επιλογή ζωής με πλήρη δικαιώματα και μέλλον για τη νεολαία.

Να ικανοποιηθούν τα αιτήματα για ανάσες επιβίωσης

Είναι σαφές ότι εντός των καπιταλιστικών τειχών και υπό το πλαίσιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) της ΕΕ – η οποία προωθεί τη συγκέντρωση της παραγωγής σε λίγα χέρια – τα ζητήματα του κόστους, των τιμών και του εισοδήματος δεν μπορούν να λυθούν οριστικά. Ωστόσο, μέσα από τον σκληρό αγώνα των αγροτών και με την ουσιαστική συμπαράσταση όλου του λαού που στενάζει από τις υψηλές τιμές στα ράφια, μπορούν να διεκδικηθούν και να επιτευχθούν άμεσες ανάσες επιβίωσης.

Αντί για επικοινωνιακά τρικ, η κυβέρνηση οφείλει εδώ και τώρα να απαντήσει συγκεκριμένα στα δίκαια αιτήματα των αγροτών:

• Αμεσες μειώσεις στο κόστος παραγωγής, με μείωση της τιμής του αγροτικού πετρελαίου (αφορολόγητο στην αντλία), του ρεύματος και των αγροτικών εφοδίων.
• Θέσπιση εγγυημένων τιμών στα προϊόντα του αγρότη, οι οποίες θα καλύπτουν το κόστος παραγωγής, θα εξασφαλίζουν εισόδημα επιβίωσης στον παραγωγό και ταυτόχρονα προσιτά τρόφιμα στη λαϊκή κατανάλωση.
• Πλήρης και άμεση αναπλήρωση του εισοδήματος των αγροτών για τα προϊόντα που πουλήθηκαν κάτω του κόστους και δεν άφησαν εισόδημα επιβίωσης στους παραγωγούς τους.
• Στήριξη κτηνοτροφίας: Συγκεκριμένα μέτρα για την κτηνοτροφία, όπως αποζημιώσεις, ανασύσταση κοπαδιών και διενέργεια εμβολιασμών (π.χ. για ευλογιά).
• Κρατική ενίσχυση στον ΕΛΓΑ ώστε να αποζημιώνει στο 100% την πραγματική ζημιά από φυσικές καταστροφές και χρηματοδότηση όλων των απαραίτητων έργων υποδομής (αρδευτικά, αντιπλημμυρικά κ.λπ.).

Παρά την κυβερνητική καταστολή και τον καταιγισμό της προπαγάνδας, η κλιμάκωση του αγώνα των αγροτών και η συγκινητική, πλατιά στήριξη που εκφράζεται από όλο τον λαό, αποτελούν το ελπιδοφόρο μήνυμα. Αυτό το μήνυμα δείχνει ότι το δίκιο του αγώνα των αγροτών δεν μπορεί να καλυφθεί ούτε να θαφτεί.

Ο κοινός αντίπαλος – τα μονοπώλια και οι πολιτικές που τα υπηρετούν – βιώνεται καθημερινά και σκληρά από όλο τον λαό, ο οποίος μέσα από τέτοιους αγώνες αποδεικνύει ότι μπορεί να ξεπερνάει τα εμπόδια του φόβου και του αποπροσανατολισμού, οικοδομώντας την κοινή δράση που είναι ικανή να διεκδικήσει ανάσες επιβίωσης σήμερα και τη ριζική ανατροπή αύριο.

Του
Μίλτου ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΥ*
*Ο Μ. Χριστόπουλος είναι γεωπόνος – διδάκτορας ΓΠΑ, μέλος του Τμήματος Αγροτικής Πολιτικής της ΚΕ του ΚΚΕ

Σάββατο 13 Δεκέμβρη 2025 – Κυριακή 14 Δεκέμβρη 2025

 

ΕΡΓΑΤΙΚΑ

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΣΕΛΙΔΑΣ ΣΤΗΝ ΑΔΕΔΥ

Η ΔΑΣ πρώτη δύναμη και ενισχυμένη, ανάταση για τους εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενους στο Δημόσιο!

Γκρεμίστηκε η ΔΑΚΕ, αποδυναμωμένη και η ΠΑΣΚΕ | Αποτέλεσμα προοπτικής ώστε το εργατικό κίνημα να αποτελέσει αντίπαλο δέος σε κεφάλαιο και κυβερνήσεις

Ανάσα και ανάταση για τους εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενους στο Δημόσιο! Αυτό σηματοδοτεί η ιστορική πρωτιά που καταγράφει η ΔΑΣ στην ΑΔΕΔΥ. Μια πρωτιά που καταγράφηκε από τις αρχαιρεσίες με τις οποίες ολοκληρώθηκε χθες Παρασκευή το 39ο Συνέδριο της τριτοβάθμιας συνδικαλιστικής οργάνωσης του Δημοσίου, όπου για πρώτη φορά στην Ιστορία το ψηφοδέλτιο της ΔΑΣ αναδεικνύεται πρώτη δύναμη.

Μάλιστα η ΔΑΣ συνέχισε την άνοδό της που καταγράφει στα πρόσφατα συνέδρια, τόσο σε ποσοστά όσο και σε ψήφους και έδρες. Και το αποτέλεσμα γίνεται ακόμα πιο σημαντικό με δεδομένο ότι στις αρχαιρεσίες που τελικά οδήγησαν στην ανάδειξη των αντιπροσώπων στο Συνέδριο συμμετείχε πάνω από το 60% των πολιτικών υπαλλήλων στο Δημόσιο.

Με τα συνθήματα να διαδέχονται το ένα μετά το άλλο, «Συνδικάτα ταξικά – ΟΧΙ κυβερνητικά» και «Αγώνας, ρήξη, ανατροπή – Η Ιστορία γράφεται με πάλη ταξική», οι σύνεδροι υποδέχθηκαν χθες Παρασκευή το ελπιδοφόρο και θετικό αυτό αποτέλεσμα, το επιστέγασμα μια τιτάνιας και ανυποχώρητης προσπάθειας χρόνων ενάντια στους «θεούς και δαίμονες» των κυβερνήσεων, των διοικήσεων, των δεκανικιών τους στο συνδικαλιστικό κίνημα, που προσπαθούσαν να επιβάλουν σιωπητήριο και να υπονομεύσουν τη δράση των σωματείων.

Ομως δεν τους πέρασε! Τώρα ο αγώνας συνεχίζεται με μεγαλύτερη ορμή. Και τώρα γίνεται πεποίθηση σε περισσότερους πως «κανένας αγώνας δεν πάει χαμένος»!

Μέσα σε αυτό το κλίμα αγωνιστικού ενθουσιασμού, μάλιστα, οι αντιπρόσωποι στο Συνέδριο έστειλαν το μήνυμα της νίκης στους αγρότες που αγωνίζονται για μια καλύτερη ζωή, βροντοφωνάζοντας δυνατά: «Στα μπλόκα της αγροτιάς σπάει της κυβέρνησης ο τσαμπουκάς!».

Η πρωτιά και περαιτέρω ενίσχυση της ΔΑΣ μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμη στη μάχη για να αλλάξει ρότα το συνδικαλιστικό κίνημα στο Δημόσιο. Να συμβάλει αποφασιστικά για να βγει η ΑΔΕΔΥ από τον βάλτο του εργατοπατερισμού και των οφίτσιων στον οποίο έχει συρθεί εδώ και δεκαετίες με ευθύνη των ηγεσιών της, των κεντρικών συνδικαλιστικών παραγόντων κυβερνητικών κομμάτων.

Και, στον αντίποδα, να γίνει πραγματικό αποκούμπι των εργαζομένων και των σωματείων τους, γνήσιος οργανωτής και μπροστάρης των αγώνων με κριτήριο τις ανάγκες τους, κόντρα στην υποταγή και στο στρίμωγμά τους στις «αντοχές» της καπιταλιστικής οικονομίας, όπως έκαναν και κάνουν διαχρονικά οι δυνάμεις του κυβερνητικού συνδικαλισμού, ποδοπατώντας την ανάγκη για ζωή και δουλειά με δικαιώματα.

Από σήμερα κιόλας οι δυνάμεις της ΔΑΣ αναλαμβάνουν τη μεγάλη ευθύνη που απορρέει από το Συνέδριο και από τη θέληση των εκατοντάδων χιλιάδων εργαζομένων στο Δημόσιο, να ανταποκριθούν σε νέα αυξημένα καθήκοντα: Για την οργάνωση του αγώνα σε κάθε χώρο δουλειάς, για τη συσπείρωση στα σωματεία, για τη σύγκρουση με το σάπιο κράτος του κεφαλαίου και τις κυβερνήσεις του, με Συνδικάτα, Ομοσπονδίες και ΑΔΕΔΥ που θα είναι πραγματικά πόλοι αγωνιστικής συσπείρωσης στο εργατικό συνδικαλιστικό κίνημα.

ΔΑΣ: Ιστορική στιγμή για το εργατικό κίνημα!

«1η δύναμη η ΔΑΣ στην ΑΔΕΔΥ, για πρώτη φορά στην Ιστορία της Συνομοσπονδίας των δημοσίων υπαλλήλων!», αναφέρει η ΔΑΣ σε ανακοίνωσή της αμέσως μετά το τέλος του Συνεδρίου και την ολοκλήρωση της καταμέτρησης, που έγινε την ώρα που έκλεινε η εφημερίδα μας.

Αναλυτικά η ΔΑΣ τονίζει στην ανακοίνωση:

«Το αποτέλεσμα του 39ου Συνεδρίου της ΑΔΕΔΥ δυναμώνει την προοπτική το εργατικό κίνημα να αποτελέσει το αντίπαλο δέος απέναντι σε όλες τις αντιλαϊκές κυβερνήσεις και στο κεφάλαιο, που υπηρετούν.

Η ΔΑΣ, που το ψηφοδέλτιό της συγκροτείται με συνδικαλιστές που συσπειρώνονται στο ΠΑΜΕ, με μεγάλη άνοδο σε ψήφους, ποσοστά και έδρες – από 134 ψήφους, 21,3% και 18 έδρες το 2022, 168 ψήφους, 25,57% και 22 έδρες – αναδείχθηκε πρώτη δύναμη, γκρεμίζοντας την κυβερνητική παράταξη της ΔΑΚΕ από αυτήν τη θέση.

Στο Συνέδριο συμμετείχαν αντιπρόσωποι από 36 Ομοσπονδίες, που για να εκλεγούν ψήφισαν 250 χιλιάδες δάσκαλοι, καθηγητές, υγειονομικοί, γιατροί, εργαζόμενοι στην καθαριότητα και στις υπηρεσίες στους δήμους, στις Περιφέρειες, στα πανεπιστήμια, στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση, στα υπουργεία, αυξάνοντας το ποσοστό της συνδικαλιστικής πυκνότητας. Πήραν μέρος αντιπρόσωποι από 1.040 πρωτοβάθμια σωματεία.

Με τη στάση και την επιλογή τους έδωσαν ηχηρό χαστούκι στην κυβέρνηση, που παίρνει το ένα αντιλαϊκό μέτρο πίσω από το άλλο, και έστειλαν μήνυμα εναντίωσης στην πολιτική που εμπλέκει τη χώρα μας σε πολέμους, που φτωχοποιεί τους δημοσίους υπαλλήλους και όλο τον λαό, που εντείνει την καταστολή, που προωθεί ακόμα πιο αντιδραστικές αλλαγές στο αντιλαϊκό αστικό κράτος.

Η ΔΑΚΕ γκρεμίζεται από την πρώτη θέση που κατείχε την τελευταία δεκαετία, ενώ τα ποσοστά της ΠΑΣΚΕ μειώνονται για ακόμα ένα συνέδριο.

Οι σύνεδροι γύρισαν την πλάτη στα ψηφοδέλτια του προηγούμενου συνδυασμού ΣΥΡΙΖΑ – Νέας Αριστεράς, του οποίου τα στελέχη έχουν ήδη σπεύσει να κρατήσουν θέση στο άρμα του Τσίπρα. Οι εργαζόμενοι έστειλαν μήνυμα ότι τα “ταξίδια στις πιο όμορφες θάλασσες” δεν μπορούν να γίνουν με βάρκες φτιαγμένες από τα σάπια υλικά της σοσιαλδημοκρατίας.

Το αποτέλεσμα του Συνεδρίου είναι ζωντανή έκφραση της ανόδου των ταξικών αγώνων για να ζήσουμε όπως μας αξίζει, με βάση τον τεράστιο πλούτο που παράγεται, τις δυνατότητες που προσφέρουν τα σύγχρονα επιστημονικά επιτεύγματα. Αποτελεί αναγνώριση από τους εργαζόμενους της καθημερινής προσπάθειας των συνδικαλιστών της ΔΑΣ για να αναζωογονηθούν οι Ομοσπονδίες και τα σωματεία, να χειραφετηθούν από τις επιδιώξεις του κράτους, να μπουν ορμητικά στον αγώνα.

Μας γεμίζει με περισσότερη ευθύνη για να δυναμώσει ένα μαχητικό, αντικαπιταλιστικό – αντιμονοπωλιακό ρεύμα αντεπίθεσης μέσα στο οργανωμένο κίνημα των δημοσίων υπαλλήλων. Θα συνεχίσουμε ακούραστα, πιο αποφασιστικά μαζί με όλους τους εργαζόμενους να είμαστε στην πρώτη γραμμή για να οργανωθεί ο αγώνας μας σε κάθε χώρο του Δημοσίου, σε συντονισμό με τους εργάτες του ιδιωτικού τομέα, την αγωνιζόμενη αγροτιά, τους φτωχούς αυτοαπασχολούμενους της πόλης, μαζί με τα παιδιά μας στα σχολεία και στα πανεπιστήμια. Με κριτήριο τις σύγχρονες ανάγκες μας θα συνεχίσουμε να παλεύουμε για την ανασύνταξη του εργατικού – λαϊκού κινήματος. Το δίλημμα ήταν και παραμένει: “Τα κέρδη τους ή οι ζωές μας”.

Ολοι κι όλες στα συνδικάτα! Ολοι κι όλες στον αγώνα!».

Σάββατο 13 Δεκέμβρη 2025 – Κυριακή 14 Δεκέμβρη 2025

 

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Ορισμένες σκέψεις για το περιεχόμενο της γονικής ευθύνης στη σύγχρονη εποχή

Στο κείμενο των Θέσεων για το 22ο Συνέδριο του Κόμματος αναφέρεται ότι «την περίοδο που εξετάζουμε ήταν πιο έντονο το αποτύπωμα στη σκέψη και τη στάση γυναικών του κομματικού περίγυρου, ακόμα και κομματικών δυνάμεων της κυρίαρχης αστικής αντίληψης περί ατομικής – οικογενειακής ευθύνης στη διαπαιδαγώγηση των παιδιών… Συνεπώς, καθοδηγητικά χρειάζεται ουσιαστική φροντίδα για τους κομμουνιστές και κομμουνίστριες νέους γονείς, με πολύπλευρα ιδεολογικά – πολιτικά – οργανωτικά μέτρα στήριξής τους. Κυρίως, αφορά στην προετοιμασία των νεότερων σε ηλικία κομματικών δυνάμεων, η οποία να στηρίζεται στην πιο βαθιά αφομοίωση της αντίληψής μας για την οικογένεια, την εξέλιξή της και των καθηκόντων της στις εκάστοτε ιστορικές κοινωνικές συνθήκες, για το περιεχόμενο της γονικής ευθύνης» (σελίδα 57).

* * *

Η σύγχρονη εργατική – λαϊκή οικογένεια του 21ου αιώνα στην ουσία της παραμένει εκείνη η ιστορικά διαμορφωμένη μορφή συμβίωσης που πρωταρχικά βιώνει το βρέφος και το νήπιο, και έχει στον πυρήνα της την αναπαραγωγή του είδους και την ανατροφή της επόμενης φουρνιάς εργατικού δυναμικού.

Το πέρασμα στη σύγχρονη «πυρηνική» οικογένεια δεν συντελέστηκε μονομιάς. Μέχρι πριν λίγες δεκαετίες επιβίωναν παραλλαγές της διευρυμένης αγροτικής κυρίως οικογένειας, όπως είχε διαμορφωθεί στα προκαπιταλιστικά ταξικά κοινωνικοοικονομικά συστήματα. Στο πλαίσιο αυτό, η διευρυμένη οικογένεια αναλάμβανε συλλογικά τη φροντίδα των παιδιών των εκμεταλλευόμενων τάξεων μέσα από τη συμμετοχή τους από πολύ μικρή ηλικία στις δραστηριότητες των ενηλίκων, τα έθιμα, τις θρησκευτικές πρακτικές κ.λπ.

Ωστόσο, είναι γεγονός ότι ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα, με μεγαλύτερη ένταση από το δεύτερο μισό του 20ού, έως σήμερα, το πέρασμα στο ιμπεριαλιστικό στάδιο του καπιταλισμού, η κυριαρχία των μονοπωλίων και η όξυνση της βασικής αντίθεσης επέφεραν σταδιακά πρωτόγνωρες ιστορικά αλλαγές στην οικογένεια, στον γάμο και στις σχέσεις μεταξύ συντρόφων, γονιών και παιδιών.

Βασικός παράγοντας στη διαμόρφωση της σύγχρονης εργατικής – λαϊκής οικογένειας αποτέλεσε η μαζική ένταξη των γυναικών στην κοινωνική παραγωγή, κυρίως ως μισθωτές ή/και αυτοαπασχολούμενες, στο έδαφος των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής. Εν μέρει περιορίστηκε η οικονομική εξάρτηση της γυναίκας από τον άνδρα στο πλαίσιο του γάμου ή του ΣΣ, χωρίς να ανατρέπεται ο οικονομικός – κοινωνικός καταναγκασμός στο πλαίσιό του. Οι αλλαγές αυτές έως έναν βαθμό έχουν περιορίσει την επίδραση αναχρονιστικών, αντιδραστικών αντιλήψεων ότι η γυναίκα έχει ως πρωταρχικό ρόλο την αποκλειστική ευθύνη για τη φροντίδα των παιδιών, της οικογένειας. Υπάρχει πρόοδος στη συμβολή και των δύο γονέων στην ανατροφή των παιδιών και στη στήριξη της οικογένειας. Ανδρες νεότερης ηλικίας νιώθουν την ανάγκη και συμμετέχουν πιο ουσιαστικά στη διατροφή, στη μελέτη των παιδιών, στις αθλητικές και πολιτιστικές δραστηριότητες.

Επέδρασαν, βέβαια, και οι αντικειμενικές αλλαγές στις συνθήκες εργασίας και ζωής των νέων γονιών (ωράρια, γενίκευση ελαστικών σχέσεων εργασίας). Οι γυναίκες σήμερα καλούνται να «συνδυάσουν» την εργασία σε συνθήκες πρωτοφανούς έντασης της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης (χαμηλοί μισθοί, ωράρια – λάστιχο, συχνή εναλλαγή απασχόλησης – ημιαπασχόλησης – ανεργίας κ.λπ.) με τη σχεδόν αποκλειστικά ατομική ευθύνη στη φροντίδα των παιδιών, των ηλικιωμένων, των χρονίως πασχόντων, των ΑμεΑ. Καθώς οι αντίστοιχες υπηρεσίες φροντίδας της οικογένειας, Προσχολικής Αγωγής, Ειδικής Αγωγής, δημιουργικής απασχόλησης παιδιών, κέντρα φροντίδας ηλικιωμένων, είναι εμπορευματοποιημένες, λογαριάζονται ως «κόστος» για το αστικό κράτος. Ως δήθεν προοδευτική λύση το αστικό κράτος μεταθέτει την ευθύνη «ισόρροπα» και στον άντρα, στο ζευγάρι.

Παράλληλα, η κυριαρχία των μονοπωλίων και η όξυνση του ανταγωνισμού οδηγεί σε νέες απαιτήσεις όσον αφορά τους όρους αναπαραγωγής της εργατικής τάξης, ενώ η μηχανοποίηση, γενικότερα η τεχνολογική εξέλιξη απαιτεί τουλάχιστον στοιχειώδη γνώση, μόρφωση, ειδίκευση. Γιγαντώνεται ο όγκος των νοητικών, γνωστικών και συναισθηματικών δεξιοτήτων που πρέπει να αφομοιώσει το παιδί ως αυριανός εργαζόμενος. Κυρίως από τα μέσα του 20ού αιώνα, το αστικό κράτος αναλαμβάνει σε μεγάλη κλίμακα τη διαπαιδαγώγηση των παιδιών με την υποχρεωτική εκπαίδευση, η οποία σταδιακά διευρύνεται. Το σύγχρονο αστικό σχολείο διδάσκει τις απαραίτητες δεξιότητες στο μελλοντικό εργατικό δυναμικό, ώστε κατ’ απαίτηση της μεγάλης εργοδοσίας να είναι ικανό, φτηνό και «ευέλικτο».

Η αστική θέση ότι η οικογένεια είναι ο βασικός θεσμός διαπαιδαγώγησης του παιδιού είναι μύθος

Ολα τα παραπάνω αναδεικνύουν ότι είναι μύθος η αστική θέση πως η οικογένεια είναι ο βασικός θεσμός διαπαιδαγώγησης του παιδιού. Μέσα από όλους τους θεσμούς του αστικού κράτους (π.χ. Εκπαίδευση) και τους ιδεολογικούς μηχανισμούς της καπιταλιστικής εξουσίας (π.χ. ΜΜΕ, ΜΚΔ, πολιτιστική βιομηχανία) διαπαιδαγωγούνται τα παιδιά της εργατικής – λαϊκής οικογένειας. Εμποτίζουν τα παιδιά από τη νηπιακή κιόλας ηλικία με τις σάπιες αστικές ιδέες, αξίες και τον κυρίαρχο αστικό τρόπο ζωής: Τον ανταγωνισμό, τον ατομικισμό, τον ναρκισσισμό. Σε αυτό το πλαίσιο, η καπιταλιστική εξουσία και ιδεολογία «επενδύουν» στη διαμόρφωση σκέψης και στάσης στις νεανικές συνειδήσεις με κριτήριο την υπεράσπιση του «αιώνιου καπιταλισμού», το ξαναγράψιμο της Ιστορίας, τη δαιμονοποίηση της κομμουνιστικής κοσμοθεωρίας και της σοσιαλιστικής οικοδόμησης του 20ού αιώνα, τον μεταμοντέρνο ανορθολογισμό.

Η γονεϊκότητα, ως συμβολή των γονέων στη φροντίδα και την ανατροφή των παιδιών, δεν είναι μια ουδέτερη έννοια, αποσπασμένη από τις κυρίαρχες οικονομικές και κοινωνικές σχέσεις. Το σύνολο των κοινωνικών σχέσεων (με πυρήνα τους τις σχέσεις ιδιοκτησίας) και η εξέλιξή τους επιδρούν και συνεπάγονται και διαφορετικές υποχρεώσεις και δικαιώματα των γονιών, τόσο προς το παιδί όσο και μεταξύ τους.

Περί ατομικής – οικογενειακής ευθύνης στη φροντίδα του παιδιού

Και στο σύγχρονο περιεχόμενο της γονικής σχέσης, όπως διαμορφώνεται με βάση τους υλικούς όρους ζωής και εργασίας της εργατικής – λαϊκής οικογένειας, επιδρά η κυρίαρχη αστική ιδεολογία. Αναπαράγεται ότι το παιδί αποτελεί «επένδυση για το μέλλον», με κριτήριο το καπιταλιστικό συμφέρον για τη διαιώνιση της καπιταλιστικής ιδιοκτησίας και εξουσίας, όπου η φροντίδα του παιδιού τίθεται στο επίκεντρο της οικογενειακής ζωής (σε σχέση με τα προηγούμενα ταξικά εκμεταλλευτικά συστήματα, όπου το παιδί σηματοδοτούσε περισσότερα εργατικά χέρια στο πλαίσιο της διευρυμένης οικογένειας), ως αποκλειστική γονική ευθύνη. Εμφανίζεται η ιδέα του «πολύτιμου παιδιού».

Σε αυτό το έδαφος, η πλειοψηφία των γονιών και ιδίως των μητέρων – που μετά βασάνων και κόπων κατορθώνουν να τεκνοποιήσουν – εσωτερικεύουν την αποκλειστικά ατομική ευθύνη στη φροντίδα του παιδιού. Ετσι, θυσιάζουν τον ελάχιστο ελεύθερο χρόνο τους σε ένα ατελείωτο πήγαινε – έλα στις εξωσχολικές δραστηριότητες, στο διάβασμα κ.λπ., που όχι μόνο εξαντλεί τους γονείς οικονομικά, σωματικά και ψυχικά. Σε τελική ανάλυση αφυδατώνει το δημιουργικό περιεχόμενο της σχέσης με το παιδί.

Ταυτόχρονα, με δεδομένη τη γενική πτώση του βιοτικού επιπέδου και τη νεανική ανεργία ή/και ημιαπασχόληση, η οικονομική – αλλά και συναισθηματική – εξάρτηση των παιδιών από την οικογένεια, η συγκατοίκηση, παρατείνονται πέραν της παιδικής – εφηβικής ηλικίας. Ετσι, μπαίνουν εμπόδια στην αυτοτελή ανάπτυξη του νέου / νέας σε κάθε πλευρά της κοινωνικής ζωής και δράσης (εργασία, διαπροσωπικές – ερωτικές σχέσεις), δηλαδή στη δυνατότητα να «στέκονται στα πόδια τους», να αναπτύσσουν πολύπλευρα την προσωπικότητά τους.

Σε αυτό το πλαίσιο διαμορφώνονται στρεβλές αντιλήψεις για το περιεχόμενο της γονικής σχέσης, υιοθετώντας απόψεις «εγώ μόνο ξέρω το καλύτερο για το παιδί μου» και έναν υπερπροστατευτικό τρόπο ανατροφής, που στην ουσία αποκόπτει τη γονική σχέση από τις κυρίαρχες κοινωνικές σχέσεις.

Συντροφικές σχέσεις και γονεϊκότητα στη σύγχρονη οικογένεια

Για να μπορεί η γονική σχέση, η ευθύνη του κάθε γονέα στη διαπαιδαγώγηση του παιδιού να αναβαθμίζεται και να έχει ουσιαστικό χαρακτήρα, χρειάζεται να στηρίζεται σε ένα εκτεταμένο δίκτυο κρατικής προστασίας και στήριξης. Δηλαδή πρέπει να είναι υπόθεση της κοινωνίας μέσω του κράτους να εξασφαλίσει τις οικονομικές, κοινωνικές, πολιτιστικές συνθήκες για την ανάπτυξη καθολικά όλων των παιδιών.

Από αυτήν την άποψη, η ολοκληρωμένη αντιμετώπιση του ζητήματος προϋποθέτει την ανατροπή του σάπιου εκμεταλλευτικού συστήματος και την κατάργηση της εκμεταλλευτικής οικονομικής βάσης. Απαιτεί κράτος θεμελίωσης της κοινωνικής ιδιοκτησίας στα συγκεντρωμένα μέσα παραγωγής και επιστημονικό κεντρικό σχεδιασμό της κοινωνικής παραγωγής και των κοινωνικών υπηρεσιών.

Απαιτεί την προετοιμασία των μελλοντικών γονιών με ευθύνη του κράτους, την πρόσβαση στη σύγχρονη επιστημονική γνώση για την τεκνοποίηση και την ψυχοκοινωνική ανάπτυξη του παιδιού, με την ανάλογη κρατική υποστήριξη (υποδομές, εκπαίδευση, μείωση του υποχρεωτικού εργάσιμου χρόνου κ.ά.).

Σε τελική ανάλυση, καθοριστικός παράγοντας είναι «σε τι κόσμο» μεγαλώνουν τα παιδιά και με τι όρους, πρώτα από όλα οικονομικούς – κοινωνικούς. Από αυτήν την άποψη, η ευθύνη των γονιών απέναντι στο παιδί σχετίζεται και με το επίπεδο ανάπτυξης της κοινωνικής συνείδησης σε δοσμένες ιστορικά συνθήκες εξέλιξης της ταξικής πάλης, όπως αντανακλάται στην κάθε ξεχωριστή προσωπικότητα με υποκειμενικό τρόπο.

Σημαντικός παράγοντας είναι η κοινή προσπάθεια και των δύο γονιών για την εξασφάλιση της γονικής σχέσης με το παιδί, αφήνοντας στην άκρη τις διαφωνίες τους, που μπορεί να αφορούν και συνολικά την απόφασή τους να μην είναι πλέον ερωτικοί σύντροφοι, να μη συμβιώνουν.

Ακόμα περισσότερο, χρειάζεται να απασχολήσει την κομμουνιστική σκέψη και δράση η ουσιαστική αναβάθμιση της σχέσης γονιών – παιδιών, με κριτήριο την ανάγκη ανάπτυξης του παιδιού ως αυτοτελούς προσωπικότητας, και όχι σαν επένδυση, σαν μέσο συναισθηματικής στήριξης.

Αποκτά ιδιαίτερη σημασία η θεωρητική – ιδεολογική – πολιτική στήριξη των κομμουνιστών γονιών, ώστε με συλλογικό, συντροφικό τρόπο να στηριχθεί η προσπάθεια προσέγγισης της γονικής σχέσης και ευθύνης με διαλεκτικό υλιστικό κριτήριο. Με αυτούς τους όρους μπορεί να ξεπεραστεί στη σκέψη που εντοπίζει ως το καθοριστικό στη γονική σχέση να αποτελεί ο γονιός απλά ένα «καλό πρότυπο» για το παιδί. Κυρίως είναι ανάγκη να διαπεράσει την κομμουνιστική σκέψη και δράση πιο βαθιά πώς θα διαπερνούν κάθε πλευρά της προσωπικής ζωής, άρα και την οικογενειακή, η κομμουνιστική στάση στην εργασία, στο κίνημα, η συλλογικότητα και η συντροφικότητα στην κομματική ζωή, ο σεβασμός στην ανθρώπινη ζωή και αξιοπρέπεια, η υπεράσπιση των ταξικών συμφερόντων όλου του λαού, η πάλη ενάντια στον ατομικισμό, κυρίως η ανάπτυξη διαλεκτικού υλιστικού τρόπου σκέψης. Τελικά αφορά στην προσπάθεια να γίνονται αναπόσπαστο στοιχείο των ερωτικών – συντροφικών σχέσεων, της ίδιας της σχέσης με το παιδί.

Η ευθύνη των γονέων απέναντι στα παιδιά αφορά κυρίως στην προετοιμασία τους για να γνωρίσουν, να αντιμετωπίσουν την κοινωνική πραγματικότητα και να παλέψουν για να την αλλάξουν. Μέσα από την αλληλεπίδραση του παιδιού με το περιβάλλον του, μέσα από τη δραστηριότητά του, αντανακλάται στη συνείδησή του, στις ψυχικές του λειτουργίες, η αντικειμενική κοινωνική πραγματικότητα. Και αυτή η προετοιμασία του παιδιού για τις «θύελλες» που είναι μπροστά μας, τους «σεισμούς που μέλλονται να έρθουν», μπορεί να στηριχθεί πιο ουσιαστικά στη συνειδητοποίηση της ατομικής ευθύνης των γονιών στην ανατροφή του παιδιού, με την ταυτόχρονη συνειδητοποίηση των οικονομικών – κοινωνικών – πολιτικών παραγόντων που επιδρούν στη διαπαιδαγώγηση και στην ανάπτυξη της προσωπικότητας του παιδιού.

Ι. Γ.

«Η Νίκη της Ζωής επί του Θανάτου». 3η Συμφωνία του Μάλερ. Νικήθηκε άραγε ο μέγας Αρκάς μαέστρος Δημήτρης Μητρόπουλος;

Ποιος ήταν ο Μητρόπουλος;

Γεννημένος στα 1896 στην Αθήνα με καταγωγή από τη Μελισσόπετρα της ορεινής Γορτυνίας, ο Μητρόπουλος σπούδασε πιάνο και Ανώτερα Θεωρητικά στο Ωδείο Αθηνών στις τάξεις μεταξύ άλλων των Λουδ. Βασσενχόβεν (πιάνο), Φιλοκτ. Οικονομίδη και Αρμάνδου Μαρσίκ (Ανώτ. Θεωρητικά), αποφοιτώντας στα 1919 με το Χρυσό Μετάλλιο «Ανδρ. & Ιφ. Συγγρού». Με υποτροφίες Συγγρού και Μπενάκη συνέχισε ανώτερες σπουδές στις Βρυξέλλες και το Βερολίνο, παίζοντας μάλιστα τύμπανα στην Ορχήστρα της Κρατικής Οπερας, στην οποία προσλήφθηκε σύντομα ως προγυμναστής και 3οςμαέστρος, ενώ μαθήτευε δίπλα και στον διάσημο πιανίστα, συνθέτη και παιδαγωγό Μπουζόνι. Από καιρού διηύθυνε ήδη και την ΣΟ του Ωδείου Αθηνών.

Στα 1924 επιστρέφει στην Αθήνα και αρχίζει έναν συνεχή αγώνα μελέτης, διδασκαλίας, διευθύνσεως, επιβίωσης. Εως το 1937 που φεύγει οριστικά για την Αμερική, διηύθυνε 127 συναυλίες, ενώ διετέλεσε και καθηγητής του Ωδείου Αθηνών επί 8ετία με πάμπολλους κορυφαίους μετά μαέστρους, συνθέτες, καθηγητές ως μαθητές του, όπως τους Αλ. Ξένο, Λεων. Ζώρα, Θεόδωρο Βαβαγιάννη, Κ. Κυδωνιάτη, Δ. Χωραφά, Γ. Καζάσογλου, Θ. Δ. Καρυωτάκη κ.λπ.

Είχε ξεκινήσει εμφανίσεις και στην Ευρώπη με σπουδαία συμφωνικά και οπερατικά συγκροτήματα, δρέποντας δάφνες πάντοτε και αναζητώντας όλο και περισσότερο τον μοναχικό βίο, για μελέτη, αφοσίωση, αποστολική διακονία στην Τέχνη του. Μόνον έτσι άλλωστε, κατακτάται η κορυφή του Παρνασσού.

Ο Μητρόπουλος, όπως κατακτούσε ως δεινός ορειβάτης τις υψηλότερες κορυφές των ελληνικών, ευρωπαϊκών και αμερικανικών οροσειρών, «κατακτούσε» και τις δυσκολότερες παρτιτούρες ως σολίστ πιανίστας και μαέστρος. Πάντοτε από μνήμης. Οταν ο Προκόφιεφ τον άκουσε έκθαμβος να παίζει και να διευθύνει παράλληλα το 3ο του κοντσέρτο είπε «τώρα πρέπει να γράψω άλλο κοντσέρτο για μένα».

Τα 23 χρόνια που έζησε στην Αμερική διετέλεσε επί πολλά έτη καλλιτεχνικός διευθυντής και 1οςαρχιμουσικός στην ΣΟ της Μινεάπολης και την Φιλ. Ορχ. της ΝΥ, φτάνοντας να είναι ο 1ος και καλύτερος μαέστρος του κόσμου! Οι εκατοντάδες ακόμη παραστάσεις του στην Μετροπόλιταν της ΝΥ, στην Κρατική Οπερα της Βιέννης και στην «Σκάλα» έχουν μείνει αξεπέραστες ερμηνευτικά, όπως άλλωστε και οι συμφωνικές του με διάφορες κορυφαίες Ορχήστρες.

Στην Ελλάδα γύρισε θριαμβευτής στα 1955 και ’58 επικεφαλής της Φιλ. Ορχ. της ΝΥ και της Βιέννης αντίστοιχα, με τους Αθηναίους να τον υποδέχονται ως εθνικό ήρωα!

Εκτός αυτών, υπήρξε και ιδιοφυής συνθέτης 45 περίπου έργων με κορυφαία την όπερά του «Αδερφή Βεατρίκη», την ορχηστρική «Ταφή», τις μουσικές για τον «Ιππόλυτο Στεφανηφόρο» και την «Ηλέκτρα», την «Οστινάτα σε 3 μέρη» για βιολί και πιάνο κ.ά.

Μην ξεχνάμε την πίστη του στους νέους δημιουργούς, διευθύνοντας εκατοντάδες έργα σε άριστες εκτελέσεις με τις καλύτερες ορχήστρες, αποδεικνύοντας έτσι την ιεραποστολική του δράση επί της Γης, προσθέτοντας τις μνημειώδεις εκτελέσεις του στις συμφωνίες των Μάλερ, Ρ. Στράους, Προκόφιεφ και Σοστακόβιτς.

Η πτώση από την κορυφή

Ηταν όμως, 2 Νοεμβρίου 1960, πρωί, όταν ο Μαέστρος κατέρρευσε στο πόντιουμ, μετά από 2ηκαρδιακή προσβολή, στην πρόβα για την 1η εκτέλεση στο Μιλάνο της «3ηςΣυμφωνίας» του Γκούσταβ Μάλερ, διευθύνοντας την Ορχήστρα της «Σκάλας». «Είμαι σαν ένα παλιό αυτοκίνητο», είπε στους μουσικούς του χαμογελώντας εκείνο το πρωινό, «που έχει τα εξαρτήματά του σε αταξία, αλλά όπως βλέπετε, παρ’ όλα αυτά είμαι ακόμα όρθιος».

Ο Μαέστρος ξεκίνησε πρόβα φτάνοντας στο 80ό μέτρο, όπου είχε ένα «σάλπισμα» η τρομπέτα, και ύστερα από κάποια μέτρα, σταμάτησε. Αντί, ως συνήθως, να ανακεφαλαιώσει τις μελλοντικές παρατηρήσεις προς τους μουσικούς του, εκείνος έπεσε μπροστά μονομιάς, «[…]σαν το άγαλμα που γκρεμίζεται από το βάθρο του.[…] Χτύπησε με το πρόσωπο στο πάτωμα και πληγώθηκε ελαφρά στο κεφάλι, αλλά το σώμα του είχε ήδη κεραυνοβοληθή από την ώρα που ήταν ακόμα πάνω στο PODIUM. […]». Αμέσως τον προσέτρεξε ο γιατρός του Θεάτρου, εις μάτην. «Κατά την μεταφορά του, μετά από λίγο, στην Πολυκλινική, ξεψύχησε».

Πενθεί και η Μόσχα

Τα δυσάρεστα νέα μεταφέρθηκαν σε όλο τον κόσμο αστραπιαία και οι εκδηλώσεις μνήμης από τις διάφορες ορχήστρες, λυρικά θέατρα, συναδέλφους του νεκρού και από τους χιλιάδες θαυμαστές της Τέχνης του, άρχισαν να διαδέχονται η μία την άλλη. Το ίδιο έγινε και στη Μόσχα, όπου έξι κορυφαίοι συνθέτες που τον είχαν συναναστραφεί στις εμφανίσεις του στις αρχές της δεκαετίας του ’30, στο Λένινγκραντ και την πρωτεύουσα, υπέγραψαν τηλεγράφημα αποστελλόμενο στην Μετροπόλιταν Οπερα της ΝΥ. Εγραφαν: «Ενθυμούμενοι την τελευταίαν συνάντησίν μας με τον μεγάλον αυτόν διευθυντήν Ορχήστρας τον Δημήτρη Μητρόπουλον, επιθυμούμεν να εκφράσωμεν την λύπην μας διά τον θάνατόν του. Επιθυμούμεν επίσης, να εκφράσωμεν τα συλλυπητήριά μας, προς την Μετροπόλιταν, η οποία απώλεσεν έναν των σημαντικωτέρων καλλιτεχνικών ηγετών της». Υπέγραφαν οι: Σοστακόβιτς, Καμπαλέφσκι, Χρενικώφ, Ντάνκτζεβιτς, Αμίρωφ και Ζαρουτόν.

Ο ραδιοσταθμός της Μόσχας εκείνες τις ημέρες μετέδωσε παλαιότερη ηχογραφημένη συναυλία του Μητρόπουλου και τις νεκρολογίες του Χατσατουριάν και του «Θεού» του βιολιού, Δαυίδ Οϊστραχ. Ο πρώτος μεταξύ άλλων είπε: «Είμαι γεμάτος λύπη και πένθος. Απωλέσαμε έναν από τους μεγαλύτερους μουσικούς του κόσμου. Απωλέσαμε την Τέχνη του. […] Αξέχαστες θα μου μείνουν αι αναμνήσεις από την συναυλίαν αυτήν. Ο Λαός της Μόσχας εχειροκρότησε ενθουσιωδώς τον πολύμορφο καλλιτέχνην, ως Πιανίστα, Διευθυντή ορχήστρας και Συνθέτη. Περιμέναμε και νέαν επίσκεψιν του Μητρόπουλου. Με βαθύτατη λύπη βλέπουμε ότι δεν θα πραγματοποιηθή πλέον». Ενώ ο Οϊστραχ δήλωσε πως «στον μουσικόν κόσμον εσημειώθη μεγάλη απώλεια. Ο Μητρόπουλος ήταν ένας μεγάλος Μουσικός. Ο θάνατός του ρίχνει σε βαρύ πένθος όλον τον κόσμο».

Το ύστατο χαίρε

Λίγες μέρες αργότερα (6/11/1960) η τέφρα του Μαέστρου φτάνει στην Αθήνα με πολεμικό αεροσκάφος, όπου την παραλαμβάνει, εκ μέρους της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών, ο παλαιότερα προστατευόμενός του μαθητής, αρχιμουσικός και δ/ντής της, Θ. Βαβαγιάννης και με πομπή πεζή και κομβόι μεταφέρεται στο Ηρώδειο για τη δέουσα τελετή. Πάνω από 3.000 φιλόμουσοι, συνάδερφοι, μαθητές «εγείρονται» με την είσοδο του Μαέστρου και ξεσπούν σε παρατεταμένο χειροκρότημα, ενώ η τεφροδόχος εναπόκειται στη σκηνή του Θεάτρου. Μετά από τους αποχαιρετιστήριους λόγους, η Κρατική Ορχήστρα ερμηνεύει το «Πένθιμο Εμβατήριο» από την «Ηρωική» του Μπετόβεν, χωρίς μαέστρο, σε μια κατανυκτική και παράξενη ομολογουμένως συναυλία. Παλιοί μουσικοί διηγούνταν πως καλύτερα δεν είχαν παίξει σε όλη την ζωή τους και συνάδελφοι πιο «αδύνατοι» μουσικά, εκείνη τη φορά μεταμορφώθηκαν για τον Δάσκαλό τους.

Ενεκα της καύσεως όμως, η επίσημη εκκλησία αρνιόταν την ταφή τού βαθιά πιστού της, κυριολεκτικά Ιερομόναχου της ζωής και της Τέχνης, και άξιου τέκνου της πατρίδας, με αποτέλεσμα να δοθεί επιτέλους κενοτάφιο μνήμα στο Α’ Νεκροταφείο, φιλοτεχνημένο από τον γλύπτη Γιάννη Παππά, μόλις τον Ιούλιο του 1961. Κι άλλες φορές όμως στο παρελθόν ο Μητρόπουλος είχε περάσει άσχημα στη ζωή του, άδικα. Δεν ξεχνάμε, όντας μέλος της ΣΟ του Ωδείου Αθηνών στη δεκαετία του 1920, όπου κάποιοι που τον ζήλευαν και τον πολέμαγαν, του έβαζαν καρφίτσες και πινέζες στην καρέκλα του στα τύμπανα που έπαιζε, ο εξαναγκασμός σε παραίτηση από καλ/κός δ/ντής της Φιλαρμονικής Ορχήστρας της ΝΥ από διάφορους «κύκλους» προσκείμενους στον άλλοτε προστατευόμενό του μαέστρο, Μπερνστάιν, ή οι «κατηγόριες» που του πρόσαψαν οι Αμερικανοί ως «κομμουνιστού», άρα επικίνδυνου, επειδή εκθείαζε την ΕΣΣΔ ως προς τη δουλειά του και άλλα επιτεύγματα του μεγάλου αυτού σοσιαλιστικού εργατικού Κράτους, μετά την επίσκεψή του κ.λπ.

Διαπίστωση Μητρόπουλου, γνώμη Χατσατουριάν

Στην επιστήθια φίλη του Καίτη Κατσογιάννη έγραφε μεταξύ άλλων σχετικά: «[…] και σου απομένει τότε η γοητεία αυτού του λαού, με μια ευγένεια καρδιάς, μια ψυχική χάρη και έναν ενθουσιασμό απεριόριστο -έπειτα καλλιτέχνες πέρα ως πέρα. Νομίζω ότι πουθενά αλλού δεν μπορεί να κάνει κανείς μουσική τόσο τέλεια όσο σ’ αυτόν τον τόπο». Αυτά είχε εκμυστηρευτεί και στον νέο τότε μαέστρο γεννημένο στον Καύκασο, Οδυσσέα Δημητριάδη (1908 – 2005), όταν του είπε ότι θέλει να πάει στην Ελλάδα να μείνει και να εργαστεί, με τον Μητρόπουλο να τον αποτρέπει, διότι ακόμη κι αυτός που είχε «δικιά» του ορχήστρα, ο μισθός του δεν έφτανε ούτε για το νοίκι, ενώ στην ΕΣΣΔ θα έχει να εργαστεί και να ζήσει καλά. Κι ο Δημητριάδης ευτυχώς τον άκουσε και μεγαλούργησε.

Αξίζει να αποχαιρετήσουμε τον Μαέστρο, με κάποια λόγια του μεγάλου Σοβιετικού συναδέλφου του, Αράμ Χατσατουριάν:«Από την πρώτη ήδη συνάντηση με τα σοβιετικά ακροατήρια, ο Μητρόπουλος μας καθυπέταξε με την γοητεία της ερμηνευτικής του τέχνης, πάντα γεμάτης ειλικρίνεια και πιστής στο κείμενο των συνθετών, απεριόριστα απομακρυσμένος από φιλαυτία και εξωτερική πόζα. […] ενός από τους πλέον προικισμένους από την φύση Μαέστρους του καιρού μας, για τα επιτεύγματα του οποίου δίκαια μπορεί να υπερηφανεύεται ο ελληνικός λαός…».

Συνεπώς, δεν ηττήθηκε ο μαέστρος, αφού έως σήμερα θαυμάζουμε την Μουσική του ιδιοφυία και μελετάμε και παραδειγματιζόμαστε από τη ζωή και το έργο του αγωνιζόμενοι για τους αδυνάτους και πιστεύοντας στον άνθρωπο και τη σύγχρονη δημιουργία, όπως αυτός.

Δρ. Χρήστος Ηλ. ΚΟΛΟΒΟΣ
Διευθυντής ορχήστρας

«Η Νίκη της Ζωής επί του Θανάτου». 3η Συμφωνία του Μάλερ. Νικήθηκε άραγε ο μέγας Αρκάς μαέστρος Δημήτρης Μητρόπουλος;

Ποιος ήταν ο Μητρόπουλος;

Γεννημένος στα 1896 στην Αθήνα με καταγωγή από τη Μελισσόπετρα της ορεινής Γορτυνίας, ο Μητρόπουλος σπούδασε πιάνο και Ανώτερα Θεωρητικά στο Ωδείο Αθηνών στις τάξεις μεταξύ άλλων των Λουδ. Βασσενχόβεν (πιάνο), Φιλοκτ. Οικονομίδη και Αρμάνδου Μαρσίκ (Ανώτ. Θεωρητικά), αποφοιτώντας στα 1919 με το Χρυσό Μετάλλιο «Ανδρ. & Ιφ. Συγγρού». Με υποτροφίες Συγγρού και Μπενάκη συνέχισε ανώτερες σπουδές στις Βρυξέλλες και το Βερολίνο, παίζοντας μάλιστα τύμπανα στην Ορχήστρα της Κρατικής Οπερας, στην οποία προσλήφθηκε σύντομα ως προγυμναστής και 3οςμαέστρος, ενώ μαθήτευε δίπλα και στον διάσημο πιανίστα, συνθέτη και παιδαγωγό Μπουζόνι. Από καιρού διηύθυνε ήδη και την ΣΟ του Ωδείου Αθηνών.

Στα 1924 επιστρέφει στην Αθήνα και αρχίζει έναν συνεχή αγώνα μελέτης, διδασκαλίας, διευθύνσεως, επιβίωσης. Εως το 1937 που φεύγει οριστικά για την Αμερική, διηύθυνε 127 συναυλίες, ενώ διετέλεσε και καθηγητής του Ωδείου Αθηνών επί 8ετία με πάμπολλους κορυφαίους μετά μαέστρους, συνθέτες, καθηγητές ως μαθητές του, όπως τους Αλ. Ξένο, Λεων. Ζώρα, Θεόδωρο Βαβαγιάννη, Κ. Κυδωνιάτη, Δ. Χωραφά, Γ. Καζάσογλου, Θ. Δ. Καρυωτάκη κ.λπ.

Είχε ξεκινήσει εμφανίσεις και στην Ευρώπη με σπουδαία συμφωνικά και οπερατικά συγκροτήματα, δρέποντας δάφνες πάντοτε και αναζητώντας όλο και περισσότερο τον μοναχικό βίο, για μελέτη, αφοσίωση, αποστολική διακονία στην Τέχνη του. Μόνον έτσι άλλωστε, κατακτάται η κορυφή του Παρνασσού.

Ο Μητρόπουλος, όπως κατακτούσε ως δεινός ορειβάτης τις υψηλότερες κορυφές των ελληνικών, ευρωπαϊκών και αμερικανικών οροσειρών, «κατακτούσε» και τις δυσκολότερες παρτιτούρες ως σολίστ πιανίστας και μαέστρος. Πάντοτε από μνήμης. Οταν ο Προκόφιεφ τον άκουσε έκθαμβος να παίζει και να διευθύνει παράλληλα το 3ο του κοντσέρτο είπε «τώρα πρέπει να γράψω άλλο κοντσέρτο για μένα».

Τα 23 χρόνια που έζησε στην Αμερική διετέλεσε επί πολλά έτη καλλιτεχνικός διευθυντής και 1οςαρχιμουσικός στην ΣΟ της Μινεάπολης και την Φιλ. Ορχ. της ΝΥ, φτάνοντας να είναι ο 1ος και καλύτερος μαέστρος του κόσμου! Οι εκατοντάδες ακόμη παραστάσεις του στην Μετροπόλιταν της ΝΥ, στην Κρατική Οπερα της Βιέννης και στην «Σκάλα» έχουν μείνει αξεπέραστες ερμηνευτικά, όπως άλλωστε και οι συμφωνικές του με διάφορες κορυφαίες Ορχήστρες.

Στην Ελλάδα γύρισε θριαμβευτής στα 1955 και ’58 επικεφαλής της Φιλ. Ορχ. της ΝΥ και της Βιέννης αντίστοιχα, με τους Αθηναίους να τον υποδέχονται ως εθνικό ήρωα!

Εκτός αυτών, υπήρξε και ιδιοφυής συνθέτης 45 περίπου έργων με κορυφαία την όπερά του «Αδερφή Βεατρίκη», την ορχηστρική «Ταφή», τις μουσικές για τον «Ιππόλυτο Στεφανηφόρο» και την «Ηλέκτρα», την «Οστινάτα σε 3 μέρη» για βιολί και πιάνο κ.ά.

Μην ξεχνάμε την πίστη του στους νέους δημιουργούς, διευθύνοντας εκατοντάδες έργα σε άριστες εκτελέσεις με τις καλύτερες ορχήστρες, αποδεικνύοντας έτσι την ιεραποστολική του δράση επί της Γης, προσθέτοντας τις μνημειώδεις εκτελέσεις του στις συμφωνίες των Μάλερ, Ρ. Στράους, Προκόφιεφ και Σοστακόβιτς.

Η πτώση από την κορυφή

Ηταν όμως, 2 Νοεμβρίου 1960, πρωί, όταν ο Μαέστρος κατέρρευσε στο πόντιουμ, μετά από 2ηκαρδιακή προσβολή, στην πρόβα για την 1η εκτέλεση στο Μιλάνο της «3ηςΣυμφωνίας» του Γκούσταβ Μάλερ, διευθύνοντας την Ορχήστρα της «Σκάλας». «Είμαι σαν ένα παλιό αυτοκίνητο», είπε στους μουσικούς του χαμογελώντας εκείνο το πρωινό, «που έχει τα εξαρτήματά του σε αταξία, αλλά όπως βλέπετε, παρ’ όλα αυτά είμαι ακόμα όρθιος».

Ο Μαέστρος ξεκίνησε πρόβα φτάνοντας στο 80ό μέτρο, όπου είχε ένα «σάλπισμα» η τρομπέτα, και ύστερα από κάποια μέτρα, σταμάτησε. Αντί, ως συνήθως, να ανακεφαλαιώσει τις μελλοντικές παρατηρήσεις προς τους μουσικούς του, εκείνος έπεσε μπροστά μονομιάς, «[…]σαν το άγαλμα που γκρεμίζεται από το βάθρο του.[…] Χτύπησε με το πρόσωπο στο πάτωμα και πληγώθηκε ελαφρά στο κεφάλι, αλλά το σώμα του είχε ήδη κεραυνοβοληθή από την ώρα που ήταν ακόμα πάνω στο PODIUM. […]». Αμέσως τον προσέτρεξε ο γιατρός του Θεάτρου, εις μάτην. «Κατά την μεταφορά του, μετά από λίγο, στην Πολυκλινική, ξεψύχησε».

Πενθεί και η Μόσχα

Τα δυσάρεστα νέα μεταφέρθηκαν σε όλο τον κόσμο αστραπιαία και οι εκδηλώσεις μνήμης από τις διάφορες ορχήστρες, λυρικά θέατρα, συναδέλφους του νεκρού και από τους χιλιάδες θαυμαστές της Τέχνης του, άρχισαν να διαδέχονται η μία την άλλη. Το ίδιο έγινε και στη Μόσχα, όπου έξι κορυφαίοι συνθέτες που τον είχαν συναναστραφεί στις εμφανίσεις του στις αρχές της δεκαετίας του ’30, στο Λένινγκραντ και την πρωτεύουσα, υπέγραψαν τηλεγράφημα αποστελλόμενο στην Μετροπόλιταν Οπερα της ΝΥ. Εγραφαν: «Ενθυμούμενοι την τελευταίαν συνάντησίν μας με τον μεγάλον αυτόν διευθυντήν Ορχήστρας τον Δημήτρη Μητρόπουλον, επιθυμούμεν να εκφράσωμεν την λύπην μας διά τον θάνατόν του. Επιθυμούμεν επίσης, να εκφράσωμεν τα συλλυπητήριά μας, προς την Μετροπόλιταν, η οποία απώλεσεν έναν των σημαντικωτέρων καλλιτεχνικών ηγετών της». Υπέγραφαν οι: Σοστακόβιτς, Καμπαλέφσκι, Χρενικώφ, Ντάνκτζεβιτς, Αμίρωφ και Ζαρουτόν.

Ο ραδιοσταθμός της Μόσχας εκείνες τις ημέρες μετέδωσε παλαιότερη ηχογραφημένη συναυλία του Μητρόπουλου και τις νεκρολογίες του Χατσατουριάν και του «Θεού» του βιολιού, Δαυίδ Οϊστραχ. Ο πρώτος μεταξύ άλλων είπε: «Είμαι γεμάτος λύπη και πένθος. Απωλέσαμε έναν από τους μεγαλύτερους μουσικούς του κόσμου. Απωλέσαμε την Τέχνη του. […] Αξέχαστες θα μου μείνουν αι αναμνήσεις από την συναυλίαν αυτήν. Ο Λαός της Μόσχας εχειροκρότησε ενθουσιωδώς τον πολύμορφο καλλιτέχνην, ως Πιανίστα, Διευθυντή ορχήστρας και Συνθέτη. Περιμέναμε και νέαν επίσκεψιν του Μητρόπουλου. Με βαθύτατη λύπη βλέπουμε ότι δεν θα πραγματοποιηθή πλέον». Ενώ ο Οϊστραχ δήλωσε πως «στον μουσικόν κόσμον εσημειώθη μεγάλη απώλεια. Ο Μητρόπουλος ήταν ένας μεγάλος Μουσικός. Ο θάνατός του ρίχνει σε βαρύ πένθος όλον τον κόσμο».

Το ύστατο χαίρε

Λίγες μέρες αργότερα (6/11/1960) η τέφρα του Μαέστρου φτάνει στην Αθήνα με πολεμικό αεροσκάφος, όπου την παραλαμβάνει, εκ μέρους της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών, ο παλαιότερα προστατευόμενός του μαθητής, αρχιμουσικός και δ/ντής της, Θ. Βαβαγιάννης και με πομπή πεζή και κομβόι μεταφέρεται στο Ηρώδειο για τη δέουσα τελετή. Πάνω από 3.000 φιλόμουσοι, συνάδερφοι, μαθητές «εγείρονται» με την είσοδο του Μαέστρου και ξεσπούν σε παρατεταμένο χειροκρότημα, ενώ η τεφροδόχος εναπόκειται στη σκηνή του Θεάτρου. Μετά από τους αποχαιρετιστήριους λόγους, η Κρατική Ορχήστρα ερμηνεύει το «Πένθιμο Εμβατήριο» από την «Ηρωική» του Μπετόβεν, χωρίς μαέστρο, σε μια κατανυκτική και παράξενη ομολογουμένως συναυλία. Παλιοί μουσικοί διηγούνταν πως καλύτερα δεν είχαν παίξει σε όλη την ζωή τους και συνάδελφοι πιο «αδύνατοι» μουσικά, εκείνη τη φορά μεταμορφώθηκαν για τον Δάσκαλό τους.

Ενεκα της καύσεως όμως, η επίσημη εκκλησία αρνιόταν την ταφή τού βαθιά πιστού της, κυριολεκτικά Ιερομόναχου της ζωής και της Τέχνης, και άξιου τέκνου της πατρίδας, με αποτέλεσμα να δοθεί επιτέλους κενοτάφιο μνήμα στο Α’ Νεκροταφείο, φιλοτεχνημένο από τον γλύπτη Γιάννη Παππά, μόλις τον Ιούλιο του 1961. Κι άλλες φορές όμως στο παρελθόν ο Μητρόπουλος είχε περάσει άσχημα στη ζωή του, άδικα. Δεν ξεχνάμε, όντας μέλος της ΣΟ του Ωδείου Αθηνών στη δεκαετία του 1920, όπου κάποιοι που τον ζήλευαν και τον πολέμαγαν, του έβαζαν καρφίτσες και πινέζες στην καρέκλα του στα τύμπανα που έπαιζε, ο εξαναγκασμός σε παραίτηση από καλ/κός δ/ντής της Φιλαρμονικής Ορχήστρας της ΝΥ από διάφορους «κύκλους» προσκείμενους στον άλλοτε προστατευόμενό του μαέστρο, Μπερνστάιν, ή οι «κατηγόριες» που του πρόσαψαν οι Αμερικανοί ως «κομμουνιστού», άρα επικίνδυνου, επειδή εκθείαζε την ΕΣΣΔ ως προς τη δουλειά του και άλλα επιτεύγματα του μεγάλου αυτού σοσιαλιστικού εργατικού Κράτους, μετά την επίσκεψή του κ.λπ.

Διαπίστωση Μητρόπουλου, γνώμη Χατσατουριάν

Στην επιστήθια φίλη του Καίτη Κατσογιάννη έγραφε μεταξύ άλλων σχετικά: «[…] και σου απομένει τότε η γοητεία αυτού του λαού, με μια ευγένεια καρδιάς, μια ψυχική χάρη και έναν ενθουσιασμό απεριόριστο -έπειτα καλλιτέχνες πέρα ως πέρα. Νομίζω ότι πουθενά αλλού δεν μπορεί να κάνει κανείς μουσική τόσο τέλεια όσο σ’ αυτόν τον τόπο». Αυτά είχε εκμυστηρευτεί και στον νέο τότε μαέστρο γεννημένο στον Καύκασο, Οδυσσέα Δημητριάδη (1908 – 2005), όταν του είπε ότι θέλει να πάει στην Ελλάδα να μείνει και να εργαστεί, με τον Μητρόπουλο να τον αποτρέπει, διότι ακόμη κι αυτός που είχε «δικιά» του ορχήστρα, ο μισθός του δεν έφτανε ούτε για το νοίκι, ενώ στην ΕΣΣΔ θα έχει να εργαστεί και να ζήσει καλά. Κι ο Δημητριάδης ευτυχώς τον άκουσε και μεγαλούργησε.

Αξίζει να αποχαιρετήσουμε τον Μαέστρο, με κάποια λόγια του μεγάλου Σοβιετικού συναδέλφου του, Αράμ Χατσατουριάν:«Από την πρώτη ήδη συνάντηση με τα σοβιετικά ακροατήρια, ο Μητρόπουλος μας καθυπέταξε με την γοητεία της ερμηνευτικής του τέχνης, πάντα γεμάτης ειλικρίνεια και πιστής στο κείμενο των συνθετών, απεριόριστα απομακρυσμένος από φιλαυτία και εξωτερική πόζα. […] ενός από τους πλέον προικισμένους από την φύση Μαέστρους του καιρού μας, για τα επιτεύγματα του οποίου δίκαια μπορεί να υπερηφανεύεται ο ελληνικός λαός…».

Συνεπώς, δεν ηττήθηκε ο μαέστρος, αφού έως σήμερα θαυμάζουμε την Μουσική του ιδιοφυία και μελετάμε και παραδειγματιζόμαστε από τη ζωή και το έργο του αγωνιζόμενοι για τους αδυνάτους και πιστεύοντας στον άνθρωπο και τη σύγχρονη δημιουργία, όπως αυτός.

Δρ. Χρήστος Ηλ. ΚΟΛΟΒΟΣ
Διευθυντής ορχήστρας

    «Η Νίκη της Ζωής επί του Θανάτου». 3η Συμφωνία του Μάλερ. Νικήθηκε άραγε ο μέγας Αρκάς μαέστρος Δημήτρης Μητρόπουλος;

Ποιος ήταν ο Μητρόπουλος;

Γεννημένος στα 1896 στην Αθήνα με καταγωγή από τη Μελισσόπετρα της ορεινής Γορτυνίας, ο Μητρόπουλος σπούδασε πιάνο και Ανώτερα Θεωρητικά στο Ωδείο Αθηνών στις τάξεις μεταξύ άλλων των Λουδ. Βασσενχόβεν (πιάνο), Φιλοκτ. Οικονομίδη και Αρμάνδου Μαρσίκ (Ανώτ. Θεωρητικά), αποφοιτώντας στα 1919 με το Χρυσό Μετάλλιο «Ανδρ. & Ιφ. Συγγρού». Με υποτροφίες Συγγρού και Μπενάκη συνέχισε ανώτερες σπουδές στις Βρυξέλλες και το Βερολίνο, παίζοντας μάλιστα τύμπανα στην Ορχήστρα της Κρατικής Οπερας, στην οποία προσλήφθηκε σύντομα ως προγυμναστής και 3οςμαέστρος, ενώ μαθήτευε δίπλα και στον διάσημο πιανίστα, συνθέτη και παιδαγωγό Μπουζόνι. Από καιρού διηύθυνε ήδη και την ΣΟ του Ωδείου Αθηνών.

Στα 1924 επιστρέφει στην Αθήνα και αρχίζει έναν συνεχή αγώνα μελέτης, διδασκαλίας, διευθύνσεως, επιβίωσης. Εως το 1937 που φεύγει οριστικά για την Αμερική, διηύθυνε 127 συναυλίες, ενώ διετέλεσε και καθηγητής του Ωδείου Αθηνών επί 8ετία με πάμπολλους κορυφαίους μετά μαέστρους, συνθέτες, καθηγητές ως μαθητές του, όπως τους Αλ. Ξένο, Λεων. Ζώρα, Θεόδωρο Βαβαγιάννη, Κ. Κυδωνιάτη, Δ. Χωραφά, Γ. Καζάσογλου, Θ. Δ. Καρυωτάκη κ.λπ.

Είχε ξεκινήσει εμφανίσεις και στην Ευρώπη με σπουδαία συμφωνικά και οπερατικά συγκροτήματα, δρέποντας δάφνες πάντοτε και αναζητώντας όλο και περισσότερο τον μοναχικό βίο, για μελέτη, αφοσίωση, αποστολική διακονία στην Τέχνη του. Μόνον έτσι άλλωστε, κατακτάται η κορυφή του Παρνασσού.

Ο Μητρόπουλος, όπως κατακτούσε ως δεινός ορειβάτης τις υψηλότερες κορυφές των ελληνικών, ευρωπαϊκών και αμερικανικών οροσειρών, «κατακτούσε» και τις δυσκολότερες παρτιτούρες ως σολίστ πιανίστας και μαέστρος. Πάντοτε από μνήμης. Οταν ο Προκόφιεφ τον άκουσε έκθαμβος να παίζει και να διευθύνει παράλληλα το 3ο του κοντσέρτο είπε «τώρα πρέπει να γράψω άλλο κοντσέρτο για μένα».

Τα 23 χρόνια που έζησε στην Αμερική διετέλεσε επί πολλά έτη καλλιτεχνικός διευθυντής και 1οςαρχιμουσικός στην ΣΟ της Μινεάπολης και την Φιλ. Ορχ. της ΝΥ, φτάνοντας να είναι ο 1ος και καλύτερος μαέστρος του κόσμου! Οι εκατοντάδες ακόμη παραστάσεις του στην Μετροπόλιταν της ΝΥ, στην Κρατική Οπερα της Βιέννης και στην «Σκάλα» έχουν μείνει αξεπέραστες ερμηνευτικά, όπως άλλωστε και οι συμφωνικές του με διάφορες κορυφαίες Ορχήστρες.

Στην Ελλάδα γύρισε θριαμβευτής στα 1955 και ’58 επικεφαλής της Φιλ. Ορχ. της ΝΥ και της Βιέννης αντίστοιχα, με τους Αθηναίους να τον υποδέχονται ως εθνικό ήρωα!

Εκτός αυτών, υπήρξε και ιδιοφυής συνθέτης 45 περίπου έργων με κορυφαία την όπερά του «Αδερφή Βεατρίκη», την ορχηστρική «Ταφή», τις μουσικές για τον «Ιππόλυτο Στεφανηφόρο» και την «Ηλέκτρα», την «Οστινάτα σε 3 μέρη» για βιολί και πιάνο κ.ά.

Μην ξεχνάμε την πίστη του στους νέους δημιουργούς, διευθύνοντας εκατοντάδες έργα σε άριστες εκτελέσεις με τις καλύτερες ορχήστρες, αποδεικνύοντας έτσι την ιεραποστολική του δράση επί της Γης, προσθέτοντας τις μνημειώδεις εκτελέσεις του στις συμφωνίες των Μάλερ, Ρ. Στράους, Προκόφιεφ και Σοστακόβιτς.

Η πτώση από την κορυφή

Ηταν όμως, 2 Νοεμβρίου 1960, πρωί, όταν ο Μαέστρος κατέρρευσε στο πόντιουμ, μετά από 2ηκαρδιακή προσβολή, στην πρόβα για την 1η εκτέλεση στο Μιλάνο της «3ηςΣυμφωνίας» του Γκούσταβ Μάλερ, διευθύνοντας την Ορχήστρα της «Σκάλας». «Είμαι σαν ένα παλιό αυτοκίνητο», είπε στους μουσικούς του χαμογελώντας εκείνο το πρωινό, «που έχει τα εξαρτήματά του σε αταξία, αλλά όπως βλέπετε, παρ’ όλα αυτά είμαι ακόμα όρθιος».

Ο Μαέστρος ξεκίνησε πρόβα φτάνοντας στο 80ό μέτρο, όπου είχε ένα «σάλπισμα» η τρομπέτα, και ύστερα από κάποια μέτρα, σταμάτησε. Αντί, ως συνήθως, να ανακεφαλαιώσει τις μελλοντικές παρατηρήσεις προς τους μουσικούς του, εκείνος έπεσε μπροστά μονομιάς, «[…]σαν το άγαλμα που γκρεμίζεται από το βάθρο του.[…] Χτύπησε με το πρόσωπο στο πάτωμα και πληγώθηκε ελαφρά στο κεφάλι, αλλά το σώμα του είχε ήδη κεραυνοβοληθή από την ώρα που ήταν ακόμα πάνω στο PODIUM. […]». Αμέσως τον προσέτρεξε ο γιατρός του Θεάτρου, εις μάτην. «Κατά την μεταφορά του, μετά από λίγο, στην Πολυκλινική, ξεψύχησε».

Πενθεί και η Μόσχα

Τα δυσάρεστα νέα μεταφέρθηκαν σε όλο τον κόσμο αστραπιαία και οι εκδηλώσεις μνήμης από τις διάφορες ορχήστρες, λυρικά θέατρα, συναδέλφους του νεκρού και από τους χιλιάδες θαυμαστές της Τέχνης του, άρχισαν να διαδέχονται η μία την άλλη. Το ίδιο έγινε και στη Μόσχα, όπου έξι κορυφαίοι συνθέτες που τον είχαν συναναστραφεί στις εμφανίσεις του στις αρχές της δεκαετίας του ’30, στο Λένινγκραντ και την πρωτεύουσα, υπέγραψαν τηλεγράφημα αποστελλόμενο στην Μετροπόλιταν Οπερα της ΝΥ. Εγραφαν: «Ενθυμούμενοι την τελευταίαν συνάντησίν μας με τον μεγάλον αυτόν διευθυντήν Ορχήστρας τον Δημήτρη Μητρόπουλον, επιθυμούμεν να εκφράσωμεν την λύπην μας διά τον θάνατόν του. Επιθυμούμεν επίσης, να εκφράσωμεν τα συλλυπητήριά μας, προς την Μετροπόλιταν, η οποία απώλεσεν έναν των σημαντικωτέρων καλλιτεχνικών ηγετών της». Υπέγραφαν οι: Σοστακόβιτς, Καμπαλέφσκι, Χρενικώφ, Ντάνκτζεβιτς, Αμίρωφ και Ζαρουτόν.

Ο ραδιοσταθμός της Μόσχας εκείνες τις ημέρες μετέδωσε παλαιότερη ηχογραφημένη συναυλία του Μητρόπουλου και τις νεκρολογίες του Χατσατουριάν και του «Θεού» του βιολιού, Δαυίδ Οϊστραχ. Ο πρώτος μεταξύ άλλων είπε: «Είμαι γεμάτος λύπη και πένθος. Απωλέσαμε έναν από τους μεγαλύτερους μουσικούς του κόσμου. Απωλέσαμε την Τέχνη του. […] Αξέχαστες θα μου μείνουν αι αναμνήσεις από την συναυλίαν αυτήν. Ο Λαός της Μόσχας εχειροκρότησε ενθουσιωδώς τον πολύμορφο καλλιτέχνην, ως Πιανίστα, Διευθυντή ορχήστρας και Συνθέτη. Περιμέναμε και νέαν επίσκεψιν του Μητρόπουλου. Με βαθύτατη λύπη βλέπουμε ότι δεν θα πραγματοποιηθή πλέον». Ενώ ο Οϊστραχ δήλωσε πως «στον μουσικόν κόσμον εσημειώθη μεγάλη απώλεια. Ο Μητρόπουλος ήταν ένας μεγάλος Μουσικός. Ο θάνατός του ρίχνει σε βαρύ πένθος όλον τον κόσμο».

Το ύστατο χαίρε

Λίγες μέρες αργότερα (6/11/1960) η τέφρα του Μαέστρου φτάνει στην Αθήνα με πολεμικό αεροσκάφος, όπου την παραλαμβάνει, εκ μέρους της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών, ο παλαιότερα προστατευόμενός του μαθητής, αρχιμουσικός και δ/ντής της, Θ. Βαβαγιάννης και με πομπή πεζή και κομβόι μεταφέρεται στο Ηρώδειο για τη δέουσα τελετή. Πάνω από 3.000 φιλόμουσοι, συνάδερφοι, μαθητές «εγείρονται» με την είσοδο του Μαέστρου και ξεσπούν σε παρατεταμένο χειροκρότημα, ενώ η τεφροδόχος εναπόκειται στη σκηνή του Θεάτρου. Μετά από τους αποχαιρετιστήριους λόγους, η Κρατική Ορχήστρα ερμηνεύει το «Πένθιμο Εμβατήριο» από την «Ηρωική» του Μπετόβεν, χωρίς μαέστρο, σε μια κατανυκτική και παράξενη ομολογουμένως συναυλία. Παλιοί μουσικοί διηγούνταν πως καλύτερα δεν είχαν παίξει σε όλη την ζωή τους και συνάδελφοι πιο «αδύνατοι» μουσικά, εκείνη τη φορά μεταμορφώθηκαν για τον Δάσκαλό τους.

Ενεκα της καύσεως όμως, η επίσημη εκκλησία αρνιόταν την ταφή τού βαθιά πιστού της, κυριολεκτικά Ιερομόναχου της ζωής και της Τέχνης, και άξιου τέκνου της πατρίδας, με αποτέλεσμα να δοθεί επιτέλους κενοτάφιο μνήμα στο Α’ Νεκροταφείο, φιλοτεχνημένο από τον γλύπτη Γιάννη Παππά, μόλις τον Ιούλιο του 1961. Κι άλλες φορές όμως στο παρελθόν ο Μητρόπουλος είχε περάσει άσχημα στη ζωή του, άδικα. Δεν ξεχνάμε, όντας μέλος της ΣΟ του Ωδείου Αθηνών στη δεκαετία του 1920, όπου κάποιοι που τον ζήλευαν και τον πολέμαγαν, του έβαζαν καρφίτσες και πινέζες στην καρέκλα του στα τύμπανα που έπαιζε, ο εξαναγκασμός σε παραίτηση από καλ/κός δ/ντής της Φιλαρμονικής Ορχήστρας της ΝΥ από διάφορους «κύκλους» προσκείμενους στον άλλοτε προστατευόμενό του μαέστρο, Μπερνστάιν, ή οι «κατηγόριες» που του πρόσαψαν οι Αμερικανοί ως «κομμουνιστού», άρα επικίνδυνου, επειδή εκθείαζε την ΕΣΣΔ ως προς τη δουλειά του και άλλα επιτεύγματα του μεγάλου αυτού σοσιαλιστικού εργατικού Κράτους, μετά την επίσκεψή του κ.λπ.

Διαπίστωση Μητρόπουλου, γνώμη Χατσατουριάν

Στην επιστήθια φίλη του Καίτη Κατσογιάννη έγραφε μεταξύ άλλων σχετικά: «[…] και σου απομένει τότε η γοητεία αυτού του λαού, με μια ευγένεια καρδιάς, μια ψυχική χάρη και έναν ενθουσιασμό απεριόριστο -έπειτα καλλιτέχνες πέρα ως πέρα. Νομίζω ότι πουθενά αλλού δεν μπορεί να κάνει κανείς μουσική τόσο τέλεια όσο σ’ αυτόν τον τόπο». Αυτά είχε εκμυστηρευτεί και στον νέο τότε μαέστρο γεννημένο στον Καύκασο, Οδυσσέα Δημητριάδη (1908 – 2005), όταν του είπε ότι θέλει να πάει στην Ελλάδα να μείνει και να εργαστεί, με τον Μητρόπουλο να τον αποτρέπει, διότι ακόμη κι αυτός που είχε «δικιά» του ορχήστρα, ο μισθός του δεν έφτανε ούτε για το νοίκι, ενώ στην ΕΣΣΔ θα έχει να εργαστεί και να ζήσει καλά. Κι ο Δημητριάδης ευτυχώς τον άκουσε και μεγαλούργησε.

Αξίζει να αποχαιρετήσουμε τον Μαέστρο, με κάποια λόγια του μεγάλου Σοβιετικού συναδέλφου του, Αράμ Χατσατουριάν:«Από την πρώτη ήδη συνάντηση με τα σοβιετικά ακροατήρια, ο Μητρόπουλος μας καθυπέταξε με την γοητεία της ερμηνευτικής του τέχνης, πάντα γεμάτης ειλικρίνεια και πιστής στο κείμενο των συνθετών, απεριόριστα απομακρυσμένος από φιλαυτία και εξωτερική πόζα. […] ενός από τους πλέον προικισμένους από την φύση Μαέστρους του καιρού μας, για τα επιτεύγματα του οποίου δίκαια μπορεί να υπερηφανεύεται ο ελληνικός λαός…».

Συνεπώς, δεν ηττήθηκε ο μαέστρος, αφού έως σήμερα θαυμάζουμε την Μουσική του ιδιοφυία και μελετάμε και παραδειγματιζόμαστε από τη ζωή και το έργο του αγωνιζόμενοι για τους αδυνάτους και πιστεύοντας στον άνθρωπο και τη σύγχρονη δημιουργία, όπως αυτός.

Δρ. Χρήστος Ηλ. ΚΟΛΟΒΟΣ
Διευθυντής ορχήστρας

Πηγή : Ριζοσπάστης 13 – 14 / 12 – 2025

 

ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΤΑΞΗ

Παρασκευή 12/12/2025 – 17:47

Η ΔΑΣ πρώτη δύναμη στην ΑΔΕΔΥ: Ιστορική στιγμή για το εργατικό κίνημα! (VIDEO – ΦΩΤΟ)

https://youtube.com/watch?v=dRiPdoyfaI0%3Ffeature%3Doembed

«Ιστορική στιγμή για το εργατικό κίνημα!», τονίζει η ΔΑΣ η οποία αναδείχθηκε πρώτη δύναμη στη ΑΔΕΔΥ για πρώτη φορά στα 100 χρόνια ιστορίας της τριτοβάθμιας συνδικαλιστικής οργάνωσης.

Η ΔΑΣ αναδείχθηκε πρώτη δύναμη γκρεμίζοντας την κυβερνητική παράταξη της ΔΑΚΕ από αυτή τη θέση, καταγράφοντας μεγάλη άνοδο σε ψήφους, ποσοστά και έδρες. 

Η ΔΑΣ έλαβε 168 ψήφους και 22 έδρες στο ΓΣ της ΑΔΕΔΥ, με ποσοστό 25,57%. Στο προηγούμενο συνέδριο, πριν από τρία χρόνια είχε λάβει 134 ψήφους, 18 έδρες στο ΓΣ και ποσοστό 21,3%.

«Το αποτέλεσμα του 39^ου Συνεδρίου της ΑΔΕΔΥ δυναμώνει την προοπτική, το εργατικό κίνημα να αποτελέσει το αντίπαλο δέος απέναντι σε όλες τις αντιλαϊκές κυβερνήσεις και το κεφάλαιο που υπηρετούν», σημειώνει η ΔΑΣ στην ανακοίνωση που εξέδωσε. «Θα συνεχίσουμε ακούραστα, πιο αποφασιστικά μαζί με όλους τους εργαζόμενους να είμαστε στην πρώτη γραμμή για να οργανωθεί ο αγώνας μας σε κάθε χώρο του δημοσίου, σε συντονισμό με τους εργάτες του ιδιωτικού τομέα, την αγωνιζόμενη αγροτιά, τους φτωχούς αυτοαπασχολούμενους της πόλης, μαζί με τα παιδιά μας στα σχολεία και τα πανεπιστήμια. Με κριτήριο τις σύγχρονες ανάγκες μας θα συνεχίσουμε να παλεύουμε για την ανασύνταξη του εργατικού – λαϊκού κινήματος», διαβεβαιώνει 

Αμέσως μετά την ανακοίνωση του αποτελέσματος, οι αντιπρόσωποι της ΔΑΣ πραγματοποίησαν μια μικρή διαδήλωση έξω από το ξενοδοχείο όπου έγινε το 39ο συνέδριο της ΑΔΕΔΥ. 

Το αποτέλεσμα δυναμώνει την προοπτική

https://youtube.com/watch?v=XMDPLxDesyE%3Fwmode%3Dopaque%26controls%3D1%26enablejsapi%3D1%26playerapiid%3Dmedia-youtube-xmdplxdesye%26origin%3Dhttps%253A

Αναλυτικά η ανακοίνωση της ΔΑΣ.

«Το αποτέλεσμα του 39^ου Συνεδρίου της ΑΔΕΔΥ δυναμώνει την προοπτική, το εργατικό κίνημα να αποτελέσει το αντίπαλο δέος απέναντι σε όλες τις αντιλαϊκές κυβερνήσεις και το κεφάλαιο που υπηρετούν.

Η ΔΑΣ, που το ψηφοδέλτιό της συγκροτείται με συνδικαλιστές που συσπειρώνονται στο Π.Α.ΜΕ. με μεγάλη άνοδο σε ψήφους, ποσοστά και έδρες – από 134 ψήφους, 21,3% και 18 έδρες το 2022 σε 168 ψήφους, 22 έδρες και 25,57% – αναδείχθηκε πρώτη δύναμη γκρεμίζοντας την κυβερνητική παράταξη της ΔΑΚΕ από αυτή τη θέση.

Στο Συνέδριο συμμετείχαν αντιπρόσωποι από 36 ομοσπονδίες που για να εκλεγούν ψήφισαν 250 χιλιάδες δάσκαλοι, καθηγητές, υγειονομικοί, γιατροί, εργαζόμενοι στην καθαριότητα και στις υπηρεσίες στους δήμους, στις περιφέρειες, στα πανεπιστήμια, στην αποκεντρωμένη διοίκηση, στα υπουργεία, αυξάνοντας το ποσοστό της συνδικαλιστικής πυκνότητας. Πήραν μέρος αντιπρόσωποι από 1.040 πρωτοβάθμια σωματεία.

Με τη στάση και την επιλογή τους έδωσαν ηχηρό χαστούκι στην κυβέρνηση, που παίρνει το ένα αντιλαϊκό μέτρο πίσω από το άλλο κι έστειλαν μήνυμα εναντίωσης στην πολιτική που εμπλέκει τη χώρα μας σε πολέμους, που φτωχοποιεί τους δημοσίους υπαλλήλους κι όλο το λαό, που εντείνει την καταστολή, που προωθεί ακόμα πιο αντιδραστικές αλλαγές στο αντιλαϊκό αστικό κράτος.

Η ΔΑΚΕ γκρεμίζεται από την πρώτη θέση που κατείχε την τελευταία δεκαετία ενώ τα ποσοστά της ΠΑΣΚΕ μειώνονται για ακόμα ένα συνέδριο.

Οι σύνεδροι γύρισαν την πλάτη στα ψηφοδέλτια του προηγούμενου συνδυασμού ΣΥΡΙΖΑ – Νέας Αριστεράς, του οποίου τα στελέχη τους έχουν ήδη σπεύσει να κρατήσουν θέση στο άρμα του Τσίπρα. Οι εργαζόμενοι έστειλαν μήνυμα ότι τα «ταξίδια στις πιο όμορφες θάλασσες» δεν μπορούν να γίνουν με βάρκες φτιαγμένες από τα σάπια υλικά της σοσιαλδημοκρατίας.

Το αποτέλεσμα του Συνεδρίου είναι ζωντανή έκφραση της ανόδου των ταξικών αγώνων για να ζήσουμε όπως μας αξίζει, με βάση τον τεράστιο πλούτο που παράγεται, τις δυνατότητες που προσφέρουν τα σύγχρονα επιστημονικά επιτεύγματα. Αποτελεί αναγνώριση από τους εργαζομένους της καθημερινής προσπάθειας των συνδικαλιστών της ΔΑΣ για να αναζωογονηθούν οι Ομοσπονδίες και τα σωματεία, να χειραφετηθούν από τις επιδιώξεις του κράτους, να μπουν ορμητικά στον αγώνα.

Μας γεμίζει με περισσότερη ευθύνη για να δυναμώσει ένα μαχητικό, αντικαπιταλιστικό – αντιμονοπωλιακό ρεύμα αντεπίθεσης μέσα στο οργανωμένο κίνημα των δημοσίων υπαλλήλων. Θα συνεχίσουμε ακούραστα, πιο αποφασιστικά μαζί με όλους τους εργαζόμενους να είμαστε στην πρώτη γραμμή για να οργανωθεί ο αγώνας μας σε κάθε χώρο του δημοσίου, σε συντονισμό με τους εργάτες του ιδιωτικού τομέα, την αγωνιζόμενη αγροτιά, τους φτωχούς αυτοαπασχολούμενους της πόλης, μαζί με τα παιδιά μας στα σχολεία και τα πανεπιστήμια. Με κριτήριο τις σύγχρονες ανάγκες μας θα συνεχίσουμε να παλεύουμε για την ανασύνταξη του εργατικού – λαϊκού κινήματος. Το δίλημμα ήταν και παραμένει: “Τα κέρδη τους ή οι ζωές μας”.

Όλοι κι όλες στα συνδικάτα! Όλοι κι όλες στον αγώνα!».

Αναλυτικά τα αποτελέσματα στον παρακάτω πίνακα:

1 / 6

ΣΧΕΤΙΚΑ

• Η ΔΑΣ πρώτη δύναμη στην ΑΔΕΔΥ: Η στιγμή της ανακοίνωσης του αποτελέσματος (VIDEO) 16:54

Δες ακομα

• 39ο Συνέδριο ΑΔΕΔΥ: «Ψηφίζουμε ΔΑΣ για να μην ξαναδούμε τέτοια ανακοίνωση»11/12/2025 17:57
• 39ο Συνέδριο ΑΔΕΔΥ: Σημαντικές παρεμβάσεις των αντιπροσώπων της ΔΑΣ που καλούν σε αλλαγή συσχετισμών (VIDEO)11/12/2025 17:27

Πηγή : 902.gr

 

ΕΡΓΑΤΙΚΑ

39ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΑΔΕΔΥ

Αντιπαράθεση των δύο γραμμών στο κίνημα απέναντι στο κράτος της εκμετάλλευσης και του πολέμου

Με συγκροτημένη και ενισχυμένη παρουσία η ΔΑΣ δίνει μάχη αποκάλυψης, μαχητικής υπεράσπισης της γραμμής της σύγκρουσης και αλλαγής του συσχετισμού

Το πρωί της χτεσινής πρώτης μέρας του 39ου Συνεδρίου της ΑΔΕΔΥ σημαδεύτηκε από την προσπάθεια των ΔΑΚΕ και ΔΗΣΥΠ (ΠΑΣΚΕ) – που άγγιξε τα όρια του γελοίου – να επιβάλουν τη νομιμοποίηση αντιπροσώπων οι οποίοι αναδείχθηκαν μέσα από διαδικασίες που παραβίασαν καταστατικές διατάξεις και αποφάσεις ΑΔΕΔΥ. Κάτι που δεν κατάφεραν, αφού το Συνέδριο υπερψήφισε με μεγάλη διαφορά τον αποκλεισμό αυτών των αντιπροσώπων.

Οι δύο παρατάξεις δεν αμφισβήτησαν την παραβίαση καταστατικών διατάξεων, καλούσαν όμως τους συνέδρους να υπερψηφίσουν τη συμμετοχή των αντιπροσώπων αυτών γιατί οι ηγεσίες τους έκριναν ότι οι παραβιάσεις είναι …διαδικαστικές και άρα δεν υπάρχει λόγος αποκλεισμού!

Τη διαδικασία νομιμοποίησης ακολούθησαν οι κεντρικές ομιλίες των παρατάξεων. Σε αντίθεση με την «κακόφωνη χορωδία της διαχείρισης και της ταξικής υποταγής», όπως χαρακτήρισε τους ομιλητές των ΔΑΚΕ, ΔΗΣΥΠ και ΕΑΕΚ (του όλου ΣΥΡΙΖΑ), η Βέτα Πανουτσάκου εκ μέρους της ΔΑΣ ανέδειξε την ανάγκη αλλά και τη δύναμη που έχουν οι εργαζόμενοι να πάρουν τις ζωές τους στα χέρια τους, ακολουθώντας τον δρόμο του συλλογικού αγώνα για την ανατροπή.

Δεν ανεχόμαστε «απαγορευτικό» στις ανάγκες μας

Ξεκίνησε λέγοντας ότι η ΔΑΣ απευθύνεται «σε όλους τους συναδέλφους που έχουν τις ίδιες αγωνίες με τους χιλιάδες εργαζόμενους στις υπηρεσίες και στους χώρους δουλειάς, που βιώνουν τις δυσκολίες της καθημερινότητας, που στριμώχνουν τις ανάγκες τους, τις δικές τους και της οικογένειάς τους (…) Απευθυνόμαστε σε όλους εσάς που περάσετε μέσα από τα μπλόκα του αγώνα των αγροτών, που ζήσατε έστω για λίγο την τεράστια μαζικότητα των κινητοποιήσεών τους, την αποφασιστικότητά τους να διεκδικήσουν το δίκιο τους (…)

Γι’ αυτό εξάλλου και προτείναμε χθες να καλέσουμε και έναν εκπρόσωπο των αγροτικών μπλόκων να μας μεταφέρει εδώ το αγωνιστικό τους κλίμα και να απευθύνει έναν σύντομο χαιρετισμό, πρόταση που σιωπηλά απορρίφθηκε από όλες τις παρατάξεις…

Απευθυνόμαστε σε όλους όσοι μια ζωή βλέπουν τα εκατομμύρια να πετούν γύρω τους και να προσγειώνονται στις τσέπες των λίγων, που βλέπουν τα λεφτόδεντρα να καρπίζουν από τον δικό τους, από τον δικό μας ιδρώτα αλλά να τα τρυγάνε οι μεγαλοεπιχειρηματίες με τις πλάτες των κυβερνήσεων, που βάζουν “απαγορευτικό” σε όλους εμάς…».

Τα χρόνια της κρίσης – συνέχισε – κυβερνήσεις, επιχειρηματίες και ΜΜΕ φώναζαν ότι οι εργαζόμενοι και ο λαός πρέπει να σκύψουν το κεφάλι και να πληρώσουν για ένα χρέος που δεν είναι δικό τους. Σήμερα, στα χρόνια της ανάπτυξης, «ηχούν γύρω μας οι σειρήνες του πολέμου… Και τα μεγάφωνα της προπαγάνδας της κυβέρνησης της ΝΔ μαζί με τη συστημική αντιπολίτευση, την ΕΕ, το ΝΑΤΟ και τα στηρίγματά τους, προσπαθούν να μας πείσουν ότι εμείς οι εργαζόμενοι και ο λαός πρέπει να αποδεχτούμε να μοιράζουν χρήμα στα μονοπώλια του πολέμου και στους μεγάλους ομίλους, πρέπει να βάλουμε πλάτη για τους ανταγωνισμούς τους στο πλιάτσικο λαών και χωρών».

Την πολιτική αυτή στήριξαν και στηρίζουν οι δυνάμεις του κυβερνητικού και εργοδοτικού συνδικαλισμού, που «προσπαθούν να περιορίσουν τη σκέψη και τον ορίζοντα των εργαζομένων στο πλαίσιο της αστικής διαχείρισης και του “άλλαξε ο Μανωλιός κι έβαλε τα ρούχα του αλλιώς”, ώστε να μη φτάσει να αμφισβητεί τον “μονόδρομο” του συστήματος της εκμετάλλευσης.

Αυτό εξάλλου κάνουν όλες μαζί οι ηγεσίες των παρατάξεών τους στην ΟΚΕ και στην ευρωπαϊκή ΟΚΕ όπου συμμετέχουν, στις συμβιβασμένες διεθνείς συνδικαλιστικές οργανώσεις PSI, EPSU, ETUC, που είναι εταίροι της ΕΕ και του κεφαλαίου, της Κομισιόν και των λόμπι των επιχειρηματικών ομίλων, όπου μαζί μοιράζουν τη φτώχεια μας».

Μνημείο στήριξης της κυβέρνησης η καταψήφιση της πρότασης για απεργία

Αναφερόμενη στα «κατορθώματά» τους μίλησε για την προσπάθειά τους να μη γίνει απεργιακή συγκέντρωση στις 28 Φλεβάρη για τα Τέμπη, για το ότι δεν είχαν το σθένος να συμφωνήσουν ή να διαφωνήσουν «στο κείμενο που προτείναμε και αναδεικνύαμε εμπεριστατωμένα τι υπηρετεί σήμερα το νέο Πειθαρχικό», τις τοποθετήσεις τους για το «δικαίωμα του Ισραήλ στην αυτοάμυνα», το ότι «το ψήφισμα που προτείναμε ενάντια στη δίωξη του προέδρου του Σωματείου ΕΝΕΔΕΠ και προέδρου του Εργατικού Κέντρου Πειραιά, που με τους συναδέλφους του εμπόδισαν παλικαρίσια τα καμιόνια των όπλων προς το Ισραήλ, δεν έλαβε την ψήφο κανενός!».

Στάθηκε επίσης στο χθεσινό μνημείο στήριξης της κυβέρνησης, με την καταψήφιση, στο Γενικό Συμβούλιο, της πρότασης για απεργία στις 16 Δεκέμβρη. Οπως σχολίασε, «εντάξει, η παράταξη της ΔΑΚΕ, ως κυβερνητική εκπρόσωπος, έκανε το καθήκον της, όμως η ΠΑΣΚΕ και η ΕΑΕΚ, που στα λόγια εναντιώνονται στον Μητσοτάκη, να την καταψηφίσουν για να δώσουν φιλί ζωής στη κυβέρνηση; Αλλά τέτοιοι είναι! Αλλά κι εμείς τέτοιοι είμαστε, δεν το βάζουμε κάτω και εδώ θα ζητήσουμε από το σώμα των αντιπροσώπων να αποφασίσει για απεργία στις 16/12, και θα την παλέψουμε στους χώρους δουλειάς».

Υπερασπιζόμενη την ανάγκη να γίνει η απεργία, είπε: «Τώρα που η κυβέρνηση της ΝΔ είναι στριμωγμένη από τις μαζικές αγροτικές κινητοποιήσεις, από τις κινητοποιήσεις που εξελίσσονται σε μια σειρά κλάδους, τώρα που έχουν πάρει αποφάσεις για απεργία αρκετά Εργατικά Κέντρα και αρκετά Νομαρχιακά Τμήματα ζητάνε, τώρα που οι εργαζόμενοι στους χώρους δουλειάς μάς λένε ότι χρειάζεται ο ξεσηκωμός να γενικευτεί, να εκφραστεί μαζικά η καταδίκη της αντιλαϊκής πολιτικής, να εκφραστεί όχι μόνο η αλληλεγγύη μας στους αγωνιζόμενους αγρότες αλλά και η αντίθεσή μας στον κρατικό προϋπολογισμό της φτώχειας και του πολέμου, που περιλαμβάνει για εμάς φόρους, χαράτσια και ψίχουλα, που γράφει σε κάθε αράδα του ότι οι δημόσιοι υπάλληλοι δεν είναι “επιλέξιμοι” της κυβέρνησης, προτείναμε πανελλαδική απεργιακή κινητοποίηση για τις 16 Δεκέμβρη, μέρα ψήφισης του κρατικού προϋπολογισμού, για να πλημμυρίσουν οι δρόμοι και οι πλατείες απ’ όλο τον λαό, που λέει “κάτι πρέπει να γίνει”, “δεν πάει άλλο”».

Μιλώντας για την παρελκυστική τακτική των δυνάμεων αυτών, που τάχα υιοθετούν αιτήματα όπως αυξήσεις στους μισθούς, για 13ο και 14ο μισθό, για το χαμένο κλιμάκιο κ.ά., επεσήμανε ότι δεν τα στηρίζουν, καθώς αποδέχονται τη δημοσιονομική πειθαρχία της ΕΕ, τις μνημονιακές δεσμεύσεις, τα Σύμφωνα Σταθερότητας, δίνουν συγχωροχάρτι στις κυβερνήσεις και συνδέουν το αίτημα για επιστροφή του 13ου και του 14ου μισθού με τα θηριώδη ματωμένα πλεονάσματα.

«Αναφερόμαστε» – τόνισε – «στις συνδικαλιστικές ηγεσίες των παρατάξεων της ΝΔ, του όλου ΣΥΡΙΖΑ και του ΠΑΣΟΚ, που υπερασπίζονται το κυβερνητικό έργο όταν τα κόμματά τους βρίσκονται στην κυβέρνηση, ενώ όταν βρίσκονται στην αντιπολίτευση κάνουν κριτική σε επιμέρους ζητήματα της κυβερνητικής πολιτικής, χωρίς να αμφισβητούν τον πυρήνα της, την πολιτική που υπερασπίζεται τα κέρδη, την εμπορευματοποίηση και ιδιωτικοποίηση υπηρεσιών και αρμοδιοτήτων, τη λειτουργία τους με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια ακόμα κι όταν είναι δημόσιες – κρατικές, που υπερασπίζεται τις επιταγές της ΕΕ και του ΝΑΤΟ».

Υπάρχει άλλος δρόμος να βαδίσουν οι εργαζόμενοι!

Και επεσήμανε ότι υπάρχει άλλος δρόμος: Της αλλαγής του συσχετισμού δυνάμεων παντού, της ανασύνταξης του κινήματος. «Ο δικός μας μονόδρομος είναι ο δρόμος που ακολουθούν σωματεία σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, που κέρδισαν μάχες, που υπογράψανε Συλλογικές Συμβάσεις, που στάθηκαν απέναντι σε διώξεις εργαζομένων, που αντιμετώπισαν τον αυταρχισμό, που τσαλαπάτησαν αντεργατικούς νόμους και απαγορεύσεις, που αφήσανε στα χαρτιά τους αντιαπεργιακούς νόμους όλων των κυβερνήσεων».

Τώρα «πρέπει να δυναμώσει η ταξική γραμμή, η συλλογική δράση και διεκδίκηση στο εργατικό κίνημα. Η αλλαγή των συσχετισμών με την αποφασιστική ενίσχυση των δυνάμεων της ΔΑΣ μπορεί να δώσει ανάσα, πραγματική ελπίδα και προοπτική στους αγώνες που έρχονται. Να ανοίξει δρόμο για αγωνιστικές αποφάσεις και συντονισμένες πρωτοβουλίες, που με την πάλη μας θα βάλουμε στο επίκεντρο τις ανάγκες μας και την προοπτική της ζωής μας.

Ενα τέτοιο κίνημα θα βάλει εμπόδια στις επιδιώξεις του κεφαλαίου και των κυβερνήσεών του, θα καταστήσει αντεργατικούς νόμους ανενεργούς και θα εμπνεύσει νέους εργαζόμενους να μπουν στη μάχη. Με χειραφέτηση των εργαζομένων, με μαζικοποίηση της δράσης Σωματείων και Ομοσπονδιών, με την ΑΔΕΔΥ κοντά στην καθημερινή τους δράση, δίπλα στους εργαζόμενους και στα σωματεία τους, αποκούμπι σε κάθε διωκόμενο.

(…) Δίνουμε μαζικό αγωνιστικό “παρών” στις κινητοποιήσεις στις 16 Δεκέμβρη, στη συγκέντρωση στις 12 Δεκέμβρη στο Εφετείο Αθήνας, στη δίκη της Χρυσής Αυγής, τη μέρα που η εισαγγελέας θα ανακοινώσει την πρότασή της σχετικά με την ενοχή ή μη των καταδικασμένων χρυσαυγιτών, δίνουμε μαζικό αγωνιστικό ραντεβού στους αγώνες τού αύριο, που θα δώσουμε όλες μας τις δυνάμεις για να δυναμώσουν και να κλιμακωθούν.

Εκφράζουμε την αλληλεγγύη μας σε όλους τους αγωνιζόμενους, σε όλους τους διωκόμενους εργαζόμενους που σήκωσαν ανάστημα απέναντι στην αδικία και στην καταστολή, σε όλους τους λαούς που παλεύουν να χαράξουν τη δική τους πατρίδα, να βάλουν τη σφραγίδα τους στις εξελίξεις.

Προχωράμε μαζί, προχωράμε μπροστά, δυνατά, πιο πολλοί, πιο δυνατοί για την ανατροπή… Δίνουμε το χέρι σε όποιον σηκώνεται… Προχωράμε μαζί με όλους που δεν περιμένουν ούτε σωτήρες, ούτε “…ότι οι κουφοί παραχωρήσεις θα μας κάνουν κι οι αχόρταγοι κάτι θε να μας δώσουν! Οτι οι λύκοι θα μας ταΐσουν αντί να μας καταβροχθίσουν!”, όπως έγραψε κι ο μεγάλος Μπρεχτ».

Πηγή : Ριζοσπάστης 11 – 12 – 2025

Σάββατο 6 Δεκέμβρη 2025 – Κυριακή 7 Δεκέμβρη 2025

 

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Στον δρόμο της ελπίδας και της αντεπίθεσης, κόντρα στα καλέσματα υποταγής και αυταπατών

Η «νέα ΚΑΠ», όπως και η παλιά, κάνει τον βίο αβίωτο για εκατοντάδες χιλιάδες αγρότες για να στηρίξει τα κέρδη των αγροτοβιομηχάνων, τους μεγαλεμπόρους και σουπερμαρκετάδες, ενώ η «ανακατανομή» – νέα μοιρασιά των κονδυλίων στην ΕΕ για να πέσουν δισ. στην πολεμική οικονομία κάνει τους κυβερνητικούς χειρισμούς και την προσπάθεια εξαγοράς με μερικά ψίχουλα, όλο και πιο δύσκολη υπόθεση. Η δυσαρέσκεια στους βιοπαλαιστές αγρότες μεγαλώνει, τα μπλόκα του αγώνα δυναμώνουν, το ίδιο και η αλληλεγγύη απ’ όλο τον λαό, που στην άλλη όψη του ίδιου νομίσματος βλέπει τις τιμές στο ράφι να είναι στα ύψη.

Την ίδια ώρα οι «προβολές» των αστικών επιτελείων για τα επόμενα χρόνια (ειδικά μετά το τέλος του μνημονίου του Ταμείου Ανάκαμψης) δείχνουν «επενδυτική καθίζηση», τους ρυθμούς ανάπτυξης να επιβραδύνονται σημαντικά, τις «αβεβαιότητες» να κυκλώνουν από παντού, από την ύφεση και τους ανταγωνισμούς στην Ευρωζώνη, τους πολέμους και τη μάχη για την πρωτοκαθεδρία στο ιμπεριαλιστικό σύστημα, μέχρι το ενδεχόμενο μιας νέας διεθνούς καπιταλιστικής κρίσης. Ιμπεριαλιστικοί οργανισμοί όπως ο ΟΟΣΑ δίνουν σήμα για γκάζι στις αντιλαϊκές «μεταρρυθμίσεις» με βασικό στόχο την αύξηση της «παραγωγικότητας», της εκμετάλλευσης δηλαδή των εργαζομένων, κάνουν νεύμα για καθήλωση των μισθών κάτω και από αυτόν τον πληθωρισμό, για νέα επίθεση στην εργατική τάξη, σε ρυθμούς «πολεμικούς». Την ίδια ώρα η μάχη για ΣΣΕ δυναμώνει σε μια σειρά χώρους δουλειάς για μισθούς και δικαιώματα στο ύψος των σύγχρονων αναγκών, για μέτρα υγείας και ασφάλειας, ενάντια στη δουλειά – λάστιχο και στα 13ωρα, που έβγαλαν δεκάδες χιλιάδες στον δρόμο στις πρόσφατες απεργίες.

Ενώ, πριν τα πανηγύρια για τις συμφωνίες με τις ΗΠΑ σε Ενέργεια και ναυπηγεία κοπάσουν, οι «μαρτυριάδες» Αμερικανοί λένε πως ο στόχος της «αναβάθμισης» και της Ελλάδας – κόμβου Ενέργειας περνάει μέσα από τις «συμπληγάδες» των επώδυνων, ΝΑΤΟικής κοπής διευθετήσεων στα Ελληνοτουρκικά, στο Κυπριακό, μια «νέα περιφερειακή τάξη πραγμάτων» στην Ανατ. Μεσόγειο. Αλλά και μέσα από τους αναβαθμισμένους ρόλους στα ευρωατλαντικά σχέδια, που έχουν «δάκρυα και αίμα» για το λαό, ακριβοπληρωμένους εξοπλισμούς που (όπως οι ίδιοι λένε) «δεν είναι για το Αιγαίο», επικίνδυνα νομοσχέδια όπως αυτό για τους στρατιωτικούς, που διαμορφώνει έναν ΝΑΤΟθρεμμένο στρατό για τη «νέα εποχή» των ευρωατλαντικών επεμβάσεων και πολέμων. Την ίδια ώρα όμως τα αστικά επιτελεία βλέπουν με αγωνία να μην έχει «εθιστεί ο λαός να βλέπει φέρετρα» να γυρνάνε από τα μέτωπα του ιμπεριαλιστικού πολέμου, να αμφισβητεί τις προτεραιότητες και τις συμμαχίες της αστικής τάξης. Εχουν δει τον λαό να βγαίνει μαζικά στους δρόμους του αγώνα ενάντια στη γενοκτονία που διέπραξαν οι Ευρωατλαντικοί και ο «στρατηγικός σύμμαχός» τους, Ισραήλ, σωματεία να σταματάνε τα φορτία του θανάτου για Γάζα και Ουκρανία.

Πάνω σε αυτήν την «κινούμενη άμμο» τα αδιέξοδά τους μεγαλώνουν, το ένα μετά το άλλο τα φθαρμένα κόλπα αναμόρφωσης του αστικού πολιτικού συστήματος δεν πιάνουν, εφεδρείες και «χαρτιά» του συστήματος καίγονται, ενώ η δυσαρέσκεια αρχίζει να ακουμπάει και τους «περί πολλού» αστικούς θεσμούς, το ίδιο το αστικό κράτος που μέρα με τη μέρα αποκαλύπτεται ο εχθρικός για τον λαό χαρακτήρας του.

Σοσιαλδημοκρατία: Μια λύση για κάθε πρόβλημα του σάπιου συστήματος

Σε αυτές τις δύσκολες ώρες αποκαλύπτεται για μια ακόμα φορά ο ρόλος της σάπιας σοσιαλδημοκρατίας, ως το «χαρτί» για τα δύσκολα και τις βρωμοδουλειές της αστικής τάξης.

Η ξεπουλημένη ηγεσία της ΓΣΕΕ – στελέχη του ΠΑΣΟΚ – εμφανίζεται αγκαζέ με την κυβέρνηση της ΝΔ και τη μεγαλοεργοδοσία πλασάροντας το νέο σχέδιο υποταγής των εργαζομένων, για την «αναμόρφωση» των Συλλογικών Συμβάσεων. Μέσα στις νέες συνθήκες το σύστημα τους αναθέτει νέα βρωμοδουλειά, να κάνουν ακόμα πιο αποτελεσματικό για την εργοδοσία και το κράτος της το μνημονιακό νομοθετικό οπλοστάσιο, με βάση και τη σχετική Οδηγία της ΕΕ, αναλαμβάνοντας ρόλο «πορτιέρη» και «κόφτη» των διεκδικήσεων των εργαζομένων σε κάθε κλάδο, υπογράφοντας «κλαδικές ΣΣΕ» στα μέτρα των ομίλων, ερήμην των σωματείων και των εργαζομένων, θάβοντας τις δίκαιες διεκδικήσεις τους για σύγχρονα δικαιώματα, φροντίζοντας για την «εργασιακή ειρήνη» – υποταγή των εργαζομένων στα «θέλω» του κεφαλαίου.

Τα στελέχη ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ ντύνονται ξανά τους «φίλους των αγροτών και κτηνοτρόφων» και επιστρέφουν σαν τους δολοφόνους στον τόπο του εγκλήματος. Καταριούνται τη «διαφθορά» και τη χρεώνουν αποκλειστικά στα καλόπαιδα της ΝΔ, για να κρύψουν ότι αυτή φούντωσε πάνω στην κοπριά της πολιτικής της ΕΕ που από κοινού στοίβαξαν όλοι, εφαρμόζοντας την πολιτική της ΕΕ που ρήμαξε τα χωριά. Υπερασπίζονται «μια άλλη», τάχα δικαιότερη ΚΑΠ, κρύβοντας ότι αυτή είναι κομμένη και ραμμένη στα μέτρα των επιχειρηματικών ομίλων, παρουσιάζουν πως μπορεί τάχα να υπάρξει και ένα «νέο παραγωγικό μοντέλο» που θα ικανοποιεί ταυτόχρονα και τις ανάγκες των βιοπαλαιστών αγροτών και εκείνες των μεγαλεμπόρων και ομίλων, νουθετούν τους αγροτοκτηνοτρόφους να διαλέξουν «άλλες μορφές αγώνα» που να μην ασκούν πίεση στο σύστημά τους, να βάζουν μερικά «ελάχιστα» αιτήματα στα μέτρα των «δημοσιονομικών αντοχών».

Είναι μέσα σε αυτές τις συνθήκες που το σύστημα κάνει και το rebranding Τσίπρα, ώστε, όπως έδειξε και η παρουσίαση της Τετάρτης, αυτός να ξαναβρεθεί στον γνώριμο ρόλο της εξαπάτησης του λαού, με μπαγιάτικες αυταπάτες περί «δίκαιης» καπιταλιστικής ανάπτυξης να βγαίνουν από την ντουλάπα για να ντύσουν τους στόχους της αστικής τάξης και των επιχειρηματικών ομίλων, και να εναλλάσσονται με αντιδραστικά συνθήματα «παλιάς κοπής» της αμαρτωλής σοσιαλδημοκρατίας περί «ισχυρής Ελλάδας» και «νέου πατριωτισμού» – του «πατριωτισμού» του κεφαλαίου, των ΝΑΤΟικών διευθετήσεων και της «πολυδιάστατης» εμπλοκής. Οι φούσκες περί «κλεπτοκρατίας» αποτελούν μία ακόμα εκδοχή της προσπάθειας να κρυφτεί ο πραγματικός ένοχος όλων των λαϊκών προβλημάτων, το κεφάλαιο, η εξουσία του, οι κυβερνήσεις του. Σε συνθήκες που περιμένουν τριγμούς και που η δυσαρέσκεια διογκώνεται ορατά, η «αποκατάσταση της ισορροπίας του πολιτικού συστήματος» είναι ένας βαθιά αντιλαϊκός, αντιδραστικός στόχος, σημαίνει ουσιαστικά εγγύηση της αντιλαϊκής σταθερότητας, αγωνία μην τυχόν και χάσει τον «βηματισμό» της η εναλλαγή των κυβερνήσεων που θα τσακίζουν διαδοχικά τον λαό, απαξιώνοντας γι’ αυτό πλήρως τους αγώνες αγροτών, εργαζομένων, λαϊκών στρωμάτων. Για άλλη μια φορά η σοσιαλδημοκρατία αναλαμβάνει ρόλο «μερεμετατζή» για να κλείσει «ρωγμές» στο σάπιο σύστημα τους, να συμβάλει «στην αποκατάσταση της αξιοπιστίας των θεσμών», να διαμορφώσει ένα νέο μείγμα ενσωμάτωσης και χτυπήματος της λαϊκής δυσαρέσκειας.

Για να βγει ο λαός νικητής…

Και μπορεί η κυβέρνηση να μην έχει ανταγωνιστή στη διεκδίκηση της διακυβέρνησης, έχει όμως αντίπαλο….

Για την ακρίβεια, δεν έχει μόνο η κυβέρνηση. Εχει συνολικά η αστική εξουσία, τα κόμματα της, σε όλες τις εκδοχές του το σάπιο καπιταλιστικό σύστημα.

Αυτός ο αντίπαλος είναι ο οργανωμένος, συντονισμένος αγώνας εργαζομένων, αγροτών, αυτοαπασχολούμενων, νέων, που μπορεί να αποτελέσει τη δύναμη που μπορεί να βάλει σήμερα εμπόδια στη στρατηγική του κεφαλαίου, της ΕΕ, του ΝΑΤΟ και να ανοίξει αύριο τον δρόμο για την προοπτική, την ανατροπή τους. Αντίπαλος είναι το ΚΚΕ, που δίνει όλες τις δυνάμεις του σε αυτήν τη κατεύθυνση.

Γιατί απέναντι στο δηλητήριο της «κοινωνικής ειρήνης», της σιγής νεκροταφείου δηλαδή για τα συμφέροντα των εκμεταλλευτών, μόνο το δυνάμωμα της ταξικής πάλης, της οργάνωσης και σύγκρουσης με τα συμφέροντα του κεφαλαίου, της συμμαχίας των λαϊκών στρωμάτων, μπορεί να υψώσει τείχος αλληλεγγύης, να αποσπάσει κατακτήσεις, να ανοίξει τον δρόμο της αντεπίθεσης για να ικανοποιηθούν πραγματικά οι λαϊκές ανάγκες.

Απέναντι στις κάλπικες προσδοκίες για «πολιτική αλλαγή» με τον Μανωλιό να βάζει τα ρούχα του αλλιώς, με σκιαμαχίες και παζάρια πίσω από κλειστές πόρτες για το πώς θα τυλίξουν τον λαό «σε μια κόλλα χαρτί», είναι η ώρα να δυναμώσει η πραγματική ελπίδα, το πραγματικό αντίπαλο δέος στην κυβέρνηση και σε κάθε αντιλαϊκή κυβέρνηση: Το ταξικό εργατικό κίνημα, το κίνημα των βιοπαλαιστών αγροτών και επαγγελματιών, που θα αμφισβητεί την ίδια την «καρδιά» της αντιλαϊκής πολιτικής, τα συμφέροντα των επιχειρηματικών ομίλων και του κεφαλαίου.

Σε όσους τον καλούν να στριμώξει τις ανάγκες του στο «μαγγανοπήγαδο» της καπιταλιστικής ανάπτυξης και κρίσης, που τα τοιχώματά του στενεύουν όλο και περισσότερο, ο λαός πρέπει να απαντήσει κοιτώντας «εκτός των τειχών», με συνείδηση ότι για να κερδίσει ο ίδιος πρέπει να χάσει το κεφάλαιο.

Απέναντι στον «πατριωτισμό» του κεφαλαίου, που θέλει «εθισμό στα φέρετρα» για τα κέρδη εφοπλιστών, ενεργειακών ομίλων και μεγαλοκατασκευαστών, απέναντι στις «συμφωνίες ειρήνης και ευημερίας» που φέρνουν μεγαλύτερους κινδύνους και φτώχεια, ο λαός έχει κάθε συμφέρον να δυναμώσει τον αγώνα του ενάντια στην εμπλοκή, στα σχέδια των ΗΠΑ – ΝΑΤΟ – ΕΕ.

Απέναντι σε όσους τον καλούν να μπαλώσει την «κουρελού» του εχθρικού για τον ίδιο αστικού κράτους, σε όσους του λένε να κάνει πιο αποτελεσματική τη μηχανή που «αλέθει» τις ανάγκες του για να ταΐζει τους επιχειρηματικούς ομίλους, ο λαός έχει κάθε συμφέρον να κάνει πιο αποτελεσματική τη δική του πάλη εναντίον του, να στριμώξει ο ίδιος στα σκοινιά το σάπιο σύστημα.

Κόντρα στις χρεοκοπημένες αυταπάτες για «νέα παραγωγικά μοντέλα», με την εκμετάλλευση να ζει και να βασιλεύει, για «ριζοσπαστικές» μεταρρυθμίσεις – μούφα στο έδαφος του καπιταλισμού, είναι ώρα να δυναμώσει η πάλη για πραγματικά ριζοσπαστικές αλλαγές στην οικονομία και στην εξουσία, για να απαλλαγεί ο λαός από τον βραχνά του καπιταλιστικού κέρδους, αξιοποιώντας τις σημερινές τεράστιες δυνατότητες της επιστήμης, της τεχνολογίας, τον πλούτο που παράγει, για τις δικές του ανάγκες και όχι για να πλουτίζουν μια χούφτα κοινωνικά παράσιτα.

Σε αυτόν τον δρόμο αξίζει να καταθέσει κάθε θυσία.

 

ΙΣΤΟΡΙΑ

«Μεταδεκεμβριανος “Ριζοσπάστης”»: Ενα άγνωστο ποίημα εμπνευσμένο από τη Μάχη του Δεκέμβρη 1944

Από Κερκυραίο δημοσιογράφο, φίλο του Κόμματος, πήραμε και δημοσιεύουμε ένα ποίημα με τον τίτλο «Μεταδεκεμβριανός “Ριζοσπάστης”», που έγραψε ο Κερκυραίος ποιητής και πεζογράφος Γιάννης Χονδρογιάννης (Κέρκυρα 1905 – Αθήνα 1987).

Συστήνοντας τον ποιητή, μας γράφει: «Υποστηρικτής των κομμουνιστικών ιδεών και γνωστός κυρίως για το έργο του “Η Μαρία Πολυδούρη μετά τον Καρυωτάκη”, ο Γ. Χονδρογιάννης είχε συμπεριλάβει στην ποιητική συλλογή του “Ο δρόμος του ήλιου ή η δίκαιη λύρα” (Αθήνα, 1979, “Τυπογραφείο Γ. Αργυρόπουλου – Α. Τουμαδάκη – Για λογαριασμό των εκδόσεων Κέδρος”, στον τίτλο παραπομπή στον γνωστό σολωμικό στίχο) αχρονολόγητο ποίημά του, που επιγράφεται “Μεταδεκεμβριανός «Ριζοσπάστης»”.

Το ποίημα, όπως συνάγεται από τον τίτλο και το περιεχόμενό του, αφορά τον “Ριζοσπάστη” της περιόδου που ακολούθησε αμέσως μετά τις συγκρούσεις του Δεκέμβρη του 1944, στις οποίες αναφέρεται.

Σύμφωνα με την Ελλη Αλεξίου, ο Γ. Χονδρογιάννης – που υπήρξε δικαστής και εξέδωσε συνολικά πέντε ποιητικές συλλογές – ήταν “αισθαντικός και ταλαντούχος” ποιητής. Στο πρώιμο και ύστερο έργο του έχουν αναφερθεί επίσης ο Κ. Παλαμάς, ο Γρηγ. Ξενόπουλος, ο Μαν. Αναγνωστάκης και ο κριτικός λογοτεχνίας Μ. Μ. Παπαϊωάννου, συγκλίνοντας στην εκτίμηση ότι αποτελούσε μια ιδιαίτερη και ενδιαφέρουσα παρουσία στα ελληνικά Γράμματα.

Ηταν θαυμαστής της ποίησης του Κ. Καρυωτάκη. Αφιέρωσε ποιήματά του στον Γ. Σεφέρη και σε άλλα συμπεριέλαβε αναφορές – παραπομπές στους Κ. Βάρναλη και Γ. Ρίτσο.

Εζησε τα περισσότερα χρόνια της ζωής του στην Αθήνα και αφιέρωσε πολλούς στίχους του στον γενέθλιο τόπο του, το κερκυραϊκό χωριό Σωκράκι.

Ο ποιητής Γ. Χονδρογιάννης τέθηκε εκτός δικαστικού Σώματος τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια, με την κατηγορία ότι υποστήριξε τον ΕΛΑΣ, όταν υπηρετούσε στην Πρέβεζα τους πρώτους μήνες μετά την απελευθέρωση της χώρας. Στη διάρκεια της Κατοχής, ενώ υπηρετούσε στη Ζάκυνθο, οι Ιταλοί κατακτητές τον εκδίωξαν από το νησί. Στα χρόνια της δικτατορίας Μεταξά, καθώς τότε υπηρετούσε στα Τρίκαλα, είχε επαινεθεί από την οργάνωση “Εργατική Βοήθεια” της πόλης των Τρικάλων, καθώς αντιτάχθηκε σε καταδίκη εργάτη, που οδηγήθηκε σε δίκη επειδή διακινούσε μαρξιστικά βιβλία. Η ποίησή του κατά περιόδους είχε πολύ έντονα στοιχεία πεσιμισμού».

* * *

Μεταδεκεμβριανός «Ριζοσπάστης»

Μέσα στο λυπημένον ύπνο μου /

συλλογιέμαι την ώρα που θα ‘ρθει /

για να σε φέρει. /

Σε περιμένω όπως περιμένει /

ο χαμένος ορειβάτης /

την ανατολή του ήλιου /

για να βρει το δρόμο του. /

Ανεβαίνουμε /

τη δύσκολη κορυφή του Καουριζαγκάρ /

και συ είσαι ο ήλιος /

που μας οδηγείς και μας φωτίζεις. /

Διαβαίνουμε /

τις θάλασσες του Ζόφου και της Πικρίας /

και συ μας στέλνεις μια γλυκιά αχτίδα /

από το Φάρο της Ελπίδας. /

Τα χρόνια που πέρασαν /

έκαμαν τη ζωή μου πικρή. /

Δεν έχω πια χαρά /

και δεν έχω πια επιθυμίες. /

Τα άσπρα περιστέρια /

που πλημμυρίσανε τον αττικό ουρανό /

την αυγή εκείνου του Οκτωβρίου /

πέσανε κάτω από τα βόλια /

των κακών ανθρώπων /

βάφοντας /

με ζεστό κόκκινο αίμα /

τους δρόμους της μεγάλης πολιτείας. /

Σ’ αγαπώ καθώς αγάπησα νέος /

τους Ελεύθερους Πολιορκημένους

του Σολωμού /

και την Ωδή σε μιαν ελληνική υδρία

του Κητς. /

Οπως τότε στην αυγή της νιότης μου /

έμενα έκθαμβος /

μπροστά στην αποκάλυψη της Ομορφιάς /

και οι στίχοι των ποιητών /

ήταν για μένα /

το μπρούσκο δυνατό κρασί που με μεθούσε. /

Ετσι και τώρα /

νιώθω να σφύζουν οι φλέβες μου /

στην αποκάλυψη της καθημερινής /

της μιας Αλήθειας /

της γραμμένης /

με το κόκκινο αίμα των παιδιών μας /

με τα δάκρυα των μανάδων μας /

με ό,τι αποκτήσαμε μιαν αυγή του Οκτώβρη /

με ό,τι χάσαμε ένα δειλινό του Δεκέμβρη /

γιατί κάθε σου γραμμή /

μοιάζει με ζωντανό κύτταρο που κλείνει μέσα του /

την ουσία της ζωής /

τους πόθους και τους πόνους ενός ολάκερου λαού. /

Κ’ είναι γι’ αυτό η αγάπη μου για σένα /

που ανανεώνεται και δυναμώνει κάθε μέρα /

σαν την αγάπη της γυναίκας μου /

και σαν της πεθαμένης μάνας μου τη νοσταλγία. /

Το κάθε τρίστρατο /

μου θυμίζει /

τους βωμούς της Ελευθερίας /

που είχαν στήσει τα παιδιά της Ελλάδας /

με τα ίδια τους τα κορμιά όταν η βροχή και ο άνεμος /

του Δεκεμβρίου /

χτυπούσαν με λύσσα τα παράθυρά μας /

που δεν μας προστάτευαν πια. /

Κι είναι από τότε /

που το πένθος γέμισε /

τα σπίτια μας και τις καρδιές μας. /

Κι είναι από τότε /

που στέκουμε περίλυποι μα και περήφανοι μαζί /

γιατί δε λυγίσαμε. /

Τα έντεκα γράμματα /

που στηρίζουν σαν χυτές κολόνες από ατσάλι /

το αέτωμα του νου σου /

ντύθηκαν με το χρώμα του πένθους. /

Μα όπως στην καρδιά του χειμώνα /

πίσω απ’ τα μαύρα σύννεφα αχνοφέγγει /

το φως του ήλιου /

για να μας θυμίζει πως ο ήλιος υπάρχει /

και τα σύννεφα θα φύγουν /

έτσι αχνοφέγγει το σφυρί και το δρεπάνι /

στο κέντρο της μετώπης σου/

Και σ’ αγαπώ και σε περιμένω /

όπως περιμένουμε τον ήλιο /

όπως αγαπάμε τη θάλασσα. /

Σ’ αγαπώ /

κι είμαι ακόμη μαζί σου δεμένος /

με τον ιερό δεσμό /

που ενώνει /

τους ανθρώπους που αντιμετωπίζουνε μαζί το θάνατο /

και νιώσανε μαζί σε μιαν ένταση της ζωής /

την πικρή του γεύση. /

Κι έρχομαι κάθε πρωί προς εσένα /

όπως η γυναίκα του Ευαγγελίου /

για να αντλήσω το ύδωρ της ζωής και το φως της αλήθειας /

Γιατί /

εσύ είσαι η δυνατή φωνή του Γιοχάνανν /

που φτάνει ως τα παλάτια των βασιλιάδων /

και ταράζει τον ύπνο των ενόχων. /

Εσύ είσαι το φωτεινό σπαθί του Αρχαγγέλου /

που τρομάζει τις ψυχές των κολασμένων. /

Είσαι το φως και η Αλήθεια.

——————————————————-

Καουριζαγκάρ: Πιθανώς ιδιωματική τοπική απόδοση απρόσιτης βουνοκορφής στην περιοχή των Ιμαλαΐων.

Γιοχάνανν: Φερόμενος ηγέτης επαναστατημένων Ιουδαίων εναντίον της Ρώμης (66-74 μ.Χ.).

Κολασμένων: Εδώ διεφθαρμένων, αμαρτωλών.

Ωδή σε μιαν ελληνική υδρία του Κητς: Ποίημα του Τζον Κητς («Σε μια ελληνική υδρία») για την αρχαία ελληνική τέχνη ως έκφραση ανθρωπιστικών αξιών.

Πηγή : Ριζοσπάστης 6 – 7 / 12 – 2025

Τετάρτη 3 Δεκέμβρη 2025

 

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΤΥΠΟΥ ΤΗΣ ΚΕ ΤΟΥ ΚΚΕ

Για τη συμπλήρωση 81 χρόνων από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και την Αντιφασιστική Νίκη των Λαών

Το ΚΚΕ βαδίζει στις αναμετρήσεις τού αύριο πιο έμπειρο, έχοντας στη φαρέτρα του τα πολύτιμα διδάγματα της Ιστορίας

Την Πρωτομαγιά του 1945 η Κόκκινη Σημαία με το σφυροδρέπανο υψώθηκε θριαμβευτικά στο Ράιχσταγκ από τον Κόκκινο Στρατό, που είχε συντρίψει τον κύριο όγκο των ναζιστικών στρατευμάτων. Ξημερώνοντας η 9η Μάη του 1945, η Γερμανία παραδόθηκε άνευ όρων. Αυτή η μέρα θα είναι για πάντα χαραγμένη στη μνήμη των λαών ως η μέρα της μεγάλης Αντιφασιστικής τους Νίκης.

Το ΚΚΕ, κόντρα στο ρεύμα της διαστρέβλωσης και της παραχάραξης της Ιστορίας, τιμά και υπερασπίζεται την τεράστια προσφορά της Σοβιετικής Ενωσης στον αγώνα για τη συντριβή του φασισμού – ναζισμού. Οσα εκατομμύρια και να διαθέσουν τα επιτελεία του συστήματος για να τη διαγράψουν από τη συνείδηση των λαών, η μνήμη παραμένει: Η Σοβιετική Ενωση σήκωσε το κύριο βάρος της πάλης κατά του φασισμού – ναζισμού, πληρώνοντας βαρύτατο φόρο αίματος, με πάνω από 25 εκατομμύρια νεκρούς και πάνω από 10 εκατομμύρια ανάπηρους και τραυματίες. Ολοι αυτοί και πολλοί ακόμα πολεμούσαν για τη σοσιαλιστική πατρίδα, υπερασπίζονταν το πρώτο εργατικό κράτος στον κόσμο και τις πρωτόγνωρες κατακτήσεις του σοβιετικού λαού.

Στην ήττα του φασισμού – ναζισμού καθοριστική ήταν η συμβολή και των λαϊκών εθνικοαπελευθερωτικών κινημάτων. Από την πρώτη στιγμή και με μεγάλο κόστος, με την καθοδήγηση των κομμουνιστών, έκαναν πράξη αυτό που επί τρία χρόνια αρνούνταν να κάνουν οι «δημοκρατικές» καπιταλιστικές κυβερνήσεις: Ανοιξαν το δεύτερο μέτωπο στη ναζιστική Γερμανία και τους συμμάχους της στην καρδιά της κατεχόμενης Ευρώπης. Τιμούμε ευλαβικά όσες και όσους έδωσαν τη ζωή τους ή έμειναν ανάπηροι στα πεδία των μαχών και στην παρανομία, στις χώρες που κατέκτησε ο φασιστικός Αξονας. Ολους εκείνους που πάλεψαν με το όπλο ή με την προκήρυξη στο χέρι, οργάνωσαν τον εργατικό – λαϊκό αγώνα, κράτησαν ηρωική στάση στα κρατητήρια, στα στρατόπεδα συγκέντρωσης και στα εκτελεστικά αποσπάσματα.

Το μεγαλείο και ο ηρωισμός όλων των παραπάνω αποτυπώνονται στα συγκλονιστικά φωτογραφικά ντοκουμέντα που φέτος «ήρθαν στο φως», προκαλώντας δέος και συγκίνηση στη νεολαία και σε ολόκληρο τον λαό, αντανακλώνται στα βλέμματα και τις υψωμένες γροθιές των 200 κομμουνιστών που εκτελέστηκαν από τους Γερμανούς κατακτητές στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944. Εκεί αποτυπώνεται και το σύνορο των δυο κόσμων που συγκρούονταν και τότε. Από τη μια ο σάπιος κόσμος των ναζί εγκληματιών και των ντόπιων συνεργατών τους, του ελληνικού αστικού κράτους που φυλάκισε και εξόρισε τους 200, τους αρνήθηκε να μεταφερθούν στο μέτωπο για να πολεμήσουν και τελικά τους παρέδωσε στον κατακτητή. Κι από την άλλη ο κόσμος της περηφάνιας, της εντιμότητας και της υπέρτατης ανιδιοτέλειας στον αγώνα για να ξημερώσουν καλύτερες μέρες για τον λαό, χωρίς κατακτητές, εκμεταλλευτές και δυνάστες.

Το ΚΚΕ είναι περήφανο που αποτέλεσε τον εμπνευστή, οργανωτή και κύριο αιμοδότη της μεγάλης ΕΑΜικής Αντίστασης, ενός από τα μεγαλύτερα αντιστασιακά κινήματα της κατεχόμενης Ευρώπης. Οι ΕΑΜικές οργανώσεις αγκάλιασαν με τη δράση τους τη μεγάλη πλειοψηφία του ελληνικού λαού, έδωσαν φωνή στις ανάγκες και τα όνειρά του, οργάνωσαν την πάλη του, με την οποία μπόρεσε να βγει στο προσκήνιο της Ιστορίας, να γίνει πρωταγωνιστής των εξελίξεων. Παρά το γεγονός ότι οι αδυναμίες στην τότε στρατηγική του ΚΚΕ και συνολικά του Διεθνούς Κομμουνιστικού Κινήματος δεν επέτρεψαν αυτός ο αγώνας να φτάσει μέχρι το τέλος, με την ανατροπή της καπιταλιστικής εξουσίας, η Αντιφασιστική Νίκη των Λαών απέδειξε ότι καμιά εξουσία δεν είναι άτρωτη απέναντι στις μαζικά οργανωμένες και εξοπλισμένες εργατικές – λαϊκές δυνάμεις. Αυτό είναι το πιο πολύτιμο και διαχρονικό συμπέρασμα.

Αυτό είναι που φοβάται και σήμερα η τάξη των καπιταλιστών σε κάθε χώρα, οι κυβερνήσεις και τα κόμματά τους, οι διεθνείς συμμαχίες τους. Γι’ αυτό εξαπολύουν μια βρώμικη εκστρατεία διαστρέβλωσης και αντικομμουνισμού, ταύτισης του φασισμού με τον κομμουνισμό, δηλαδή του θύτη με το θύμα. Στην πρωτοπορία αυτής της εκστρατείας βρίσκεται η σάπια ΕΕ των λόμπι και των πολέμων, που έχει ορίσει την 9η Μάη ως «ημέρα της Ευρώπης» για να «θάψει» το πραγματικό της περιεχόμενο. Χωρίς ίχνος ντροπής επιχειρούν να δικαιώσουν τους φασίστες που συντάχθηκαν με τους ναζί στις χώρες της Βαλτικής και την Ουκρανία, τους βαφτίζουν «πατριώτες» και «αγωνιστές της δημοκρατίας», επειδή πολέμησαν τον Κόκκινο Στρατό και τη σοβιετική εξουσία, τους αξιοποιούν στη σημερινή τους αντιπαράθεση με την καπιταλιστική Ρωσία. Στη «δημοκρατική» Γερμανία, για μια ακόμη χρονιά, απαγορεύουν τη χρήση των κομμουνιστικών και σοβιετικών συμβόλων στην επέτειο της μέρας που αυτά καρφώθηκαν στην καρδιά του ναζιστικού τέρατος στο Βερολίνο, απελευθερώνοντας και τον ίδιο τον γερμανικό λαό.

Η ΕΕ, που πρόσφατα απάντησε σε Ερώτηση της Ευρωκοινοβουλευτικής Ομάδας του ΚΚΕ, ότι «δεν εμπίπτουν στην αρμοδιότητά της» οι πολεμικές αποζημιώσεις που οφείλει και αρνείται να καταβάλει η Γερμανία για τα εγκλήματα των ναζί στην Ελλάδα, την ίδια ώρα ιδρύει μηχανισμό απόδοσης πολεμικών αποζημιώσεων στην Ουκρανία, στον οποίο μάλιστα θα συμμετέχει και η Γερμανία!

Οι αιτίες που οδήγησαν στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο βρίσκονται στους ανταγωνισμούς των καπιταλιστικών κρατών για το μοίρασμα των αγορών και των σφαιρών επιρροής, των δρόμων μεταφοράς εμπορευμάτων και Ενέργειας. Στον βωμό των ίδιων συμφερόντων θυσιάζονται και σήμερα χιλιάδες ανθρώπινες ζωές, ισοπεδώνονται πόλεις και υποδομές στα πολεμικά μέτωπα στην Ουκρανία, στη Μέση Ανατολή και αλλού. Σήμερα φαντάζει πιο πιθανό από ποτέ το ενδεχόμενο οι ανταγωνισμοί των ιμπεριαλιστών να οδηγήσουν σε έναν Γ’ Παγκόσμιο Πόλεμο, με ανυπολόγιστες συνέπειες για τους λαούς. Αναλαμβάνει ιστορικές ευθύνες η κυβέρνηση της ΝΔ που, για τα συμφέροντα της ελληνικής άρχουσας τάξης, εμπλέκει τη χώρα όλο και πιο βαθιά στους πολέμους, παραχωρώντας βάσεις – ορμητήρια, παίζοντας ρόλο σημαιοφόρου στους ενεργειακούς πολέμους, στέλνοντας στρατεύματα εκτός συνόρων, πρωτοστατώντας σήμερα για την αποστολή ναυτικών δυνάμεων στον Περσικό Κόλπο. Στα παραπάνω έχει την ουσιαστική συναίνεση όλων των κομμάτων του συστήματος, κόντρα στη θέληση της πλειοψηφίας του ελληνικού λαού που επωμίζεται τις συνέπειες.

Διαχρονικό στοιχείο της πολεμικής προετοιμασίας των καπιταλιστικών κρατών είναι, εκτός από την ενσωμάτωση, και η καταστολή του «εσωτερικού ταξικού εχθρού», που σημαίνει ότι θα γίνονται όλο και περισσότερο χρήσιμες για το σύστημα ακροδεξιές ή φασιστικές δυνάμεις. Τέτοιες κινήσεις παρατηρούνται και στη χώρα μας, παρά τις υποκριτικές και αντιδραστικές νομοθετικές ρυθμίσεις που δήθεν θα τους «έφραζαν τον δρόμο». Οπως και τότε, έτσι και τώρα, θα τους «τσακίσει» ο ίδιος ο οργανωμένος λαός, με τους κομμουνιστές στην πρώτη γραμμή, και όχι το αστικό κράτος που διαχρονικά τους εκτρέφει και τους αξιοποιεί ποικιλοτρόπως.

Ταυτόχρονα είναι συχνή η γενικόλογη επίκληση από όλα τα αντιμαχόμενα στρατόπεδα ενός ψευδεπίγραφου «αντιφασισμού», για να δικαιολογηθούν πόλεμοι και επεμβάσεις, αλλά και η κούρσα των εξοπλισμών της ΕΕ, στο όνομα της «στρατηγικής της αυτονομίας» και σε συνθήκες που βαθαίνει το ρήγμα στο εσωτερικό του ευρωατλαντικού στρατοπέδου. Αποδεικνύεται πως όταν ο αντιφασισμός δεν συνδέεται με τον αγώνα για την ανατροπή της καπιταλιστικής εξουσίας, μπορεί να μετατραπεί σε «σημαία ευκαιρίας» που υψώνεται με ευκολία από καπιταλιστικά κράτη και ιμπεριαλιστικά κέντρα, αποσκοπώντας στην αποδοχή από τους λαούς της συμμετοχής στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο.

Το ΚΚΕ βαδίζει στις αναμετρήσεις του αύριο πιο έμπειρο, έχοντας στη φαρέτρα του τα πολύτιμα διδάγματα της Ιστορίας. Ο αρνητικός συσχετισμός δυνάμεων δεν μας αποθαρρύνει, γιατί γνωρίζουμε ότι θα ανατραπεί. Ο μύθος της «παντοδυναμίας» των ιμπεριαλιστών, της «αιωνιότητας» των συμμαχιών τους καταρρέει καθημερινά μπροστά στα μάτια των λαών. Τα αξεπέραστα αδιέξοδα του συστήματος γεννούν και τις δυνατότητες για να βγουν και πάλι αυτοί ορμητικά στο προσκήνιο της Ιστορίας, όπως έγινε την ηρωική δεκαετία του ’40.

Με το αίμα των καλύτερων παιδιών του έχει αποδείξει την αφοσίωσή του στο δίκιο του λαού και σήμερα πορεύεται με έναν και μόνο σκοπό: Να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις των καιρών, να οικοδομηθεί η μεγάλη αντικαπιταλιστική συμμαχία που θα αντιπαλέψει την αντεργατική – αντιλαϊκή πολιτική και θα βάλει τέλος στη βαρβαρότητα του καπιταλισμού. Για να δικαιωθούν οι θυσίες των παλιότερων γενιών, για να εκπληρωθούν τα όνειρα και οι σύγχρονες ανάγκες του λαού και των νέων, με την εργατική – λαϊκή νίκη, τον σοσιαλισμό – κομμουνισμό!

    

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ

9η Μάη – Η Νίκη του Σοσιαλισμού επί του φασισμού

Ανακοίνωση με αφορμή την 81η επέτειο

«Αντιπαλεύουμε τον φασισμό και για να τον συντρίψουμε μια για πάντα, πρέπει να ανατρέψουμε τον καπιταλισμό που τον γεννά. Η πάλη ενάντια στον φασισμό δεν μπορεί ποτέ να αποσπαστεί από την πάλη για τον σοσιαλισμό». Αυτά σημειώνει, μεταξύ άλλων, η Ευρωπαϊκή Κομμουνιστική Δράση στην ανακοίνωσή της για την 9η Μάη, τιμώντας «όλους εκείνους που έδωσαν τη ζωή τους στην αντιφασιστική πάλη. Δεν ξεχνάμε ποτέ».

Στην ανακοίνωση σημειώνεται, μεταξύ άλλων: «Στις 9 Μάη, κάθε εργαζόμενος, κάθε στρατιώτης, κάθε αντάρτης και αντιφασίστας έδειξε ότι η νίκη επί του φασισμού και του ίδιου του συστήματος που τον θρέφει, του καπιταλισμού ήταν εφικτή – και ότι θα είναι πάντα εφικτή. Υψώνουμε τις γροθιές μας ακόμα πιο ψηλά προς τιμήν της πάλης τους.

Αυτή η μεγάλη ιστορική εποποιία δεν μπορεί να παραχαραχτεί και να διαστρεβλωθεί από την ΕΕ, τις αστικές κυβερνήσεις κι επιτελεία, από τα άθλια αντικομμουνιστικά κηρύγματα και ψηφίσματά τους, που επιχειρούν μάταια να καθιερώσουν την 9η Μάη ως τάχα “μέρα της ΕΕ”, να εξισώσουν τον κομμουνισμό με το τέρας του φασισμού. Ούτε βέβαια προσφέρεται για τη δικαιολόγηση του ιμπεριαλιστικού πολέμου στην Ουκρανία και την αθώωση των εμπλεκόμενων στον πόλεμο αστικών τάξεων.

(…) Σήμερα, πριν από 81 χρόνια, ο φασισμός και ο ναζισμός ηττήθηκαν, αν και όχι οριστικά. Αυτό το καθήκον παραμένει μπροστά μας. Με τα διδάγματα που αντλούμε από τους αγώνες του παρελθόντος ερχόμαστε αντιμέτωποι με το μέλλον μας. Θα ολοκληρώσουμε αυτό που η νίκη πριν από 81 χρόνια δεν ολοκλήρωσε – και όσοι έδωσαν τη ζωή τους μας δείχνουν τον δρόμο. Ζήτω η Αντιφασιστική Νίκη. Ζήτω η δύναμη των λαών! Ζήτω ο σοσιαλισμός – κομμουνισμός!».

     Σάββατο 9 Μάη 2026 – Κυριακή 10 Μάη 2026

  

ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΙΡΑΝ

Τραμπικό καπρίτσιο ή κρίκος στη στρατηγική του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού;

Τη σκιά τους στις παγκόσμιες εξελίξεις ρίχνουν οι κρίσιμες εξελίξεις στην περιοχή του Περσικού, που σημαδεύτηκαν από τη στρατιωτική επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν, που ξεκίνησε στις 28 Φλεβάρη.

Κάθε αστικό ΜΜΕ και αναλυτής έχει πιάσει και από μια «μαργαρίτα», προσπαθώντας να μαντέψει «θα ξαναχτυπήσει, ή δεν θα ξαναχτυπήσει ο Τραμπ». Μια τέτοια προσέγγιση, ωστόσο, αφήνει μακριά από την προσοχή μας σημαντικές πλευρές των ιμπεριαλιστικών σχεδιασμών και καλλιεργεί τη λαθεμένη αντίληψη πως οι λαοί είναι όμηροι μιας προσωπικότητας (του Τραμπ), που μπορεί και να μη στέκει στέρεα στα λογικά του. Η πραγματικότητα, όμως, είναι πως πίσω από τις ψυχαναλυτικές αναλύσεις της προσωπικότητας του Αμερικανού μεγιστάνα και νυν Προέδρου της χώρας αποσιωπούνται οι εγκληματικοί σχεδιασμοί του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού.

Η αποτυχία των διακηρυγμένων στόχων και η ανάδειξη νέων αντιθέσεων

Ας κάνουμε έναν σύντομο απολογισμό της πρώτης φάσης του πολέμου, που ξεκίνησε στις 28/2, κράτησε 40 μέρες και έχει οδηγήσει στο αμοιβαίο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ. Σ’ αυτή τη φάση ΗΠΑ – Ισραήλ «κατανάλωσαν» χιλιάδες πυραύλους των πιο διαφορετικών τύπων, προκαλώντας σημαντικές καταστροφές στο Ιράν και στον Λίβανο, όπου οι λαοί θρήνησαν αρκετές χιλιάδες νεκρούς, μεταξύ αυτών και εκατοντάδες μικρά παιδιά.

Στις 10 Μάρτη 2026 με Ανακοίνωσή του το ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ ανέδειξε πως αυτό το έγκλημα «δεν έχει καμία σχέση με τα γελοία και ανυπόστατα προσχήματα που χρησιμοποιούν οι ιμπεριαλιστές. Αλλωστε, οι ίδιοι που μιλούν για τη “δημοκρατία στο Ιράν” και την “καταστροφή του πυρηνικού του προγράμματος”, υποστηρίζουν αυταρχικά και θεοκρατικά καθεστώτα, όπως στη Σαουδική Αραβία και τα κράτη του Κόλπου, τους τζιχαντιστές στη Συρία και τους Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν, ενώ επεκτείνουν το δικό τους πυρηνικό οπλοστάσιο».

Κι είναι μια πραγματικότητα πως οι Αμερικανοί ιμπεριαλιστές, μαζί με το Ισραήλ, το κράτος – δολοφόνο του λαού της Παλαιστίνης, δεν έχουν επιτύχει κανέναν από τους παραπάνω διακηρυγμένους στόχους! Ούτε σε ό,τι αφορά το λεγόμενο «πυρηνικό πρόγραμμα», ούτε την ανατροπή του καθεστώτος. Το Ιράν δεν είναι το Ιράκ του 2003, ούτε η Λιβύη του 2011, ούτε το Αφγανιστάν του 2001. Παρά τα χτυπήματα διατήρησε την κεντρική δομή εξουσίας, εξακολουθεί να διαθέτει κατανεμημένη στρατιωτική υποδομή, διάσπαρτη σε μια τεράστια περιοχή, εν μέρει θαμμένη στα βουνά. Διαθέτει δίκτυα συμμαχικών δυνάμεων σε Ιράκ, Λίβανο, Υεμένη, που μπορεί να αξιοποιεί. Επιπλέον, το Ιράν κατάφερε να καταστρέψει πολλές βάσεις των ΗΠΑ στην περιοχή του Κόλπου, αποδεικνύοντας πως οι Αμερικανοί ιμπεριαλιστές δεν είναι άτρωτοι και παντοδύναμοι, όπως θέλουν να παρουσιάζονται, για να καλλιεργούν την παράλυση και τον φόβο στους λαούς.

Αντίθετα, είδαμε να μεγαλώνουν τα αδιέξοδά τους, άλλωστε οι ίδιες οι πολεμικές συγκρούσεις αναδεικνύουν την αδυναμία του συστήματος να επιλύσει τις αντιθέσεις του διαφορετικά, με ειρηνικά μέσα. Ο πόλεμος οδήγησε στο να μεγαλώσουν οι αντιθέσεις μέσα στο ευρωατλαντικό ιμπεριαλιστικό μπλοκ, όπως όλοι καταλαβαίνουμε από την απροθυμία μιας σειράς ΝΑΤΟικών μελών της ΕΕ να συμβάλουν με πολεμικά μέσα και με «κρέας για τα κανόνια» στον πόλεμο, από τον οποίο όπως δηλώνουν τα επίσημα χείλη της ΕΕ υπάρχει για την καπιταλιστική οικονομία της «χασούρα» πολλών δισεκατομμυρίων.

Ανάλογες είναι και οι διαθέσεις σε κάποιους από τους συμμάχους των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, μέχρι και τη μακρινή Ιαπωνία, που επίσης με το μπλοκάρισμα των Στενών του Ορμούζ η αστική τάξη της νιώθει πως απειλείται από ενεργειακή «δίψα». Μέχρι και η αστική τάξη στην Ταϊβάν, σε αυτό το νησί – κράτος, που είναι η «Μέκκα» των σύγχρονων τσιπ (ημιαγωγών), ανησυχεί, σύμφωνα με δημοσιεύματα, για το εάν οι ΗΠΑ είναι σε θέση να την υπερασπιστούν λόγω της φθοράς σημαντικού μέρους των πολεμοφοδίων τους, σε περίπτωση πολεμικής κλιμάκωσης με την Κίνα, που τη θεωρεί δικό της έδαφος και προτάσσει την ενσωμάτωσή της.

Βλέποντας τις παραπάνω εξελίξεις δεν έλειψαν και κάποιοι αστοί αναλυτές που μίλησαν για ήττα των ΗΠΑ, ενώ ο καγκελάριος της Γερμανίας, Φρίντριχ Μερτς, εκτίμησε πως οι ΗΠΑ «προφανώς μπήκαν σε αυτόν τον πόλεμο χωρίς καμία στρατηγική» και πως «ταπεινώνονται από την ιρανική ηγεσία». Να θυμίσουμε πως ανάλογες κατηγορίες, ότι δηλαδή «δεν έχει στρατηγική», ακούγονται εδώ και 5 χρόνια και για την ηγεσία της ΕΕ σχετικά με τη στάση της στον ρωσο-ουκρανικό πόλεμο και συνολικότερα έναντι της Ρωσίας.

Αυτές οι αλληλοκατηγορίες ανάμεσα σε ΗΠΑ και ΕΕ είναι χαρακτηριστικές των διαφωνιών που έχουν προκύψει στο ευρωατλαντικό ιμπεριαλιστικό στρατόπεδο, ιδιαίτερα στο ποιος πρέπει να είναι ο πρωταρχικός τους αντίπαλος (η Κίνα, όπως θεωρεί ο Τραμπ, ή η Ρωσία, όπως θεωρεί η κυρίαρχη προς το παρόν τάση στα ηγετικά κλιμάκια της ΕΕ), αλλά αξιοποιούνται από τους μηχανισμούς του συστήματος και στη χώρα μας, ώστε να δημιουργήσουν την αίσθηση πως ο πόλεμος οφείλεται στην ανικανότητα κάποιων πολιτικών ηγεσιών ή στα ψυχολογικά προβλήματα του Αμερικανού Προέδρου, που μας έχουν οδηγήσει σε μία γενικά και αόριστα «χαώδη κατάσταση». Κι εδώ υπάρχει σχεδιασμός, που στοχεύει ευρύτερες λαϊκές δυνάμεις να αντιμετωπίζουν αρχικά παθητικά και φοβικά τις εξελίξεις, να πιστεύουν πως είναι ανήμποροι να επιδράσουν. Μέσα από αυτή την αίσθηση του φόβου και της παθητικότητας επιχειρείται στη συνέχεια να «οικοδομηθεί» η ανάγκη της «εθνικής ομοψυχίας», δηλαδή της ενεργής στράτευσης σε «εθνικούς στόχους» – όπως βαφτίζουν τις επιδιώξεις τους οι αστικές τάξεις.

Η στρατηγική επιδίωξη των ΗΠΑ πίσω από τα προσχήματα

Ανάλογα αντιμετώπισαν το θέμα και διάφοροι οπορτουνιστές της λεγόμενης «Παγκόσμιας Αντιιμπεριαλιστικής Πλατφόρμας» (ΠΑΠ), που έχουν πάρει διαζύγιο από τις νομοτέλειες της κοσμοθεωρίας του μαρξισμού – λενινισμού και φτάνουν στο σημείο να θεωρούν Επανάσταση την αντιμοναρχική εξέγερση του 1979, που ανέτρεψε τον Σάχη στο Ιράν. Δυνάμεις όπως η ΠΑΠ, που από τη μια καλούν σε «τακτική συνεργασία» με τον Τραμπ ενάντια στις δυνάμεις της παγκοσμιοποίησης κι από την άλλη φαντασιώνονται έναν δήθεν «αντιιμπεριαλιστικό άξονα», όπως περιγράφουν τον υπό διαμόρφωση ευρασιατικό ιμπεριαλιστικό άξονα, με επικεφαλής την καπιταλιστική Κίνα, που νικά τις ΗΠΑ.

Μια τέτοια ερμηνεία όχι μόνο δεν λαμβάνει υπόψη της το λαϊκό γνωμικό «στο τέλος ξυρίζουν τον γαμπρό», αλλά και υποτιμά τον αντίπαλο (τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό). Αποδέχεται τα προσχήματα που χρησιμοποιεί αυτός στον πόλεμο ως υπαρκτές αιτίες του, όταν οι ιμπεριαλιστές έχουν άλλους σχεδιασμούς και στόχους πραγματικούς, που συνήθως δεν τους δημοσιοποιούν, όχι μόνο γιατί μπορεί να είναι περίπλοκοι, πολυεπίπεδοι, αλλά και πολύ κυνικοί για τη «δημόσια κατανάλωση».

Οι κομμουνιστές είμαστε διδαγμένοι από τον Λένιν και γνωρίζουμε πολύ καλά πως «ο πόλεμος είναι η συνέχιση της πολιτικής με βίαια μέσα», κι αυτό ισχύει και γι’ αυτόν τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο, που ο πραγματικός στόχος δεν είναι άλλος από τον έλεγχο του πετρελαίου, του φυσικού αερίου, όλων των πλουτοπαραγωγικών πηγών, καθώς επίσης των ενεργειακών και εμπορικών δρόμων μιας ευρύτερης περιοχής, τα γεωπολιτικά στηρίγματα, όλα όσα καθορίζουν τα μερίδια των αγορών ανάμεσα στα μονοπώλια και στις αστικές τάξεις, στο φόντο της μεγάλης σύγκρουσης των ΗΠΑ και της Κίνας για την πρωτοκαθεδρία στο παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα.

Ειδικά για την περιοχή που μιλάμε, γνωρίζουμε πως το Ιράν διατηρεί στρατηγικές σχέσεις με την Κίνα, αποτελεί σημαντικό τροφοδότη της σε καύσιμα και είναι ενταγμένο στον κινεζικό εμπορικό «δρόμο του μεταξιού», σε ανταγωνισμό με τον σχεδιαζόμενο ινδικό εμπορικό δρόμο, Βομβάη, Μέση Ανατολή, Ευρώπη. Αυτά είναι κρίσιμα ζητήματα για τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό, και όχι η «δημοκρατία», ή τα «πυρηνικά» στο Ιράν. Τα Στενά του Ορμούζ, που τώρα παραμένουν κλειστά σε μεγάλο βαθμό, είναι κάτι περισσότερο από μια ζωτική ναυτιλιακή οδός. Είναι κρίσιμο ενεργειακό σημείο ελέγχου στον πλανήτη, ειδικά για την Ασία, μιας και το περίπου 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και περίπου το 17% του παγκόσμιου υγροποιημένου φυσικού αερίου διέρχονται από αυτά. Το μεγαλύτερο μέρος αυτού του πετρελαίου και φυσικού αερίου (άνω του 80%-85%) πηγαίνει στην Ασία και μόνο 10%-15% στην Ευρώπη, ενώ οι ΗΠΑ, που είναι σημαντικός παραγωγός, δεν βιώνουν άμεσες συνέπειες.

Αντίθετα, τις συνέπειες τις νιώθουν τόσο η ΕΕ όσο και οι καπιταλιστικές οικονομίες της Ασίας, μεταξύ αυτών και η Κίνα, σε αντίθεση με τους παραγωγούς και εξαγωγείς καυσίμων (ΗΠΑ και Ρωσία), που κερδίζουν. Να σημειωθεί εδώ πως η Κίνα, που διατηρεί σημαντικές οικονομικές και εμπορικές σχέσεις και με τα άλλα κράτη του Κόλπου, όπως Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ, ακόμη και με το Ισραήλ, φαίνεται να προσβλέπει σε σχετική εξομάλυνση του εμπορικού πολέμου της με τις ΗΠΑ στο πλαίσιο της επικείμενης επίσκεψης Τραμπ στο Πεκίνο. Στην πράξη, έως αυτήν τη στιγμή, οι ΗΠΑ, χωρίς να έχουν εμπλακεί σε χερσαίες επιχειρήσεις, χωρίς να έχουν χιλιάδες νεκρούς, όπως είχαν σε Κορέα, Βιετνάμ, ή πιο πρόσφατα σε Ιράκ και Αφγανιστάν, «στραγγαλίζοντας» το Ορμούζ, έχουν διαμορφώσει μια «παγκόσμια ασυμμετρία», από την οποία επωφελούνται σε βάρος των βασικών ανταγωνιστών τους, πιέζοντας και τους συμμάχους τους στην Ευρώπη, αλλά προσεγγίζοντας και πάλι τη Ρωσία, που κι αυτή βλέπει να έχει άμεσα κέρδη από τη συγκεκριμένη εξέλιξη.

Για λόγους οικονομίας του χώρου δεν θα αναφερθούμε σε αυτό το άρθρο σε άλλες συνέπειες, όπως π.χ. είναι το ζήτημα των λιπασμάτων, της κατάστασης που αυτό διαμορφώνει για την επισιτιστική κατάσταση στον πλανήτη, όπως και τα μονοπώλια ποιων χωρών επωφελούνται, όπως επίσης δεν θα θίξουμε άλλες πλευρές σχετικά με το τρίγωνο των σχέσεων «ΗΠΑ – Ρωσίας – Ιράν». Θα επιδιώξουμε να μείνουμε στην ανάδειξη της βασικής κατεύθυνσης των εξελίξεων.

Μια παγκόσμια στρατηγική περικύκλωσης των ανταγωνιστών τους

Η στιγμή που ξέσπασε ο πόλεμος κατά του Ιράν μόνο τυχαία και ασχεδίαστη δεν δείχνει.

Στις αρχές του χρόνου ολοκληρώθηκε το πέρασμα του κρίσιμου εμπορικού διαύλου της Διώρυγας του Παναμά (5% του παγκόσμιου εμπορίου) σε αμερικανικές εταιρείες. Η εκδίωξη των κινεζικών εταιρειών είχε ξεκινήσει σχεδόν έναν χρόνο νωρίτερα και στις αρχές του 2026 το Ανώτατο Δικαστήριο του Παναμά ακύρωσε τις συμβάσεις των κινεζικών μονοπωλίων, στρώνοντας τον δρόμο στα αμερικάνικα.

Ταυτόχρονα έγινε η απροκάλυπτη και καταδικαστέα ιμπεριαλιστική επέμβαση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα, με τη σύλληψη του Προέδρου της χώρας, εξέλιξη που ενδεχομένως δεν θα μπορούσε να είχε γίνει, εάν δεν είχε τη στήριξη της υπόλοιπης σοσιαλδημοκρατικής ηγεσίας της χώρας αυτής. Οι ΗΠΑ ανέλαβαν τον έλεγχο των πλούσιων πετρελαϊκών κοιτασμάτων της χώρας, που ήταν βασικός σύμμαχος της Κίνας στη Λατινική Αμερική και τροφοδότης της σε Ενέργεια.

Τον προηγούμενο μήνα οι ΗΠΑ προχώρησαν σε στρατιωτική συμφωνία με την Ινδονησία, με αιχμή την προστασία του θαλάσσιου διαδρόμου των στενών της Μαλάκα, απ’ όπου περνά το 25%-30% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου και μεγάλο μέρος της τροφοδοσίας της Κίνας.

Μέσα στο 2026 αναμένεται να ξεκινήσει η κατασκευή του λεγόμενου «διαδρόμου Τραμπ», του στενού χερσαίου διαδρόμου που παραχώρησε η Αρμενία στις ΗΠΑ για 99 χρόνια και θα ενώνει την Κεντρική Ασία με την Ευρώπη, μπαίνοντας «σφήνα» σε μια από τις χερσαίες διαδρομές του κινεζικού «δρόμου του μεταξιού», την ώρα που μια άλλη βασική διαδρομή του, αυτή μέσω της Ρωσίας, έχει «παγώσει» λόγω του πολέμου στην Ουκρανία.

Οι εξελίξεις με το κλείσιμο του Ορμούζ σημαίνουν πως η Κίνα πληρώνει το τίμημα αυτής της αστάθειας κάθε μέρα μέσω των αυξανόμενων τιμών Ενέργειας, μέσω των διαταραχών στην εφοδιαστική αλυσίδα, γεγονός που επηρεάζει τον βιομηχανικό σχεδιασμό. Ταυτόχρονα, τα αμερικανικά μονοπώλια της Ενέργειας πωλούν τους ενεργειακούς τους πόρους στην αγορά σε υψηλότερες τιμές.

Βεβαίως, κάθε περίπτωση μπορεί να έχει τις ιδιαιτερότητές της, όπως π.χ. η επίθεση κατά της Κούβας και η προσπάθεια οικονομικού στραγγαλισμού του λαού της εξυπηρετούν επιπλέον και τον ιδεολογικοπολιτικό στόχο της ανατροπής της Κουβανικής Επανάστασης και των κατακτήσεών της, ενώ η προσπάθεια προσάρτησης της Γροιλανδίας συνδέεται με την πρόσβαση στον πλούτο της Αρκτικής και τις νέες εμπορικές διαδρομές μέσω αυτής.

Ολα, όμως, τα παραπάνω εντάσσονται στην ίδια στρατηγική των ΗΠΑ, που έχουν στόχο να αποδυναμώσουν ή και να αποκτήσουν τα γεωπολιτικά στηρίγματα των ανταγωνιστών τους, να ελέγξουν πηγές Ενέργειας και άλλων κρίσιμων πρώτων υλών, καθώς και των σημαντικών παγκόσμιων διαύλων μεταφοράς και εμπορευμάτων. Η γραμμή αυτή είναι χαραγμένη και διατυπώνεται με διάφορους τρόπους και στη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ, που δημοσιεύθηκε τον Ιανουάριο του 2026. Στόχος των ΗΠΑ είναι να διατηρήσουν την ηγετική θέση τους στο παγκόσμιο ιμπεριαλιστικό σύστημα, σε μια φάση που η πρωτοκαθεδρία τους κλονίζεται από την Κίνα.

Η «επόμενη μέρα»: Ανοιχτά μέτωπα και ιμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί

Το ότι ο Τραμπ συχνά άλλα λέει κι άλλα κάνει, ή ότι εμφανίζεται απειλητικός προς κάθε κατεύθυνση, ότι τη μια λέει πως υπογράφει συμφωνία ή κάποια πολεμική επιχείρηση και την επόμενη το ανακαλεί, δεν είναι σχιζοφρένεια ή ασυνέπεια. Είναι απόρροια των δυσκολιών που έχουν οι ΗΠΑ καθώς και μιας διαπραγματευτικής τακτικής που έχει επιλεγεί από την αμερικανική ηγεσία, ώστε να δημιουργεί τη μέγιστη αβεβαιότητα σχετικά με τις προθέσεις της, έτσι ώστε οι ανταγωνιστές τους να μην μπορούν να υπολογίσουν με ακρίβεια το τελικό αποτέλεσμα, διαμορφώνοντας συνθήκες για πολλά και διαφορετικά πιθανά σενάρια εξελίξεων, που σε κάθε περίπτωση, όμως, θα υπηρετούν τον παραπάνω βασικό στόχο, δηλαδή τη διατήρηση πάση θυσία της πρωτοκαθεδρίας των ΗΠΑ.

Κι ενώ οι αντιθέσεις που σήμερα βλέπουμε ανάμεσα σε ΗΠΑ – ΕΕ και στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ επιφανειακά φαίνονται πως είναι επιλογή της προσωπικής πολιτικής του Τραμπ, στην πραγματικότητα συμβαίνει κάτι βαθύτερο. Στην Πολιτική Απόφαση του πρόσφατου 22ου Συνεδρίου του ΚΚΕ σημειώνεται μεταξύ άλλων: «Σε κάθε ιμπεριαλιστική συμμαχία εκδηλώνονται αντιθέσεις, που προκαλεί η αναρχία της παραγωγής, η ανισόμετρη καπιταλιστική ανάπτυξη και οι ανισότιμες σχέσεις μεταξύ των καπιταλιστικών κρατών. Η όξυνση των ενδοϊμπεριαλιστικών αντιθέσεων μπορεί να διευρύνει υπάρχουσες ρωγμές στον “ευρωατλαντικό άξονα” τα επόμενα χρόνια».

Επιπλέον, πρέπει να τονιστεί πως η ιμπεριαλιστική επιθετικότητα δεν είναι προνόμιο του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού, όπως βλέπουμε και στις περιπτώσεις της πολεμικής σύγκρουσης ΕΕ – ΝΑΤΟ και Ρωσίας στα εδάφη της Ουκρανίας, ή της «πολιτικής των 9 παυλών της Κίνας», μέσω της οποίας αμφισβητεί τα κυριαρχικά δικαιώματα χωρών της Νοτιοανατολικής Ασίας (Βιετνάμ, Φιλιππίνων, Μαλαισίας, Μπρουνέι, Ινδονησίας). Γι’ αυτό και το «δίλημμα “ευρωατλαντικό ή ευρασιατικό στρατόπεδο” είναι ψεύτικο, στρέφεται ενάντια στα συμφέροντα της εργατικής τάξης, των λαών, υπονομεύει την αυτοτελή ιδεολογική – πολιτική πάλη τους για την ανατροπή του καπιταλισμού, για τον σοσιαλισμό – κομμουνισμό», όπως σημειώνει το 22ο Συνέδριο του ΚΚΕ.

Κάθε αστική τάξη εκδηλώνει την επιθετικότητά της, πρώτα απ’ όλα κατά της εργατικής τάξης και των λαϊκών στρωμάτων της χώρας της, καθώς και σε βάρος άλλων λαών, στο μέτρο της ισχύος της. Αυτό ισχύει και για την αστική τάξη της Ελλάδας, που σήμερα ανησυχεί σφόδρα για την κρίση στις σχέσεις ΗΠΑ – ΕΕ, μιας και για πολλές δεκαετίες η επιθετικότητά της «καβαλούσε» τα συγκεκριμένα ιμπεριαλιστικά «άλογα» κι επιδιώκει να «χωθεί» σε νέες συμμαχίες, που θα διασφαλίσουν την εξουσία και τα επιθετικά συμφέροντά της, που δεν έχουν καμία σχέση με τα συμφέροντα του ελληνικού λαού.

Οπως σημειώνει η Πολιτική Απόφαση του 22ου Συνεδρίου του ΚΚΕ: «Οι συμμαχίες μπορεί να αλλάζουν, να αναδιατάσσονται, αλλά το βασικό στοιχείο που καθορίζει τον ταξικό τους χαρακτήρα (…) είναι η οικονομική βάση των καπιταλιστικών κρατών που τις συγκροτούν, δηλαδή η κυριαρχία των μονοπωλίων και τα συμφέροντά τους».

Πραγματική νίκη για την εργατική τάξη και τα λαϊκά στρώματα είναι να μετατραπεί η μαζική λαϊκή αμφισβήτηση στην κυβέρνηση της ΝΔ σε συνολική αμφισβήτηση της πολιτικής συμμετοχής στους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς και συμμαχίες, που υλοποίησαν όλες οι μέχρι σήμερα κυβερνήσεις, αλλά και τα κόμματα που στηρίζουν στην ουσία τις ίδιες πολιτικές που υπηρετούν το καπιταλιστικό σύστημα. Για τα εργατικά – λαϊκά συμφέροντα μονόδρομος είναι η πρόταση του ΚΚΕ για τη διαμόρφωση όρων ανατροπής της καπιταλιστικής βαρβαρότητας και την οικοδόμηση μιας νέας κοινωνίας, χωρίς εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο και ιμπεριαλιστικούς πολέμους, μια κοινωνία σοσιαλιστική – κομμουνιστική.

Του Ελισαίου ΒΑΓΕΝΑ*
*Ο Ελ. Βαγενάς είναι μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ, υπεύθυνος του Τμήματος Διεθνών Σχέσεων .

Πηγή : Ριζοσπαστης 9 – 10 / 5 – 2026

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΕΥΡΩΠΗ – ΓΕΡΜΑΝΙΑ

«Ο πόλεμος είναι εγγενής στον γεωπολιτικό χειμώνα στον οποίο μπαίνουμε»

• Χιλιάδες πτωχεύσεις, απολύσεις και μηδαμινές αυξήσεις μισθών
• Η γερμανική εργατική τάξη πληρώνει τον παγκόσμιο ανταγωνισμό των μονοπωλιακών ομίλων

Οσα συμβαίνουν στη γερμανική και συνολικά στην ευρωπαϊκή καπιταλιστική οικονομία, με την υπερσυσσώρευση κεφαλαίων και την αναζήτηση κερδοφόρων αγορών για επενδύσεις, σε συνθήκες μεγάλης όξυνσης των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών για το ξαναμοίρασμα του κόσμου, προμηνύουν αυτό που όλο και περισσότεροι αναλυτές χαρακτηρίζουν βαρύ «γεωπολιτικό χειμώνα» για την Ευρώπη και εξηγούν τις πολεμικές ιαχές της ΕΕ, των κρατών – μελών και άλλων ευρωπαϊκών κρατών.

«Ο πόλεμος είναι εγγενής στον γεωπολιτικό χειμώνα στον οποίο μπαίνουμε», τόνιζε πρόσφατα ο Σάμι Σάαρ, επικεφαλής οικονομολόγος της Lombard Odier Bank, σχολιάζοντας την υποχώρηση της ανταγωνιστικότητας και την πτώση της βιομηχανικής παραγωγής της Ευρώπης σε σχέση με άλλες αγορές.

Η γερμανική βιομηχανία αντιμετωπίζει μια πιθανή μείωση της παραγωγής, για τέταρτη συνεχή χρονιά. «Η οικονομία είναι σε ελεύθερη πτώση και βρίσκεται στη βαθύτερη ιστορική της κρίση από την ίδρυση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας», προειδοποίησε πρόσφατα ο πρόεδρος των Γερμανών βιομηχάνων (BDI), Πίτερ Λάιμπινγκερ.

Μια νέα έκθεση προβλέπει μείωση της βιομηχανικής παραγωγής κατά 2% φέτος. Η αξιοποίηση της παραγωγικής ικανότητας στα εργοστάσια χημικής βιομηχανίας ήταν πρόσφατα μόνο στο 70%, αντίστοιχα και οι βιομηχανίες μηχανολογίας και χάλυβα βρίσκονται υπό την πίεση του παγκόσμιου ανταγωνισμού, κυρίως με την Κίνα και τις ΗΠΑ.

Βιομηχανίες φεύγουν «μαζικά» από την Ευρώπη

Η Γερμανία δεν είναι η μόνη καπιταλιστική οικονομία στην ΕΕ που υποχωρεί σε ανταγωνιστικότητα.

Μελέτη της ολλανδικής ING δείχνει ότι οι νέες βιομηχανικές επενδύσεις σε ευρωπαϊκό έδαφος παραμένουν αναιμικές.

Οι οικονομολόγοι της ING κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι από το 2019 η μετεγκατάσταση ευρωπαϊκών μονάδων παραγωγής στο εξωτερικό έχει ξεπεράσει κατά πολύ τις επενδύσεις στην ΕΕ.

Μόλις 38 νέες μεγάλες παραγωγικές μονάδες εγκαταστάθηκαν στην Ευρώπη από το 2019, σε σύγκριση με 172 μονάδες παραγωγής που έφυγαν από την Ευρώπη.

«Ακόμα πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι υπήρξαν περισσότερες μετεγκαταστάσεις εργοστασίων στην Ευρώπη το 2016 ή το 2017, από ό,τι τα προηγούμενα έξι χρόνια μαζί», αναφέρει η έκθεση της ING.

Το κόστος της παραγωγής εντός της Ευρώπης θεωρείται βασικός παράγοντας στη μείωση των επενδύσεων που γίνονται με κριτήριο το μέγιστο δυνατό κέρδος.

Η αύξηση των τιμών της Ενέργειας μετά την πανδημία και ιδιαίτερα από τον πόλεμο στην Ουκρανία, η έλλειψη ειδικευμένου εργατικού δυναμικού σε ορισμένους τομείς και τα αυστηρά ρυθμιστικά πλαίσια σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, δρουν αποτρεπτικά για τους επενδυτές.

«Από το 2019, οι τιμές παραγωγού στον βιομηχανικό τομέα της Ευρωζώνης, εξαιρουμένης της Ενέργειας, έχουν αυξηθεί κατά 26%, ενώ στην Κίνα έχουν αυξηθεί μόνο κατά 1,4%», σημειώνει οικονομολόγος της Rexecode.

Η ανοδική πορεία της Κίνας ενθαρρύνει πλέον τα μονοπώλια να αναπτύξουν την έρευνα και την ανάπτυξή τους εκεί. Αυτό συμβαίνει, για παράδειγμα, στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας με τα ηλεκτρικά οχήματα.

Χιλιάδες πτωχεύσεις επιχειρήσεων στη Γερμανία

Ενώ ο παραγόμενος πλούτος αυξάνεται, ο παγκόσμιος ανταγωνισμός και το αέναο κυνήγι του μέγιστου κέρδους που βρίσκεται στην «καρδιά» του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής, κλείνουν επιχειρήσεις και συρρικνώνουν τη βιομηχανική παραγωγή στη Γερμανία.

Οι πτωχεύσεις μικρών, μεσαίων και μεγάλων επιχειρήσεων στην ισχυρότερη καπιταλιστική οικονομία της ΕΕ και οι απολύσεις που τις συνοδεύουν έχουν πάρει μορφή ντόμινο τα τελευταία χρόνια. Παράλληλα μεγάλες βιομηχανίες μειώνουν την παραγωγή ή αξιοποιούν την τεχνολογία για να κόψουν μαζικά θέσεις εργασίας.

Πρόσφατο παράδειγμα το λουκέτο στην «Werkzeugbau Laichingen», εταιρεία 130 χρόνων, που ήταν ειδικευμένη στην κατασκευή μηχανημάτων μεταλλουργίας για την αυτοκινητοβιομηχανία και απασχολούσε 100 εργαζόμενους. Η εταιρεία του Λάιχινγκεν έχει κηρυχθεί σε πτώχευση αδυνατώντας να αποπληρώσει τα χρέη της.

Σύμφωνα με το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο DIHK, το 2025 μπήκε λουκέτο σε τουλάχιστον 22.000 μικρές, μεσαίες και μεγάλες εταιρείες σε όλη τη Γερμανία και πάνω από 280.000 άνθρωποι έχασαν τις δουλειές τους. Ο παγκόσμιος ανταγωνισμός έκλεισε εταιρείες σε όλους τους κλάδους που ηγούνται της καπιταλιστικής ανάπτυξης στη Γερμανία, αυτοκινητοβιομηχανίες, μηχανολογικές και χαλυβουργικές βιομηχανίες.

Για παράδειγμα, η κατάσταση στη βιομηχανική περιοχή της Στουτγάρδης – άλλοτε μια από τις πλουσιότερες και πιο παραγωγικές περιοχές – είναι δραματική: Εκατοντάδες πτωχεύσεις, χιλιάδες άνεργοι.

Ενα φαινόμενο ντόμινο έχει προκληθεί, ιδιαίτερα στους μεγάλους γίγαντες της αυτοκινητοβιομηχανίας, Volkswagen, Mercedes-Benz και Porsche, στη συνέχεια στους γίγαντες των εξαρτημάτων, Bosch και ZF, και τέλος σε όλους τους σχετικούς κλάδους. Μόνο στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας χάθηκαν σχεδόν 50.000 θέσεις εργασίας σε έναν χρόνο.

Η εταιρεία κατασκευής φορτηγών και λεωφορείων MAN ανακοίνωσε τελευταία μείωση του εργατικού δυναμικού κατά 2.300 άτομα.

Αλλά και οι κλινικές και τα νοσοκομεία έχουν επίσης αντιμετωπίσει λουκέτα και πτωχεύσεις. Οι τομείς της μεταποίησης και των τροφίμων εξακολουθούν να παραμένουν σταθεροί.

«Τέλεια καταιγίδα»

Οι πτωχεύσεις έχουν αυξηθεί κατά 23% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Οι ζημίες που προκύπτουν από τα επισφαλή χρέη των υπό πτώχευση εταιρειών υπερβαίνουν τα 57 δισ. ευρώ.

Αναλυτές και οικονομολόγοι κάνουν λόγο για την «τέλεια καταιγίδα»: Οπως λένε παράγοντες της αγοράς, «οι κύριες αιτίες της άνθησης των πτωχεύσεων είναι η εκτόξευση του ενεργειακού κόστους, η ασφυκτική γραφειοκρατία και η κατάρρευση της παγκόσμιας ζήτησης».

Σε αυτά προστίθεται ο ανταγωνισμός από την Απω Ανατολή, ιδίως την Κίνα, ο εμπορικός πόλεμος με τις ΗΠΑ και η «Πράσινη Συμφωνία», η οποία πλήττει την παραδοσιακή γερμανική βιομηχανία, ιδίως τους τομείς της αυτοκινητοβιομηχανίας, του χάλυβα και των ανταλλακτικών. Επιπλέον, υπάρχει έλλειψη εγχώριων και ξένων επενδύσεων.

«Σε σύγκριση με πριν από λίγα χρόνια, είναι πολύ πιο δύσκολο, αν όχι αδύνατο, να βρεθεί ένας Γερμανός ή ξένος επενδυτής πρόθυμος να διασώσει ή να βοηθήσει μια γερμανική εταιρεία που αντιμετωπίζει δυσκολίες», σημειώνουν οι οικονομικοί αναλυτές.

«Σε ορισμένους τομείς, βρισκόμαστε στο ένατο συνεχόμενο τρίμηνο χωρίς σημάδια ανάπτυξης. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να εφαρμόσουν επείγουσες μεταρρυθμίσεις, για παράδειγμα στην κοινωνική ασφάλιση. Διαφορετικά, το κόστος θα συνεχίσει να αυξάνεται, ειδικά για εταιρείες με μεγάλο εργατικό δυναμικό», τονίζει ο Ντινκ Φόκερ Τράιερ, επικεφαλής αναλυτής στο Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο, αποτυπώνοντας την απαίτηση του γερμανικού κεφαλαίου και των επιτελείων του για επιτάχυνση των αντεργατικών μέτρων.

Το 64% του μισθού για στέγαση και τρόφιμα

Κάτω από αυτές τις συνθήκες κρίσης υπερσυσσώρευσης κεφαλαίων, οι όροι διαβίωσης της εργατικής τάξης στη Γερμανία έχουν επιδεινωθεί ραγδαία και παράλληλα οι ανισότητες πλούτου – φτώχειας οξύνονται.

Η τάση αυτή καταγράφεται στην πρόσφατη έκθεση (9/12/2025) της Ομοσπονδιακής Στατιστικής Υπηρεσίας (Destatis) που βασίζεται στα αποτελέσματα της Ερευνας Εισοδήματος και Εξόδων (EVS): Τα νοικοκυριά με μηνιαίο καθαρό εισόδημα μικρότερο από 1.300 ευρώ δαπάνησαν κατά μέσο όρο το 64% (780 ευρώ) των καταναλωτικών τους δαπανών το 2023 για τροφή και στέγαση.

Κατά μέσο όρο, σε όλα τα νοικοκυριά, τα τρόφιμα και η στέγαση αντιπροσώπευαν λίγο περισσότερο από το ήμισυ (52%) των ιδιωτικών καταναλωτικών δαπανών. Για τα νοικοκυριά με εισόδημα 5.000 ευρώ ή περισσότερο, το ποσοστό αυτό αυξήθηκε στο 47%.

Οι ιδιωτικές καταναλωτικές δαπάνες περιλαμβάνουν τις δαπάνες για τρόφιμα, ένδυση, στέγαση, μεταφορές, επικοινωνίες, αναψυχή, εστιατόρια και καταλύματα, εσωτερική επίπλωση, Υγεία, Εκπαίδευση και χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες.

Παρά τις αιματηρές οικονομίες η ακρίβεια «τρώει» το εργατικό εισόδημα: Το 2023, η μέση μηνιαία καταναλωτική δαπάνη ενός νοικοκυριού ήταν 3.030 ευρώ. Στην προηγούμενη έρευνα EVS το 2018, είχε φτάσει τα 2.700 ευρώ.

Κατά μέσο όρο, το 2023, μετά τις δαπάνες για στέγαση (38%) και τρόφιμα (14%), η τρίτη μεγαλύτερη μηνιαία δαπάνη για τις εργατικές οικογένειες είναι οι μεταφορές, που αντιπροσώπευαν το 12% των εξόδων. Ακολουθούν οι δαπάνες για αναψυχή, αθλητισμό και πολιτισμό (9%), υπηρεσίες εστίασης και διαμονής (7%), πληροφορίες και επικοινωνία (5%) και εσωτερική επίπλωση (5%).

Οι πραγματικοί μισθοί θα αυξηθούν κατά… 0,4% το 2025!

Σε αυτά έρχεται να προστεθεί η …«αύξηση» κατά 0,4% που θα δουν στον μισθό τους οι εργαζόμενοι στη Γερμανία!

Μετά από ονομαστικές αυξήσεις 5,5% και 5,4% το 2023 και το 2024, που στην πράξη ήταν κατά μέσο όρο αύξηση κατά μόλις 2,6%, αντιστοιχώντας ακριβώς στον ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης της δεκαετίας του 2010, φέτος οι πραγματικές αυξήσεις των μισθών θα είναι μηδενικές.

Οπως εξηγεί περαιτέρω στην ετήσια έκθεσή του το Ινστιτούτο WSI του Ιδρύματος Hans Bockler, το οποίο συνδέεται με τα συνδικάτα, περίπου 20 εκατ. εργαζόμενοι καλύφθηκαν από συλλογικά συμφωνημένες αυξήσεις μισθών, μέσω ΣΣΕ. Δεδομένου ότι ο πληθωρισμός αναμένεται να είναι 2,2% το 2025, η πραγματική αύξηση των μισθών ανέρχεται σε 0,4%!

Παρά τη μικρή αύξηση, οι συμβατικοί μισθοί, προσαρμοσμένοι στον πληθωρισμό, εξακολουθούν να είναι κάτω από το επίπεδο του 2020, του πρώτου έτους της πανδημίας. «Αυτό οφείλεται επίσης στο γεγονός ότι τα μπόνους προσαρμογής στον πληθωρισμό διακόπηκαν και πάλι φέτος», εξηγεί το WSI.

Οι διαπραγματεύσεις για τους κρατικούς υπαλλήλους έχουν προγραμματιστεί για τον Γενάρη και τον Φλεβάρη του 2026.

Τον Φλεβάρη λήγει η συμφωνία μη απεργίας για το συνδικάτο μηχανοδηγών (GdL) στην επερχόμενη μισθολογική διαμάχη με τη σιδηροδρομική εταιρεία. Στις συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις για τους μισθούς με άλλους σιδηροδρομικούς φορείς, η GdL απαιτεί αύξηση μισθών κατά 8% για τα μέλη της.

Το επόμενο έτος συνολικά, περίπου 10 εκατ. εργαζόμενοι θα διαπραγματευτούν νέες Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας.

Ε. Μ.

https://www.rizospastis.gr

Πηγή : Ριζοσπάστης 19 – 12 – 2025

Ο Δρόμος της Ανατροπής: Η μόνη απάντηση στις μυλόπετρες του καπιταλιστικού κέρδους που συνθλίβουν τον βιοπαλαιστή αγρότη

Τα οξυμένα προβλήματα των γεωργών, των κτηνοτρόφων, των μελισσοκόμων – τα οποία τους οδηγούν μαζικά στα μπλόκα του αγώνα – δεν οφείλονται σε «κακές συγκυρίες». Στον πυρήνα τους βρίσκεται η διευρυνόμενη ψαλίδα μεταξύ του κόστους παραγωγής και των τιμών πώλησης των προϊόντων τους.

Τα παραδείγματα που ακολουθούν αφορούν σε μέσους όρους και αποκαλύπτουν το δίκαιο των αγροτικών κινητοποιήσεων. Δείχνουν ότι οι επιδοτήσεις, ακόμα και εξολοκλήρου αν καταβληθούν, δεν μπορούν πάντα να εξασφαλίσουν την επιβίωση του αγρότη, ούτε σταθερό εισόδημα κάθε χρόνο, το οποίο είναι απαραίτητο για να ζήσει την οικογένειά του με αξιοπρέπεια, να ξανακαλλιεργήσει και να συνεχίσει την παραγωγική του δραστηριότητα.

Γιατί οι αγροτικές ενισχύσεις (Βασική, Συνδεδεμένες κ.λπ.) δεν αντιμετωπίζουν τη ρίζα του προβλήματος, την ακρίβεια των εισροών του αγρότη και τις χαμηλές τιμές στα προϊόντα του, που επιβάλλουν τα βιομηχανικά και εμπορικά – εξαγωγικά μονοπώλια. Αντίθετα, λειτουργούν ως «τεχνητό οξυγόνο» για να κρατήσουν τους αγρότες στην παραγωγή. Αυτή η στήριξη μετατρέπεται σε έμμεση επιδότηση της βιομηχανίας και των καρτέλ, καθώς εξασφαλίζει σε αυτούς την πρώτη ύλη (π.χ. βαμβάκι, σιτάρι κ.ο.κ.) σε εξευτελιστική τιμή (π.χ. 0,37 ευρώ / κιλό για το βαμβάκι, 0,20 ευρώ / κιλό για το σιτάρι κ.ο.κ.).

Ο βιοπαλαιστής αγρότης, εξαντλώντας κάθε περιθώριο, κάνει το αδύνατο δυνατό για να μην «μπει μέσα», ώστε να συνεχίσει να παράγει και να διατηρήσει το βιος του. Ακριβώς αυτήν την κατάσταση εκμεταλλεύεται το καπιταλιστικό σύστημα, και μέσω της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) της ΕΕ – την οποία συναποφασίζουν και υλοποιούν όλες οι κυβερνήσεις – χορηγεί τις ενισχύσεις. Γι’ αυτό οι αγρότες που είναι στον δρόμο καταγγέλλουν ότι ο μόχθος τους καταλήγει στην τσέπη των καρτέλ, μέσω του μηχανισμού της «αγοράς» (που ταυτίζεται με την κυριαρχία των μονοπωλίων) και της επιδότησης.

Η ψαλίδα κόστους – τιμής κατακρεουργεί τον γεωργό, τον κτηνοτρόφο, τον μελισσοκόμο

Ακολουθούν παραδείγματα για βασικές καλλιέργειες με στοιχεία για το κόστος παραγωγής, τις αποδόσεις ανά στρέμμα και τις τιμές των αγροτικών προϊόντων για το έτος 2025. Στους υπολογισμούς του κόστους δεν λαμβάνεται υπόψη η εργασία του αγρότη, ούτε η απόσβεση του εξοπλισμού.

Οι βαμβακοπαραγωγοί στην Ελλάδα βιώνουν μια τραγική χρονιά. Ενώ έριξαν κόπο και χρήμα – δίνοντας τη μάχη με την άρδευση, τη φυτοπροστασία και την ακριβή λίπανση – για να επιτύχουν καλές αποδόσεις, η «αγορά» τούς έβαλε μέσα. Η μέση τιμή που τους δόθηκε για το σύσπορο βαμβάκι κυμάνθηκε στα 0,37 ευρώ ανά κιλό. Την ίδια στιγμή, το υψηλότατο κόστος παραγωγής ανά στρέμμα, λόγω της ακρίβειας στις εισροές, ξεπέρασε τα 240 ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι ο παραγωγός, αφού έκανε έξοδα και μόχθησε, διαπίστωσε ότι το πραγματικό κόστος για να βγάλει κάθε κιλό βαμβακιού ανέρχεται στα 0,60 ευρώ, και αυτό όταν η συγκομιδή είναι σχετικά καλή (π.χ. 400 κιλά / στρέμμα).

«Είναι αδιανόητο!», είναι το συναίσθημα που κυριαρχεί: «Παράγουμε με μεγάλο κόστος και πουλάμε με μεγάλη ζημιά». «Οσο περισσότερο παράγουμε, τόσο περισσότερο μπαίνουμε μέσα». Τα έσοδα από την πώληση του προϊόντος (περίπου 148 ευρώ / στρέμμα) τους βάζουν «μέσα», αφήνοντάς τους με απώλειες ύψους 92 ευρώ / στρέμμα. Το σύνολο των ενισχύσεων (ειδική ενίσχυση βάμβακος στα 73,40 ευρώ / στρέμμα συν βασική γύρω στα 25 ευρώ / στρέμμα) έρχεται για να καλύψει ίσα ίσα τη χασούρα (92 ευρώ / στρέμμα) που προκύπτει από την πώληση του προϊόντος. Ο βαμβακοπαραγωγός παραμένει απλήρωτος για την προσωπική του εργασία και αδυνατεί να καλύψει την απόσβεση του εξοπλισμού του.

Αντίστοιχη είναι η κατάσταση στους σιτοπαραγωγούς (σκληρό σιτάρι). Το κόστος παραγωγής ανά στρέμμα εκτιμάται στα 150 ευρώ. Η μέση τιμή πώλησης κυμαίνεται στα 0,20 ευρώ / κιλό (με απόδοση περίπου 450 κιλά / στρέμμα), αποδίδοντας έσοδα περίπου 90 ευρώ / στρέμμα. Ο παραγωγός μπαίνει μέσα περίπου 60 ευρώ / στρέμμα μόνο από τα βασικά έξοδα. Ακόμα και με την ενιαία ενίσχυση (Βασική συν Συνδεδεμένη κυμαίνεται στα 35-38 ευρώ / στρέμμα) η ζημιά παραμένει.

Στο ρύζι: Το κόστος παραγωγής του ρυζιού είναι ιδιαίτερα υψηλό, εκτιμώμενο περίπου στα 350 ευρώ ανά στρέμμα. Αυτό οφείλεται κυρίως στις αυξημένες ανάγκες σε νερό, Ενέργεια για την άντλησή του, καθώς και στα απαραίτητα λιπάσματα και φυτοπροστατευτικά. Παρότι οι αποδόσεις είναι σημαντικές, φτάνοντας κατά μέσο όρο τα 800 κιλά ανά στρέμμα, και η τιμή πώλησης κυμαίνεται στα 0,35 ευρώ το κιλό, τα συνολικά έσοδα από την πώληση (περίπου 280 ευρώ ανά στρέμμα) δεν επαρκούν για να καλύψουν τα έξοδα. Πριν την καταβολή οποιασδήποτε ενίσχυσης, ο παραγωγός βρίσκεται ήδη σε ζημιά, η οποία αγγίζει τα 70 ευρώ ανά στρέμμα. Ακόμα και με τη λήψη της ενιαίας ενίσχυσης (Βασική και Συνδεδεμένη), η οποία εκτιμάται ότι επιστρέφει περίπου 60-70 ευρώ ανά στρέμμα, το τελικό οικονομικό αποτέλεσμα είναι οριακό, αφήνοντας τον παραγωγό με μηδενικά ή ελάχιστα έσοδα. Ουσιαστικά, η ενίσχυση απλώς «εξισορροπεί» την αρχική ζημία, καθιστώντας την καλλιέργεια βιώσιμη μόνο στα χαρτιά.

Η κατάσταση στον ηλίανθο είναι παρόμοια. Το κόστος παραγωγής ανά στρέμμα εκτιμάται στα 120 ευρώ. Η μέση τιμή πώλησης κινείται στα 0,40 ευρώ / κιλό, με απόδοση περίπου 250 κιλά / στρέμμα, αποδίδοντας έσοδα περίπου 100 ευρώ/ στρέμμα (250 κιλά x 0,40 ευρώ). Ο παραγωγός, επομένως, καταγράφει έλλειμμα περίπου 20 ευρώ/ στρέμμα μόνο από τα βασικά λειτουργικά έξοδα. Ακόμα και με την ενίσχυση (η Βασική μαζί με τη Συνδεδεμένη κυμαίνονται περίπου 30-32 ευρώ/ στρέμμα), μένει ουσιαστικά χωρίς εισόδημα.

Η παραγωγή ζωοτροφών βρίσκεται επίσης σε αδιέξοδο. Το μέσο κόστος παραγωγής ανά στρέμμα εκτιμάται στα 130 ευρώ (λαμβάνοντας υπόψιν τη μηδική και το κριθάρι). Η μέση τιμή πώλησης κινείται σε επίπεδα που αποδίδουν έσοδα περίπου 90 ευρώ/ στρέμμα. Ο παραγωγός μπαίνει μέσα περίπου 40 ευρώ/ στρέμμα μόνο από τα βασικά έξοδα. Ακόμα και αν λάβει την Ενιαία Ενίσχυση (Βασική συν Συνδεδεμένη – μόνο για μηδική – κυμαίνονται περίπου 25-35 ευρώ/ στρέμμα), η ζημιά παραμένει.

Στην πατάτα: Η συνολική δαπάνη καλλιέργειας ανά στρέμμα φτάνει τα 1.200 ευρώ. Η τιμή διάθεσης κυμαίνεται στα 0,30 ευρώ/κιλό (30 λεπτά), με την παραγωγή να φτάνει κ.μ.ο στους 3,5 τόνους (περίπου 3.500 κιλά/στρέμμα), με αποτέλεσμα τα έσοδα να διαμορφώνονται στα 1.050 ευρώ/ στρέμμα (3.500 x 0,30 ευρώ). Ο παραγωγός καταγράφει ένα έλλειμμα ύψους 150 ευρώ ανά στρέμμα μόνο από τα βασικά λειτουργικά έξοδα. Ακόμη και με τη Βασική Ενίσχυση (μόλις 22-27 ευρώ/ στρέμμα), μπαίνει βαθιά μέσα και αδυνατεί να καλύψει ακόμα και το κόστος παραγωγής. Την ίδια ώρα η πατάτα στα σούπερ μάρκετ πωλείται 3-4 φορές πάνω από την τιμή που παίρνει ο αγρότης.

Σε ό,τι αφορά στα πορτοκάλια (προς κατανάλωση): Η δαπάνη ανά στρέμμα εκτιμάται στα 650 ευρώ (για άρδευση, φροντίδα, συγκομιδή κ.λπ.). Η μέση τιμή διάθεσης κυμαίνεται στα 0,23 ευρώ/κιλό, με την απόδοση να φτάνει κ.μ.ο τους 3 τόνους (ή περίπου 3.000 κιλά/στρέμμα), με αποτέλεσμα τα έσοδα να διαμορφώνονται στα 690 ευρώ/ στρέμμα (3.000 κιλά x 0,23 ευρώ). Το πραγματικό όφελος από την πώληση (πριν τις ενισχύσεις) ανέρχεται σε μόλις 40 ευρώ/ στρέμμα, υπερκαλύπτοντας οριακά τα έξοδα. Δεδομένου ότι οι περισσότερες εκμεταλλεύσεις είναι μικρότερες από 50 στρέμματα, το ετήσιο εισόδημα διαμορφώνεται ως εξής: Το όφελος από την πώληση φτάνει στα 2.000 ευρώ (40 ευρώ/στρ.x50 στρ.), συν τη Βασική Ενίσχυση (ενδεικτική) που φτάνει τα 1.500 ευρώ (περίπου 30 ευρώ/στρ.x50 στρ.). Το συνολικό ετήσιο καθαρό εισόδημα μιας μέσης εκμετάλλευσης εσπεριδοειδών (50 στρέμματα) ανέρχεται ενδεικτικά στα 3.500 ευρώ. Το ποσό αυτό καθιστά πρακτικά αδύνατη τη διαβίωση ενός ατόμου ή, πόσο μάλλον, μιας οικογένειας. Στα σούπερ μάρκετ τα πορτοκάλια πωλούνται 4-6 φορές πάνω από την τιμή που παίρνει ο αγρότης.

Παραγωγή μελιού: Οι μελισσοκόμοι που διοχετεύουν το μέλι τους στη μεταποίηση αντιμετωπίζουν αντίστοιχη κατάσταση. Το ετήσιο κόστος συντήρησης μιας κυψέλης ανέρχεται περίπου στα 80 ευρώ με 90 ευρώ, για κάλυψη φαρμάκων, μεταφορών, τροφών, άλλων εξόδων. Παρότι μια μέση κυψέλη αποδίδει 15-20 κιλά μελιού, η χαμηλή τιμή χονδρικής (συνήθως 3,50 ευρώ – 4,00 ευρώ ανά κιλό) οδηγεί σε έσοδα μόλις 70 ευρώ – 80 ευρώ ανά κυψέλη.

Το καθαρό έσοδο είναι επομένως πολύ μικρό και εύκολα εκμηδενίζεται. Αν υπάρξει μείωση της απόδοσης ή αύξηση του κόστους (π.χ. καύσιμα), ο παραγωγός περνάει άμεσα σε ζημιά. Ουσιαστικά, η επιβίωση του μελισσοκόμου εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη δυνατότητα να διαθέτει ο ίδιος, άμεσα, την παραγωγή του στη λαϊκή κατανάλωση.

Οικονομική επιβάρυνση καραντίνας αιγοπροβάτων (Κόστος σίτισης): Το κόστος καραντίνας για τον κτηνοτρόφο, όσον αφορά τη σίτιση, προκύπτει από την υποχρεωτική αλλαγή του τρόπου διατροφής, δηλαδή από τη βοσκή στον πλήρη εγκλεισμό, στο πλαίσιο των μέτρων για την ευλογιά. Κατά τη διάρκεια του πλήρους εγκλεισμού, το ζώο πρέπει να σιτιστεί εξολοκλήρου με ζωοτροφές (σανός, τριφύλλι, συμπυκνωμένες τροφές). Ενώ το κόστος σίτισης στη βοσκή είναι σχετικά χαμηλό, κινούμενο περίπου 0,30 ευρώ έως 0,50 ευρώ ανά ζώο την ημέρα (καλύπτοντας μόνο συμπληρωματική τροφή), το κόστος σε πλήρη εγκλεισμό ανεβαίνει περίπου 0,80 ευρώ έως 1,20 ευρώ ανά ζώο την ημέρα (καλύπτοντας το 100% των αναγκών με ζωοτροφές).

Αυτό σημαίνει ότι ο κτηνοτρόφος επιβαρύνεται με επιπλέον έξοδα σίτισης περίπου 0,50 ευρώ έως 0,70 ευρώ ανά ζώο την ημέρα μόνο λόγω του αναγκαστικού εγκλεισμού. Για παράδειγμα, σε ένα κοπάδι 300 προβάτων και μια καραντίνα 30 ημερών (ελάχιστη διάρκεια καραντίνας), η συνολική επιβάρυνση από τη σίτιση ανέρχεται ενδεικτικά σε 4.500 ευρώ. Η ενίσχυση de minimis (με ποσά περίπου 4 ευρώ, 6 ευρώ και 14 ευρώ ανά πρόβατο ή αίγα), την οποία χορήγησε η κυβέρνηση με μεγάλη καθυστέρηση και ύστερα από τις κινητοποιήσεις των κτηνοτρόφων, είναι μια πυροσβεστική ένεση που δεν επαρκεί για να καλύψει τα έξοδα.

Το ποσό των 4 ευρώ ή 6 ευρώ καλύπτει λιγότερο από το 30% του (ελάχιστου) πρόσθετου κόστους σίτισης (περίπου 15 ευρώ έως 25 ευρώ ανά ζώο), το οποίο προέκυψε λόγω καραντίνας. Ακόμη και το ανώτερο ποσό των 14 ευρώ, που δόθηκε στις βαρύτερα πληγείσες περιοχές, απλώς ισοσκελίζει οριακά αυτό το επιπλέον κόστος (ελάχιστο).

Το κριτήριο του κέρδους εξοντώνει τον ατομικό αγροτοπαραγωγό

Τα αριθμητικά δεδομένα αποδεικνύουν αδιαμφισβήτητα ότι, ακόμη κι αν οι αγρότες λάβουν όλες τις επιδοτήσεις που η κυβέρνηση τους χρωστάει, δεν μπορούν να εξασφαλίσουν την επιβίωση και τη συνέχιση της παραγωγής.

Η κυβέρνηση, από τη μία, καταγγέλλει ότι οι αγρότες ζουν από επιδοτήσεις και, από την άλλη, αυτή επιμένει να μιλάει μόνο για επιδοτήσεις και όχι για το πραγματικό πρόβλημα: Την τεράστια ψαλίδα κόστους – τιμών. Αυτή είναι η ψαλίδα που οι κυβερνήσεις αρνούνται να κλείσουν, εξυπηρετώντας τα συμφέροντα των μεταποιητικών και εμπορικών καρτέλ.

Η προσπάθεια της κυβέρνησης να αποκρύψει, με τη ρητορική περί «αυξημένων» φέτος επιδοτήσεων, την ουσία του προβλήματος, έχει έναν σαφή στόχο: Να καλλιεργήσει στην κοινή γνώμη την εντύπωση ότι οι αγρότες «παίρνουν λεφτά» και είναι «αχάριστοι». Αυτή η στάση εξοργίζει και βγάζει όλο και περισσότερα τρακτέρ στους δρόμους και στα μπλόκα!

Το πρόβλημα της καταλήστευσης του μόχθου των αγροτών και κτηνοτρόφων είναι βαθύτερο και δεν μπορεί να λυθεί οριστικά στο πλαίσιο του σημερινού αστικού κράτους και αυτού του οικονομικού συστήματος, όπου όλα κινούνται στον αστερισμό του κέρδους των μονοπωλίων.

Μπροστά σε αυτή τη ζοφερή πραγματικότητα, ανοίγονται δύο δρόμοι για την αγροτιά:

Ο δρόμος του καπιταλισμού που οδηγεί στη συνέχιση της σημερινής πολιτικής, στην εξάρτηση της οριακής επιβίωσης από τις επιδοτήσεις και στην τελική εξόντωση των ατομικών αγροτοπαραγωγών, ενσωματώνοντάς τους πλήρως στα σχέδια των μονοπωλίων (π.χ. μέσω συμβολαιακής γεωργίας με όρους που θέτουν οι επιχειρηματικοί όμιλοι).

Ο δρόμος της ανατροπής, η πρόταση του ΚΚΕ η οποία ανοίγει μια διαφορετική προοπτική: Την ανατροπή αυτού του συστήματος που καταληστεύει τον μόχθο των αγροτοπαραγωγών, ώστε ο βιοπαλαιστής της υπαίθρου να πάψει να είναι όμηρος του κεφαλαίου, των μονοπωλίων και των ιμπεριαλιστικών δεσμεύσεων της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, η αγροτική παραγωγή και η μεταποίησή της να λειτουργεί αποκλειστικά υπέρ των λαϊκών αναγκών.

Αυτός ο δρόμος, που θεμελιώνεται στην εργατική εξουσία και τον κεντρικό επιστημονικό σχεδιασμό, προσφέρει στον αγρότη συγκεκριμένα μόνιμα οφέλη:

• Με την κοινωνικοποίηση των μονοπωλίων (όπως των μεγάλων βιομηχανιών εφοδίων, λιπασμάτων, των ενεργειακών μονοπωλίων, του εμπορίου και των μεταποιητικών μονάδων) η κοινωνικοποιημένη βιομηχανία θα προσφέρει φθηνές εισροές (όπως αγροεφόδια, καύσιμα, μηχανήματα) και υπηρεσίες στους αγρότες. Το κόστος παραγωγής θα μειωθεί δραστικά και μόνιμα.
• Στο πλάι των μεγάλων κρατικών αγροκτημάτων η μικρομεσαία αγροτική παραγωγή, οργανωμένη σε εθελοντικούς παραγωγικούς συνεταιρισμούς, θα εξασφαλίζει στον αγροτοπαραγωγό, στον οποίο παραχωρείται για χρήση η κοινωνικοποιημένη γη, εγγυημένη τιμή για το προϊόν, καλύπτοντας το κόστος παραγωγής και παρέχοντάς του αξιοπρεπές εισόδημα, χωρίς να εξαρτάται από τις διακυμάνσεις της «αγοράς».
• Η εργατική εξουσία θα οργανώσει ένα ολοκληρωμένο, σύγχρονο και αποκλειστικά κρατικό σύστημα πρόληψης και προστασίας από φυσικές καταστροφές (πυρκαγιές, πλημμύρες, παγετούς) και ζωονόσους και θα εξασφαλίζει αποκατάσταση για κάθε απώλεια.
• Η κατάργηση της καταλήστευσης από τους μεσάζοντες και τα μονοπώλια θα οδηγήσει σε φθηνά, ποιοτικά και επαρκή προϊόντα για ολόκληρο τον λαό, καθώς η διάθεση θα γίνεται μέσω των κρατικών καναλιών, χωρίς το κριτήριο του καπιταλιστικού κέρδους.
• Θα διασφαλιστεί υψηλή ποιότητα ζωής στην ύπαιθρο με ανάπτυξη σύγχρονων υπηρεσιών Υγείας, Παιδείας, Πολιτισμού, οδικών και αρδευτικών δικτύων, και την αντιμετώπιση των αναγκών στέγασης, ώστε η παραμονή στο χωριό να είναι επιλογή ζωής με πλήρη δικαιώματα και μέλλον για τη νεολαία.

Να ικανοποιηθούν τα αιτήματα για ανάσες επιβίωσης

Είναι σαφές ότι εντός των καπιταλιστικών τειχών και υπό το πλαίσιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) της ΕΕ – η οποία προωθεί τη συγκέντρωση της παραγωγής σε λίγα χέρια – τα ζητήματα του κόστους, των τιμών και του εισοδήματος δεν μπορούν να λυθούν οριστικά. Ωστόσο, μέσα από τον σκληρό αγώνα των αγροτών και με την ουσιαστική συμπαράσταση όλου του λαού που στενάζει από τις υψηλές τιμές στα ράφια, μπορούν να διεκδικηθούν και να επιτευχθούν άμεσες ανάσες επιβίωσης.

Αντί για επικοινωνιακά τρικ, η κυβέρνηση οφείλει εδώ και τώρα να απαντήσει συγκεκριμένα στα δίκαια αιτήματα των αγροτών:

• Αμεσες μειώσεις στο κόστος παραγωγής, με μείωση της τιμής του αγροτικού πετρελαίου (αφορολόγητο στην αντλία), του ρεύματος και των αγροτικών εφοδίων.
• Θέσπιση εγγυημένων τιμών στα προϊόντα του αγρότη, οι οποίες θα καλύπτουν το κόστος παραγωγής, θα εξασφαλίζουν εισόδημα επιβίωσης στον παραγωγό και ταυτόχρονα προσιτά τρόφιμα στη λαϊκή κατανάλωση.
• Πλήρης και άμεση αναπλήρωση του εισοδήματος των αγροτών για τα προϊόντα που πουλήθηκαν κάτω του κόστους και δεν άφησαν εισόδημα επιβίωσης στους παραγωγούς τους.
• Στήριξη κτηνοτροφίας: Συγκεκριμένα μέτρα για την κτηνοτροφία, όπως αποζημιώσεις, ανασύσταση κοπαδιών και διενέργεια εμβολιασμών (π.χ. για ευλογιά).
• Κρατική ενίσχυση στον ΕΛΓΑ ώστε να αποζημιώνει στο 100% την πραγματική ζημιά από φυσικές καταστροφές και χρηματοδότηση όλων των απαραίτητων έργων υποδομής (αρδευτικά, αντιπλημμυρικά κ.λπ.).

Παρά την κυβερνητική καταστολή και τον καταιγισμό της προπαγάνδας, η κλιμάκωση του αγώνα των αγροτών και η συγκινητική, πλατιά στήριξη που εκφράζεται από όλο τον λαό, αποτελούν το ελπιδοφόρο μήνυμα. Αυτό το μήνυμα δείχνει ότι το δίκιο του αγώνα των αγροτών δεν μπορεί να καλυφθεί ούτε να θαφτεί.

Ο κοινός αντίπαλος – τα μονοπώλια και οι πολιτικές που τα υπηρετούν – βιώνεται καθημερινά και σκληρά από όλο τον λαό, ο οποίος μέσα από τέτοιους αγώνες αποδεικνύει ότι μπορεί να ξεπερνάει τα εμπόδια του φόβου και του αποπροσανατολισμού, οικοδομώντας την κοινή δράση που είναι ικανή να διεκδικήσει ανάσες επιβίωσης σήμερα και τη ριζική ανατροπή αύριο.

Του
Μίλτου ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΥ*
*Ο Μ. Χριστόπουλος είναι γεωπόνος – διδάκτορας ΓΠΑ, μέλος του Τμήματος Αγροτικής Πολιτικής της ΚΕ του ΚΚΕ

Σάββατο 13 Δεκέμβρη 2025 – Κυριακή 14 Δεκέμβρη 2025

 

ΕΡΓΑΤΙΚΑ

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΣΕΛΙΔΑΣ ΣΤΗΝ ΑΔΕΔΥ

Η ΔΑΣ πρώτη δύναμη και ενισχυμένη, ανάταση για τους εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενους στο Δημόσιο!

Γκρεμίστηκε η ΔΑΚΕ, αποδυναμωμένη και η ΠΑΣΚΕ | Αποτέλεσμα προοπτικής ώστε το εργατικό κίνημα να αποτελέσει αντίπαλο δέος σε κεφάλαιο και κυβερνήσεις

Ανάσα και ανάταση για τους εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενους στο Δημόσιο! Αυτό σηματοδοτεί η ιστορική πρωτιά που καταγράφει η ΔΑΣ στην ΑΔΕΔΥ. Μια πρωτιά που καταγράφηκε από τις αρχαιρεσίες με τις οποίες ολοκληρώθηκε χθες Παρασκευή το 39ο Συνέδριο της τριτοβάθμιας συνδικαλιστικής οργάνωσης του Δημοσίου, όπου για πρώτη φορά στην Ιστορία το ψηφοδέλτιο της ΔΑΣ αναδεικνύεται πρώτη δύναμη.

Μάλιστα η ΔΑΣ συνέχισε την άνοδό της που καταγράφει στα πρόσφατα συνέδρια, τόσο σε ποσοστά όσο και σε ψήφους και έδρες. Και το αποτέλεσμα γίνεται ακόμα πιο σημαντικό με δεδομένο ότι στις αρχαιρεσίες που τελικά οδήγησαν στην ανάδειξη των αντιπροσώπων στο Συνέδριο συμμετείχε πάνω από το 60% των πολιτικών υπαλλήλων στο Δημόσιο.

Με τα συνθήματα να διαδέχονται το ένα μετά το άλλο, «Συνδικάτα ταξικά – ΟΧΙ κυβερνητικά» και «Αγώνας, ρήξη, ανατροπή – Η Ιστορία γράφεται με πάλη ταξική», οι σύνεδροι υποδέχθηκαν χθες Παρασκευή το ελπιδοφόρο και θετικό αυτό αποτέλεσμα, το επιστέγασμα μια τιτάνιας και ανυποχώρητης προσπάθειας χρόνων ενάντια στους «θεούς και δαίμονες» των κυβερνήσεων, των διοικήσεων, των δεκανικιών τους στο συνδικαλιστικό κίνημα, που προσπαθούσαν να επιβάλουν σιωπητήριο και να υπονομεύσουν τη δράση των σωματείων.

Ομως δεν τους πέρασε! Τώρα ο αγώνας συνεχίζεται με μεγαλύτερη ορμή. Και τώρα γίνεται πεποίθηση σε περισσότερους πως «κανένας αγώνας δεν πάει χαμένος»!

Μέσα σε αυτό το κλίμα αγωνιστικού ενθουσιασμού, μάλιστα, οι αντιπρόσωποι στο Συνέδριο έστειλαν το μήνυμα της νίκης στους αγρότες που αγωνίζονται για μια καλύτερη ζωή, βροντοφωνάζοντας δυνατά: «Στα μπλόκα της αγροτιάς σπάει της κυβέρνησης ο τσαμπουκάς!».

Η πρωτιά και περαιτέρω ενίσχυση της ΔΑΣ μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμη στη μάχη για να αλλάξει ρότα το συνδικαλιστικό κίνημα στο Δημόσιο. Να συμβάλει αποφασιστικά για να βγει η ΑΔΕΔΥ από τον βάλτο του εργατοπατερισμού και των οφίτσιων στον οποίο έχει συρθεί εδώ και δεκαετίες με ευθύνη των ηγεσιών της, των κεντρικών συνδικαλιστικών παραγόντων κυβερνητικών κομμάτων.

Και, στον αντίποδα, να γίνει πραγματικό αποκούμπι των εργαζομένων και των σωματείων τους, γνήσιος οργανωτής και μπροστάρης των αγώνων με κριτήριο τις ανάγκες τους, κόντρα στην υποταγή και στο στρίμωγμά τους στις «αντοχές» της καπιταλιστικής οικονομίας, όπως έκαναν και κάνουν διαχρονικά οι δυνάμεις του κυβερνητικού συνδικαλισμού, ποδοπατώντας την ανάγκη για ζωή και δουλειά με δικαιώματα.

Από σήμερα κιόλας οι δυνάμεις της ΔΑΣ αναλαμβάνουν τη μεγάλη ευθύνη που απορρέει από το Συνέδριο και από τη θέληση των εκατοντάδων χιλιάδων εργαζομένων στο Δημόσιο, να ανταποκριθούν σε νέα αυξημένα καθήκοντα: Για την οργάνωση του αγώνα σε κάθε χώρο δουλειάς, για τη συσπείρωση στα σωματεία, για τη σύγκρουση με το σάπιο κράτος του κεφαλαίου και τις κυβερνήσεις του, με Συνδικάτα, Ομοσπονδίες και ΑΔΕΔΥ που θα είναι πραγματικά πόλοι αγωνιστικής συσπείρωσης στο εργατικό συνδικαλιστικό κίνημα.

ΔΑΣ: Ιστορική στιγμή για το εργατικό κίνημα!

«1η δύναμη η ΔΑΣ στην ΑΔΕΔΥ, για πρώτη φορά στην Ιστορία της Συνομοσπονδίας των δημοσίων υπαλλήλων!», αναφέρει η ΔΑΣ σε ανακοίνωσή της αμέσως μετά το τέλος του Συνεδρίου και την ολοκλήρωση της καταμέτρησης, που έγινε την ώρα που έκλεινε η εφημερίδα μας.

Αναλυτικά η ΔΑΣ τονίζει στην ανακοίνωση:

«Το αποτέλεσμα του 39ου Συνεδρίου της ΑΔΕΔΥ δυναμώνει την προοπτική το εργατικό κίνημα να αποτελέσει το αντίπαλο δέος απέναντι σε όλες τις αντιλαϊκές κυβερνήσεις και στο κεφάλαιο, που υπηρετούν.

Η ΔΑΣ, που το ψηφοδέλτιό της συγκροτείται με συνδικαλιστές που συσπειρώνονται στο ΠΑΜΕ, με μεγάλη άνοδο σε ψήφους, ποσοστά και έδρες – από 134 ψήφους, 21,3% και 18 έδρες το 2022, 168 ψήφους, 25,57% και 22 έδρες – αναδείχθηκε πρώτη δύναμη, γκρεμίζοντας την κυβερνητική παράταξη της ΔΑΚΕ από αυτήν τη θέση.

Στο Συνέδριο συμμετείχαν αντιπρόσωποι από 36 Ομοσπονδίες, που για να εκλεγούν ψήφισαν 250 χιλιάδες δάσκαλοι, καθηγητές, υγειονομικοί, γιατροί, εργαζόμενοι στην καθαριότητα και στις υπηρεσίες στους δήμους, στις Περιφέρειες, στα πανεπιστήμια, στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση, στα υπουργεία, αυξάνοντας το ποσοστό της συνδικαλιστικής πυκνότητας. Πήραν μέρος αντιπρόσωποι από 1.040 πρωτοβάθμια σωματεία.

Με τη στάση και την επιλογή τους έδωσαν ηχηρό χαστούκι στην κυβέρνηση, που παίρνει το ένα αντιλαϊκό μέτρο πίσω από το άλλο, και έστειλαν μήνυμα εναντίωσης στην πολιτική που εμπλέκει τη χώρα μας σε πολέμους, που φτωχοποιεί τους δημοσίους υπαλλήλους και όλο τον λαό, που εντείνει την καταστολή, που προωθεί ακόμα πιο αντιδραστικές αλλαγές στο αντιλαϊκό αστικό κράτος.

Η ΔΑΚΕ γκρεμίζεται από την πρώτη θέση που κατείχε την τελευταία δεκαετία, ενώ τα ποσοστά της ΠΑΣΚΕ μειώνονται για ακόμα ένα συνέδριο.

Οι σύνεδροι γύρισαν την πλάτη στα ψηφοδέλτια του προηγούμενου συνδυασμού ΣΥΡΙΖΑ – Νέας Αριστεράς, του οποίου τα στελέχη έχουν ήδη σπεύσει να κρατήσουν θέση στο άρμα του Τσίπρα. Οι εργαζόμενοι έστειλαν μήνυμα ότι τα “ταξίδια στις πιο όμορφες θάλασσες” δεν μπορούν να γίνουν με βάρκες φτιαγμένες από τα σάπια υλικά της σοσιαλδημοκρατίας.

Το αποτέλεσμα του Συνεδρίου είναι ζωντανή έκφραση της ανόδου των ταξικών αγώνων για να ζήσουμε όπως μας αξίζει, με βάση τον τεράστιο πλούτο που παράγεται, τις δυνατότητες που προσφέρουν τα σύγχρονα επιστημονικά επιτεύγματα. Αποτελεί αναγνώριση από τους εργαζόμενους της καθημερινής προσπάθειας των συνδικαλιστών της ΔΑΣ για να αναζωογονηθούν οι Ομοσπονδίες και τα σωματεία, να χειραφετηθούν από τις επιδιώξεις του κράτους, να μπουν ορμητικά στον αγώνα.

Μας γεμίζει με περισσότερη ευθύνη για να δυναμώσει ένα μαχητικό, αντικαπιταλιστικό – αντιμονοπωλιακό ρεύμα αντεπίθεσης μέσα στο οργανωμένο κίνημα των δημοσίων υπαλλήλων. Θα συνεχίσουμε ακούραστα, πιο αποφασιστικά μαζί με όλους τους εργαζόμενους να είμαστε στην πρώτη γραμμή για να οργανωθεί ο αγώνας μας σε κάθε χώρο του Δημοσίου, σε συντονισμό με τους εργάτες του ιδιωτικού τομέα, την αγωνιζόμενη αγροτιά, τους φτωχούς αυτοαπασχολούμενους της πόλης, μαζί με τα παιδιά μας στα σχολεία και στα πανεπιστήμια. Με κριτήριο τις σύγχρονες ανάγκες μας θα συνεχίσουμε να παλεύουμε για την ανασύνταξη του εργατικού – λαϊκού κινήματος. Το δίλημμα ήταν και παραμένει: “Τα κέρδη τους ή οι ζωές μας”.

Ολοι κι όλες στα συνδικάτα! Ολοι κι όλες στον αγώνα!».

Σάββατο 13 Δεκέμβρη 2025 – Κυριακή 14 Δεκέμβρη 2025

 

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Ορισμένες σκέψεις για το περιεχόμενο της γονικής ευθύνης στη σύγχρονη εποχή

Στο κείμενο των Θέσεων για το 22ο Συνέδριο του Κόμματος αναφέρεται ότι «την περίοδο που εξετάζουμε ήταν πιο έντονο το αποτύπωμα στη σκέψη και τη στάση γυναικών του κομματικού περίγυρου, ακόμα και κομματικών δυνάμεων της κυρίαρχης αστικής αντίληψης περί ατομικής – οικογενειακής ευθύνης στη διαπαιδαγώγηση των παιδιών… Συνεπώς, καθοδηγητικά χρειάζεται ουσιαστική φροντίδα για τους κομμουνιστές και κομμουνίστριες νέους γονείς, με πολύπλευρα ιδεολογικά – πολιτικά – οργανωτικά μέτρα στήριξής τους. Κυρίως, αφορά στην προετοιμασία των νεότερων σε ηλικία κομματικών δυνάμεων, η οποία να στηρίζεται στην πιο βαθιά αφομοίωση της αντίληψής μας για την οικογένεια, την εξέλιξή της και των καθηκόντων της στις εκάστοτε ιστορικές κοινωνικές συνθήκες, για το περιεχόμενο της γονικής ευθύνης» (σελίδα 57).

* * *

Η σύγχρονη εργατική – λαϊκή οικογένεια του 21ου αιώνα στην ουσία της παραμένει εκείνη η ιστορικά διαμορφωμένη μορφή συμβίωσης που πρωταρχικά βιώνει το βρέφος και το νήπιο, και έχει στον πυρήνα της την αναπαραγωγή του είδους και την ανατροφή της επόμενης φουρνιάς εργατικού δυναμικού.

Το πέρασμα στη σύγχρονη «πυρηνική» οικογένεια δεν συντελέστηκε μονομιάς. Μέχρι πριν λίγες δεκαετίες επιβίωναν παραλλαγές της διευρυμένης αγροτικής κυρίως οικογένειας, όπως είχε διαμορφωθεί στα προκαπιταλιστικά ταξικά κοινωνικοοικονομικά συστήματα. Στο πλαίσιο αυτό, η διευρυμένη οικογένεια αναλάμβανε συλλογικά τη φροντίδα των παιδιών των εκμεταλλευόμενων τάξεων μέσα από τη συμμετοχή τους από πολύ μικρή ηλικία στις δραστηριότητες των ενηλίκων, τα έθιμα, τις θρησκευτικές πρακτικές κ.λπ.

Ωστόσο, είναι γεγονός ότι ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα, με μεγαλύτερη ένταση από το δεύτερο μισό του 20ού, έως σήμερα, το πέρασμα στο ιμπεριαλιστικό στάδιο του καπιταλισμού, η κυριαρχία των μονοπωλίων και η όξυνση της βασικής αντίθεσης επέφεραν σταδιακά πρωτόγνωρες ιστορικά αλλαγές στην οικογένεια, στον γάμο και στις σχέσεις μεταξύ συντρόφων, γονιών και παιδιών.

Βασικός παράγοντας στη διαμόρφωση της σύγχρονης εργατικής – λαϊκής οικογένειας αποτέλεσε η μαζική ένταξη των γυναικών στην κοινωνική παραγωγή, κυρίως ως μισθωτές ή/και αυτοαπασχολούμενες, στο έδαφος των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής. Εν μέρει περιορίστηκε η οικονομική εξάρτηση της γυναίκας από τον άνδρα στο πλαίσιο του γάμου ή του ΣΣ, χωρίς να ανατρέπεται ο οικονομικός – κοινωνικός καταναγκασμός στο πλαίσιό του. Οι αλλαγές αυτές έως έναν βαθμό έχουν περιορίσει την επίδραση αναχρονιστικών, αντιδραστικών αντιλήψεων ότι η γυναίκα έχει ως πρωταρχικό ρόλο την αποκλειστική ευθύνη για τη φροντίδα των παιδιών, της οικογένειας. Υπάρχει πρόοδος στη συμβολή και των δύο γονέων στην ανατροφή των παιδιών και στη στήριξη της οικογένειας. Ανδρες νεότερης ηλικίας νιώθουν την ανάγκη και συμμετέχουν πιο ουσιαστικά στη διατροφή, στη μελέτη των παιδιών, στις αθλητικές και πολιτιστικές δραστηριότητες.

Επέδρασαν, βέβαια, και οι αντικειμενικές αλλαγές στις συνθήκες εργασίας και ζωής των νέων γονιών (ωράρια, γενίκευση ελαστικών σχέσεων εργασίας). Οι γυναίκες σήμερα καλούνται να «συνδυάσουν» την εργασία σε συνθήκες πρωτοφανούς έντασης της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης (χαμηλοί μισθοί, ωράρια – λάστιχο, συχνή εναλλαγή απασχόλησης – ημιαπασχόλησης – ανεργίας κ.λπ.) με τη σχεδόν αποκλειστικά ατομική ευθύνη στη φροντίδα των παιδιών, των ηλικιωμένων, των χρονίως πασχόντων, των ΑμεΑ. Καθώς οι αντίστοιχες υπηρεσίες φροντίδας της οικογένειας, Προσχολικής Αγωγής, Ειδικής Αγωγής, δημιουργικής απασχόλησης παιδιών, κέντρα φροντίδας ηλικιωμένων, είναι εμπορευματοποιημένες, λογαριάζονται ως «κόστος» για το αστικό κράτος. Ως δήθεν προοδευτική λύση το αστικό κράτος μεταθέτει την ευθύνη «ισόρροπα» και στον άντρα, στο ζευγάρι.

Παράλληλα, η κυριαρχία των μονοπωλίων και η όξυνση του ανταγωνισμού οδηγεί σε νέες απαιτήσεις όσον αφορά τους όρους αναπαραγωγής της εργατικής τάξης, ενώ η μηχανοποίηση, γενικότερα η τεχνολογική εξέλιξη απαιτεί τουλάχιστον στοιχειώδη γνώση, μόρφωση, ειδίκευση. Γιγαντώνεται ο όγκος των νοητικών, γνωστικών και συναισθηματικών δεξιοτήτων που πρέπει να αφομοιώσει το παιδί ως αυριανός εργαζόμενος. Κυρίως από τα μέσα του 20ού αιώνα, το αστικό κράτος αναλαμβάνει σε μεγάλη κλίμακα τη διαπαιδαγώγηση των παιδιών με την υποχρεωτική εκπαίδευση, η οποία σταδιακά διευρύνεται. Το σύγχρονο αστικό σχολείο διδάσκει τις απαραίτητες δεξιότητες στο μελλοντικό εργατικό δυναμικό, ώστε κατ’ απαίτηση της μεγάλης εργοδοσίας να είναι ικανό, φτηνό και «ευέλικτο».

Η αστική θέση ότι η οικογένεια είναι ο βασικός θεσμός διαπαιδαγώγησης του παιδιού είναι μύθος

Ολα τα παραπάνω αναδεικνύουν ότι είναι μύθος η αστική θέση πως η οικογένεια είναι ο βασικός θεσμός διαπαιδαγώγησης του παιδιού. Μέσα από όλους τους θεσμούς του αστικού κράτους (π.χ. Εκπαίδευση) και τους ιδεολογικούς μηχανισμούς της καπιταλιστικής εξουσίας (π.χ. ΜΜΕ, ΜΚΔ, πολιτιστική βιομηχανία) διαπαιδαγωγούνται τα παιδιά της εργατικής – λαϊκής οικογένειας. Εμποτίζουν τα παιδιά από τη νηπιακή κιόλας ηλικία με τις σάπιες αστικές ιδέες, αξίες και τον κυρίαρχο αστικό τρόπο ζωής: Τον ανταγωνισμό, τον ατομικισμό, τον ναρκισσισμό. Σε αυτό το πλαίσιο, η καπιταλιστική εξουσία και ιδεολογία «επενδύουν» στη διαμόρφωση σκέψης και στάσης στις νεανικές συνειδήσεις με κριτήριο την υπεράσπιση του «αιώνιου καπιταλισμού», το ξαναγράψιμο της Ιστορίας, τη δαιμονοποίηση της κομμουνιστικής κοσμοθεωρίας και της σοσιαλιστικής οικοδόμησης του 20ού αιώνα, τον μεταμοντέρνο ανορθολογισμό.

Η γονεϊκότητα, ως συμβολή των γονέων στη φροντίδα και την ανατροφή των παιδιών, δεν είναι μια ουδέτερη έννοια, αποσπασμένη από τις κυρίαρχες οικονομικές και κοινωνικές σχέσεις. Το σύνολο των κοινωνικών σχέσεων (με πυρήνα τους τις σχέσεις ιδιοκτησίας) και η εξέλιξή τους επιδρούν και συνεπάγονται και διαφορετικές υποχρεώσεις και δικαιώματα των γονιών, τόσο προς το παιδί όσο και μεταξύ τους.

Περί ατομικής – οικογενειακής ευθύνης στη φροντίδα του παιδιού

Και στο σύγχρονο περιεχόμενο της γονικής σχέσης, όπως διαμορφώνεται με βάση τους υλικούς όρους ζωής και εργασίας της εργατικής – λαϊκής οικογένειας, επιδρά η κυρίαρχη αστική ιδεολογία. Αναπαράγεται ότι το παιδί αποτελεί «επένδυση για το μέλλον», με κριτήριο το καπιταλιστικό συμφέρον για τη διαιώνιση της καπιταλιστικής ιδιοκτησίας και εξουσίας, όπου η φροντίδα του παιδιού τίθεται στο επίκεντρο της οικογενειακής ζωής (σε σχέση με τα προηγούμενα ταξικά εκμεταλλευτικά συστήματα, όπου το παιδί σηματοδοτούσε περισσότερα εργατικά χέρια στο πλαίσιο της διευρυμένης οικογένειας), ως αποκλειστική γονική ευθύνη. Εμφανίζεται η ιδέα του «πολύτιμου παιδιού».

Σε αυτό το έδαφος, η πλειοψηφία των γονιών και ιδίως των μητέρων – που μετά βασάνων και κόπων κατορθώνουν να τεκνοποιήσουν – εσωτερικεύουν την αποκλειστικά ατομική ευθύνη στη φροντίδα του παιδιού. Ετσι, θυσιάζουν τον ελάχιστο ελεύθερο χρόνο τους σε ένα ατελείωτο πήγαινε – έλα στις εξωσχολικές δραστηριότητες, στο διάβασμα κ.λπ., που όχι μόνο εξαντλεί τους γονείς οικονομικά, σωματικά και ψυχικά. Σε τελική ανάλυση αφυδατώνει το δημιουργικό περιεχόμενο της σχέσης με το παιδί.

Ταυτόχρονα, με δεδομένη τη γενική πτώση του βιοτικού επιπέδου και τη νεανική ανεργία ή/και ημιαπασχόληση, η οικονομική – αλλά και συναισθηματική – εξάρτηση των παιδιών από την οικογένεια, η συγκατοίκηση, παρατείνονται πέραν της παιδικής – εφηβικής ηλικίας. Ετσι, μπαίνουν εμπόδια στην αυτοτελή ανάπτυξη του νέου / νέας σε κάθε πλευρά της κοινωνικής ζωής και δράσης (εργασία, διαπροσωπικές – ερωτικές σχέσεις), δηλαδή στη δυνατότητα να «στέκονται στα πόδια τους», να αναπτύσσουν πολύπλευρα την προσωπικότητά τους.

Σε αυτό το πλαίσιο διαμορφώνονται στρεβλές αντιλήψεις για το περιεχόμενο της γονικής σχέσης, υιοθετώντας απόψεις «εγώ μόνο ξέρω το καλύτερο για το παιδί μου» και έναν υπερπροστατευτικό τρόπο ανατροφής, που στην ουσία αποκόπτει τη γονική σχέση από τις κυρίαρχες κοινωνικές σχέσεις.

Συντροφικές σχέσεις και γονεϊκότητα στη σύγχρονη οικογένεια

Για να μπορεί η γονική σχέση, η ευθύνη του κάθε γονέα στη διαπαιδαγώγηση του παιδιού να αναβαθμίζεται και να έχει ουσιαστικό χαρακτήρα, χρειάζεται να στηρίζεται σε ένα εκτεταμένο δίκτυο κρατικής προστασίας και στήριξης. Δηλαδή πρέπει να είναι υπόθεση της κοινωνίας μέσω του κράτους να εξασφαλίσει τις οικονομικές, κοινωνικές, πολιτιστικές συνθήκες για την ανάπτυξη καθολικά όλων των παιδιών.

Από αυτήν την άποψη, η ολοκληρωμένη αντιμετώπιση του ζητήματος προϋποθέτει την ανατροπή του σάπιου εκμεταλλευτικού συστήματος και την κατάργηση της εκμεταλλευτικής οικονομικής βάσης. Απαιτεί κράτος θεμελίωσης της κοινωνικής ιδιοκτησίας στα συγκεντρωμένα μέσα παραγωγής και επιστημονικό κεντρικό σχεδιασμό της κοινωνικής παραγωγής και των κοινωνικών υπηρεσιών.

Απαιτεί την προετοιμασία των μελλοντικών γονιών με ευθύνη του κράτους, την πρόσβαση στη σύγχρονη επιστημονική γνώση για την τεκνοποίηση και την ψυχοκοινωνική ανάπτυξη του παιδιού, με την ανάλογη κρατική υποστήριξη (υποδομές, εκπαίδευση, μείωση του υποχρεωτικού εργάσιμου χρόνου κ.ά.).

Σε τελική ανάλυση, καθοριστικός παράγοντας είναι «σε τι κόσμο» μεγαλώνουν τα παιδιά και με τι όρους, πρώτα από όλα οικονομικούς – κοινωνικούς. Από αυτήν την άποψη, η ευθύνη των γονιών απέναντι στο παιδί σχετίζεται και με το επίπεδο ανάπτυξης της κοινωνικής συνείδησης σε δοσμένες ιστορικά συνθήκες εξέλιξης της ταξικής πάλης, όπως αντανακλάται στην κάθε ξεχωριστή προσωπικότητα με υποκειμενικό τρόπο.

Σημαντικός παράγοντας είναι η κοινή προσπάθεια και των δύο γονιών για την εξασφάλιση της γονικής σχέσης με το παιδί, αφήνοντας στην άκρη τις διαφωνίες τους, που μπορεί να αφορούν και συνολικά την απόφασή τους να μην είναι πλέον ερωτικοί σύντροφοι, να μη συμβιώνουν.

Ακόμα περισσότερο, χρειάζεται να απασχολήσει την κομμουνιστική σκέψη και δράση η ουσιαστική αναβάθμιση της σχέσης γονιών – παιδιών, με κριτήριο την ανάγκη ανάπτυξης του παιδιού ως αυτοτελούς προσωπικότητας, και όχι σαν επένδυση, σαν μέσο συναισθηματικής στήριξης.

Αποκτά ιδιαίτερη σημασία η θεωρητική – ιδεολογική – πολιτική στήριξη των κομμουνιστών γονιών, ώστε με συλλογικό, συντροφικό τρόπο να στηριχθεί η προσπάθεια προσέγγισης της γονικής σχέσης και ευθύνης με διαλεκτικό υλιστικό κριτήριο. Με αυτούς τους όρους μπορεί να ξεπεραστεί στη σκέψη που εντοπίζει ως το καθοριστικό στη γονική σχέση να αποτελεί ο γονιός απλά ένα «καλό πρότυπο» για το παιδί. Κυρίως είναι ανάγκη να διαπεράσει την κομμουνιστική σκέψη και δράση πιο βαθιά πώς θα διαπερνούν κάθε πλευρά της προσωπικής ζωής, άρα και την οικογενειακή, η κομμουνιστική στάση στην εργασία, στο κίνημα, η συλλογικότητα και η συντροφικότητα στην κομματική ζωή, ο σεβασμός στην ανθρώπινη ζωή και αξιοπρέπεια, η υπεράσπιση των ταξικών συμφερόντων όλου του λαού, η πάλη ενάντια στον ατομικισμό, κυρίως η ανάπτυξη διαλεκτικού υλιστικού τρόπου σκέψης. Τελικά αφορά στην προσπάθεια να γίνονται αναπόσπαστο στοιχείο των ερωτικών – συντροφικών σχέσεων, της ίδιας της σχέσης με το παιδί.

Η ευθύνη των γονέων απέναντι στα παιδιά αφορά κυρίως στην προετοιμασία τους για να γνωρίσουν, να αντιμετωπίσουν την κοινωνική πραγματικότητα και να παλέψουν για να την αλλάξουν. Μέσα από την αλληλεπίδραση του παιδιού με το περιβάλλον του, μέσα από τη δραστηριότητά του, αντανακλάται στη συνείδησή του, στις ψυχικές του λειτουργίες, η αντικειμενική κοινωνική πραγματικότητα. Και αυτή η προετοιμασία του παιδιού για τις «θύελλες» που είναι μπροστά μας, τους «σεισμούς που μέλλονται να έρθουν», μπορεί να στηριχθεί πιο ουσιαστικά στη συνειδητοποίηση της ατομικής ευθύνης των γονιών στην ανατροφή του παιδιού, με την ταυτόχρονη συνειδητοποίηση των οικονομικών – κοινωνικών – πολιτικών παραγόντων που επιδρούν στη διαπαιδαγώγηση και στην ανάπτυξη της προσωπικότητας του παιδιού.

Ι. Γ.

«Η Νίκη της Ζωής επί του Θανάτου». 3η Συμφωνία του Μάλερ. Νικήθηκε άραγε ο μέγας Αρκάς μαέστρος Δημήτρης Μητρόπουλος;

Ποιος ήταν ο Μητρόπουλος;

Γεννημένος στα 1896 στην Αθήνα με καταγωγή από τη Μελισσόπετρα της ορεινής Γορτυνίας, ο Μητρόπουλος σπούδασε πιάνο και Ανώτερα Θεωρητικά στο Ωδείο Αθηνών στις τάξεις μεταξύ άλλων των Λουδ. Βασσενχόβεν (πιάνο), Φιλοκτ. Οικονομίδη και Αρμάνδου Μαρσίκ (Ανώτ. Θεωρητικά), αποφοιτώντας στα 1919 με το Χρυσό Μετάλλιο «Ανδρ. & Ιφ. Συγγρού». Με υποτροφίες Συγγρού και Μπενάκη συνέχισε ανώτερες σπουδές στις Βρυξέλλες και το Βερολίνο, παίζοντας μάλιστα τύμπανα στην Ορχήστρα της Κρατικής Οπερας, στην οποία προσλήφθηκε σύντομα ως προγυμναστής και 3οςμαέστρος, ενώ μαθήτευε δίπλα και στον διάσημο πιανίστα, συνθέτη και παιδαγωγό Μπουζόνι. Από καιρού διηύθυνε ήδη και την ΣΟ του Ωδείου Αθηνών.

Στα 1924 επιστρέφει στην Αθήνα και αρχίζει έναν συνεχή αγώνα μελέτης, διδασκαλίας, διευθύνσεως, επιβίωσης. Εως το 1937 που φεύγει οριστικά για την Αμερική, διηύθυνε 127 συναυλίες, ενώ διετέλεσε και καθηγητής του Ωδείου Αθηνών επί 8ετία με πάμπολλους κορυφαίους μετά μαέστρους, συνθέτες, καθηγητές ως μαθητές του, όπως τους Αλ. Ξένο, Λεων. Ζώρα, Θεόδωρο Βαβαγιάννη, Κ. Κυδωνιάτη, Δ. Χωραφά, Γ. Καζάσογλου, Θ. Δ. Καρυωτάκη κ.λπ.

Είχε ξεκινήσει εμφανίσεις και στην Ευρώπη με σπουδαία συμφωνικά και οπερατικά συγκροτήματα, δρέποντας δάφνες πάντοτε και αναζητώντας όλο και περισσότερο τον μοναχικό βίο, για μελέτη, αφοσίωση, αποστολική διακονία στην Τέχνη του. Μόνον έτσι άλλωστε, κατακτάται η κορυφή του Παρνασσού.

Ο Μητρόπουλος, όπως κατακτούσε ως δεινός ορειβάτης τις υψηλότερες κορυφές των ελληνικών, ευρωπαϊκών και αμερικανικών οροσειρών, «κατακτούσε» και τις δυσκολότερες παρτιτούρες ως σολίστ πιανίστας και μαέστρος. Πάντοτε από μνήμης. Οταν ο Προκόφιεφ τον άκουσε έκθαμβος να παίζει και να διευθύνει παράλληλα το 3ο του κοντσέρτο είπε «τώρα πρέπει να γράψω άλλο κοντσέρτο για μένα».

Τα 23 χρόνια που έζησε στην Αμερική διετέλεσε επί πολλά έτη καλλιτεχνικός διευθυντής και 1οςαρχιμουσικός στην ΣΟ της Μινεάπολης και την Φιλ. Ορχ. της ΝΥ, φτάνοντας να είναι ο 1ος και καλύτερος μαέστρος του κόσμου! Οι εκατοντάδες ακόμη παραστάσεις του στην Μετροπόλιταν της ΝΥ, στην Κρατική Οπερα της Βιέννης και στην «Σκάλα» έχουν μείνει αξεπέραστες ερμηνευτικά, όπως άλλωστε και οι συμφωνικές του με διάφορες κορυφαίες Ορχήστρες.

Στην Ελλάδα γύρισε θριαμβευτής στα 1955 και ’58 επικεφαλής της Φιλ. Ορχ. της ΝΥ και της Βιέννης αντίστοιχα, με τους Αθηναίους να τον υποδέχονται ως εθνικό ήρωα!

Εκτός αυτών, υπήρξε και ιδιοφυής συνθέτης 45 περίπου έργων με κορυφαία την όπερά του «Αδερφή Βεατρίκη», την ορχηστρική «Ταφή», τις μουσικές για τον «Ιππόλυτο Στεφανηφόρο» και την «Ηλέκτρα», την «Οστινάτα σε 3 μέρη» για βιολί και πιάνο κ.ά.

Μην ξεχνάμε την πίστη του στους νέους δημιουργούς, διευθύνοντας εκατοντάδες έργα σε άριστες εκτελέσεις με τις καλύτερες ορχήστρες, αποδεικνύοντας έτσι την ιεραποστολική του δράση επί της Γης, προσθέτοντας τις μνημειώδεις εκτελέσεις του στις συμφωνίες των Μάλερ, Ρ. Στράους, Προκόφιεφ και Σοστακόβιτς.

Η πτώση από την κορυφή

Ηταν όμως, 2 Νοεμβρίου 1960, πρωί, όταν ο Μαέστρος κατέρρευσε στο πόντιουμ, μετά από 2ηκαρδιακή προσβολή, στην πρόβα για την 1η εκτέλεση στο Μιλάνο της «3ηςΣυμφωνίας» του Γκούσταβ Μάλερ, διευθύνοντας την Ορχήστρα της «Σκάλας». «Είμαι σαν ένα παλιό αυτοκίνητο», είπε στους μουσικούς του χαμογελώντας εκείνο το πρωινό, «που έχει τα εξαρτήματά του σε αταξία, αλλά όπως βλέπετε, παρ’ όλα αυτά είμαι ακόμα όρθιος».

Ο Μαέστρος ξεκίνησε πρόβα φτάνοντας στο 80ό μέτρο, όπου είχε ένα «σάλπισμα» η τρομπέτα, και ύστερα από κάποια μέτρα, σταμάτησε. Αντί, ως συνήθως, να ανακεφαλαιώσει τις μελλοντικές παρατηρήσεις προς τους μουσικούς του, εκείνος έπεσε μπροστά μονομιάς, «[…]σαν το άγαλμα που γκρεμίζεται από το βάθρο του.[…] Χτύπησε με το πρόσωπο στο πάτωμα και πληγώθηκε ελαφρά στο κεφάλι, αλλά το σώμα του είχε ήδη κεραυνοβοληθή από την ώρα που ήταν ακόμα πάνω στο PODIUM. […]». Αμέσως τον προσέτρεξε ο γιατρός του Θεάτρου, εις μάτην. «Κατά την μεταφορά του, μετά από λίγο, στην Πολυκλινική, ξεψύχησε».

Πενθεί και η Μόσχα

Τα δυσάρεστα νέα μεταφέρθηκαν σε όλο τον κόσμο αστραπιαία και οι εκδηλώσεις μνήμης από τις διάφορες ορχήστρες, λυρικά θέατρα, συναδέλφους του νεκρού και από τους χιλιάδες θαυμαστές της Τέχνης του, άρχισαν να διαδέχονται η μία την άλλη. Το ίδιο έγινε και στη Μόσχα, όπου έξι κορυφαίοι συνθέτες που τον είχαν συναναστραφεί στις εμφανίσεις του στις αρχές της δεκαετίας του ’30, στο Λένινγκραντ και την πρωτεύουσα, υπέγραψαν τηλεγράφημα αποστελλόμενο στην Μετροπόλιταν Οπερα της ΝΥ. Εγραφαν: «Ενθυμούμενοι την τελευταίαν συνάντησίν μας με τον μεγάλον αυτόν διευθυντήν Ορχήστρας τον Δημήτρη Μητρόπουλον, επιθυμούμεν να εκφράσωμεν την λύπην μας διά τον θάνατόν του. Επιθυμούμεν επίσης, να εκφράσωμεν τα συλλυπητήριά μας, προς την Μετροπόλιταν, η οποία απώλεσεν έναν των σημαντικωτέρων καλλιτεχνικών ηγετών της». Υπέγραφαν οι: Σοστακόβιτς, Καμπαλέφσκι, Χρενικώφ, Ντάνκτζεβιτς, Αμίρωφ και Ζαρουτόν.

Ο ραδιοσταθμός της Μόσχας εκείνες τις ημέρες μετέδωσε παλαιότερη ηχογραφημένη συναυλία του Μητρόπουλου και τις νεκρολογίες του Χατσατουριάν και του «Θεού» του βιολιού, Δαυίδ Οϊστραχ. Ο πρώτος μεταξύ άλλων είπε: «Είμαι γεμάτος λύπη και πένθος. Απωλέσαμε έναν από τους μεγαλύτερους μουσικούς του κόσμου. Απωλέσαμε την Τέχνη του. […] Αξέχαστες θα μου μείνουν αι αναμνήσεις από την συναυλίαν αυτήν. Ο Λαός της Μόσχας εχειροκρότησε ενθουσιωδώς τον πολύμορφο καλλιτέχνην, ως Πιανίστα, Διευθυντή ορχήστρας και Συνθέτη. Περιμέναμε και νέαν επίσκεψιν του Μητρόπουλου. Με βαθύτατη λύπη βλέπουμε ότι δεν θα πραγματοποιηθή πλέον». Ενώ ο Οϊστραχ δήλωσε πως «στον μουσικόν κόσμον εσημειώθη μεγάλη απώλεια. Ο Μητρόπουλος ήταν ένας μεγάλος Μουσικός. Ο θάνατός του ρίχνει σε βαρύ πένθος όλον τον κόσμο».

Το ύστατο χαίρε

Λίγες μέρες αργότερα (6/11/1960) η τέφρα του Μαέστρου φτάνει στην Αθήνα με πολεμικό αεροσκάφος, όπου την παραλαμβάνει, εκ μέρους της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών, ο παλαιότερα προστατευόμενός του μαθητής, αρχιμουσικός και δ/ντής της, Θ. Βαβαγιάννης και με πομπή πεζή και κομβόι μεταφέρεται στο Ηρώδειο για τη δέουσα τελετή. Πάνω από 3.000 φιλόμουσοι, συνάδερφοι, μαθητές «εγείρονται» με την είσοδο του Μαέστρου και ξεσπούν σε παρατεταμένο χειροκρότημα, ενώ η τεφροδόχος εναπόκειται στη σκηνή του Θεάτρου. Μετά από τους αποχαιρετιστήριους λόγους, η Κρατική Ορχήστρα ερμηνεύει το «Πένθιμο Εμβατήριο» από την «Ηρωική» του Μπετόβεν, χωρίς μαέστρο, σε μια κατανυκτική και παράξενη ομολογουμένως συναυλία. Παλιοί μουσικοί διηγούνταν πως καλύτερα δεν είχαν παίξει σε όλη την ζωή τους και συνάδελφοι πιο «αδύνατοι» μουσικά, εκείνη τη φορά μεταμορφώθηκαν για τον Δάσκαλό τους.

Ενεκα της καύσεως όμως, η επίσημη εκκλησία αρνιόταν την ταφή τού βαθιά πιστού της, κυριολεκτικά Ιερομόναχου της ζωής και της Τέχνης, και άξιου τέκνου της πατρίδας, με αποτέλεσμα να δοθεί επιτέλους κενοτάφιο μνήμα στο Α’ Νεκροταφείο, φιλοτεχνημένο από τον γλύπτη Γιάννη Παππά, μόλις τον Ιούλιο του 1961. Κι άλλες φορές όμως στο παρελθόν ο Μητρόπουλος είχε περάσει άσχημα στη ζωή του, άδικα. Δεν ξεχνάμε, όντας μέλος της ΣΟ του Ωδείου Αθηνών στη δεκαετία του 1920, όπου κάποιοι που τον ζήλευαν και τον πολέμαγαν, του έβαζαν καρφίτσες και πινέζες στην καρέκλα του στα τύμπανα που έπαιζε, ο εξαναγκασμός σε παραίτηση από καλ/κός δ/ντής της Φιλαρμονικής Ορχήστρας της ΝΥ από διάφορους «κύκλους» προσκείμενους στον άλλοτε προστατευόμενό του μαέστρο, Μπερνστάιν, ή οι «κατηγόριες» που του πρόσαψαν οι Αμερικανοί ως «κομμουνιστού», άρα επικίνδυνου, επειδή εκθείαζε την ΕΣΣΔ ως προς τη δουλειά του και άλλα επιτεύγματα του μεγάλου αυτού σοσιαλιστικού εργατικού Κράτους, μετά την επίσκεψή του κ.λπ.

Διαπίστωση Μητρόπουλου, γνώμη Χατσατουριάν

Στην επιστήθια φίλη του Καίτη Κατσογιάννη έγραφε μεταξύ άλλων σχετικά: «[…] και σου απομένει τότε η γοητεία αυτού του λαού, με μια ευγένεια καρδιάς, μια ψυχική χάρη και έναν ενθουσιασμό απεριόριστο -έπειτα καλλιτέχνες πέρα ως πέρα. Νομίζω ότι πουθενά αλλού δεν μπορεί να κάνει κανείς μουσική τόσο τέλεια όσο σ’ αυτόν τον τόπο». Αυτά είχε εκμυστηρευτεί και στον νέο τότε μαέστρο γεννημένο στον Καύκασο, Οδυσσέα Δημητριάδη (1908 – 2005), όταν του είπε ότι θέλει να πάει στην Ελλάδα να μείνει και να εργαστεί, με τον Μητρόπουλο να τον αποτρέπει, διότι ακόμη κι αυτός που είχε «δικιά» του ορχήστρα, ο μισθός του δεν έφτανε ούτε για το νοίκι, ενώ στην ΕΣΣΔ θα έχει να εργαστεί και να ζήσει καλά. Κι ο Δημητριάδης ευτυχώς τον άκουσε και μεγαλούργησε.

Αξίζει να αποχαιρετήσουμε τον Μαέστρο, με κάποια λόγια του μεγάλου Σοβιετικού συναδέλφου του, Αράμ Χατσατουριάν:«Από την πρώτη ήδη συνάντηση με τα σοβιετικά ακροατήρια, ο Μητρόπουλος μας καθυπέταξε με την γοητεία της ερμηνευτικής του τέχνης, πάντα γεμάτης ειλικρίνεια και πιστής στο κείμενο των συνθετών, απεριόριστα απομακρυσμένος από φιλαυτία και εξωτερική πόζα. […] ενός από τους πλέον προικισμένους από την φύση Μαέστρους του καιρού μας, για τα επιτεύγματα του οποίου δίκαια μπορεί να υπερηφανεύεται ο ελληνικός λαός…».

Συνεπώς, δεν ηττήθηκε ο μαέστρος, αφού έως σήμερα θαυμάζουμε την Μουσική του ιδιοφυία και μελετάμε και παραδειγματιζόμαστε από τη ζωή και το έργο του αγωνιζόμενοι για τους αδυνάτους και πιστεύοντας στον άνθρωπο και τη σύγχρονη δημιουργία, όπως αυτός.

Δρ. Χρήστος Ηλ. ΚΟΛΟΒΟΣ
Διευθυντής ορχήστρας

«Η Νίκη της Ζωής επί του Θανάτου». 3η Συμφωνία του Μάλερ. Νικήθηκε άραγε ο μέγας Αρκάς μαέστρος Δημήτρης Μητρόπουλος;

Ποιος ήταν ο Μητρόπουλος;

Γεννημένος στα 1896 στην Αθήνα με καταγωγή από τη Μελισσόπετρα της ορεινής Γορτυνίας, ο Μητρόπουλος σπούδασε πιάνο και Ανώτερα Θεωρητικά στο Ωδείο Αθηνών στις τάξεις μεταξύ άλλων των Λουδ. Βασσενχόβεν (πιάνο), Φιλοκτ. Οικονομίδη και Αρμάνδου Μαρσίκ (Ανώτ. Θεωρητικά), αποφοιτώντας στα 1919 με το Χρυσό Μετάλλιο «Ανδρ. & Ιφ. Συγγρού». Με υποτροφίες Συγγρού και Μπενάκη συνέχισε ανώτερες σπουδές στις Βρυξέλλες και το Βερολίνο, παίζοντας μάλιστα τύμπανα στην Ορχήστρα της Κρατικής Οπερας, στην οποία προσλήφθηκε σύντομα ως προγυμναστής και 3οςμαέστρος, ενώ μαθήτευε δίπλα και στον διάσημο πιανίστα, συνθέτη και παιδαγωγό Μπουζόνι. Από καιρού διηύθυνε ήδη και την ΣΟ του Ωδείου Αθηνών.

Στα 1924 επιστρέφει στην Αθήνα και αρχίζει έναν συνεχή αγώνα μελέτης, διδασκαλίας, διευθύνσεως, επιβίωσης. Εως το 1937 που φεύγει οριστικά για την Αμερική, διηύθυνε 127 συναυλίες, ενώ διετέλεσε και καθηγητής του Ωδείου Αθηνών επί 8ετία με πάμπολλους κορυφαίους μετά μαέστρους, συνθέτες, καθηγητές ως μαθητές του, όπως τους Αλ. Ξένο, Λεων. Ζώρα, Θεόδωρο Βαβαγιάννη, Κ. Κυδωνιάτη, Δ. Χωραφά, Γ. Καζάσογλου, Θ. Δ. Καρυωτάκη κ.λπ.

Είχε ξεκινήσει εμφανίσεις και στην Ευρώπη με σπουδαία συμφωνικά και οπερατικά συγκροτήματα, δρέποντας δάφνες πάντοτε και αναζητώντας όλο και περισσότερο τον μοναχικό βίο, για μελέτη, αφοσίωση, αποστολική διακονία στην Τέχνη του. Μόνον έτσι άλλωστε, κατακτάται η κορυφή του Παρνασσού.

Ο Μητρόπουλος, όπως κατακτούσε ως δεινός ορειβάτης τις υψηλότερες κορυφές των ελληνικών, ευρωπαϊκών και αμερικανικών οροσειρών, «κατακτούσε» και τις δυσκολότερες παρτιτούρες ως σολίστ πιανίστας και μαέστρος. Πάντοτε από μνήμης. Οταν ο Προκόφιεφ τον άκουσε έκθαμβος να παίζει και να διευθύνει παράλληλα το 3ο του κοντσέρτο είπε «τώρα πρέπει να γράψω άλλο κοντσέρτο για μένα».

Τα 23 χρόνια που έζησε στην Αμερική διετέλεσε επί πολλά έτη καλλιτεχνικός διευθυντής και 1οςαρχιμουσικός στην ΣΟ της Μινεάπολης και την Φιλ. Ορχ. της ΝΥ, φτάνοντας να είναι ο 1ος και καλύτερος μαέστρος του κόσμου! Οι εκατοντάδες ακόμη παραστάσεις του στην Μετροπόλιταν της ΝΥ, στην Κρατική Οπερα της Βιέννης και στην «Σκάλα» έχουν μείνει αξεπέραστες ερμηνευτικά, όπως άλλωστε και οι συμφωνικές του με διάφορες κορυφαίες Ορχήστρες.

Στην Ελλάδα γύρισε θριαμβευτής στα 1955 και ’58 επικεφαλής της Φιλ. Ορχ. της ΝΥ και της Βιέννης αντίστοιχα, με τους Αθηναίους να τον υποδέχονται ως εθνικό ήρωα!

Εκτός αυτών, υπήρξε και ιδιοφυής συνθέτης 45 περίπου έργων με κορυφαία την όπερά του «Αδερφή Βεατρίκη», την ορχηστρική «Ταφή», τις μουσικές για τον «Ιππόλυτο Στεφανηφόρο» και την «Ηλέκτρα», την «Οστινάτα σε 3 μέρη» για βιολί και πιάνο κ.ά.

Μην ξεχνάμε την πίστη του στους νέους δημιουργούς, διευθύνοντας εκατοντάδες έργα σε άριστες εκτελέσεις με τις καλύτερες ορχήστρες, αποδεικνύοντας έτσι την ιεραποστολική του δράση επί της Γης, προσθέτοντας τις μνημειώδεις εκτελέσεις του στις συμφωνίες των Μάλερ, Ρ. Στράους, Προκόφιεφ και Σοστακόβιτς.

Η πτώση από την κορυφή

Ηταν όμως, 2 Νοεμβρίου 1960, πρωί, όταν ο Μαέστρος κατέρρευσε στο πόντιουμ, μετά από 2ηκαρδιακή προσβολή, στην πρόβα για την 1η εκτέλεση στο Μιλάνο της «3ηςΣυμφωνίας» του Γκούσταβ Μάλερ, διευθύνοντας την Ορχήστρα της «Σκάλας». «Είμαι σαν ένα παλιό αυτοκίνητο», είπε στους μουσικούς του χαμογελώντας εκείνο το πρωινό, «που έχει τα εξαρτήματά του σε αταξία, αλλά όπως βλέπετε, παρ’ όλα αυτά είμαι ακόμα όρθιος».

Ο Μαέστρος ξεκίνησε πρόβα φτάνοντας στο 80ό μέτρο, όπου είχε ένα «σάλπισμα» η τρομπέτα, και ύστερα από κάποια μέτρα, σταμάτησε. Αντί, ως συνήθως, να ανακεφαλαιώσει τις μελλοντικές παρατηρήσεις προς τους μουσικούς του, εκείνος έπεσε μπροστά μονομιάς, «[…]σαν το άγαλμα που γκρεμίζεται από το βάθρο του.[…] Χτύπησε με το πρόσωπο στο πάτωμα και πληγώθηκε ελαφρά στο κεφάλι, αλλά το σώμα του είχε ήδη κεραυνοβοληθή από την ώρα που ήταν ακόμα πάνω στο PODIUM. […]». Αμέσως τον προσέτρεξε ο γιατρός του Θεάτρου, εις μάτην. «Κατά την μεταφορά του, μετά από λίγο, στην Πολυκλινική, ξεψύχησε».

Πενθεί και η Μόσχα

Τα δυσάρεστα νέα μεταφέρθηκαν σε όλο τον κόσμο αστραπιαία και οι εκδηλώσεις μνήμης από τις διάφορες ορχήστρες, λυρικά θέατρα, συναδέλφους του νεκρού και από τους χιλιάδες θαυμαστές της Τέχνης του, άρχισαν να διαδέχονται η μία την άλλη. Το ίδιο έγινε και στη Μόσχα, όπου έξι κορυφαίοι συνθέτες που τον είχαν συναναστραφεί στις εμφανίσεις του στις αρχές της δεκαετίας του ’30, στο Λένινγκραντ και την πρωτεύουσα, υπέγραψαν τηλεγράφημα αποστελλόμενο στην Μετροπόλιταν Οπερα της ΝΥ. Εγραφαν: «Ενθυμούμενοι την τελευταίαν συνάντησίν μας με τον μεγάλον αυτόν διευθυντήν Ορχήστρας τον Δημήτρη Μητρόπουλον, επιθυμούμεν να εκφράσωμεν την λύπην μας διά τον θάνατόν του. Επιθυμούμεν επίσης, να εκφράσωμεν τα συλλυπητήριά μας, προς την Μετροπόλιταν, η οποία απώλεσεν έναν των σημαντικωτέρων καλλιτεχνικών ηγετών της». Υπέγραφαν οι: Σοστακόβιτς, Καμπαλέφσκι, Χρενικώφ, Ντάνκτζεβιτς, Αμίρωφ και Ζαρουτόν.

Ο ραδιοσταθμός της Μόσχας εκείνες τις ημέρες μετέδωσε παλαιότερη ηχογραφημένη συναυλία του Μητρόπουλου και τις νεκρολογίες του Χατσατουριάν και του «Θεού» του βιολιού, Δαυίδ Οϊστραχ. Ο πρώτος μεταξύ άλλων είπε: «Είμαι γεμάτος λύπη και πένθος. Απωλέσαμε έναν από τους μεγαλύτερους μουσικούς του κόσμου. Απωλέσαμε την Τέχνη του. […] Αξέχαστες θα μου μείνουν αι αναμνήσεις από την συναυλίαν αυτήν. Ο Λαός της Μόσχας εχειροκρότησε ενθουσιωδώς τον πολύμορφο καλλιτέχνην, ως Πιανίστα, Διευθυντή ορχήστρας και Συνθέτη. Περιμέναμε και νέαν επίσκεψιν του Μητρόπουλου. Με βαθύτατη λύπη βλέπουμε ότι δεν θα πραγματοποιηθή πλέον». Ενώ ο Οϊστραχ δήλωσε πως «στον μουσικόν κόσμον εσημειώθη μεγάλη απώλεια. Ο Μητρόπουλος ήταν ένας μεγάλος Μουσικός. Ο θάνατός του ρίχνει σε βαρύ πένθος όλον τον κόσμο».

Το ύστατο χαίρε

Λίγες μέρες αργότερα (6/11/1960) η τέφρα του Μαέστρου φτάνει στην Αθήνα με πολεμικό αεροσκάφος, όπου την παραλαμβάνει, εκ μέρους της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών, ο παλαιότερα προστατευόμενός του μαθητής, αρχιμουσικός και δ/ντής της, Θ. Βαβαγιάννης και με πομπή πεζή και κομβόι μεταφέρεται στο Ηρώδειο για τη δέουσα τελετή. Πάνω από 3.000 φιλόμουσοι, συνάδερφοι, μαθητές «εγείρονται» με την είσοδο του Μαέστρου και ξεσπούν σε παρατεταμένο χειροκρότημα, ενώ η τεφροδόχος εναπόκειται στη σκηνή του Θεάτρου. Μετά από τους αποχαιρετιστήριους λόγους, η Κρατική Ορχήστρα ερμηνεύει το «Πένθιμο Εμβατήριο» από την «Ηρωική» του Μπετόβεν, χωρίς μαέστρο, σε μια κατανυκτική και παράξενη ομολογουμένως συναυλία. Παλιοί μουσικοί διηγούνταν πως καλύτερα δεν είχαν παίξει σε όλη την ζωή τους και συνάδελφοι πιο «αδύνατοι» μουσικά, εκείνη τη φορά μεταμορφώθηκαν για τον Δάσκαλό τους.

Ενεκα της καύσεως όμως, η επίσημη εκκλησία αρνιόταν την ταφή τού βαθιά πιστού της, κυριολεκτικά Ιερομόναχου της ζωής και της Τέχνης, και άξιου τέκνου της πατρίδας, με αποτέλεσμα να δοθεί επιτέλους κενοτάφιο μνήμα στο Α’ Νεκροταφείο, φιλοτεχνημένο από τον γλύπτη Γιάννη Παππά, μόλις τον Ιούλιο του 1961. Κι άλλες φορές όμως στο παρελθόν ο Μητρόπουλος είχε περάσει άσχημα στη ζωή του, άδικα. Δεν ξεχνάμε, όντας μέλος της ΣΟ του Ωδείου Αθηνών στη δεκαετία του 1920, όπου κάποιοι που τον ζήλευαν και τον πολέμαγαν, του έβαζαν καρφίτσες και πινέζες στην καρέκλα του στα τύμπανα που έπαιζε, ο εξαναγκασμός σε παραίτηση από καλ/κός δ/ντής της Φιλαρμονικής Ορχήστρας της ΝΥ από διάφορους «κύκλους» προσκείμενους στον άλλοτε προστατευόμενό του μαέστρο, Μπερνστάιν, ή οι «κατηγόριες» που του πρόσαψαν οι Αμερικανοί ως «κομμουνιστού», άρα επικίνδυνου, επειδή εκθείαζε την ΕΣΣΔ ως προς τη δουλειά του και άλλα επιτεύγματα του μεγάλου αυτού σοσιαλιστικού εργατικού Κράτους, μετά την επίσκεψή του κ.λπ.

Διαπίστωση Μητρόπουλου, γνώμη Χατσατουριάν

Στην επιστήθια φίλη του Καίτη Κατσογιάννη έγραφε μεταξύ άλλων σχετικά: «[…] και σου απομένει τότε η γοητεία αυτού του λαού, με μια ευγένεια καρδιάς, μια ψυχική χάρη και έναν ενθουσιασμό απεριόριστο -έπειτα καλλιτέχνες πέρα ως πέρα. Νομίζω ότι πουθενά αλλού δεν μπορεί να κάνει κανείς μουσική τόσο τέλεια όσο σ’ αυτόν τον τόπο». Αυτά είχε εκμυστηρευτεί και στον νέο τότε μαέστρο γεννημένο στον Καύκασο, Οδυσσέα Δημητριάδη (1908 – 2005), όταν του είπε ότι θέλει να πάει στην Ελλάδα να μείνει και να εργαστεί, με τον Μητρόπουλο να τον αποτρέπει, διότι ακόμη κι αυτός που είχε «δικιά» του ορχήστρα, ο μισθός του δεν έφτανε ούτε για το νοίκι, ενώ στην ΕΣΣΔ θα έχει να εργαστεί και να ζήσει καλά. Κι ο Δημητριάδης ευτυχώς τον άκουσε και μεγαλούργησε.

Αξίζει να αποχαιρετήσουμε τον Μαέστρο, με κάποια λόγια του μεγάλου Σοβιετικού συναδέλφου του, Αράμ Χατσατουριάν:«Από την πρώτη ήδη συνάντηση με τα σοβιετικά ακροατήρια, ο Μητρόπουλος μας καθυπέταξε με την γοητεία της ερμηνευτικής του τέχνης, πάντα γεμάτης ειλικρίνεια και πιστής στο κείμενο των συνθετών, απεριόριστα απομακρυσμένος από φιλαυτία και εξωτερική πόζα. […] ενός από τους πλέον προικισμένους από την φύση Μαέστρους του καιρού μας, για τα επιτεύγματα του οποίου δίκαια μπορεί να υπερηφανεύεται ο ελληνικός λαός…».

Συνεπώς, δεν ηττήθηκε ο μαέστρος, αφού έως σήμερα θαυμάζουμε την Μουσική του ιδιοφυία και μελετάμε και παραδειγματιζόμαστε από τη ζωή και το έργο του αγωνιζόμενοι για τους αδυνάτους και πιστεύοντας στον άνθρωπο και τη σύγχρονη δημιουργία, όπως αυτός.

Δρ. Χρήστος Ηλ. ΚΟΛΟΒΟΣ
Διευθυντής ορχήστρας

    «Η Νίκη της Ζωής επί του Θανάτου». 3η Συμφωνία του Μάλερ. Νικήθηκε άραγε ο μέγας Αρκάς μαέστρος Δημήτρης Μητρόπουλος;

Ποιος ήταν ο Μητρόπουλος;

Γεννημένος στα 1896 στην Αθήνα με καταγωγή από τη Μελισσόπετρα της ορεινής Γορτυνίας, ο Μητρόπουλος σπούδασε πιάνο και Ανώτερα Θεωρητικά στο Ωδείο Αθηνών στις τάξεις μεταξύ άλλων των Λουδ. Βασσενχόβεν (πιάνο), Φιλοκτ. Οικονομίδη και Αρμάνδου Μαρσίκ (Ανώτ. Θεωρητικά), αποφοιτώντας στα 1919 με το Χρυσό Μετάλλιο «Ανδρ. & Ιφ. Συγγρού». Με υποτροφίες Συγγρού και Μπενάκη συνέχισε ανώτερες σπουδές στις Βρυξέλλες και το Βερολίνο, παίζοντας μάλιστα τύμπανα στην Ορχήστρα της Κρατικής Οπερας, στην οποία προσλήφθηκε σύντομα ως προγυμναστής και 3οςμαέστρος, ενώ μαθήτευε δίπλα και στον διάσημο πιανίστα, συνθέτη και παιδαγωγό Μπουζόνι. Από καιρού διηύθυνε ήδη και την ΣΟ του Ωδείου Αθηνών.

Στα 1924 επιστρέφει στην Αθήνα και αρχίζει έναν συνεχή αγώνα μελέτης, διδασκαλίας, διευθύνσεως, επιβίωσης. Εως το 1937 που φεύγει οριστικά για την Αμερική, διηύθυνε 127 συναυλίες, ενώ διετέλεσε και καθηγητής του Ωδείου Αθηνών επί 8ετία με πάμπολλους κορυφαίους μετά μαέστρους, συνθέτες, καθηγητές ως μαθητές του, όπως τους Αλ. Ξένο, Λεων. Ζώρα, Θεόδωρο Βαβαγιάννη, Κ. Κυδωνιάτη, Δ. Χωραφά, Γ. Καζάσογλου, Θ. Δ. Καρυωτάκη κ.λπ.

Είχε ξεκινήσει εμφανίσεις και στην Ευρώπη με σπουδαία συμφωνικά και οπερατικά συγκροτήματα, δρέποντας δάφνες πάντοτε και αναζητώντας όλο και περισσότερο τον μοναχικό βίο, για μελέτη, αφοσίωση, αποστολική διακονία στην Τέχνη του. Μόνον έτσι άλλωστε, κατακτάται η κορυφή του Παρνασσού.

Ο Μητρόπουλος, όπως κατακτούσε ως δεινός ορειβάτης τις υψηλότερες κορυφές των ελληνικών, ευρωπαϊκών και αμερικανικών οροσειρών, «κατακτούσε» και τις δυσκολότερες παρτιτούρες ως σολίστ πιανίστας και μαέστρος. Πάντοτε από μνήμης. Οταν ο Προκόφιεφ τον άκουσε έκθαμβος να παίζει και να διευθύνει παράλληλα το 3ο του κοντσέρτο είπε «τώρα πρέπει να γράψω άλλο κοντσέρτο για μένα».

Τα 23 χρόνια που έζησε στην Αμερική διετέλεσε επί πολλά έτη καλλιτεχνικός διευθυντής και 1οςαρχιμουσικός στην ΣΟ της Μινεάπολης και την Φιλ. Ορχ. της ΝΥ, φτάνοντας να είναι ο 1ος και καλύτερος μαέστρος του κόσμου! Οι εκατοντάδες ακόμη παραστάσεις του στην Μετροπόλιταν της ΝΥ, στην Κρατική Οπερα της Βιέννης και στην «Σκάλα» έχουν μείνει αξεπέραστες ερμηνευτικά, όπως άλλωστε και οι συμφωνικές του με διάφορες κορυφαίες Ορχήστρες.

Στην Ελλάδα γύρισε θριαμβευτής στα 1955 και ’58 επικεφαλής της Φιλ. Ορχ. της ΝΥ και της Βιέννης αντίστοιχα, με τους Αθηναίους να τον υποδέχονται ως εθνικό ήρωα!

Εκτός αυτών, υπήρξε και ιδιοφυής συνθέτης 45 περίπου έργων με κορυφαία την όπερά του «Αδερφή Βεατρίκη», την ορχηστρική «Ταφή», τις μουσικές για τον «Ιππόλυτο Στεφανηφόρο» και την «Ηλέκτρα», την «Οστινάτα σε 3 μέρη» για βιολί και πιάνο κ.ά.

Μην ξεχνάμε την πίστη του στους νέους δημιουργούς, διευθύνοντας εκατοντάδες έργα σε άριστες εκτελέσεις με τις καλύτερες ορχήστρες, αποδεικνύοντας έτσι την ιεραποστολική του δράση επί της Γης, προσθέτοντας τις μνημειώδεις εκτελέσεις του στις συμφωνίες των Μάλερ, Ρ. Στράους, Προκόφιεφ και Σοστακόβιτς.

Η πτώση από την κορυφή

Ηταν όμως, 2 Νοεμβρίου 1960, πρωί, όταν ο Μαέστρος κατέρρευσε στο πόντιουμ, μετά από 2ηκαρδιακή προσβολή, στην πρόβα για την 1η εκτέλεση στο Μιλάνο της «3ηςΣυμφωνίας» του Γκούσταβ Μάλερ, διευθύνοντας την Ορχήστρα της «Σκάλας». «Είμαι σαν ένα παλιό αυτοκίνητο», είπε στους μουσικούς του χαμογελώντας εκείνο το πρωινό, «που έχει τα εξαρτήματά του σε αταξία, αλλά όπως βλέπετε, παρ’ όλα αυτά είμαι ακόμα όρθιος».

Ο Μαέστρος ξεκίνησε πρόβα φτάνοντας στο 80ό μέτρο, όπου είχε ένα «σάλπισμα» η τρομπέτα, και ύστερα από κάποια μέτρα, σταμάτησε. Αντί, ως συνήθως, να ανακεφαλαιώσει τις μελλοντικές παρατηρήσεις προς τους μουσικούς του, εκείνος έπεσε μπροστά μονομιάς, «[…]σαν το άγαλμα που γκρεμίζεται από το βάθρο του.[…] Χτύπησε με το πρόσωπο στο πάτωμα και πληγώθηκε ελαφρά στο κεφάλι, αλλά το σώμα του είχε ήδη κεραυνοβοληθή από την ώρα που ήταν ακόμα πάνω στο PODIUM. […]». Αμέσως τον προσέτρεξε ο γιατρός του Θεάτρου, εις μάτην. «Κατά την μεταφορά του, μετά από λίγο, στην Πολυκλινική, ξεψύχησε».

Πενθεί και η Μόσχα

Τα δυσάρεστα νέα μεταφέρθηκαν σε όλο τον κόσμο αστραπιαία και οι εκδηλώσεις μνήμης από τις διάφορες ορχήστρες, λυρικά θέατρα, συναδέλφους του νεκρού και από τους χιλιάδες θαυμαστές της Τέχνης του, άρχισαν να διαδέχονται η μία την άλλη. Το ίδιο έγινε και στη Μόσχα, όπου έξι κορυφαίοι συνθέτες που τον είχαν συναναστραφεί στις εμφανίσεις του στις αρχές της δεκαετίας του ’30, στο Λένινγκραντ και την πρωτεύουσα, υπέγραψαν τηλεγράφημα αποστελλόμενο στην Μετροπόλιταν Οπερα της ΝΥ. Εγραφαν: «Ενθυμούμενοι την τελευταίαν συνάντησίν μας με τον μεγάλον αυτόν διευθυντήν Ορχήστρας τον Δημήτρη Μητρόπουλον, επιθυμούμεν να εκφράσωμεν την λύπην μας διά τον θάνατόν του. Επιθυμούμεν επίσης, να εκφράσωμεν τα συλλυπητήριά μας, προς την Μετροπόλιταν, η οποία απώλεσεν έναν των σημαντικωτέρων καλλιτεχνικών ηγετών της». Υπέγραφαν οι: Σοστακόβιτς, Καμπαλέφσκι, Χρενικώφ, Ντάνκτζεβιτς, Αμίρωφ και Ζαρουτόν.

Ο ραδιοσταθμός της Μόσχας εκείνες τις ημέρες μετέδωσε παλαιότερη ηχογραφημένη συναυλία του Μητρόπουλου και τις νεκρολογίες του Χατσατουριάν και του «Θεού» του βιολιού, Δαυίδ Οϊστραχ. Ο πρώτος μεταξύ άλλων είπε: «Είμαι γεμάτος λύπη και πένθος. Απωλέσαμε έναν από τους μεγαλύτερους μουσικούς του κόσμου. Απωλέσαμε την Τέχνη του. […] Αξέχαστες θα μου μείνουν αι αναμνήσεις από την συναυλίαν αυτήν. Ο Λαός της Μόσχας εχειροκρότησε ενθουσιωδώς τον πολύμορφο καλλιτέχνην, ως Πιανίστα, Διευθυντή ορχήστρας και Συνθέτη. Περιμέναμε και νέαν επίσκεψιν του Μητρόπουλου. Με βαθύτατη λύπη βλέπουμε ότι δεν θα πραγματοποιηθή πλέον». Ενώ ο Οϊστραχ δήλωσε πως «στον μουσικόν κόσμον εσημειώθη μεγάλη απώλεια. Ο Μητρόπουλος ήταν ένας μεγάλος Μουσικός. Ο θάνατός του ρίχνει σε βαρύ πένθος όλον τον κόσμο».

Το ύστατο χαίρε

Λίγες μέρες αργότερα (6/11/1960) η τέφρα του Μαέστρου φτάνει στην Αθήνα με πολεμικό αεροσκάφος, όπου την παραλαμβάνει, εκ μέρους της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών, ο παλαιότερα προστατευόμενός του μαθητής, αρχιμουσικός και δ/ντής της, Θ. Βαβαγιάννης και με πομπή πεζή και κομβόι μεταφέρεται στο Ηρώδειο για τη δέουσα τελετή. Πάνω από 3.000 φιλόμουσοι, συνάδερφοι, μαθητές «εγείρονται» με την είσοδο του Μαέστρου και ξεσπούν σε παρατεταμένο χειροκρότημα, ενώ η τεφροδόχος εναπόκειται στη σκηνή του Θεάτρου. Μετά από τους αποχαιρετιστήριους λόγους, η Κρατική Ορχήστρα ερμηνεύει το «Πένθιμο Εμβατήριο» από την «Ηρωική» του Μπετόβεν, χωρίς μαέστρο, σε μια κατανυκτική και παράξενη ομολογουμένως συναυλία. Παλιοί μουσικοί διηγούνταν πως καλύτερα δεν είχαν παίξει σε όλη την ζωή τους και συνάδελφοι πιο «αδύνατοι» μουσικά, εκείνη τη φορά μεταμορφώθηκαν για τον Δάσκαλό τους.

Ενεκα της καύσεως όμως, η επίσημη εκκλησία αρνιόταν την ταφή τού βαθιά πιστού της, κυριολεκτικά Ιερομόναχου της ζωής και της Τέχνης, και άξιου τέκνου της πατρίδας, με αποτέλεσμα να δοθεί επιτέλους κενοτάφιο μνήμα στο Α’ Νεκροταφείο, φιλοτεχνημένο από τον γλύπτη Γιάννη Παππά, μόλις τον Ιούλιο του 1961. Κι άλλες φορές όμως στο παρελθόν ο Μητρόπουλος είχε περάσει άσχημα στη ζωή του, άδικα. Δεν ξεχνάμε, όντας μέλος της ΣΟ του Ωδείου Αθηνών στη δεκαετία του 1920, όπου κάποιοι που τον ζήλευαν και τον πολέμαγαν, του έβαζαν καρφίτσες και πινέζες στην καρέκλα του στα τύμπανα που έπαιζε, ο εξαναγκασμός σε παραίτηση από καλ/κός δ/ντής της Φιλαρμονικής Ορχήστρας της ΝΥ από διάφορους «κύκλους» προσκείμενους στον άλλοτε προστατευόμενό του μαέστρο, Μπερνστάιν, ή οι «κατηγόριες» που του πρόσαψαν οι Αμερικανοί ως «κομμουνιστού», άρα επικίνδυνου, επειδή εκθείαζε την ΕΣΣΔ ως προς τη δουλειά του και άλλα επιτεύγματα του μεγάλου αυτού σοσιαλιστικού εργατικού Κράτους, μετά την επίσκεψή του κ.λπ.

Διαπίστωση Μητρόπουλου, γνώμη Χατσατουριάν

Στην επιστήθια φίλη του Καίτη Κατσογιάννη έγραφε μεταξύ άλλων σχετικά: «[…] και σου απομένει τότε η γοητεία αυτού του λαού, με μια ευγένεια καρδιάς, μια ψυχική χάρη και έναν ενθουσιασμό απεριόριστο -έπειτα καλλιτέχνες πέρα ως πέρα. Νομίζω ότι πουθενά αλλού δεν μπορεί να κάνει κανείς μουσική τόσο τέλεια όσο σ’ αυτόν τον τόπο». Αυτά είχε εκμυστηρευτεί και στον νέο τότε μαέστρο γεννημένο στον Καύκασο, Οδυσσέα Δημητριάδη (1908 – 2005), όταν του είπε ότι θέλει να πάει στην Ελλάδα να μείνει και να εργαστεί, με τον Μητρόπουλο να τον αποτρέπει, διότι ακόμη κι αυτός που είχε «δικιά» του ορχήστρα, ο μισθός του δεν έφτανε ούτε για το νοίκι, ενώ στην ΕΣΣΔ θα έχει να εργαστεί και να ζήσει καλά. Κι ο Δημητριάδης ευτυχώς τον άκουσε και μεγαλούργησε.

Αξίζει να αποχαιρετήσουμε τον Μαέστρο, με κάποια λόγια του μεγάλου Σοβιετικού συναδέλφου του, Αράμ Χατσατουριάν:«Από την πρώτη ήδη συνάντηση με τα σοβιετικά ακροατήρια, ο Μητρόπουλος μας καθυπέταξε με την γοητεία της ερμηνευτικής του τέχνης, πάντα γεμάτης ειλικρίνεια και πιστής στο κείμενο των συνθετών, απεριόριστα απομακρυσμένος από φιλαυτία και εξωτερική πόζα. […] ενός από τους πλέον προικισμένους από την φύση Μαέστρους του καιρού μας, για τα επιτεύγματα του οποίου δίκαια μπορεί να υπερηφανεύεται ο ελληνικός λαός…».

Συνεπώς, δεν ηττήθηκε ο μαέστρος, αφού έως σήμερα θαυμάζουμε την Μουσική του ιδιοφυία και μελετάμε και παραδειγματιζόμαστε από τη ζωή και το έργο του αγωνιζόμενοι για τους αδυνάτους και πιστεύοντας στον άνθρωπο και τη σύγχρονη δημιουργία, όπως αυτός.

Δρ. Χρήστος Ηλ. ΚΟΛΟΒΟΣ
Διευθυντής ορχήστρας

Πηγή : Ριζοσπάστης 13 – 14 / 12 – 2025

 

ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΤΑΞΗ

Παρασκευή 12/12/2025 – 17:47

Η ΔΑΣ πρώτη δύναμη στην ΑΔΕΔΥ: Ιστορική στιγμή για το εργατικό κίνημα! (VIDEO – ΦΩΤΟ)

https://youtube.com/watch?v=dRiPdoyfaI0%3Ffeature%3Doembed

«Ιστορική στιγμή για το εργατικό κίνημα!», τονίζει η ΔΑΣ η οποία αναδείχθηκε πρώτη δύναμη στη ΑΔΕΔΥ για πρώτη φορά στα 100 χρόνια ιστορίας της τριτοβάθμιας συνδικαλιστικής οργάνωσης.

Η ΔΑΣ αναδείχθηκε πρώτη δύναμη γκρεμίζοντας την κυβερνητική παράταξη της ΔΑΚΕ από αυτή τη θέση, καταγράφοντας μεγάλη άνοδο σε ψήφους, ποσοστά και έδρες. 

Η ΔΑΣ έλαβε 168 ψήφους και 22 έδρες στο ΓΣ της ΑΔΕΔΥ, με ποσοστό 25,57%. Στο προηγούμενο συνέδριο, πριν από τρία χρόνια είχε λάβει 134 ψήφους, 18 έδρες στο ΓΣ και ποσοστό 21,3%.

«Το αποτέλεσμα του 39^ου Συνεδρίου της ΑΔΕΔΥ δυναμώνει την προοπτική, το εργατικό κίνημα να αποτελέσει το αντίπαλο δέος απέναντι σε όλες τις αντιλαϊκές κυβερνήσεις και το κεφάλαιο που υπηρετούν», σημειώνει η ΔΑΣ στην ανακοίνωση που εξέδωσε. «Θα συνεχίσουμε ακούραστα, πιο αποφασιστικά μαζί με όλους τους εργαζόμενους να είμαστε στην πρώτη γραμμή για να οργανωθεί ο αγώνας μας σε κάθε χώρο του δημοσίου, σε συντονισμό με τους εργάτες του ιδιωτικού τομέα, την αγωνιζόμενη αγροτιά, τους φτωχούς αυτοαπασχολούμενους της πόλης, μαζί με τα παιδιά μας στα σχολεία και τα πανεπιστήμια. Με κριτήριο τις σύγχρονες ανάγκες μας θα συνεχίσουμε να παλεύουμε για την ανασύνταξη του εργατικού – λαϊκού κινήματος», διαβεβαιώνει 

Αμέσως μετά την ανακοίνωση του αποτελέσματος, οι αντιπρόσωποι της ΔΑΣ πραγματοποίησαν μια μικρή διαδήλωση έξω από το ξενοδοχείο όπου έγινε το 39ο συνέδριο της ΑΔΕΔΥ. 

Το αποτέλεσμα δυναμώνει την προοπτική

https://youtube.com/watch?v=XMDPLxDesyE%3Fwmode%3Dopaque%26controls%3D1%26enablejsapi%3D1%26playerapiid%3Dmedia-youtube-xmdplxdesye%26origin%3Dhttps%253A

Αναλυτικά η ανακοίνωση της ΔΑΣ.

«Το αποτέλεσμα του 39^ου Συνεδρίου της ΑΔΕΔΥ δυναμώνει την προοπτική, το εργατικό κίνημα να αποτελέσει το αντίπαλο δέος απέναντι σε όλες τις αντιλαϊκές κυβερνήσεις και το κεφάλαιο που υπηρετούν.

Η ΔΑΣ, που το ψηφοδέλτιό της συγκροτείται με συνδικαλιστές που συσπειρώνονται στο Π.Α.ΜΕ. με μεγάλη άνοδο σε ψήφους, ποσοστά και έδρες – από 134 ψήφους, 21,3% και 18 έδρες το 2022 σε 168 ψήφους, 22 έδρες και 25,57% – αναδείχθηκε πρώτη δύναμη γκρεμίζοντας την κυβερνητική παράταξη της ΔΑΚΕ από αυτή τη θέση.

Στο Συνέδριο συμμετείχαν αντιπρόσωποι από 36 ομοσπονδίες που για να εκλεγούν ψήφισαν 250 χιλιάδες δάσκαλοι, καθηγητές, υγειονομικοί, γιατροί, εργαζόμενοι στην καθαριότητα και στις υπηρεσίες στους δήμους, στις περιφέρειες, στα πανεπιστήμια, στην αποκεντρωμένη διοίκηση, στα υπουργεία, αυξάνοντας το ποσοστό της συνδικαλιστικής πυκνότητας. Πήραν μέρος αντιπρόσωποι από 1.040 πρωτοβάθμια σωματεία.

Με τη στάση και την επιλογή τους έδωσαν ηχηρό χαστούκι στην κυβέρνηση, που παίρνει το ένα αντιλαϊκό μέτρο πίσω από το άλλο κι έστειλαν μήνυμα εναντίωσης στην πολιτική που εμπλέκει τη χώρα μας σε πολέμους, που φτωχοποιεί τους δημοσίους υπαλλήλους κι όλο το λαό, που εντείνει την καταστολή, που προωθεί ακόμα πιο αντιδραστικές αλλαγές στο αντιλαϊκό αστικό κράτος.

Η ΔΑΚΕ γκρεμίζεται από την πρώτη θέση που κατείχε την τελευταία δεκαετία ενώ τα ποσοστά της ΠΑΣΚΕ μειώνονται για ακόμα ένα συνέδριο.

Οι σύνεδροι γύρισαν την πλάτη στα ψηφοδέλτια του προηγούμενου συνδυασμού ΣΥΡΙΖΑ – Νέας Αριστεράς, του οποίου τα στελέχη τους έχουν ήδη σπεύσει να κρατήσουν θέση στο άρμα του Τσίπρα. Οι εργαζόμενοι έστειλαν μήνυμα ότι τα «ταξίδια στις πιο όμορφες θάλασσες» δεν μπορούν να γίνουν με βάρκες φτιαγμένες από τα σάπια υλικά της σοσιαλδημοκρατίας.

Το αποτέλεσμα του Συνεδρίου είναι ζωντανή έκφραση της ανόδου των ταξικών αγώνων για να ζήσουμε όπως μας αξίζει, με βάση τον τεράστιο πλούτο που παράγεται, τις δυνατότητες που προσφέρουν τα σύγχρονα επιστημονικά επιτεύγματα. Αποτελεί αναγνώριση από τους εργαζομένους της καθημερινής προσπάθειας των συνδικαλιστών της ΔΑΣ για να αναζωογονηθούν οι Ομοσπονδίες και τα σωματεία, να χειραφετηθούν από τις επιδιώξεις του κράτους, να μπουν ορμητικά στον αγώνα.

Μας γεμίζει με περισσότερη ευθύνη για να δυναμώσει ένα μαχητικό, αντικαπιταλιστικό – αντιμονοπωλιακό ρεύμα αντεπίθεσης μέσα στο οργανωμένο κίνημα των δημοσίων υπαλλήλων. Θα συνεχίσουμε ακούραστα, πιο αποφασιστικά μαζί με όλους τους εργαζόμενους να είμαστε στην πρώτη γραμμή για να οργανωθεί ο αγώνας μας σε κάθε χώρο του δημοσίου, σε συντονισμό με τους εργάτες του ιδιωτικού τομέα, την αγωνιζόμενη αγροτιά, τους φτωχούς αυτοαπασχολούμενους της πόλης, μαζί με τα παιδιά μας στα σχολεία και τα πανεπιστήμια. Με κριτήριο τις σύγχρονες ανάγκες μας θα συνεχίσουμε να παλεύουμε για την ανασύνταξη του εργατικού – λαϊκού κινήματος. Το δίλημμα ήταν και παραμένει: “Τα κέρδη τους ή οι ζωές μας”.

Όλοι κι όλες στα συνδικάτα! Όλοι κι όλες στον αγώνα!».

Αναλυτικά τα αποτελέσματα στον παρακάτω πίνακα:

1 / 6

ΣΧΕΤΙΚΑ

• Η ΔΑΣ πρώτη δύναμη στην ΑΔΕΔΥ: Η στιγμή της ανακοίνωσης του αποτελέσματος (VIDEO) 16:54

Δες ακομα

• 39ο Συνέδριο ΑΔΕΔΥ: «Ψηφίζουμε ΔΑΣ για να μην ξαναδούμε τέτοια ανακοίνωση»11/12/2025 17:57
• 39ο Συνέδριο ΑΔΕΔΥ: Σημαντικές παρεμβάσεις των αντιπροσώπων της ΔΑΣ που καλούν σε αλλαγή συσχετισμών (VIDEO)11/12/2025 17:27

Πηγή : 902.gr

 

ΕΡΓΑΤΙΚΑ

39ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΑΔΕΔΥ

Αντιπαράθεση των δύο γραμμών στο κίνημα απέναντι στο κράτος της εκμετάλλευσης και του πολέμου

Με συγκροτημένη και ενισχυμένη παρουσία η ΔΑΣ δίνει μάχη αποκάλυψης, μαχητικής υπεράσπισης της γραμμής της σύγκρουσης και αλλαγής του συσχετισμού

Το πρωί της χτεσινής πρώτης μέρας του 39ου Συνεδρίου της ΑΔΕΔΥ σημαδεύτηκε από την προσπάθεια των ΔΑΚΕ και ΔΗΣΥΠ (ΠΑΣΚΕ) – που άγγιξε τα όρια του γελοίου – να επιβάλουν τη νομιμοποίηση αντιπροσώπων οι οποίοι αναδείχθηκαν μέσα από διαδικασίες που παραβίασαν καταστατικές διατάξεις και αποφάσεις ΑΔΕΔΥ. Κάτι που δεν κατάφεραν, αφού το Συνέδριο υπερψήφισε με μεγάλη διαφορά τον αποκλεισμό αυτών των αντιπροσώπων.

Οι δύο παρατάξεις δεν αμφισβήτησαν την παραβίαση καταστατικών διατάξεων, καλούσαν όμως τους συνέδρους να υπερψηφίσουν τη συμμετοχή των αντιπροσώπων αυτών γιατί οι ηγεσίες τους έκριναν ότι οι παραβιάσεις είναι …διαδικαστικές και άρα δεν υπάρχει λόγος αποκλεισμού!

Τη διαδικασία νομιμοποίησης ακολούθησαν οι κεντρικές ομιλίες των παρατάξεων. Σε αντίθεση με την «κακόφωνη χορωδία της διαχείρισης και της ταξικής υποταγής», όπως χαρακτήρισε τους ομιλητές των ΔΑΚΕ, ΔΗΣΥΠ και ΕΑΕΚ (του όλου ΣΥΡΙΖΑ), η Βέτα Πανουτσάκου εκ μέρους της ΔΑΣ ανέδειξε την ανάγκη αλλά και τη δύναμη που έχουν οι εργαζόμενοι να πάρουν τις ζωές τους στα χέρια τους, ακολουθώντας τον δρόμο του συλλογικού αγώνα για την ανατροπή.

Δεν ανεχόμαστε «απαγορευτικό» στις ανάγκες μας

Ξεκίνησε λέγοντας ότι η ΔΑΣ απευθύνεται «σε όλους τους συναδέλφους που έχουν τις ίδιες αγωνίες με τους χιλιάδες εργαζόμενους στις υπηρεσίες και στους χώρους δουλειάς, που βιώνουν τις δυσκολίες της καθημερινότητας, που στριμώχνουν τις ανάγκες τους, τις δικές τους και της οικογένειάς τους (…) Απευθυνόμαστε σε όλους εσάς που περάσετε μέσα από τα μπλόκα του αγώνα των αγροτών, που ζήσατε έστω για λίγο την τεράστια μαζικότητα των κινητοποιήσεών τους, την αποφασιστικότητά τους να διεκδικήσουν το δίκιο τους (…)

Γι’ αυτό εξάλλου και προτείναμε χθες να καλέσουμε και έναν εκπρόσωπο των αγροτικών μπλόκων να μας μεταφέρει εδώ το αγωνιστικό τους κλίμα και να απευθύνει έναν σύντομο χαιρετισμό, πρόταση που σιωπηλά απορρίφθηκε από όλες τις παρατάξεις…

Απευθυνόμαστε σε όλους όσοι μια ζωή βλέπουν τα εκατομμύρια να πετούν γύρω τους και να προσγειώνονται στις τσέπες των λίγων, που βλέπουν τα λεφτόδεντρα να καρπίζουν από τον δικό τους, από τον δικό μας ιδρώτα αλλά να τα τρυγάνε οι μεγαλοεπιχειρηματίες με τις πλάτες των κυβερνήσεων, που βάζουν “απαγορευτικό” σε όλους εμάς…».

Τα χρόνια της κρίσης – συνέχισε – κυβερνήσεις, επιχειρηματίες και ΜΜΕ φώναζαν ότι οι εργαζόμενοι και ο λαός πρέπει να σκύψουν το κεφάλι και να πληρώσουν για ένα χρέος που δεν είναι δικό τους. Σήμερα, στα χρόνια της ανάπτυξης, «ηχούν γύρω μας οι σειρήνες του πολέμου… Και τα μεγάφωνα της προπαγάνδας της κυβέρνησης της ΝΔ μαζί με τη συστημική αντιπολίτευση, την ΕΕ, το ΝΑΤΟ και τα στηρίγματά τους, προσπαθούν να μας πείσουν ότι εμείς οι εργαζόμενοι και ο λαός πρέπει να αποδεχτούμε να μοιράζουν χρήμα στα μονοπώλια του πολέμου και στους μεγάλους ομίλους, πρέπει να βάλουμε πλάτη για τους ανταγωνισμούς τους στο πλιάτσικο λαών και χωρών».

Την πολιτική αυτή στήριξαν και στηρίζουν οι δυνάμεις του κυβερνητικού και εργοδοτικού συνδικαλισμού, που «προσπαθούν να περιορίσουν τη σκέψη και τον ορίζοντα των εργαζομένων στο πλαίσιο της αστικής διαχείρισης και του “άλλαξε ο Μανωλιός κι έβαλε τα ρούχα του αλλιώς”, ώστε να μη φτάσει να αμφισβητεί τον “μονόδρομο” του συστήματος της εκμετάλλευσης.

Αυτό εξάλλου κάνουν όλες μαζί οι ηγεσίες των παρατάξεών τους στην ΟΚΕ και στην ευρωπαϊκή ΟΚΕ όπου συμμετέχουν, στις συμβιβασμένες διεθνείς συνδικαλιστικές οργανώσεις PSI, EPSU, ETUC, που είναι εταίροι της ΕΕ και του κεφαλαίου, της Κομισιόν και των λόμπι των επιχειρηματικών ομίλων, όπου μαζί μοιράζουν τη φτώχεια μας».

Μνημείο στήριξης της κυβέρνησης η καταψήφιση της πρότασης για απεργία

Αναφερόμενη στα «κατορθώματά» τους μίλησε για την προσπάθειά τους να μη γίνει απεργιακή συγκέντρωση στις 28 Φλεβάρη για τα Τέμπη, για το ότι δεν είχαν το σθένος να συμφωνήσουν ή να διαφωνήσουν «στο κείμενο που προτείναμε και αναδεικνύαμε εμπεριστατωμένα τι υπηρετεί σήμερα το νέο Πειθαρχικό», τις τοποθετήσεις τους για το «δικαίωμα του Ισραήλ στην αυτοάμυνα», το ότι «το ψήφισμα που προτείναμε ενάντια στη δίωξη του προέδρου του Σωματείου ΕΝΕΔΕΠ και προέδρου του Εργατικού Κέντρου Πειραιά, που με τους συναδέλφους του εμπόδισαν παλικαρίσια τα καμιόνια των όπλων προς το Ισραήλ, δεν έλαβε την ψήφο κανενός!».

Στάθηκε επίσης στο χθεσινό μνημείο στήριξης της κυβέρνησης, με την καταψήφιση, στο Γενικό Συμβούλιο, της πρότασης για απεργία στις 16 Δεκέμβρη. Οπως σχολίασε, «εντάξει, η παράταξη της ΔΑΚΕ, ως κυβερνητική εκπρόσωπος, έκανε το καθήκον της, όμως η ΠΑΣΚΕ και η ΕΑΕΚ, που στα λόγια εναντιώνονται στον Μητσοτάκη, να την καταψηφίσουν για να δώσουν φιλί ζωής στη κυβέρνηση; Αλλά τέτοιοι είναι! Αλλά κι εμείς τέτοιοι είμαστε, δεν το βάζουμε κάτω και εδώ θα ζητήσουμε από το σώμα των αντιπροσώπων να αποφασίσει για απεργία στις 16/12, και θα την παλέψουμε στους χώρους δουλειάς».

Υπερασπιζόμενη την ανάγκη να γίνει η απεργία, είπε: «Τώρα που η κυβέρνηση της ΝΔ είναι στριμωγμένη από τις μαζικές αγροτικές κινητοποιήσεις, από τις κινητοποιήσεις που εξελίσσονται σε μια σειρά κλάδους, τώρα που έχουν πάρει αποφάσεις για απεργία αρκετά Εργατικά Κέντρα και αρκετά Νομαρχιακά Τμήματα ζητάνε, τώρα που οι εργαζόμενοι στους χώρους δουλειάς μάς λένε ότι χρειάζεται ο ξεσηκωμός να γενικευτεί, να εκφραστεί μαζικά η καταδίκη της αντιλαϊκής πολιτικής, να εκφραστεί όχι μόνο η αλληλεγγύη μας στους αγωνιζόμενους αγρότες αλλά και η αντίθεσή μας στον κρατικό προϋπολογισμό της φτώχειας και του πολέμου, που περιλαμβάνει για εμάς φόρους, χαράτσια και ψίχουλα, που γράφει σε κάθε αράδα του ότι οι δημόσιοι υπάλληλοι δεν είναι “επιλέξιμοι” της κυβέρνησης, προτείναμε πανελλαδική απεργιακή κινητοποίηση για τις 16 Δεκέμβρη, μέρα ψήφισης του κρατικού προϋπολογισμού, για να πλημμυρίσουν οι δρόμοι και οι πλατείες απ’ όλο τον λαό, που λέει “κάτι πρέπει να γίνει”, “δεν πάει άλλο”».

Μιλώντας για την παρελκυστική τακτική των δυνάμεων αυτών, που τάχα υιοθετούν αιτήματα όπως αυξήσεις στους μισθούς, για 13ο και 14ο μισθό, για το χαμένο κλιμάκιο κ.ά., επεσήμανε ότι δεν τα στηρίζουν, καθώς αποδέχονται τη δημοσιονομική πειθαρχία της ΕΕ, τις μνημονιακές δεσμεύσεις, τα Σύμφωνα Σταθερότητας, δίνουν συγχωροχάρτι στις κυβερνήσεις και συνδέουν το αίτημα για επιστροφή του 13ου και του 14ου μισθού με τα θηριώδη ματωμένα πλεονάσματα.

«Αναφερόμαστε» – τόνισε – «στις συνδικαλιστικές ηγεσίες των παρατάξεων της ΝΔ, του όλου ΣΥΡΙΖΑ και του ΠΑΣΟΚ, που υπερασπίζονται το κυβερνητικό έργο όταν τα κόμματά τους βρίσκονται στην κυβέρνηση, ενώ όταν βρίσκονται στην αντιπολίτευση κάνουν κριτική σε επιμέρους ζητήματα της κυβερνητικής πολιτικής, χωρίς να αμφισβητούν τον πυρήνα της, την πολιτική που υπερασπίζεται τα κέρδη, την εμπορευματοποίηση και ιδιωτικοποίηση υπηρεσιών και αρμοδιοτήτων, τη λειτουργία τους με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια ακόμα κι όταν είναι δημόσιες – κρατικές, που υπερασπίζεται τις επιταγές της ΕΕ και του ΝΑΤΟ».

Υπάρχει άλλος δρόμος να βαδίσουν οι εργαζόμενοι!

Και επεσήμανε ότι υπάρχει άλλος δρόμος: Της αλλαγής του συσχετισμού δυνάμεων παντού, της ανασύνταξης του κινήματος. «Ο δικός μας μονόδρομος είναι ο δρόμος που ακολουθούν σωματεία σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, που κέρδισαν μάχες, που υπογράψανε Συλλογικές Συμβάσεις, που στάθηκαν απέναντι σε διώξεις εργαζομένων, που αντιμετώπισαν τον αυταρχισμό, που τσαλαπάτησαν αντεργατικούς νόμους και απαγορεύσεις, που αφήσανε στα χαρτιά τους αντιαπεργιακούς νόμους όλων των κυβερνήσεων».

Τώρα «πρέπει να δυναμώσει η ταξική γραμμή, η συλλογική δράση και διεκδίκηση στο εργατικό κίνημα. Η αλλαγή των συσχετισμών με την αποφασιστική ενίσχυση των δυνάμεων της ΔΑΣ μπορεί να δώσει ανάσα, πραγματική ελπίδα και προοπτική στους αγώνες που έρχονται. Να ανοίξει δρόμο για αγωνιστικές αποφάσεις και συντονισμένες πρωτοβουλίες, που με την πάλη μας θα βάλουμε στο επίκεντρο τις ανάγκες μας και την προοπτική της ζωής μας.

Ενα τέτοιο κίνημα θα βάλει εμπόδια στις επιδιώξεις του κεφαλαίου και των κυβερνήσεών του, θα καταστήσει αντεργατικούς νόμους ανενεργούς και θα εμπνεύσει νέους εργαζόμενους να μπουν στη μάχη. Με χειραφέτηση των εργαζομένων, με μαζικοποίηση της δράσης Σωματείων και Ομοσπονδιών, με την ΑΔΕΔΥ κοντά στην καθημερινή τους δράση, δίπλα στους εργαζόμενους και στα σωματεία τους, αποκούμπι σε κάθε διωκόμενο.

(…) Δίνουμε μαζικό αγωνιστικό “παρών” στις κινητοποιήσεις στις 16 Δεκέμβρη, στη συγκέντρωση στις 12 Δεκέμβρη στο Εφετείο Αθήνας, στη δίκη της Χρυσής Αυγής, τη μέρα που η εισαγγελέας θα ανακοινώσει την πρότασή της σχετικά με την ενοχή ή μη των καταδικασμένων χρυσαυγιτών, δίνουμε μαζικό αγωνιστικό ραντεβού στους αγώνες τού αύριο, που θα δώσουμε όλες μας τις δυνάμεις για να δυναμώσουν και να κλιμακωθούν.

Εκφράζουμε την αλληλεγγύη μας σε όλους τους αγωνιζόμενους, σε όλους τους διωκόμενους εργαζόμενους που σήκωσαν ανάστημα απέναντι στην αδικία και στην καταστολή, σε όλους τους λαούς που παλεύουν να χαράξουν τη δική τους πατρίδα, να βάλουν τη σφραγίδα τους στις εξελίξεις.

Προχωράμε μαζί, προχωράμε μπροστά, δυνατά, πιο πολλοί, πιο δυνατοί για την ανατροπή… Δίνουμε το χέρι σε όποιον σηκώνεται… Προχωράμε μαζί με όλους που δεν περιμένουν ούτε σωτήρες, ούτε “…ότι οι κουφοί παραχωρήσεις θα μας κάνουν κι οι αχόρταγοι κάτι θε να μας δώσουν! Οτι οι λύκοι θα μας ταΐσουν αντί να μας καταβροχθίσουν!”, όπως έγραψε κι ο μεγάλος Μπρεχτ».

Πηγή : Ριζοσπάστης 11 – 12 – 2025

Σάββατο 6 Δεκέμβρη 2025 – Κυριακή 7 Δεκέμβρη 2025

 

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Στον δρόμο της ελπίδας και της αντεπίθεσης, κόντρα στα καλέσματα υποταγής και αυταπατών

Η «νέα ΚΑΠ», όπως και η παλιά, κάνει τον βίο αβίωτο για εκατοντάδες χιλιάδες αγρότες για να στηρίξει τα κέρδη των αγροτοβιομηχάνων, τους μεγαλεμπόρους και σουπερμαρκετάδες, ενώ η «ανακατανομή» – νέα μοιρασιά των κονδυλίων στην ΕΕ για να πέσουν δισ. στην πολεμική οικονομία κάνει τους κυβερνητικούς χειρισμούς και την προσπάθεια εξαγοράς με μερικά ψίχουλα, όλο και πιο δύσκολη υπόθεση. Η δυσαρέσκεια στους βιοπαλαιστές αγρότες μεγαλώνει, τα μπλόκα του αγώνα δυναμώνουν, το ίδιο και η αλληλεγγύη απ’ όλο τον λαό, που στην άλλη όψη του ίδιου νομίσματος βλέπει τις τιμές στο ράφι να είναι στα ύψη.

Την ίδια ώρα οι «προβολές» των αστικών επιτελείων για τα επόμενα χρόνια (ειδικά μετά το τέλος του μνημονίου του Ταμείου Ανάκαμψης) δείχνουν «επενδυτική καθίζηση», τους ρυθμούς ανάπτυξης να επιβραδύνονται σημαντικά, τις «αβεβαιότητες» να κυκλώνουν από παντού, από την ύφεση και τους ανταγωνισμούς στην Ευρωζώνη, τους πολέμους και τη μάχη για την πρωτοκαθεδρία στο ιμπεριαλιστικό σύστημα, μέχρι το ενδεχόμενο μιας νέας διεθνούς καπιταλιστικής κρίσης. Ιμπεριαλιστικοί οργανισμοί όπως ο ΟΟΣΑ δίνουν σήμα για γκάζι στις αντιλαϊκές «μεταρρυθμίσεις» με βασικό στόχο την αύξηση της «παραγωγικότητας», της εκμετάλλευσης δηλαδή των εργαζομένων, κάνουν νεύμα για καθήλωση των μισθών κάτω και από αυτόν τον πληθωρισμό, για νέα επίθεση στην εργατική τάξη, σε ρυθμούς «πολεμικούς». Την ίδια ώρα η μάχη για ΣΣΕ δυναμώνει σε μια σειρά χώρους δουλειάς για μισθούς και δικαιώματα στο ύψος των σύγχρονων αναγκών, για μέτρα υγείας και ασφάλειας, ενάντια στη δουλειά – λάστιχο και στα 13ωρα, που έβγαλαν δεκάδες χιλιάδες στον δρόμο στις πρόσφατες απεργίες.

Ενώ, πριν τα πανηγύρια για τις συμφωνίες με τις ΗΠΑ σε Ενέργεια και ναυπηγεία κοπάσουν, οι «μαρτυριάδες» Αμερικανοί λένε πως ο στόχος της «αναβάθμισης» και της Ελλάδας – κόμβου Ενέργειας περνάει μέσα από τις «συμπληγάδες» των επώδυνων, ΝΑΤΟικής κοπής διευθετήσεων στα Ελληνοτουρκικά, στο Κυπριακό, μια «νέα περιφερειακή τάξη πραγμάτων» στην Ανατ. Μεσόγειο. Αλλά και μέσα από τους αναβαθμισμένους ρόλους στα ευρωατλαντικά σχέδια, που έχουν «δάκρυα και αίμα» για το λαό, ακριβοπληρωμένους εξοπλισμούς που (όπως οι ίδιοι λένε) «δεν είναι για το Αιγαίο», επικίνδυνα νομοσχέδια όπως αυτό για τους στρατιωτικούς, που διαμορφώνει έναν ΝΑΤΟθρεμμένο στρατό για τη «νέα εποχή» των ευρωατλαντικών επεμβάσεων και πολέμων. Την ίδια ώρα όμως τα αστικά επιτελεία βλέπουν με αγωνία να μην έχει «εθιστεί ο λαός να βλέπει φέρετρα» να γυρνάνε από τα μέτωπα του ιμπεριαλιστικού πολέμου, να αμφισβητεί τις προτεραιότητες και τις συμμαχίες της αστικής τάξης. Εχουν δει τον λαό να βγαίνει μαζικά στους δρόμους του αγώνα ενάντια στη γενοκτονία που διέπραξαν οι Ευρωατλαντικοί και ο «στρατηγικός σύμμαχός» τους, Ισραήλ, σωματεία να σταματάνε τα φορτία του θανάτου για Γάζα και Ουκρανία.

Πάνω σε αυτήν την «κινούμενη άμμο» τα αδιέξοδά τους μεγαλώνουν, το ένα μετά το άλλο τα φθαρμένα κόλπα αναμόρφωσης του αστικού πολιτικού συστήματος δεν πιάνουν, εφεδρείες και «χαρτιά» του συστήματος καίγονται, ενώ η δυσαρέσκεια αρχίζει να ακουμπάει και τους «περί πολλού» αστικούς θεσμούς, το ίδιο το αστικό κράτος που μέρα με τη μέρα αποκαλύπτεται ο εχθρικός για τον λαό χαρακτήρας του.

Σοσιαλδημοκρατία: Μια λύση για κάθε πρόβλημα του σάπιου συστήματος

Σε αυτές τις δύσκολες ώρες αποκαλύπτεται για μια ακόμα φορά ο ρόλος της σάπιας σοσιαλδημοκρατίας, ως το «χαρτί» για τα δύσκολα και τις βρωμοδουλειές της αστικής τάξης.

Η ξεπουλημένη ηγεσία της ΓΣΕΕ – στελέχη του ΠΑΣΟΚ – εμφανίζεται αγκαζέ με την κυβέρνηση της ΝΔ και τη μεγαλοεργοδοσία πλασάροντας το νέο σχέδιο υποταγής των εργαζομένων, για την «αναμόρφωση» των Συλλογικών Συμβάσεων. Μέσα στις νέες συνθήκες το σύστημα τους αναθέτει νέα βρωμοδουλειά, να κάνουν ακόμα πιο αποτελεσματικό για την εργοδοσία και το κράτος της το μνημονιακό νομοθετικό οπλοστάσιο, με βάση και τη σχετική Οδηγία της ΕΕ, αναλαμβάνοντας ρόλο «πορτιέρη» και «κόφτη» των διεκδικήσεων των εργαζομένων σε κάθε κλάδο, υπογράφοντας «κλαδικές ΣΣΕ» στα μέτρα των ομίλων, ερήμην των σωματείων και των εργαζομένων, θάβοντας τις δίκαιες διεκδικήσεις τους για σύγχρονα δικαιώματα, φροντίζοντας για την «εργασιακή ειρήνη» – υποταγή των εργαζομένων στα «θέλω» του κεφαλαίου.

Τα στελέχη ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ ντύνονται ξανά τους «φίλους των αγροτών και κτηνοτρόφων» και επιστρέφουν σαν τους δολοφόνους στον τόπο του εγκλήματος. Καταριούνται τη «διαφθορά» και τη χρεώνουν αποκλειστικά στα καλόπαιδα της ΝΔ, για να κρύψουν ότι αυτή φούντωσε πάνω στην κοπριά της πολιτικής της ΕΕ που από κοινού στοίβαξαν όλοι, εφαρμόζοντας την πολιτική της ΕΕ που ρήμαξε τα χωριά. Υπερασπίζονται «μια άλλη», τάχα δικαιότερη ΚΑΠ, κρύβοντας ότι αυτή είναι κομμένη και ραμμένη στα μέτρα των επιχειρηματικών ομίλων, παρουσιάζουν πως μπορεί τάχα να υπάρξει και ένα «νέο παραγωγικό μοντέλο» που θα ικανοποιεί ταυτόχρονα και τις ανάγκες των βιοπαλαιστών αγροτών και εκείνες των μεγαλεμπόρων και ομίλων, νουθετούν τους αγροτοκτηνοτρόφους να διαλέξουν «άλλες μορφές αγώνα» που να μην ασκούν πίεση στο σύστημά τους, να βάζουν μερικά «ελάχιστα» αιτήματα στα μέτρα των «δημοσιονομικών αντοχών».

Είναι μέσα σε αυτές τις συνθήκες που το σύστημα κάνει και το rebranding Τσίπρα, ώστε, όπως έδειξε και η παρουσίαση της Τετάρτης, αυτός να ξαναβρεθεί στον γνώριμο ρόλο της εξαπάτησης του λαού, με μπαγιάτικες αυταπάτες περί «δίκαιης» καπιταλιστικής ανάπτυξης να βγαίνουν από την ντουλάπα για να ντύσουν τους στόχους της αστικής τάξης και των επιχειρηματικών ομίλων, και να εναλλάσσονται με αντιδραστικά συνθήματα «παλιάς κοπής» της αμαρτωλής σοσιαλδημοκρατίας περί «ισχυρής Ελλάδας» και «νέου πατριωτισμού» – του «πατριωτισμού» του κεφαλαίου, των ΝΑΤΟικών διευθετήσεων και της «πολυδιάστατης» εμπλοκής. Οι φούσκες περί «κλεπτοκρατίας» αποτελούν μία ακόμα εκδοχή της προσπάθειας να κρυφτεί ο πραγματικός ένοχος όλων των λαϊκών προβλημάτων, το κεφάλαιο, η εξουσία του, οι κυβερνήσεις του. Σε συνθήκες που περιμένουν τριγμούς και που η δυσαρέσκεια διογκώνεται ορατά, η «αποκατάσταση της ισορροπίας του πολιτικού συστήματος» είναι ένας βαθιά αντιλαϊκός, αντιδραστικός στόχος, σημαίνει ουσιαστικά εγγύηση της αντιλαϊκής σταθερότητας, αγωνία μην τυχόν και χάσει τον «βηματισμό» της η εναλλαγή των κυβερνήσεων που θα τσακίζουν διαδοχικά τον λαό, απαξιώνοντας γι’ αυτό πλήρως τους αγώνες αγροτών, εργαζομένων, λαϊκών στρωμάτων. Για άλλη μια φορά η σοσιαλδημοκρατία αναλαμβάνει ρόλο «μερεμετατζή» για να κλείσει «ρωγμές» στο σάπιο σύστημα τους, να συμβάλει «στην αποκατάσταση της αξιοπιστίας των θεσμών», να διαμορφώσει ένα νέο μείγμα ενσωμάτωσης και χτυπήματος της λαϊκής δυσαρέσκειας.

Για να βγει ο λαός νικητής…

Και μπορεί η κυβέρνηση να μην έχει ανταγωνιστή στη διεκδίκηση της διακυβέρνησης, έχει όμως αντίπαλο….

Για την ακρίβεια, δεν έχει μόνο η κυβέρνηση. Εχει συνολικά η αστική εξουσία, τα κόμματα της, σε όλες τις εκδοχές του το σάπιο καπιταλιστικό σύστημα.

Αυτός ο αντίπαλος είναι ο οργανωμένος, συντονισμένος αγώνας εργαζομένων, αγροτών, αυτοαπασχολούμενων, νέων, που μπορεί να αποτελέσει τη δύναμη που μπορεί να βάλει σήμερα εμπόδια στη στρατηγική του κεφαλαίου, της ΕΕ, του ΝΑΤΟ και να ανοίξει αύριο τον δρόμο για την προοπτική, την ανατροπή τους. Αντίπαλος είναι το ΚΚΕ, που δίνει όλες τις δυνάμεις του σε αυτήν τη κατεύθυνση.

Γιατί απέναντι στο δηλητήριο της «κοινωνικής ειρήνης», της σιγής νεκροταφείου δηλαδή για τα συμφέροντα των εκμεταλλευτών, μόνο το δυνάμωμα της ταξικής πάλης, της οργάνωσης και σύγκρουσης με τα συμφέροντα του κεφαλαίου, της συμμαχίας των λαϊκών στρωμάτων, μπορεί να υψώσει τείχος αλληλεγγύης, να αποσπάσει κατακτήσεις, να ανοίξει τον δρόμο της αντεπίθεσης για να ικανοποιηθούν πραγματικά οι λαϊκές ανάγκες.

Απέναντι στις κάλπικες προσδοκίες για «πολιτική αλλαγή» με τον Μανωλιό να βάζει τα ρούχα του αλλιώς, με σκιαμαχίες και παζάρια πίσω από κλειστές πόρτες για το πώς θα τυλίξουν τον λαό «σε μια κόλλα χαρτί», είναι η ώρα να δυναμώσει η πραγματική ελπίδα, το πραγματικό αντίπαλο δέος στην κυβέρνηση και σε κάθε αντιλαϊκή κυβέρνηση: Το ταξικό εργατικό κίνημα, το κίνημα των βιοπαλαιστών αγροτών και επαγγελματιών, που θα αμφισβητεί την ίδια την «καρδιά» της αντιλαϊκής πολιτικής, τα συμφέροντα των επιχειρηματικών ομίλων και του κεφαλαίου.

Σε όσους τον καλούν να στριμώξει τις ανάγκες του στο «μαγγανοπήγαδο» της καπιταλιστικής ανάπτυξης και κρίσης, που τα τοιχώματά του στενεύουν όλο και περισσότερο, ο λαός πρέπει να απαντήσει κοιτώντας «εκτός των τειχών», με συνείδηση ότι για να κερδίσει ο ίδιος πρέπει να χάσει το κεφάλαιο.

Απέναντι στον «πατριωτισμό» του κεφαλαίου, που θέλει «εθισμό στα φέρετρα» για τα κέρδη εφοπλιστών, ενεργειακών ομίλων και μεγαλοκατασκευαστών, απέναντι στις «συμφωνίες ειρήνης και ευημερίας» που φέρνουν μεγαλύτερους κινδύνους και φτώχεια, ο λαός έχει κάθε συμφέρον να δυναμώσει τον αγώνα του ενάντια στην εμπλοκή, στα σχέδια των ΗΠΑ – ΝΑΤΟ – ΕΕ.

Απέναντι σε όσους τον καλούν να μπαλώσει την «κουρελού» του εχθρικού για τον ίδιο αστικού κράτους, σε όσους του λένε να κάνει πιο αποτελεσματική τη μηχανή που «αλέθει» τις ανάγκες του για να ταΐζει τους επιχειρηματικούς ομίλους, ο λαός έχει κάθε συμφέρον να κάνει πιο αποτελεσματική τη δική του πάλη εναντίον του, να στριμώξει ο ίδιος στα σκοινιά το σάπιο σύστημα.

Κόντρα στις χρεοκοπημένες αυταπάτες για «νέα παραγωγικά μοντέλα», με την εκμετάλλευση να ζει και να βασιλεύει, για «ριζοσπαστικές» μεταρρυθμίσεις – μούφα στο έδαφος του καπιταλισμού, είναι ώρα να δυναμώσει η πάλη για πραγματικά ριζοσπαστικές αλλαγές στην οικονομία και στην εξουσία, για να απαλλαγεί ο λαός από τον βραχνά του καπιταλιστικού κέρδους, αξιοποιώντας τις σημερινές τεράστιες δυνατότητες της επιστήμης, της τεχνολογίας, τον πλούτο που παράγει, για τις δικές του ανάγκες και όχι για να πλουτίζουν μια χούφτα κοινωνικά παράσιτα.

Σε αυτόν τον δρόμο αξίζει να καταθέσει κάθε θυσία.

 

ΙΣΤΟΡΙΑ

«Μεταδεκεμβριανος “Ριζοσπάστης”»: Ενα άγνωστο ποίημα εμπνευσμένο από τη Μάχη του Δεκέμβρη 1944

Από Κερκυραίο δημοσιογράφο, φίλο του Κόμματος, πήραμε και δημοσιεύουμε ένα ποίημα με τον τίτλο «Μεταδεκεμβριανός “Ριζοσπάστης”», που έγραψε ο Κερκυραίος ποιητής και πεζογράφος Γιάννης Χονδρογιάννης (Κέρκυρα 1905 – Αθήνα 1987).

Συστήνοντας τον ποιητή, μας γράφει: «Υποστηρικτής των κομμουνιστικών ιδεών και γνωστός κυρίως για το έργο του “Η Μαρία Πολυδούρη μετά τον Καρυωτάκη”, ο Γ. Χονδρογιάννης είχε συμπεριλάβει στην ποιητική συλλογή του “Ο δρόμος του ήλιου ή η δίκαιη λύρα” (Αθήνα, 1979, “Τυπογραφείο Γ. Αργυρόπουλου – Α. Τουμαδάκη – Για λογαριασμό των εκδόσεων Κέδρος”, στον τίτλο παραπομπή στον γνωστό σολωμικό στίχο) αχρονολόγητο ποίημά του, που επιγράφεται “Μεταδεκεμβριανός «Ριζοσπάστης»”.

Το ποίημα, όπως συνάγεται από τον τίτλο και το περιεχόμενό του, αφορά τον “Ριζοσπάστη” της περιόδου που ακολούθησε αμέσως μετά τις συγκρούσεις του Δεκέμβρη του 1944, στις οποίες αναφέρεται.

Σύμφωνα με την Ελλη Αλεξίου, ο Γ. Χονδρογιάννης – που υπήρξε δικαστής και εξέδωσε συνολικά πέντε ποιητικές συλλογές – ήταν “αισθαντικός και ταλαντούχος” ποιητής. Στο πρώιμο και ύστερο έργο του έχουν αναφερθεί επίσης ο Κ. Παλαμάς, ο Γρηγ. Ξενόπουλος, ο Μαν. Αναγνωστάκης και ο κριτικός λογοτεχνίας Μ. Μ. Παπαϊωάννου, συγκλίνοντας στην εκτίμηση ότι αποτελούσε μια ιδιαίτερη και ενδιαφέρουσα παρουσία στα ελληνικά Γράμματα.

Ηταν θαυμαστής της ποίησης του Κ. Καρυωτάκη. Αφιέρωσε ποιήματά του στον Γ. Σεφέρη και σε άλλα συμπεριέλαβε αναφορές – παραπομπές στους Κ. Βάρναλη και Γ. Ρίτσο.

Εζησε τα περισσότερα χρόνια της ζωής του στην Αθήνα και αφιέρωσε πολλούς στίχους του στον γενέθλιο τόπο του, το κερκυραϊκό χωριό Σωκράκι.

Ο ποιητής Γ. Χονδρογιάννης τέθηκε εκτός δικαστικού Σώματος τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια, με την κατηγορία ότι υποστήριξε τον ΕΛΑΣ, όταν υπηρετούσε στην Πρέβεζα τους πρώτους μήνες μετά την απελευθέρωση της χώρας. Στη διάρκεια της Κατοχής, ενώ υπηρετούσε στη Ζάκυνθο, οι Ιταλοί κατακτητές τον εκδίωξαν από το νησί. Στα χρόνια της δικτατορίας Μεταξά, καθώς τότε υπηρετούσε στα Τρίκαλα, είχε επαινεθεί από την οργάνωση “Εργατική Βοήθεια” της πόλης των Τρικάλων, καθώς αντιτάχθηκε σε καταδίκη εργάτη, που οδηγήθηκε σε δίκη επειδή διακινούσε μαρξιστικά βιβλία. Η ποίησή του κατά περιόδους είχε πολύ έντονα στοιχεία πεσιμισμού».

* * *

Μεταδεκεμβριανός «Ριζοσπάστης»

Μέσα στο λυπημένον ύπνο μου /

συλλογιέμαι την ώρα που θα ‘ρθει /

για να σε φέρει. /

Σε περιμένω όπως περιμένει /

ο χαμένος ορειβάτης /

την ανατολή του ήλιου /

για να βρει το δρόμο του. /

Ανεβαίνουμε /

τη δύσκολη κορυφή του Καουριζαγκάρ /

και συ είσαι ο ήλιος /

που μας οδηγείς και μας φωτίζεις. /

Διαβαίνουμε /

τις θάλασσες του Ζόφου και της Πικρίας /

και συ μας στέλνεις μια γλυκιά αχτίδα /

από το Φάρο της Ελπίδας. /

Τα χρόνια που πέρασαν /

έκαμαν τη ζωή μου πικρή. /

Δεν έχω πια χαρά /

και δεν έχω πια επιθυμίες. /

Τα άσπρα περιστέρια /

που πλημμυρίσανε τον αττικό ουρανό /

την αυγή εκείνου του Οκτωβρίου /

πέσανε κάτω από τα βόλια /

των κακών ανθρώπων /

βάφοντας /

με ζεστό κόκκινο αίμα /

τους δρόμους της μεγάλης πολιτείας. /

Σ’ αγαπώ καθώς αγάπησα νέος /

τους Ελεύθερους Πολιορκημένους

του Σολωμού /

και την Ωδή σε μιαν ελληνική υδρία

του Κητς. /

Οπως τότε στην αυγή της νιότης μου /

έμενα έκθαμβος /

μπροστά στην αποκάλυψη της Ομορφιάς /

και οι στίχοι των ποιητών /

ήταν για μένα /

το μπρούσκο δυνατό κρασί που με μεθούσε. /

Ετσι και τώρα /

νιώθω να σφύζουν οι φλέβες μου /

στην αποκάλυψη της καθημερινής /

της μιας Αλήθειας /

της γραμμένης /

με το κόκκινο αίμα των παιδιών μας /

με τα δάκρυα των μανάδων μας /

με ό,τι αποκτήσαμε μιαν αυγή του Οκτώβρη /

με ό,τι χάσαμε ένα δειλινό του Δεκέμβρη /

γιατί κάθε σου γραμμή /

μοιάζει με ζωντανό κύτταρο που κλείνει μέσα του /

την ουσία της ζωής /

τους πόθους και τους πόνους ενός ολάκερου λαού. /

Κ’ είναι γι’ αυτό η αγάπη μου για σένα /

που ανανεώνεται και δυναμώνει κάθε μέρα /

σαν την αγάπη της γυναίκας μου /

και σαν της πεθαμένης μάνας μου τη νοσταλγία. /

Το κάθε τρίστρατο /

μου θυμίζει /

τους βωμούς της Ελευθερίας /

που είχαν στήσει τα παιδιά της Ελλάδας /

με τα ίδια τους τα κορμιά όταν η βροχή και ο άνεμος /

του Δεκεμβρίου /

χτυπούσαν με λύσσα τα παράθυρά μας /

που δεν μας προστάτευαν πια. /

Κι είναι από τότε /

που το πένθος γέμισε /

τα σπίτια μας και τις καρδιές μας. /

Κι είναι από τότε /

που στέκουμε περίλυποι μα και περήφανοι μαζί /

γιατί δε λυγίσαμε. /

Τα έντεκα γράμματα /

που στηρίζουν σαν χυτές κολόνες από ατσάλι /

το αέτωμα του νου σου /

ντύθηκαν με το χρώμα του πένθους. /

Μα όπως στην καρδιά του χειμώνα /

πίσω απ’ τα μαύρα σύννεφα αχνοφέγγει /

το φως του ήλιου /

για να μας θυμίζει πως ο ήλιος υπάρχει /

και τα σύννεφα θα φύγουν /

έτσι αχνοφέγγει το σφυρί και το δρεπάνι /

στο κέντρο της μετώπης σου/

Και σ’ αγαπώ και σε περιμένω /

όπως περιμένουμε τον ήλιο /

όπως αγαπάμε τη θάλασσα. /

Σ’ αγαπώ /

κι είμαι ακόμη μαζί σου δεμένος /

με τον ιερό δεσμό /

που ενώνει /

τους ανθρώπους που αντιμετωπίζουνε μαζί το θάνατο /

και νιώσανε μαζί σε μιαν ένταση της ζωής /

την πικρή του γεύση. /

Κι έρχομαι κάθε πρωί προς εσένα /

όπως η γυναίκα του Ευαγγελίου /

για να αντλήσω το ύδωρ της ζωής και το φως της αλήθειας /

Γιατί /

εσύ είσαι η δυνατή φωνή του Γιοχάνανν /

που φτάνει ως τα παλάτια των βασιλιάδων /

και ταράζει τον ύπνο των ενόχων. /

Εσύ είσαι το φωτεινό σπαθί του Αρχαγγέλου /

που τρομάζει τις ψυχές των κολασμένων. /

Είσαι το φως και η Αλήθεια.

——————————————————-

Καουριζαγκάρ: Πιθανώς ιδιωματική τοπική απόδοση απρόσιτης βουνοκορφής στην περιοχή των Ιμαλαΐων.

Γιοχάνανν: Φερόμενος ηγέτης επαναστατημένων Ιουδαίων εναντίον της Ρώμης (66-74 μ.Χ.).

Κολασμένων: Εδώ διεφθαρμένων, αμαρτωλών.

Ωδή σε μιαν ελληνική υδρία του Κητς: Ποίημα του Τζον Κητς («Σε μια ελληνική υδρία») για την αρχαία ελληνική τέχνη ως έκφραση ανθρωπιστικών αξιών.

Πηγή : Ριζοσπάστης 6 – 7 / 12 – 2025

Τετάρτη 3 Δεκέμβρη 2025