Σάββατο 11/07/2026 – 18:01
Υπάρχει άλλο σχέδιο για τον λαό: Με το ΚΚΕ πιο δυνατό, στον δρόμο της ανατροπής!
Πρόσθεσε τον 902.gr στην Google
Όσο πυκνώνουν οι πολιτικές διεργασίες, όσο ανεβάζει ρυθμούς το ανακάτεμα της τράπουλας στο αστικό πολιτικό σύστημα, όσο πυκνώνουν οι διεθνείς και εγχώριες εξελίξεις, όσο φαίνεται η κατεύθυνση της όξυνσης στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο και όσο οι φυσικοί εκπρόσωποι των επιχειρηματικών ομίλων –εφοπλιστές, κατασκευαστές, τραπεζίτες– διακηρύττουν τα σχέδιά τους και διατυπώνουν ξεκάθαρα τις απαιτήσεις τους από το πολιτικό τους προσωπικό, τόσο επιβεβαιώνεται ότι «ένα το κρατούμενο» για τον λαό είναι να μη χάνει από τα μάτια του το βασικό κριτήριο, το κρίσιμο δίλημμα μπροστά στις εξελίξεις.
Αυτό επιχειρείται να θολώνεται από τα αστικά επιτελεία, ώστε πιο εύκολα να «αποδίδουν» οι παγίδες εγκλωβισμού της λαϊκής δυσαρέσκειας μέσα από τις αναμορφώσεις και την κυβερνητική εναλλαγή.
* * *
Ασφαλής οδηγός για τον λαό δεν είναι ούτε οι ψευτοκαβγάδες γύρω από τη «διαφάνεια» της σαπίλας και το ουτοπικό κυνήγι του «δίκιου» σε ένα άδικο σύστημα, ούτε οι «υποσημειώσεις» στα «κοστολογημένα» προγράμματα που θα μαδάνε τον λαό.
Ο πιο ασφαλής οδηγός για να μη χάνει το βασικό κριτήριο είναι οι ίδιες οι εξελίξεις και οι «προβληματισμοί» της αστικής τάξης για την εξασφάλιση της «σταθερότητας» του συστήματος, των κυβερνήσεων και του κράτους, σε συνθήκες κλιμάκωσης του ιμπεριαλιστικού πολέμου και στροφής της οικονομίας σε πολεμικούς ρυθμούς.
Το «τι έρχεται» είναι σαφές και κανένας δεν αμφιβάλλει γι’ αυτό, ο καπιταλισμός των πολεμικών αναμετρήσεων και συγκρούσεων έχει τη δική του αντιλαϊκή ατζέντα που πρέπει να προχωρήσει.
Το «πρόγραμμα» της επόμενης κυβέρνησης είναι δεδομένο και όχι μόνο δεν πρόκειται να δώσει απάντηση στα φλέγοντα εργατικά – λαϊκά προβλήματα που καταγράφονται ως προβληματισμοί στις δημοσκοπήσεις, αλλά προβλέπει νέες θυσίες για τους εργαζόμενους και τον λαό προκειμένου να στηριχτούν τα πολεμικά και «ειρηνικά» σχέδια των επιχειρηματικών ομίλων.
Αυτήν τη σταθερότητα υπόσχονται ότι μπορούν να εξασφαλίσουν με τις αναθεωρήσεις του Συντάγματος, με «σταθερές» κυβερνήσεις, με «εθνική συναίνεση» και συνεννόηση.
* * *
Το πραγματικό ζητούμενο λοιπόν για τον λαό είναι το πώς θα γίνουν περισσότερα και πιο ουσιαστικά βήματα στην ισχυροποίηση του ρεύματος αμφισβήτησης και σύγκρουσης με αυτήν τη στρατηγική.
Από αυτήν τη σκοπιά, το δίλημμα που προκύπτει γίνεται κάθε μέρα και πιο σαφές:
Ποια δύναμη, ποια γραμμή και ποια κατεύθυνση θα ισχυροποιηθεί μπροστά στην κλιμάκωση της αντιλαϊκής επίθεσης; Πώς θα «υποδεχτεί» ο λαός τον «λογαριασμό» της πολεμικής προετοιμασίας και οικονομίας; Πώς θα σταθεί απέναντι στον στόχο της αντιλαϊκής «σταθερότητας»;
Με τη στήριξη στη ΝΔ, στις διάφορες εκδοχές της σοσιαλδημοκρατίας (Τσίπρας, ΠΑΣΟΚ κλπ.), στις αστικές πολιτικές δυνάμεις που «ορκίζονται» στη «σταθερότητα» του συστήματος της εκμετάλλευσης και του πολέμου, ώστε κερδισμένο να βγει το κεφάλαιο;
‘Η με την ενίσχυση εκείνης της δύναμης που παλεύει για την ανατροπή του, ώστε να βγει κερδισμένος ο λαός;
Σε αυτόν τον δρόμο, για το δίκιο των «από κάτω», που φωτίζει το ΚΚΕ, καμία κυβέρνηση δεν πρέπει να νιώθει ότι έχει «δεμένο τον γάιδαρο», καμία κυβέρνηση δεν πρέπει να ποντάρει ότι έχει τον λαό «στο χέρι», καμία βολική αντιπολίτευση δεν θα πρέπει να νιώθει σίγουρη ότι μπορεί να ξεγελά τον λαό προβάροντας «κουστούμια» κυβερνητικής εναλλαγής: Κάθε κυβέρνηση, συνολικά το αστικό πολιτικό σύστημα πρέπει να νιώθει τη δύναμη ενός ισχυρού εργατικού – λαϊκού κινήματος σε αντικαπιταλιστική – αντιμονοπωλιακή κατεύθυνση, να έχουν τον φόβο της πάλης για την ανατροπή, ενός πιο ισχυρού ΚΚΕ.
* * *
Σήμερα υπάρχουν νέες δυνατότητες για να πάρει ακόμα πιο μαζικά και μαχητικά χαρακτηριστικά μια τέτοια κατεύθυνση, να δυναμώσει η σύγκρουση με τη βαρβαρότητα του κεφαλαίου.
Πρώτον, γιατί ο λαός έχει μεγαλύτερη πείρα, που πρέπει να την αξιοποιήσει, σε μια περίοδο μάλιστα που τα ιμπεριαλιστικά επιτελεία δεν κρύβουν τα λόγια τους, λένε με κάθε τρόπο ότι τώρα «κρίνονται τα μεγάλα» για τις αστικές τάξεις. Έτσι είναι, αφού διανύουμε την εποχή των μεγάλων αντιφάσεων, την πολεμική περίοδο του καπιταλισμού.
Δεύτερον, γιατί τα «ερωτήματα» που θέτουν αυτοί οι κύκλοι για την «επόμενη μέρα» μόνο «σιγουριά» δεν δείχνουν για την παντοδυναμία τους. Αυτό φάνηκε και στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ, αποτυπώνεται στη μεγάλη διαπάλη στο εσωτερικό του ευρωατλαντικού στρατοπέδου, στις ρωγμές που δεν κλείνουν, όσο κι αν ξορκίζουν τους «κινδύνους» της αστάθειας.
Αυτό ομολογούν όταν λένε ότι το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν μπορούν να αποφευχθούν η πολεμική κλιμάκωση και η επόμενη βαθιά κρίση, αλλά με ποιους όρους θα φορτωθούν τα σπασμένα στους λαούς.
Το πώς απαντούν στα παραπάνω οι διεθνείς ιμπεριαλιστικοί οργανισμοί φανερώνουν ουσιαστικά και το δεδομένο «πρόγραμμα» της επόμενης μέρας: Δημοσιονομική πειθαρχία, που όπως λένε «θα υπερβαίνει όσα έχουν πετύχει ιστορικά πολλές χώρες», αταλάντευτη χρηματοδότηση της πολεμικής οικονομίας, «διαχείριση δύσκολων πολιτικών επιλογών», μηδαμινές προσδοκίες για «ανάκαμψη αποδοχών των εργαζομένων», καμία σιγουριά για «ειρήνη». Τα παραπάνω παρουσιάζονται αναλυτικά στις επόμενες σελίδες του «Ριζοσπάστη». Είναι αυτά που ο λαός πρέπει να ερμηνεύσει σαν προειδοποιητικές βολές που δείχνουν με τι θα έχει να αναμετρηθεί τα επόμενα χρόνια, επιβεβαιώνοντας ξανά το βασικό δίλημμα.
Με την αστική τάξη μάλιστα να συνδέει την «τύχη» της ακριβώς με την εμπλοκή στο ιμπεριαλιστικό σφαγείο, αφού έτσι παίρνει θέσεις στη μοιρασιά της «λείας», οι εργαζόμενοι δεν πρέπει να χάνουν από τα μάτια τους ότι κανένα αστικό κόμμα δεν θέτει σε αμφισβήτηση τις στρατηγικού χαρακτήρα πολιτικές επιλογές που ακολουθεί η κυβέρνηση της ΝΔ.
Αντίθετα, όλα τα «σχέδια» που παρουσιάζουν, όλοι οι «εναλλακτικοί δρόμοι» που πλασάρουν οδηγούν στο ίδιο αποτέλεσμα, όπως περιγράφεται από τους βιομηχάνους και τους εφοπλιστές, τους τραπεζίτες και τους άλλους καπιταλιστές, από τις ενώσεις και τις διακρατικές συμμαχίες. Από εκείνους δηλαδή που πραγματικά κυβερνούν, αν και δεν «κατεβαίνουν» στις εκλογές.
* * *
Οπότε, «υπάρχει άλλο σχέδιο; Γιατί με το ΚΚΕ σήμερα;».
Αυτό είναι το ερώτημα που πρέπει να απασχολήσει ευρύτερα τμήματα της εργατικής τάξης, του λαού και της νεολαίας.
Την απάντηση τη δίνει το ίδιο το Πρόγραμμα του Κόμματος, η πολιτική του πρόταση που φωτίζει την πραγματική διέξοδο από τη σημερινή σήψη και τη βαρβαρότητα, από τις θυσίες δίχως τέλος για τα κέρδη και τους πολέμους.
Είναι η πολιτική του ΚΚΕ, η προοπτική της εργατικής εξουσίας και του σοσιαλισμού, που αποτελεί τη μόνη πραγματική εναλλακτική διέξοδο. Αυτή η προοπτική είναι που καθορίζει και το σήμερα, που μπορεί να κάνει τον λαό πιο αξιόμαχο, να αποκτήσει εμπιστοσύνη στη δύναμή του, ότι μπορεί να νικήσει. Γιατί μπορεί να μην κρίνεται στις εκλογές το αν θα έρθει ο σοσιαλισμός, αλλά κρίνεται το αν ο λαός θα κάνει ένα σημαντικό βήμα, αν θα ανοίξει έναν δρόμο σε αυτήν την προοπτική, ή αν η δυσαρέσκειά του, τα όποια βήματα στη χειραφέτησή και στην οργάνωση του αγώνα του θα θρυμματιστούν σε μία ακόμα κυβερνητική εναλλαγή, ώστε να συνεχίσει άλλος «χαλίφης» στη θέση του σημερινού.
Κρίνεται το αν θα χαραχτεί βαθύτερα η τροχιά της σύγκρουσης με αυτό το σάπιο σύστημα, αν θα δυναμώσει η πεποίθηση μέσα στον λαό ότι μπορεί να φέρει «τα πάνω κάτω» με την οργάνωσή του, την αναμέτρηση με την εργοδοσία, το κεφάλαιο και τις κυβερνήσεις του. Κρίνεται το αν θα δυναμώσει η ικανότητά του να αχρηστεύει παγίδες και τρικλοποδιές, ώστε να βαδίζει πιο σταθερά στον δρόμο της ανατροπής, ώστε να είναι πιο ασταθές το σύστημα που τον τσακίζει.
Αυτά είναι που γίνονται πράξη με πιο ισχυρό το ΚΚΕ και πιο αδύναμα τα κόμματα του συστήματος.
Δ. Παπ.
(Αναδημοσίευση από τον «Ριζοσπάστη του Σαββατοκύριακου» 11-12/7/2026)902
Πηγή : 902.gr
Σάββατο 9 Ιούλη 2022 – Κυριακή 10 Ιούλη 2022
Σελίδα 32
ΙΣΤΟΡΙΑ
Το τραύμα του κλεμμένου αρχείου
Κάντε τον ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ
προτιμώμενη πηγή
Ο κ. Καραμανωλάκης, στο κείμενό του «Διαδρομές αρχείων, διαδρομές ανθρώπων» στην εφημερίδα «Η Εποχή» (5.6.2022), παρουσίασε ένα μυθιστόρημα του Αντώνη Γιανακού με κεντρικό θέμα το Αρχείο του ΚΚΕ και τη ζωή μιας γυναίκας, φύλακα του Αρχείου.
Η προσπάθεια διαχείρισης του θέματος του Αρχείου του ΚΚΕ, με αφορμή ένα λογοτεχνικό έργο, είναι τουλάχιστον μονόπλευρη και άκρως υποκειμενική, μακριά από την πραγματικότητα. Δεν θα θέλαμε να πιστέψουμε ότι ο συντάκτης του άρθρου, ως ιστορικός χειριζόμενος το μέρος του Αρχείου του ΚΚΕ που είχε κλαπεί και βρίσκεται στα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας (ΑΣΚΙ), διακρίνεται από εμπάθεια και προκατάληψη απέναντι στο ΚΚΕ και θεωρεί την άποψή του μοναδική και αναμφισβήτητη.
Ο συντάκτης της βιβλιοπαρουσίασης, αποσιωπώντας το γεγονός της κλοπής, αναφέρει: «Η διάσπαση του Φεβρουαρίου του ’68 οδήγησε και στη διχοτόμηση του αρχείου και στην παραμονή και των δύο πλέον τμημάτων του στο εξωτερικό. Τέλος, η επιστροφή τους στην Ελλάδα και η διαφορετική μοίρα τους. Το άνοιγμα του ενός μέσω ενός αρχειακού θεσμού, το κλείσιμο και η παραμονή του άλλου εντός του κομματικού πλαισίου».
Ο κ. Καραμανωλάκης, αν και το γνωρίζει, δεν αναφέρει ότι ένα σημαντικό τμήμα του υπεξαιρέθηκε το 1968 από το τμήμα των στελεχών του ΚΚΕ που επιδίωκαν να αλλάξει η ταυτότητά του. Και μόνο γι’ αυτόν τον λόγο το τμήμα αυτό δεν δικαιούνταν να αποτελεί ιστορικό διαφυλακτή του. Χρησιμοποιεί τον όρο «διχοτομήθηκε» λες και υπήρξε κάποια συμφωνία διαμοιρασμού.
Τα πραγματικά γεγονότα
| Το Επιμορφωτικό Κέντρο «Χαρίλαος Φλωράκης» |
Σχετικά με τα γεγονότα λοιπόν: Τον Φλεβάρη του 1968 πραγματοποιήθηκε η 12η Ολομέλεια. Τρία μέλη του ΠΓ (οι Παρτσαλίδης, Δημητρίου, Ζωγράφος), που πρωτοστάτησαν στη φραξιονιστική ομάδα, καθαιρέθηκαν από το ΠΓ. Το μέρος των τριών πήραν και άλλα μέλη της ΚΕ με αποτέλεσμα να γίνει διάσπαση. Συνολική εκτίμηση και συμπεράσματα δημοσιεύονται στη έκδοση του Δοκιμίου Ιστορίας, δεν θα επεκταθούμε εδώ. Επίσης, το 2008, με πρωτοβουλία της ΚΕ έγινε πλήρης έκδοση των πρακτικών της εν λόγω Ολομέλειας από τη «Σύγχρονη Εποχή».
Ορισμένα από τα στελέχη της φραξιονιστικής ομάδας (ανάμεσά τους και ο Νίκος Κέντρος, τον οποίο μνημονεύει ο Καραμανωλάκης) με την ενεργό στήριξη των ρουμανικών κρατικών αρχών, λεηλάτησαν το Αρχείο της ΚΕ του ΚΚΕ που φυλάσσονταν στην πόλη Σιμπίου. Επιπλέον κατέλαβαν και το κτίριο της Επιτροπής Διαφώτισης, όπου επίσης φυλάσσονταν υλικά ιστορικών πηγών.
Η φράξια στην αρχή αυτοπαρουσιάστηκε ως Ενωτική Κεντρική Επιτροπή, μετά έγινε κόμμα με τον τίτλο «ΚΚΕ (εσωτερικού)», ενώ προς το τέλος της δεκαετίας του ’80 μετεξελίχθηκε σε ΕΑΡ (Ελληνική Αριστερά). Η ΕΑΡ πήρε μέρος στη συγκρότηση του Συνασπισμού της Αριστεράς και της Προόδου και εντέλει μαζί με άλλα πρώην στελέχη του ΚΚΕ, της διάσπασης του 1991, συναπάρτισαν τον ΣΥΝ – ΣΥΡΙΖΑ.
| Ξενάγηση στην έκθεση αρχειακού υλικού του ΚΚΕ που διοργανώθηκε προς τιμήν των 100χρονων του Κόμματος |
Το κλεμμένο αρχείο στα χέρια εκείνων που το άρπαξαν πέρασε από διάφορες διαδρομές, αρχικά στη Ρουμανία και αργότερα στο Ινστιτούτο Εθνικής Ιστορίας στα Σκόπια, όπου έγιναν και αρκετά αντίγραφα για λογαριασμό των εκεί κρατικών Αρχείων.
Στα επόμενα χρόνια το μετέφεραν στη Θεσσαλονίκη και αργότερα κατέληξε στα γραφεία της ΕΑΡ και μετά στον Συνασπισμό της Αριστεράς, της Προόδου και της Οικολογίας. Το 1992 ιδρύθηκε η εταιρεία διαχείρισης αρχείων ΑΣΚΙ, η οποία ανέλαβε ως ιδιοκτήτρια να διαχειρίζεται το κλεμμένο αρχείο που αποτελεί και τη μεγαλύτερη μερίδα του αρχειακού τους αποθέματος.
Φωνάζει ο κλέφτης…
Ο αρθρογράφος, για να δικαιολογήσει τη μεροληπτική στάση του, υποστηρίζει ότι το Αρχείο στα ΑΣΚΙ είναι ανοιχτό στην ιστορική έρευνα, ενώ το τμήμα που παρέμεινε στον νόμιμο κάτοχό του, το περίμεναν «το κλείσιμο και η παραμονή του (…) εντός του κομματικού πλαισίου» «με στόχο τη διαιώνιση μιας εξουσίας», όπως γράφει.
Το Αρχείο του ΚΚΕ είναι το Αρχείο που το ίδιο παρήγαγε ως επαναστατικό εργατικό κόμμα, με αδιάλειπτη λειτουργία σε μια υπερεκατοντάχρονη πορεία, που πέρασε από φωτιά και σίδερο, συνθήκες παρανομίας, διώξεων, ένοπλου αγώνα, κόντρα στις αστικές πιέσεις για συμβιβασμό και αποδοχή της καπιταλιστικής βαρβαρότητας.
Είναι το Αρχείο του ΚΚΕ, και όχι κάποια συλλογή, που ένας αρχειακός φορέας απέκτησε με κάποιο τρόπο, π.χ. ως προσφορά, ως κλοπή, ως πολεμικό λάφυρο, με αγορά κ.λπ. Δηλαδή πρόκειται για ένα πολιτικό Κόμμα που διαθέτει το Αρχείο του και όχι για μια εταιρεία – ένα ίδρυμα αρχείων που διαθέτει διάφορες συλλογές.
Αραγε, τι γίνεται με τα αρχεία των αστικών κομμάτων; Πόσο «ανοιχτά» είναι τα αρχεία του λεγόμενου σκληρού πυρήνα του κράτους; Πόσο «ανοιχτά» τα έκανε η κυβέρνηση των ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ; Τι γίνονται άραγε τα αρχεία της Β11 Διεύθυνσης του ΓΕΣ που αφορούν το έγκλημα της Μακρονήσου; Πόσο πλήρως προσβάσιμα είναι τα αρχεία μιας σειράς οργανισμών (μητροπόλεις, τράπεζες, διάφορες ενώσεις των καπιταλιστών); Αραγε, πόσο «δίκαια» ανοίγουν για τους ερευνητές μια σειρά από αρχεία;
Ο κ. Καραμανωλάκης υποστηρίζει: «Ο Ζακ Ντεριντά γράφοντας για την έννοια του αρχείου αναφέρεται σε δύο βασικά χαρακτηριστικά του: Στον νόμο και στον τόπο. Στην εξουσία δηλαδή που διαθέτει όποιος κατέχει το αρχείο, αλλά και στον χώρο που καταλαμβάνει το αρχείο. Εχω σκεφτεί πολλές φορές το αρχείο του ΚΚΕ κάτω από αυτό το πρίσμα. Εννοώ το αρχείο ενός κομματικού μηχανισμού νέου τύπου, ενός κόμματος όπου το αρχείο αποτελεί συστατικό στοιχείο της δομής του, αλλά και της οργάνωσης και της εσωκομματικής εξουσίας. Το αρχείο νομιμοποιεί πολιτικές και παράλληλα μπορεί, όπως και έγινε, να λειτουργήσει ως φαρέτρα για την αναζήτηση όπλων εναντίον του εσωκομματικού αντιπάλου. Οποιος έχει πρόσβαση στο αρχείο διαθέτει γνώση και δύναμη».
Αξίζει να σταθούμε στο παραπάνω γιατί συνδέει δύο ανόμοια πράγματα: Την κρατική εξουσία ως φύλακα της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης και το Κομμουνιστικό Κόμμα, το οποίο αποτελεί εθελοντική ένωση ομοϊδεατών, που παλεύουν ενάντια σε αυτήν την εκμεταλλευτικού χαρακτήρα εξουσία, για την ανατροπή της.
Το ΚΚΕ είναι αντιμέτωπο όχι απλώς με κάποια πολιτικά κόμματα αστικά ή οπορτουνιστικά, αλλά με τη δύναμη του κεφαλαίου, του κράτους του και των διακρατικών καπιταλιστικών ενώσεων. Στοιχεία αυτού του αγώνα είναι και η πάλη ενάντια στη διαστρέβλωση και συκοφάντηση της δράσης του και της Ιστορίας του. Εξυπακούεται πως υπάρχει ανάγκη προστασίας της δράσης του, των μελών και των φίλων του απέναντι στον ταξικό αντίπαλο, άρα και προστασία του Αρχείου του.
Ταυτόχρονα, η αξιοποίηση του Αρχείου γίνεται στη βάση της καταστατικά κατοχυρωμένης, οργανωμένης, ελεύθερης, δημοκρατικής συζήτησης για τη διαμόρφωση της επαναστατικής πολιτικής του ΚΚΕ, που έχει ως υπόβαθρο τη γνώση της ιστορικής αλήθειας για την εξαγωγή συμπερασμάτων από επιτεύγματα και πικρές ήττες του εργατικού και κομμουνιστικού κινήματος. Μια υποχρέωση που πέφτει πρώτιστα στις πλάτες του ίδιου του Κόμματος.
Πλούσια εκδοτική δραστηριότητα, βασισμένη σε ντοκουμέντα και αρχειακό υλικό
Η μελέτη και η γνώση της Ιστορίας βασίζονται πρώτα απ’ όλα στα επίσημα ντοκουμέντα, στις αποφάσεις των συλλογικών οργάνων, στα πρακτικά των συζητήσεων που έγιναν στα όργανα. Γι’ αυτό άλλωστε το ΚΚΕ έκανε εκδόσεις Συνεδρίων, Συνδιασκέψεων, Ολομελειών της ΚΕ με πλήρες υλικό. Με συλλογικότητα και υπευθυνότητα έχουν εκδοθεί πρακτικά σειράς κρίσιμων κομματικών σωμάτων, όπου αναπτύχθηκε διαπάλη ή αποτυπώθηκε συζήτηση για το Πρόγραμμα του Κόμματος.
Συγκεκριμένα έχουν εκδοθεί τα πρακτικά: Της Τρίτης Συνδιάσκεψης του 1950, της 6ης Ολομέλειας του 1956, της 7ης Ολομέλειας του 1957, της 12ης Ολομέλειας του 1968, της 18ης Ολομέλειας του 1973. Ποιο άλλο κόμμα στην Ελλάδα πραγματοποιεί ανάλογες εκδόσεις;
Ταυτόχρονα, το ΚΚΕ μελετά τις οικονομικές – πολιτικές και άλλες συνθήκες μέσα στις οποίες έδρασε, αλλά και τα ερευνητικά δεδομένα των αντίπαλων αστικών προσεγγίσεων, καθώς και τις κρίσεις και τα συμπεράσματά τους.
Εδώ πρέπει να σημειωθεί πως το ΚΚΕ έκανε ακόμα και στις πιο δύσκολες περιόδους προσπάθεια να εκδώσει όλα τα κομματικά ντοκουμέντα, να τα κάνει όχι μόνο προσβάσιμα μα και απαραίτητο εφόδιο για τα μέλη του και τους εργαζόμενους. Οι αποφάσεις του Κόμματος και άλλα σημαντικά ντοκουμέντα για τα χρόνια 1918 – 1974 έχουν κυκλοφορήσει μέσα από τους 10 τόμους της σειράς Επίσημα Κείμενα (σύνολο 6.943 σελίδες). Επίσης, οι αποφάσεις και συνολικά η συλλογική σκέψη του Κόμματος αποτυπώνονται στις σελίδες των θεωρητικών οργάνων της ΚΕ του ΚΚΕ, «Κομμουνιστική Επιθεώρηση» και «Νέος Κόσμος».
Επίσης, όλη η κομματική ζωή και δράση έχει περάσει μέσα από τις σελίδες του «Ριζοσπάστη» (Οργανο της ΚΕ του ΚΚΕ), που είναι σχεδόν στο σύνολό του δωρεάν προσβάσιμος στο διαδίκτυο για όποιον ενδιαφέρεται. Κάνουμε αυτήν τη σημείωση γιατί κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει με άλλες εφημερίδες που το ιστορικό τους περιεχόμενο το έχουν ως ειδική υπηρεσία επί πληρωμή.
Το Κόμμα επίσης μέσα από εκδόσεις, όπως τα λευκώματα για τα 90 και 100 χρόνια του Κόμματος, τις αντίστοιχες εκθέσεις, τις εκθέσεις καλλιτεχνικών έργων, άλλες θεματικές εκθέσεις ντοκουμέντων, έχει παρουσιάσει δημόσια χιλιάδες εγγράφων και φωτογραφιών.
Αξίζει να αναφερθεί και η έκδοση «Επεσαν Για τη Ζωή», ένα πολύτομο έργο με σύντομα βιογραφικά στοιχεία σχεδόν 70.000 αγωνιστών που έδωσαν της ζωή τους για να ξημερώσουν καλύτερες μέρες, έκδοση βασισμένη στο Αρχείο, συνδυάζοντας και άλλες πηγές.
Από το 2007 λειτουργεί το Επιμορφωτικό Κέντρο Βιβλιοθήκη – Αρχείο «Χαρίλαος Φλωράκης» (ΕΚΧΦ), στο Χαλάνδρι, όπου στη βιβλιοθήκη του και στους υπολογιστές του κέντρου είναι προσβάσιμα στον καθένα που ενδιαφέρεται σημαντικός όγκος υλικών από το Αρχείο. Και συνεχίζει να εμπλουτίζεται.
Στο ηλεκτρονικό του αποθετήριο βρίσκονται τελευταία και οι σχεδόν 14.500 φωτογραφίες από τον αγώνα του ΔΣΕ, προσβάσιμες στον καθένα που ενδιαφέρεται. Χιλιάδες άνθρωποι από την Ελλάδα και το εξωτερικό έχουν επισκεφθεί και ερευνήσει στο ΕΚΧΦ, ανάμεσά τους φοιτητές και φοιτήτριες του κ. Καραμανωλάκη.
Για υλικά που δεν βρίσκονται στο ΕΚΧΦ, οι ενδιαφερόμενοι συγγενείς αγωνιστών, ερευνητές, συγγραφείς, μελετητές και άλλοι έχουν λάβει απαντήσεις σε ερωτήματά τους και υλικό μετά από αίτημά τους στο Αρχείο του ΚΚΕ.
Πρέπει να σημειωθεί πως το Αρχείο του ΚΚΕ στερείται σημαντικών ντοκουμέντων του τόσο λόγω των σκληρών εποχών των διώξεων και της παρανομίας, όσο και λόγω της υπεξαίρεσης τμήματός του το 1968.
Διαρκής είναι η έκκληση για προσφορές ιστορικού υλικού στο Αρχείο, ενώ οι περισσότερες από αυτές τις μικρές συλλογές που προσφέρονται αναρτώνται στην ιστοσελίδα arxeio.kke.gr και είναι προσβάσιμες στον καθένα.
Περί «τραυμάτων»
Ο κ. Καραμανωλάκης, σύμφωνα με την ανάλυσή του για το «αρχείο» και το «τραύμα» που προκαλεί, ανακαλύπτει πως το «τραύμα» «δεν αφορούσε μόνο τον αντίπαλο, αλλά και τον σύντροφο, ιστορίες που για χρόνια οι άνθρωποι κράτησαν κρυφές θέλοντας να μην βλάψουν το κόμμα ή να μην αμαυρώσουν τον δικό τους αγώνα».
Ειδικά στην Ελλάδα, που η ταξική πάλη πήρε την πιο οξυμένη μορφή, ο λαός είναι γεμάτος τραύματα, από την οξυμένη καταστολή σε περιόδους όπως η λευκή τρομοκρατία, το όργιο δολοφονιών και εκδικητικότητας στα χρόνια 1946 – ’49, αλλά και στα επόμενα χρόνια. Οι συνέπειες της ήττας είχαν ως αποτέλεσμα οικογένειες ν’ απωθήσουν μνήμες και ιστορία των μελών τους.
Και σήμερα ακόμα υπάρχουν άνθρωποι που αναζητούν συγγενείς που χάθηκαν ή ανακαλύπτουν το ηρωικό παρελθόν συγγενών που δεν γνώρισαν ή και την ύπαρξη συγγενών που αγνοούσαν. Π.χ. αναζητώντας τις κληρονομιές για το Κτηματολόγιο, βρίσκουν πως κάποτε υπήρχε ένας θείος, ένας παππούς που έπεσε θύμα της λευκής τρομοκρατίας ή εκτελέστηκε κ.ά. Γι’ αυτά ευθύνεται το αστικό κράτος που άλλοτε με δημοκρατικοφάνεια κι άλλοτε χωρίς, εξαπέλυσε όργιο καταστολής.
Ο συντάκτης της βιβλιοπαρουσίασης αναφέρει τις υποθέσεις του Κώστα Καραγιώργη, του Νίκου Πλουμπίδη, του Γιώργου Γεωργιάδη, παρουσιάζοντας τους πρωταγωνιστές γενικά ως θύματα της «εσωκομματικής εξουσίας». Σύμφωνα με την ανάλυσή του, ανασύρθηκαν στοιχεία από το Αρχείο για την ενοχοποίησή τους. Η ουσία είναι ότι η σκληρότητα της ταξικής πάλης, με όλες τις πτυχές της, δημιούργησε καταστάσεις που επηρέασαν και αυτούς που πάλευαν με αυτοθυσία και ανιδιοτέλεια για μια δίκαιη υπόθεση, τους στρατευμένους κομμουνιστές.
Το ΚΚΕ συλλογικά, μέσα από παλιότερες αποφάσεις αλλά και μέσα από την Πανελλαδική Συνδιάσκεψη του 2011 και το Δοκίμιο Ιστορίας, έχει τοποθετηθεί για τις συγκεκριμένες περιπτώσεις. Εχει αναδείξει το υπόβαθρο που οδήγησε σε λαθεμένες – καταδικαστέες αποφάσεις. Οχι για να τις χρησιμοποιήσει ως άλλοθι για την αποδοχή της καπιταλιστικής εξουσίας, όπως κάνει ο κύριος Καραμανωλάκης, αλλά για να βγάλει διδάγματα που θα χρησιμεύσουν για την οργάνωση της εργατικής – λαϊκής πάλης για την ανατροπή της.
Η γυναίκα έκανε άλματα στη χειραφέτησή της μέσα από το κομμουνιστικό και εργατικό κίνημα
Τέλος, ο αρθρογράφος με αφορμή το ότι το κεντρικό πρόσωπο του μυθιστορήματος είναι γυναίκα, «η φύλακας του Αρχείου», γράφει: «Με έκανε να ξανασκεφτώ πόσο αποκλεισμένες από τον κόσμο της Αριστεράς υπήρξαν οι γυναίκες, δεν εννοώ στη δράση αλλά στην ίδια την ανέλιξή τους μέσα λ.χ. στον κομματικό μηχανισμό».
Στην ΚΕ και στο ΠΓ της εδώ και πολλά χρόνια αναδείχτηκαν γυναίκες, εκλέχτηκαν στη Βουλή με τα ψηφοδέλτια του ΚΚΕ. Ενώ γυναίκα ήταν Γενική Γραμματέας της ΚΕ του ΚΚΕ, η συντρόφισσα Αλέκα Παπαρήγα, για 23 χρόνια μετά τις αντεπαναστατικές ανατροπές και την κρίση του Κόμματος το 1991. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπήρχαν υστερήσεις, που το ΚΚΕ τις παλεύει στις αιτίες τους, συστηματικά και διαχρονικά.
Ο αρθρογράφος προσεκτικά επισημαίνει ότι δεν αναφέρεται στη μετά τη μεταπολίτευση περίοδο. Συζητάμε για το ΚΚΕ, που από τα πρώτα του βήματα πρόταξε την πάλη για την ισοτιμία και χειραφέτηση της γυναίκας. Φυσικά είχε να αντιμετωπίσει το δοσμένο επίπεδο των αντιλήψεων της καπιταλιστικής κοινωνίας, αλλά η γυναίκα έκανε άλματα στη γενικότερη χειραφέτησή της μέσα από το κομμουνιστικό και εργατικό κίνημα, ακόμα περισσότερο με το όπλο στο χέρι την περίοδο του ΔΣΕ.
Πολλά ήταν τα γυναικεία στελέχη (ναι, λιγότερα από τους άνδρες) ήδη από την περίοδο του Μεσοπολέμου, όπως η Ηλέκτρα Αποστόλου, η Καίτη Ζεύγου, οι αδερφές Σαμαραδέλη, η Χρύσα Χατζηβασιλείου, η Κούλα Σουλιώτου, η Καίτη Βιτιβίλια και άλλες. Στην περίοδο του ΔΣΕ αυξήθηκαν οι γυναίκες μαχήτριες και αξιωματικοί σε σχέση με τον ΕΛΑΣ. Αλλες γυναίκες στελέχη του ΚΚΕ πήραν μέρος σε παράνομες αποστολές στην Ελλάδα στη δεκαετία του 1950, όπως η Χρυσούλα Γκόγκογλου, η Αύρα Παρτσαλίδου, η Ρούλα Κουκούλου, η Κατίνα Τέντα, η Χρυσούλα Καλιμάνη, η Κάτια Βιδάλη και πολλές άλλες.
Αλλες γυναίκες στελέχη του ΚΚΕ ήταν σε επίσης κρίσιμους τομείς όπως στον Ραδιοσταθμό, στο Εκδοτικό κ.α., μόνο που η «ανέλιξη» – όπως την ονομάζει ο συγγραφέας – στον κομματικό μηχανισμό δεν διαχωρίζεται από τη δράση αλλά σήμαινε περισσότερη δράση και προσφορά και πολλές φορές ανωνυμία. Θυμίζουμε την Σταματία Βιτσαρά που πέθανε το 1948 παράνομη στον Βύρωνα. Αλλά και πάλι ο ιστορικός Καραμανωλάκης δεν έχει την πρόθεση να φωτίσει την ιστορική αλήθεια αλλά να στηρίξει το δικό του πολιτικό σκεπτικό.
Κλοπή που αναγνωρίζει κάθε καλοπροαίρετος ιστορικός και ερευνητής
Αυτές οι γραμμές γράφτηκαν με αφορμή και μόνο το κείμενο του κ. Καραμανωλάκη, καθώς αποτελεί «σχολή» το να δικαιολογούνται η κλοπή Αρχείου της ΚΕ του ΚΚΕ το 1968, η αποστέρηση του ΚΚΕ από ένα μεγάλο τμήμα του Αρχείου, όπως και η εναπόθεσή του σε έναν άλλο φορέα που δεν έχει καμία σχέση με την κομμουνιστική ταυτότητα αλλά προέκυψε από την άρνησή της. Σε έναν φορέα που χρησιμοποιεί τους νεκρούς κομμουνιστές για να θάψει και τους ζωντανούς.
Οσο και να προσπαθούν οι σημερινοί χειριστές του κλεμμένου Αρχείου, που απέκτησαν πολλαπλά ωφελήματα από αυτό, να κρύψουν αυτό το γεγονός κάτω από ψυχολογικές αναλύσεις του χειρίστου είδους δεν μπορούν να τα καταφέρουν. Σίγουρα αυτές οι αναλύσεις χρησιμεύουν στο να επουλώνεται το «τραύμα» από την υπενθύμιση της κλεψιάς. Αυτήν την αλήθεια την αναγνωρίζει κάθε καλοπροαίρετος ιστορικός και ερευνητής.
Του
Φάνη ΠΑΡΡΗ*
* Ο Φ. Παρρής είναι μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ
Πηγή : Ριζοσπάστης 9 – 10 /7 – 2022
«Μαμααά, θέλουν να με ορκίσουν Πρωθυπουργό» – Παιδί μου, έρχομαι στην Αθήνα, μην κάνεις τίποτα αν δεν σου πω!
12 ώρ. •
7 λεπτά ανάγνωσης
«Μαμά, ο Βασιλιάς θέλει να με κάμει Πρωθυπουργό»… Αυτό θρυλείται ότι ψέλλισε στο αγωνιώδες τηλεφώνημα του ο (ετών 67!) Στέφανος Στεφανόπουλος στην, σχεδόν αιωνόβια, μητέρα του.
Η κυρία Φανή και ο Στέφανος είχαν μια σχέση που- το δίχως άλλο- ένας ψυχολόγος θα χαρακτήριζε ως οιδιπόδειο σύμπλεγμα· ο όρος οφείλει το όνομά του στον αρχαίο ελληνικό μύθο του Οιδίποδα, ο οποίος σκότωσε τον πατέρα του, Λάιο, χωρίς να γνωρίζει ότι είναι πατέρας του και παντρεύτηκε τη μητέρα του, Ιοκάστη επίσης δίχως να γνωρίζει τη σχέση αίματος· όλα τούτα τα ιστορεί ο Σοφοκλής στην τραγωδία του «Οιδίπους Τύραννος».
413661_1Η τραγωδία για τη μεταπολεμική Ελλάδα είχε τον τίτλο «Αποστασία». Έτος 1965, Ιούλιος- καλή ώρα- και απερίγραπτη πολιτική αστάθειας που ακολούθησε την αποπομπή της Κυβέρνησης του Γεωργίου Παπανδρέου από τον βασιλιά Κωνσταντίνο.
Πρωταγωνιστές του σύγχρονου δράματος, ο άναξ Κωνσταντίνος ή Κοκός, η βασιλομήτωρ Φρειδερική- Φρίκη για τον λαό, τότε- και οι πολιτικοί που ενεπλάκησαν στην όλη υπόθεση: Γεώργιος Παπανδρέου, Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, Πέτρος Γαρουφαλιάς, ένας εκδότης εφημερίδας («Ελευθερία»), ο Πάνος Κόκκας και πολυμελής θίασος που προκαλούσε οργή, θυμηδία, γέλιο και κλάμα.
Κι’ ανάμεσά τους, ο Στέφανος Στεφανόπουλος και η μητέρα του, η κυρία Φανή το γένος Βακαλοπούλου, ετών 95, τότε που η Ελλάδα συνταράσσεται από τους αλλεπάλληλους πολιτικούς σεισμούς.
Ο Στεφανόπουλος είχε γεννηθεί το 1899 στον Πύργο της Ηλείας και ήταν γιος του γιατρού- δημάρχου της πόλης και βουλευτή Χρήστου Στεφανόπουλου και της Φανής Βακαλοπούλου, μιας γυναίκας με έντονη προσωπικότητα και κοινωνική δράση. Ο Στέφανος είχε σπουδάσει Νομικά στην Αθήνα και Οικονομικά στο Παρίσι, όπου έλαβε και διδακτορικό· ήταν γόνος ιστορικής πολιτικής οικογένειας προερχόμενης από τη Δίβρη Ηλείας και το αρχικό επώνυμό της οικογενείας ήταν Σκανδαμής· μέλη της, πριν από την Επανάσταση, ήταν προεστοί της Δίβρης ενώ μετά την Εθνική Παλιγγενεσία ασχολήθηκαν με την πολιτική εκλεγόμενοι βουλευτές και δήμαρχοι. Η οικογένεια Στεφανόπουλου είχε εκπροσώπους στο Κοινοβούλιο από την ίδρυση του ελληνικού κράτους έως τη δεκαετία του 1990. Υπουργοί της ιδίας πολιτικής οικογένειας κατά τον 20ο αιώνα ήταν ο Βάσος Στεφανόπουλος, πρώτος εξάδελφος του Στέφανου, καθώς και ο Γεώργιος Στεφανόπουλος, αδερφός του. Τελευταίος εκπρόσωπος της πελοποννήσιας πολιτικής οικογένειας υπήρξε ο βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας και της Πολιτικής Άνοιξης, Στέφανος Β. Στεφανόπουλος.
Ο Στέφανος Στεφανόπουλος, δεύτερος από αριστερά, στη Βουλή έχοντας στα αριστερά του τον Σπύρο Μαρκεζίνη. Πίσω διακρίνεται ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης.
Τον «λέρωσε» η Αποστασία
Ο Στέφανος Στεφανόπουλος, για πρώτη φορά εισήλθε στην Κυβέρνηση μετά την επάνοδό του στην Ελλάδα από το Παρίσι, το 1929. Το 1930, έχοντας αντίπαλο τον ισχυρό Βενιζελισμό, ο Στεφανόπουλος, εξελέγη Βουλευτής Ηλείας με το Λαϊκό Κόμμα· οι γνώσεις του στο σταφιδικό ζήτημα και η ρητορική δεινότητά του τον έκαναν διάσημο. Ο Στέφανος Στεφανόπουλος ήταν- όπως λέγεται- σπουδαίος ρήτωρ και ηθικός πολιτικός.
Το 1951 λόγω αποκαλύψεων σκανδάλου σε βάρος του Λαϊκού Κόμματος και για λόγους «ηθικής τάξης», μαζί με 27 Βουλευτές, ο Στεφανόπουλος, αποχωρεί και προσχωρεί στο νεοσυσταθέν Κόμμα του Παναγιώτη Κανελλόπουλου, το Λαϊκό Ενωτικό Κόμμα και αργότερα προσχωρούν όλοι τους στο υπό τον στρατάρχη Παπάγο «Συναγερμό του Ελληνικού Λαού» υπό του οποίου και εκλέχθηκε Βουλευτής. Ο Αλέξανδρος Παπάγος διόρισε τον Στεφανόπουλος Αντιπρόεδρο της κυβέρνησης και υπουργό Εξωτερικών.
Λίγες ώρες πριν αφήσει την τελευταία του πνοή, ο Αλέξανδρος Παπάγος, έχρισε, δια χειρογράφου, τον Στεφανόπουλο διάδοχό του στην ηγεσία του Εθνικού Συναγερμού. Ο βασιλιάς Παύλος και η σύζυγός του Φρειδερίκη «έσχισαν» την ιδιόχειρη διαθήκη του Στρατάρχη και έστεψαν Πρωθυπουργό τον Κωνσταντίνο Καραμανλή· αλλά αυτή είναι μια άλλη τραγωδία της ελληνικής πολιτικής δραματουργίας…
413661_2Και ο Στεφανόπουλος– ισχυρός πολιτικός παράγων της Ηλείας- προσχώρησε στην Ένωση Κέντρου του Γεωργίου Παπανδρέου.
Στις κυβερνήσεις του Γέρου της Δημοκρατίας, ο Στεφανόπουλος, διορίστηκε Αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός άνευ Χαρτοφυλακίου· το 1964 διετέλεσε και υπουργός Συντονισμού με αναπληρωτή υπουργό τον Ανδρέα Παπανδρέου.
Όμως, αν και πολιτικός εξαιρετικών δεξιοτήτων με πλούσιο υπόβαθρο, μόρφωση και παιδεία, η Ιστορία κράτησε για τον Στέφανο Στεφανόπουλο ένα σκοτεινό κεφάλαιο της με έναν απεχθή τίτλο: «Αποστασία». Η ιστορία γνωστή…
Μετά την παραίτηση του Παπανδρέου και τις διαβουλεύσεις του Βασιλιά με τους πολιτικούς αρχηγούς, και ενώ ο Γεώργιος Παπανδρέου επέμενε ότι η μόνη λύση ήταν ο διορισμός υπηρεσιακής κυβέρνησης και η διεξαγωγή εκλογών, τελικά ορκίστηκε πρωθυπουργός ο Στέφανος Στεφανόπουλος, που στην αρχή αρνήθηκε, μετά είπε θα το σκεφτεί και τέλος για να τον πείσουν να λάβει εντολή σχηματισμού Κυβέρνησης, έφεραν τη μητέρα του, την 95χρονη κυρία Φανή από τον Πύργο για να τον καθοδηγήσει!
Ο Στεφανόπουλος με τον Μακάριο.
Ένας καλός «δεύτερος» του πολιτικού θεάτρου
Γράφει ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Γιάννης Κάτρης στο βιβλίο του «Η Γέννηση του Νεοφασισμού στην Ελλάδα»: «Στέφανος Στεφανόπουλος ήταν το όνομα του υπ’ αριθμόν 3 πρωθυπουργού, που είχε ανασυρθεί από το βασιλικό ψυγείο. Η φήμη του ήταν αρκετά καλή χωρίς να έχει την ασημαντότητα του Νόβα ή την ευφυία του Τσιριμώκου. Ο Στεφανόπουλος ήταν ένα είδος ουδέτερου πολιτικού όντος. Διαλλακτικός, μετριοπαθής, συντηρητικός, χωρίς ιδανικά και χωρίς εξάρσεις, κατόρθωνε να είναι ανεκτός από όλους, χωρίς όμως και να αγαπιέται από κανέναν. Ήταν ένας καλός «δεύτερος» του πολιτικού θεάτρου. Δέχτηκε αδιαμαρτύρητα, μετά τον θάνατο του στρατάρχη Παπάγου, την ιστορική κλωτσιά των ανακτόρων που προτίμησαν για νέο αρχηγό της δεξιάς, αντί για αυτόν, τον Καραμανλή. Έμεινε άβουλος, αναποφάσιστος, ανέκφραστος και άνευρος. Ποτέ δεν παντρεύτηκε. Ακόμα και όταν είχε περάσει τα 60 εξακολουθούσε να είναι το «παιδί της μαμάς του». Και όχι μόνο η ιδιωτική του ζωή, αλλά και η πολιτική του σταδιοδρομία ήταν εμπιστευμένη στα χέρια της δυναμικής μητέρας του. Όταν ορκίστηκε η κυβέρνηση Νόβα όλοι οι βουλευτές του Κέντρου υπόγραψαν μια ομαδική δήλωση που άρχιζε ως εξής: «Στιγματίζομεν την προδοσίαν…». Πρώτη φιγουράριζε η υπογραφή Στέφανος Στεφανόπουλος. Αργότερα, οι συνωμότες τον πλησίασαν και του υποδαύλισαν όλες τις απωθημένες φιλοδοξίες του. Αντιστάθηκε. Και ίσως να αντιστεκόταν ως το τέλος. Αλλά οι συνωμότες γνώριζαν την αχίλλειο πτέρνα του. Και επιστράτευσαν τη μαμά. Όταν η αιωνόβια κυρία Φανή ξεκίνησε από τον Πύργο Ηλείας για να έρθει στην Αθήνα κανένας δεν αμφέβαλλε ότι ο Στέφανος θα έλεγε το ναι. Όπως και το είπε!».
«Δεν έκανε τίποτα χωρίς να ρωτήσει τη μαμά του»
Γράφει ο Βασίλης Ραφαηλίδης: «Ο Τσιριμώκος έπεσε και αυτός στη Βουλή κατά την ψηφοφορία της 28ης Αυγούστου του 1965. Έλειπαν τότε 16 κεντρώα κεφάλια από τα 20 που έλειπαν στον Νόβα (σ.τ.σ ο πρώτος δοτός Πρωθυπουργός μετά την παραίτηση Παπανδρέου, που δεν έλαβε ψήφο εμπιστοσύνης). Θα τα βρει ο Στέφανος Στεφανόπουλος, κεντρώος και αυτός εκείνη την εποχή. Πιο σωστά, θα τα βρει η περίπου αιωνόβια μαμά του Στέφανου, η περιβόητη κυρία Φανή, που ζούσε στον Πύργο και που την φέρνουν με φορείο γιατί ο Στέφανος ήταν τόσο μαλάκας που δεν έκανε τίποτα χωρίς να ρωτήσει τη μαμά του! Κύριοι, έχετε συνείδηση σε τι χώρα ζούμε; Στη χώρα της κυρίας Φανής· η οποία και παίρνει επιτέλους δια του υιού ψήφο εμπιστοσύνης στις 24 Σεπτεμβρίου του 1965. Η Αποστασία συμπληρώθηκε, τα προβλεπόμενα κονδύλια δαπανήθηκαν, η δημοκρατία ενίκησε!»…
«Ο γιός της κυρίας Φανής»
Έγραφαν οι «New York Times» σε άρθρο τους τον Ιούλιο του 1965: «Πριν από 35 χρόνια, όταν η κυρία Φανή Στεφανοπούλου «έσπρωξε» τον γιο της Στέφανο Στεφανόπουλο στις εκλογές για το Κοινοβούλιο, εν αγνοία του, πιθανότατα ονειρευόταν ότι κάποια μέρα θα τον καμάρωνε Πρωθυπουργό. Ο γιός της κυρίας Φανής, αντίθετα, έγινε γνωστός ως ο πολιτικός που έχασε το λεωφορείο [για τον πρωθυπουργικό θώκο]. Απόψε τελικά το πρόλαβε…». Με καθυστέρηση μιας δεκαετίας, θα συμπληρώναμε.
Και συνεχίζει η αμερικανική εφημερίδα: «Ο κ. Στεφανόπουλος χρειάστηκε πολύ χρόνο, αλλά αυτή είναι η συνήθης μοίρα των πολιτικών που έχουν ως δυνατό τους χαρτί τον συμβιβασμό παρά την ηγετική προσωπικότητα. Ο κ. Στεφανόπουλος, ένας φαλακρός, καλοπροαίρετος, εργένης, με γυαλιά, στα 66 του χρόνια θεωρείται εδώ και καιρό «ο τρίτος άνθρωπος» στην ελληνική πολιτική σκηνή· οι ψηφοφόροι στην ιδιαίτερη πατρίδα του, την Ηλεία, τον συμπαθούν· σε 13 εκλογικές αναμετρήσεις έχει ηττηθεί μόνο μία φορά· έχει λειτουργήσει σε διάφορες υπουργικές θέσεις, κυρίως στα οικονομικά». Ο Στέφανος Στεφανόπουλος ανέλαβε την πρωθυπουργία της Ελλάδας από τις 17 Σεπτεμβρίου του 1965 έως τις 22 Δεκεμβρίου 1966.
Η παρεμβάσεις της κυρίας Φανής στη ζωή και στην καριέρα του ιού της είναι κάτι μεταξύ αστικού μύθου και πραγματικότητας.
Νόβας δεξιά και Στεφανόπουλος στη μέση. Δύο από τους πρωταγωνιστές της Αποστασίας.
Ο θηλυκός «Γκρούεζας»…
Λέγεται ότι η κυρία Φανή ήταν η κομματάρχισα της Ηλείας. Ο Στέφανος βρισκόταν στην Αθήνα για τις δουλειές του και όταν «κατέβαινε» στον Πύργο δεχόταν τους ψηφοφόρους του στο Γραφείο του, όπου η κυρία Φανή υποδεχόταν τον καθένα με το όνομά του· τους γνώριζε όλους! Η κυρία Φανή- Φανιώ την φώναζαν οι δικοί της- ήταν η ισχυρή κομματική ηγέτιδα που δίχως χωρίς τη δική της εύνοια δεν γινόταν διορισμός.
Επίσης θρυλείται για τον Στέφανο Στεφανόπουλο, ότι ήταν αναβλητικός και αναποφάσιστος. Λέγεται ότι, ο Στέφανος, όταν έχτιζαν ένα πολυτελές σπίτι είχε απαιτήσει να φτιάξουν 10 τουαλέτες, μία σε κάθε δωμάτιο· η μητέρα του, η κυρία Φανή, είχε προστάξει: «μόνο μία να φτιάξετε, γιατί μέχρι να αποφασίσει ο Στέφανος σε ποια θα πάει, θα τα κάνει πάνω του»!
Ο Στέφανος Στεφανόπουλος δεν παντρεύτηκε ποτέ και έζησε με την μητέρα του στο μεγαλύτερο μέρος της ζωής του· λόγω της τεράστιας επιρροής που είχε πάνω του και στις παρεμβάσεις της στις πολιτικές του αποφάσεις, οι Ηλείοι την αποκαλούσαν «Χάμκω», παρομοιάζοντάς την με τη σκληρή μάνα του Αλή Πασά. Όταν πέθανε η κυρία Φανή, κοντά στα 100, ο Στέφανος πέσε σε βαριά κατάθλιψη, μάλιστα είχε εκμυστηρευθεί σε δικούς του ότι δεν έχει πλέον κανένα νόημα η ζωή του!
Το ηχηρό χαστούκι του πρέσβη και το κλάμα του… μικρού
Υπάρχει και μια ακόμα ιστορία με πρωταγωνιστή τον Στέφανο Στεφανόπουλο· αστικό μύθο να την αποκαλέσεις, τραγική αλήθεια; Πάντως δεν διαψεύστηκε ποτέ. Τι είχε συμβεί;
Η εφημερίδα της ελληνικής ομογένειας του Σικάγου «The Greek Star», δια των αναμνήσεων του Ουίλιαμ Ρούσις, Ελληνοαμερικανού που υπηρετούσε στην Ελλάδα ως αξιωματούχος του οργανισμού που συντόνιζε το έργο της αμερικανικής βοήθειας προς την Ευρώπη, απότοκο του το Δόγματος Τρούμαν, περιγράφει τον τότε αμερικανό πρέσβη στη χώρα μας Πολ Πόρτερ: «Όταν πήγε στην Αθήνα [το 1947] έγινε ένας διαφορετικός άνθρωπος, ένας δικτάτορας. Η συμπεριφορά του προς τους έλληνες αξιωματούχους, αρχίζοντας από τον πρωθυπουργό, ήταν βλοσυρή και κάποτε τραχιά, προκαλώντας αλγεινή εντύπωση στη σκέψη του ελληνικού λαού. Ο Πόρτερ, συζητώντας για οικονομικό θέμα με τον Στέφανο Στεφανόπουλο, τότε υπουργό Συντονισμού, οργίστηκε τόσο ώστε σήκωσε το χέρι του και του κατάφερε ένα ηχηρό ράπισμα στο πρόσωπο, τόσο που ο υπουργός ξέσπασε σε κλάματα! Ο υπουργός αποχώρησε από το γραφείο και λίγες ημέρες αργότερα δώρισε στην κυρία Πόρτερ ένα διαμαντένιο περιδέραιο, για να κατευνάσει τον Πόρτερ». Και χαστούκι στον υπουργό!
Παραγκωνισμένος, μετά τη Μεταπολίτευση, ο 80χρονος πλέον Στέφανος Στεφανόπουλος, ηγήθηκε της χουντοβασιλικής Εθνικής Παράταξης το 1977· στις εκλογές έφτασε το 6,82% και εξέλεξε 5 βουλευτές. Ο Στέφανος Στεφανόπουλος πέθανε τον Οκτώβριο του 1982 στην Αθήνα σε ηλικία 84 χρονών.
Το έχει γράψει κάποιος: «Το χέρι που κουνάει την κούνια, είναι το χέρι που κυβερνά τον κόσμο»! Η κυρά Φανή λίκνισε έναν ταπεινό και άβουλο βουλευτή, που όμως ευτύχησε να τον καμαρώσει Πρωθυπουργό της Ελλάδας, έστω δεμένο ακόμα από τον ομφάλιο λώρο της…
Γιαννιτσά: Εφτά χρόνια κάθειρξη σε χειρουργό για τον θάνατο 14χρονης έπειτα από γαστρικό δακτύλιο
Περισσότερα για εσάς
·7 ώρ.
·18 ώρ.
Η πρώτη βόμβα του Αριστοτέλη Μυστακίδη: Ποιος είναι ο άνθρωπος που βάζει φωτιά στο ελληνικό μπάσκετ
·8 ώρ.
Στο «σφυρί» το παλάτι – «φάντασμα» του Γιάννη Πουλόπουλου: Πόσο κοστολογείται
Πηγή : ΕΘΝΟΣ
ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ
Επικίνδυνους δρόμους περιορισμού της δράσης των κομμάτων ανοίγει η πρόταση της ΝΔ για το άρθρο 29
Τη δυνατότητα για ευθείες παρεμβάσεις στο εσωτερικό των κομμάτων και στη λειτουργία τους επιχειρεί να αποτυπώσει στο Σύνταγμα η κυβέρνηση με την πρότασή της για αναθεώρηση του άρθρου 29, που συζητήθηκε χτες στην Επιτροπή Συνταγματικής Αναθεώρησης, μαζί με τα άρθρα 60, 73 και 77. Τα κυβερνητικά προσχήματα για το μεθοδευόμενο «κυνήγι μαγισσών» με συνταγματική βούλα κονιορτοποίησαν οι βουλευτές του ΚΚΕ, με τον εισηγητή του Γιάννη Γκιόκα, μέλος του ΠΓ της ΚΕ, να καταγγέλλει πως πραγματική στόχευση της κυβέρνησης είναι να προλάβει «την ενίσχυση ενός ρεύματος αμφισβήτησης της κυρίαρχης πολιτικής».
Σύμφωνα με την πρόταση της κυβέρνησης, το άρθρο 29 θα προβλέπει πως τα κόμματα θα λαμβάνουν υπόψιν αρχές δημοκρατικής λειτουργίας, ο νόμος θα ορίζει τις προϋποθέσεις ίδρυσης και λειτουργίας πολιτικού κόμματος και το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο θα ελέγχει τη συνδρομή των προϋποθέσεων συμμετοχής του πολιτικού κόμματος στις εκλογές.
Για το άρθρο 60, στο όνομα της θωράκισης του θεσμικού ρόλου του βουλευτή κατά την άσκηση της νομοθετικής και ελεγκτικής του αρμοδιότητας, συνταγματοποιούνται ουσιαστικά οι πελατειακές σχέσεις, με τη δυνατότητα του βουλευτή να επικοινωνεί άμεσα με τη διοίκηση, κι αυτό ενώ έχει προηγηθεί το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Για το άρθρο 73, η διακήρυξη της κατοχύρωσης αρχών καλής νομοθέτησης μόνο ως ανέκδοτο ακούγεται από μια κυβέρνηση που έμεινε πιστή σε διαδικασίες fast track, τροπολογίες της τελευταίας στιγμής κ.λπ. Σε ό,τι αφορά το άρθρο 77 και τη δυνατότητα παραπομπής ζητημάτων αντισυνταγματικότητας του νόμου μετά την ψήφιση και πριν από τη δημοσίευσή του από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, τον πρωθυπουργό ή τη Βουλή στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο, υπήρξε η παραδοχή απ’ τους κυβερνητικούς βουλευτές ότι δεν αποσκοπεί παρά στη διευκόλυνση επενδύσεων και την αντιμετώπιση της χρονοτριβής για μια δικαστική απόφαση που στερεί επενδύσεις και άρα ανταγωνιστικότητα από τη χώρα.
Οπως αναμενόταν, το επίμαχο άρθρο 29 κυριάρχησε στη συζήτηση, με τους βουλευτές της ΝΔ να υποστηρίζουν πως σκοπός είναι να αντιμετωπιστούν κόμματα που υπονομεύουν τη δημοκρατία, με τον πρόεδρο της Επιτροπής μάλιστα να παριστάνει τον έκπληκτο για τα όσα κατήγγειλαν οι βουλευτές του ΚΚΕ, δηλώνοντας πως δεν αντιλαμβάνεται τις διαφωνίες, διερωτώμενος πώς αλλιώς θα αντιμετωπιστεί ένα κόμμα που θα διακηρύξει ότι παίρνει μέρος στις εκλογές για να καταλύσει το δημοκρατικό πολίτευμα!
Μην περιμένετε δηλώσεις νομιμοφροσύνης απ’ το ΚΚΕ
Την κρισιμότητα του συγκεκριμένου άρθρου και των προτεινόμενων αλλαγών ανέδειξε ο Γιάννης Γκιόκας. Με αφορμή πρόσφατους ισχυρισμούς του εισηγητή της ΝΔ στην επιτροπή Ευριπίδη Στυλιανίδη ότι δήθεν η κυβέρνηση, με αφορμή τη Χρυσή Αυγή, «προσπαθεί να εδραιώσει την εσωκομματική δημοκρατία και να βάλει ένα σύστημα παρακολούθησης αν παραβιάζονται οι δημοκρατικές αρχές μέσα στο κόμμα με απειλή ακόμα και να ανασταλεί η υποψηφιότητα ενός κόμματος», ο Γ. Γκιόκας διευκρίνισε πως η περίπτωση της Χρυσής Αυγής αφορούσε «ναζιστική εγκληματική οργάνωση που δρούσε με τον μανδύα πολιτικού κόμματος και που ο εγκληματικός της χαρακτήρας πήγαζε από τη ναζιστική της ιδεολογία», κάτι που επιβεβαιώθηκε και με δικαστική απόφαση. Η αντιμετώπιση της Χρυσής Αυγής απλά ως «παραβίαση εσωκομματικής δημοκρατίας» τελικά «υποτιμά τον πραγματικό χαρακτήρα του προβλήματος», υπογράμμισε.
Επισήμανε πως για το ΚΚΕ η συζήτηση του άρθρου 29 είναι η πιο σημαντική, γιατί «ανοίγει πολύ επικίνδυνους δρόμους», και κονιορτοποίησε την κυβερνητική ρητορική περί δημοκρατικής οργάνωσης και λειτουργίας των κομμάτων, υπογραμμίζοντας αφενός ότι αυτή είναι ήδη κατοχυρωμένη συνταγματικά, αφετέρου ότι υπάρχουν νέα και παλιά αστικά κόμματα με σάπια χαρακτηριστικά, συνυφασμένα και με τα φαινόμενα σήψης του αστικού πολιτικού συστήματος, αρχηγικά – προσωποπαγή, χωρίς όργανα και οργανώσεις, τρόπο λειτουργίας που παραπέμπει σε εμπορική εταιρεία με συγχωνεύσεις, απορροφήσεις και διασπάσεις, με κοινοβουλευτικές έδρες να γίνονται αντικείμενο παζαριών και πλειστηριασμού και να οδηγούν σε διαφορετικές κοινοβουλευτικές συνθέσεις, με τεράστια χρέη ύψους εκατομμυρίων ευρώ.
«Είναι προφανές λοιπόν ότι με τις προτάσεις σας δεν θέλετε να αντιμετωπίσετε τέτοια φαινόμενα σήψης που υπάρχουν στο αστικό πολιτικό σύστημα, που είναι σύμφυτα με τον τρόπο λειτουργίας των δικών σας κομμάτων, των αστικών κομμάτων και είναι φαινόμενα καθ’ εικόνα και ομοίωση του συστήματος το οποίο υπηρετείτε», τόνισε.
Ανέδειξε ότι σε συνθήκες εμπλοκής σε οξυμένους ιμπεριαλιστικούς ανταγωνισμούς και πολέμους, όπου είναι εμφανές το ενδεχόμενο μιας νέας οικονομικής κρίσης και που διαφαίνονται και κλονισμοί στο αστικό πολιτικό σύστημα, η κυβέρνηση δεν επιδιώκει να αντιμετωπίσει αυτά τα φαινόμενα σήψης, αλλά με πρόσχημα τη δήθεν «δημοκρατική λειτουργία», όπως την εννοούν και την ορίζουν, να διαμορφώσει ένα συνταγματικό πλαίσιο που θα περιορίζει τη δράση ακόμα και με απαγορεύσεις στην εκλογική συμμετοχή σε όσους, όπως το ΚΚΕ, αμφισβητούν και αντιπαλεύουν το σημερινό βάρβαρο καπιταλιστικό σύστημα.
Προειδοποιώντας ότι για την επιβολή των περιορισμών θα αξιοποιηθεί ως προκάλυμμα η ανιστόρητη θεωρία των «δύο άκρων», στηλίτευσε το γεγονός ότι ήδη η κυβέρνηση έχει αρχίσει να χρησιμοποιεί αυτήν τη ρητορική και να τσουβαλιάζει προβοκάτσιες με το εργατικό – λαϊκό κίνημα, το οποίο τις καταγγέλλει και τις αντιπαλεύει, προσθέτοντας ότι η θεωρία των «δύο άκρων» δεν είναι μόνο «ίδιον της ΝΔ, αλλά και άλλων κομμάτων», όπως αυτό του Τσίπρα.
Μιλώντας για την τροπολογία που είχε φέρει ο Μ. Βορίδης ως υπουργός Εσωτερικών, με την οποία αποκρυπτόταν ότι «η εγκληματική δράση της Χρυσής Αυγής απέρρεε από τη ναζιστική της ιδεολογία», καθώς έμπαιναν σε προτεραιότητα «αδικήματα και όχι ιδεολογίες», τόνισε πως το ΚΚΕ προειδοποιούσε πως ανοιγόταν «μια γενικότερη συζήτηση περί κομμάτων που υπηρετούν ή δεν υπηρετούν την εύρυθμη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος» και τέτοια είναι η συζήτηση για το άρθρο 29 σήμερα.
Κατηγόρησε την κυβέρνηση πως επιχειρεί να φτιάξει ένα συνταγματικό κέλυφος και «παραπέμπετε τον έλεγχο για τη λειτουργία των κομμάτων και τη συμμετοχή τους στις εκλογές σε έναν τυπικό νόμο για τον οποίο δεν λέτε τίποτα για το τι θα περιέχει».
Συμπλήρωσε πως η κυβέρνηση, σύμφωνα και με τις κατευθύνσεις της ΕΕ, φέρνει διατάξεις που διευκολύνουν τον έλεγχο στην εσωτερική λειτουργία των κομμάτων, τον περιορισμό στη δράση τους και δυνητικά την απαγόρευσή τους στη συμμετοχή στις εκλογές.
Τόνισε πως η κυβέρνηση δεν πρωτοτυπεί, καθώς αυτή είναι η κατεύθυνση του κράτους δικαίου της Ευρωπαϊκής Ενωσης, που όλα τα άλλα κόμματα έχουν για σημαία τους, και παρέπεμψε σε κράτη – μέλη όπως η Τσεχία, η Πολωνία κ.α. όπου η ριζοσπαστική και κομμουνιστική ιδεολογία και δράση έχουν μπει στο στόχαστρο.
Ξεκαθάρισε, ωστόσο, ότι η κυβέρνηση με όλες αυτές τις πρακτικές δεν θα καταφέρει να αποσπάσει από το ΚΚΕ «δηλώσεις νομιμοφροσύνης σε αυτή τη σάπια δημοκρατία που είναι το προσωπείο της στυγνής δικτατορίας του κεφαλαίου. Στην Ελλάδα υπάρχει και ισχυρό εργατικό κίνημα. Υπάρχουν και παραδόσεις, υπάρχουν και δεσμοί αίματος με τον λαό μας που θα ακυρώσουν όλα αυτά τα σχέδια που ορισμένοι μπορεί να έχουν στο μυαλό τους».
Τέλος, ο Γ. Γκιόκας κατήγγειλε και την υποκριτική στάση της κυβέρνησης σε σχέση με τις προτάσεις της περί «καλής νομοθέτησης», υπενθυμίζοντας ότι διαχρονικά οι κυβερνήσεις εφάρμοσαν κατά κόρον fast track πρακτικές νομοθέτησης, εκπρόθεσμες τροπολογίες και άσχετες με τα νομοσχέδια. Καυτηρίασε, δε, το γεγονός ότι τάχα θα θεσπιστεί η δυνατότητα να συζητείται μία πρόταση νόμου της αντιπολίτευσης μια φορά τον μήνα, τη στιγμή που ήδη υπάρχει τέτοια συνταγματική πρόβλεψη…
Συνταγματική βούλα στην ανιστόρητη και άθλια θεωρία των «δύο άκρων»
Στα άρθρα 73 και 77 περί «καλής νομοθέτησης» εστίασε ο βουλευτής του ΚΚΕ Γιάννης Δελής.
Κατήγγειλε πως με το άρθρο 77 επιχειρείται να μετατραπεί το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο σε Συνταγματικό και να κατοχυρωθεί συνταγματικά η λεγόμενη πιλοτική δίκη με σκοπό την κατάργηση του σημερινού νομικού κεκτημένου του διάχυτου συνταγματικού ελέγχου. Κάτι που συναντά την αντίθεση των Ενώσεων Δικαστών και Εισαγγελέων της χώρας.
Τόνισε πως ήδη υπάρχουν οι αντιδραστικές αποφάσεις του Αρείου Πάγου και του Συμβουλίου της Επικρατείας, με γενική ισχύ, όπως για τη διευκόλυνση των funds/servicers στην πραγματοποίηση των πλειστηριασμών, όπως η «ταφόπλακα» στην επιστροφή των συντάξεων μετά τις περικοπές των μνημονίων, όπως η έγκριση εγκατάστασης ΑΠΕ στο δίκτυο Natura και σε Ζώνες Ειδικής Προστασίας κ.ο.κ.
Σε ό,τι αφορά την καλή νομοθέτηση επισήμανε – φέρνοντας και συγκεκριμένα παραδείγματα – πως τα αστικά κόμματα ήταν που όλα τα τελευταία χρόνια έκαναν «λάστιχο» το Σύνταγμα και τον Κανονισμό της Βουλής με έκτακτες, επείγουσες και κατεπείγουσες διαδικασίες νομοθέτησης, προκειμένου να περάσουν μία σειρά αντιλαϊκά μέτρα, μνημόνια κ.λπ.
«Αυτό που πρέπει κυρίως να τεθεί στη συζήτηση είναι το για ποιον νομοθετείτε εκτός από το πώς νομοθετείτε. Καμία εμπιστοσύνη δεν πρέπει να δείξει ο λαός στην “καλή νομοθέτηση” από οποιαδήποτε αστική κυβέρνηση, αφού αστικό κράτος, κυβερνήσεις και νομοθετικό πλαίσιο έχουν κλειδωμένο στο στόχαστρο και τον λαό και τις ανάγκες του, για να αβγατίζουν τα κέρδη των λίγων, των επιχειρηματικών ομίλων και του κεφαλαίου», υπογράμμισε.
Σε ό,τι αφορά το άρθρο 60 για την υποτιθέμενη αναβάθμιση του ρόλου του βουλευτή, ο Γ. Δελής διερωτήθηκε για ποια θωράκιση γίνεται λόγος, όταν η κυβέρνηση επιτρέπει την άσκηση διώξεων σε βουλευτή του ΚΚΕ επειδή έδειξε την αλληλεγγύη του στους αγώνες των αγροτών! Και κατήγγειλε ότι η προσπάθεια είναι να «στριμωχτεί» η δραστηριότητα των βουλευτών στους τοίχους της Βουλής. «Και το πώς αντιλαμβάνεστε τα καθήκοντα του βουλευτή φάνηκε περίτρανα στον ΟΠΕΚΕΠΕ με κείνους τους απερίγραπτους διαλόγους που βγήκαν στο φως», σημείωσε, προσθέτοντας πως άλλο να προωθείς τα αιτήματα του λαού και εντελώς άλλο να ταΐζεις με νόμιμο και παράνομο τρόπο μεγάλα και μικρά τρωκτικά σε βάρος του ίδιου του λαού, να συντηρείς τη διαφθορά και τη σαπίλα του συστήματος και της ΕΕ.
Σε ό,τι αφορά το άρθρο 29, επισήμανε με τη σειρά του το οξύμωρο να γίνεται λόγος για δημοκρατική λειτουργία από τα αρχηγικά, προσωποπαγή κόμματα του διαδικτύου και των ψηφιακών μελών και των «followers» του παντοδύναμου αρχηγού που μπορεί και να εμφανίζεται ως Μεσσίας, που την εσωκομματική δημοκρατική λειτουργία την επιτρέπουν ως εκεί που δεν αμφισβητείται ο αρχηγός και η ηγετική ομάδα.
«Στην πραγματικότητα, με τις προτεινόμενες αλλαγές επιδιώκετε να ενισχύσετε τον έλεγχο στην πολιτική δράση, στο ΚΚΕ, βάζοντας ουσιαστικά τη συνταγματική βούλα στην ανιστόρητη και άθλια θεωρία των “δύο άκρων”», τόνισε.
Πηγή : Ριζοσπάστης 8 – 7 – 2026
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΩΤΣΑΝΤΗΣ
Δεν αναζητούμε τη λύση στην ατομική «φυγή», αλλά στην επαναστατική αλλαγή των όρων ζωής μας!
Ο Γραμματέας του ΚΣ της ΚΝΕ έκλεισε με την ομιλία του τις εργασίες της Ημερίδας του ΚΣ ενάντια σε όλες τις εξαρτήσεις
Με τη συμμετοχή πλήθους κόσμου πραγματοποιήθηκε την Κυριακή το πρωί στην ΕΣΗΕΑ η Ημερίδα του Κεντρικού Συμβουλίου της ΚΝΕ ενάντια σε όλες τις εξαρτήσεις, με τίτλο «Σκεφτόμαστε καθαρά, δρούμε συλλογικά, ζούμε πραγματικά».
Το «παρών» έδωσαν νέοι και νέες, εκπαιδευτικοί, γονείς κ.ά., καθώς και εκπρόσωποι του Συλλόγου Αποφοίτων ΚΕΘΕΑ, της Ομοσπονδίας Συλλόγων Οικογένειας ΚΕΘΕΑ, του Συλλόγου Εργαζομένων ΕΟΠΑΕ, του Σωματείου Εργαζομένων στα Κέντρα Πρόληψης και του Συλλόγου Ελλήνων Ψυχολόγων.
Η Ημερίδα ξεκίνησε με εισηγητική ομιλία του ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, Δημήτρη Κουτσούμπα, και ακολούθησαν ενδιαφέρουσες θεματικές εισηγήσεις και παρεμβάσεις από επιστήμονες, στελέχη του ΚΚΕ και της ΚΝΕ.
Στο κλείσιμο των εργασιών της Ημερίδας μίλησε ο Γραμματέας του ΚΣ της ΚΝΕ, Θοδωρής Κωτσαντής, και ο «Ριζοσπάστης» δημοσιεύει σήμερα την ομιλία του.
***
«Εκ μέρους του Κεντρικού Συμβουλίου θέλουμε να ευχαριστήσουμε θερμά όλους όσοι συνέβαλαν στην πραγματοποίηση της σημερινής ημερίδας.
Μια πρωτοβουλία που αποδείχθηκε αναγκαία, χρήσιμη και δημιουργική, με πολύ ενδιαφέρουσες και τεκμηριωμένες παρεμβάσεις, που επιδιώκουμε να εκδώσουμε, συγκεντρώνοντάς τες και σε μπροσούρα, για να φτάσουν ακόμα πιο πλατιά σε νέους και νέες που προβληματίζονται, για να τροφοδοτήσουν συνολικά τη δράση της Οργάνωσής μας.
Θέλουμε να ευχαριστήσουμε ιδιαίτερα τους ομιλητές που με τις τοποθετήσεις τους φώτισαν κρίσιμες πλευρές αυτού του σύνθετου κοινωνικού φαινομένου.
Τους ανθρώπους που δρουν στο κίνημα κατά των ναρκωτικών και των εξαρτήσεων και ανταποκρίθηκαν στην πρόσκλησή μας να βρίσκονται σήμερα εδώ, ή μας έστειλαν χαιρετιστήρια μηνύματα.
Τους εργαζόμενους στην Πρόληψη και την Απεξάρτηση, που απλώνουν το χέρι σε καθέναν και καθεμιά που αναζητά βοήθεια.
Τις οικογένειες και τους συλλόγους οικογενειών που με πολύ πόνο, κόπο, προσωπικές υπερβάσεις στέκονται όρθιοι και δυνατοί.
Τους επιστημονικούς φορείς που παρακολούθησαν την Ημερίδα.
Σφίγγουμε το χέρι σε κάθε νέο και νέα που πάλεψε και κέρδισε τη μάχη με τις εξαρτήσεις, όπως στα μέλη του Συλλόγου Αποφοίτων του ΚΕΘΕΑ, με τον οποίο αναπτύσσουμε πολλά χρόνια τώρα μια ειλικρινή σχέση εμπιστοσύνης, εκτίμησης και, φυσικά, αγώνα για το δικαίωμα στη ζωή, στην πρόληψη, στη θεραπεία, στην κοινωνική επανένταξη.
Το μεγάλο ενδιαφέρον για την Ημερίδα και η αποδοχή των σχετικών παρεμβάσεων της ΚΝΕ επιβεβαιώνουν ότι υπάρχει ένα κρίσιμο τμήμα νέων που δεν συμβιβάζεται με τις εξαρτήσεις, τη ναρκωκουλτούρα, την ανοχή και την απάθεια.
Ολοι αυτοί έχουν συμφέρον να γνωρίσουν τις θέσεις του ΚΚΕ, να συμβάλουν στη διάδοσή τους, στην αντιπαράθεση με αντιδραστικές θεωρίες, στην αποκάλυψη των αιτιών και των πολιτικών που συντηρούν το πρόβλημα και έχουν την υπογραφή της ΕΕ και όλων των αστικών κομμάτων.
Με τη δύναμη των ιδεών και το δίκιο των ιδανικών μας, με πίστη στον άνθρωπο και στην ικανότητά του να αλλάζει τον εαυτό του και τον κόσμο, μπορούμε να εμπνεύσουμε ένα νεανικό ρεύμα αντίστασης και απόρριψης όλων των εξαρτήσεων, διεκδίκησης ενός κόσμου που θα χωράει τα όνειρα και τις προσδοκίες μας.
Η μοναδική διέξοδος για τους νέους που ασφυκτιούν στο σύστημα είναι να βαδίσουν τον δρόμο της ανατροπής
Εχουμε τα εφόδια, την υπεροχή, την αυτοπεποίθηση που μας προσφέρουν οι επιστημονικά επεξεργασμένες θέσεις του ΚΚΕ.
Το Κόμμα μας μπορεί να αποκαλύπτει τις κοινωνικές και ταξικές αιτίες των κοινωνικών φαινομένων και, κυρίως, να προβάλλει τις οικονομικές και πολιτικές προϋποθέσεις για την αντιμετώπισή τους.
Φωτίζοντας σήμερα ότι η μοναδική διέξοδος για κάθε νέο και νέα που ασφυκτιά στο σύστημα των πολέμων, της αδικίας, της ανασφάλειας, των κοινωνικών αδιεξόδων, είναι το να βαδίσει τον δρόμο της ανατροπής. Να οικοδομήσει τη νέα κοινωνία, τον σοσιαλισμό – κομμουνισμό, που έχει στο επίκεντρο τον άνθρωπο και τις ανάγκες του, που απελευθερώνει από κάθε μορφή εκμετάλλευσης και καταπίεσης και, προοδευτικά, από κάθε μορφή κοινωνικής ανισοτιμίας.
Σε αυτόν τον δρόμο, του οργανωμένου αγώνα για την κοινωνική απελευθέρωση, που μπορεί να σφυρηλατεί ισχυρές προσωπικότητες, να προσφέρει όραμα και σκοπό, χτίζουμε αντισώματα στις εξαρτήσεις ως τρόπο ζωής που πλασάρει το ίδιο το καπιταλιστικό σύστημα.
Απορρίπτουμε τα ναρκωτικά ως μέσο κοινωνικής χειραγώγησης, ως εμπόρευμα που αποφέρει τεράστια κέρδη σε λίγους.
Δεν αναζητούμε τη λύση στην ατομική “φυγή”, αλλά στην επαναστατική αλλαγή των όρων ζωής μας!
Σκεφτόμαστε καθαρά, δρούμε συλλογικά, ζούμε πραγματικά!
Η ασίγαστη πάλη που διεξάγει η ΚΝΕ για να καλλιεργήσει στη νεολαία μια διαφορετική, ανυπότακτη στάση ζωής είναι η μεγαλύτερη συμβολή της στην πάλη ενάντια στις εξαρτήσεις.
Γιατί, τελικά, το πρόβλημα των εξαρτήσεων αντανακλά μια κοινωνική πραγματικότητα, εκφράζει τη δυσφορία νέων ανθρώπων μέσα στους σύγχρονους όρους ζωής, στις συνθήκες κοινωνικής αλλοτρίωσης και πολιτισμικής παρακμής.
Γιατί, τελικά, η στάση απέναντι στα ναρκωτικά, στον τζόγο, στις συμπεριφορικές εξαρτήσεις, είναι στάση απέναντι στον ίδιο τον άνθρωπο και τις ανάγκες του.
Το κρίσιμο λοιπόν ερώτημα είναι “τι νέο άνθρωπο θέλουμε”.
Θέλουμε έναν νέο άνθρωπο στο περιθώριο ή στο επίκεντρο της κοινωνικής ζωής;
Εναν νέο άνθρωπο που θα κυνηγάει τις διάφορες ουσίες ή θα βρίσκει ουσία, νόημα μέσα από την κοινωνική του δραστηριότητα;
Εναν νέο άνθρωπο που θα παραιτείται και θα χάνει τον έλεγχο για το μέλλον του ή θα παλεύει για να το ορίσει; Που θα παίρνει την τύχη στα χέρια του ή θα “ποντάρει” στα στημένα παιχνίδια για τα κέρδη των λίγων;
Εναν νέο άνθρωπο που θα καταναλώνει εμπειρίες άλλων και βίντεο λίγων δευτερολέπτων, θα αναζητά την επιβεβαίωση μέσα από likes και followers, ή θα ζει πραγματικές, μοναδικές στιγμές και αξέχαστες εμπειρίες, θα χτίζει ουσιαστικές φιλίες και σχέσεις εμπιστοσύνης, εκτίμησης, συντροφικότητας;
Εναν νέο άνθρωπο που θα δικτυώνεται πραγματικά με τους όμοιούς του, θα ψυχαγωγείται, θα ερωτεύεται, θα ολοκληρώνεται μέσα από τις κοινωνικές του σχέσεις, ή έναν νέο που θα αποξενώνεται μέσα από τους παραμορφωτικούς φακούς και τα φίλτρα των social media;
Εναν νέο άνθρωπο που θα καθορίζει τα ενδιαφέροντα και τις προτιμήσεις του από ό,τι του σερβίρει ο αλγόριθμος, ή θα αναπτύσσει το πολιτικό και αισθητικό του κριτήριο μέσα από την μόρφωση, τον πολιτισμό, τη συμμετοχή του στην πολιτική και κοινωνική δράση;
Μια νεολαία που θα προσαρμόζεται στα “καλούπια” που φτιάχνει το σύστημα, στην “κουλτούρα φέρετρων”, στα μέτρα μιας ευέλικτης εργασίας και μιας αναλώσιμης ζωής, στα πρότυπα του ναρκισσισμού, του χυδαίου ατομισμού και ανταγωνισμού, της εμπορευματοποίησης του σώματος και της σεξουαλικότητας, ή μια νεολαία που θα διαμορφώνει μια άλλη κουλτούρα, αλληλεγγύης, συλλογικότητας, ιδανικών;
Το ΟΧΙ που λέμε στις εξαρτήσεις είναι ένα μεγάλο ΝΑΙ στη ζωή, με όλα τα όμορφα και τα δύσκολα που έχει
Οι νέοι κομμουνιστές αμφισβητούμε και απορρίπτουμε τον τρόπο που λειτουργεί το σημερινό σύστημα στην οικονομία, τις καπιταλιστικές εκμεταλλευτικές σχέσεις, έτσι απορρίπτουμε και αμφισβητούμε και τις κοινωνικές αντανακλάσεις αυτών των σχέσεων στον τρόπο, στις αξίες, σε κάθε πλευρά της ζωής.
Τα μέλη της ΚΝΕ είμαστε περήφανοι για τη στάση ζωής που έχουμε επιλέξει και δίνει νόημα στην καθημερινή μας δράση, για τον μεγάλο σκοπό μας, που μεγαλώνει τον κάθε άνθρωπο και σε αυτόν βρίσκουμε την πραγματική ουσία της ζωής.
Το ΟΧΙ που λέμε στις εξαρτήσεις είναι ένα μεγάλο ΝΑΙ στη ζωή, με όλα τα όμορφα και τα δύσκολα που έχει, σε μια στάση ζωής που μπορεί σήμερα να δώσει δυνατές συγκινήσεις και μεγάλες κατακτήσεις για τον καθέναν, ατομικά και συλλογικά.
Γιατί είναι ένα πολύ κρίσιμο ζήτημα σήμερα να σφυρηλατούνται μέσα από τη συλλογική δράση, σε ευρύτερα τμήματα νεολαίας, στοιχεία της προσωπικότητας που λειτουργούν ως αντίρροπη δύναμη απέναντι στις εξαρτήσεις.
Το σύνθημα “Αγώνας – γνώση – τόλμη – αντοχή” φωτίζει αυτά τα δυναμικά στοιχεία που θέλουμε να κατακτά κάθε νέος και νέα των εργατικών – λαϊκών οικογενειών.
Ξέρουμε ότι για να έχει αποτελέσματα η μάχη που δίνουμε ενάντια σε όλα τα ναρκωτικά και τις εξαρτήσεις, πρέπει να γίνει υπόθεση πάλης του μαθητικού, του φοιτητικού, του εργατικού – λαϊκού κινήματος.
Να γίνει υπόθεση του κινήματος η εναντίωση στην επικίνδυνη, καταστροφική πολιτική της κυβέρνησης και της ΕΕ, που οδηγεί στη διάλυση της Πρόληψης και της Απεξάρτησης.
Να γίνει υπόθεση του κινήματος η διεκδίκηση για όλες τις σύγχρονες ανάγκες και τα ενδιαφέροντα των νέων ανθρώπων. Γιατί, τελικά, όσο οι ανάγκες της νεολαίας στην ολόπλευρη μόρφωση, στην εργασία, στη δημιουργική αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου, στον πολιτισμό, στον αθλητισμό, στην επικοινωνία και στην κοινωνική συναναστροφή μένουν ανολοκλήρωτες, τόσο το κενό “καλύπτουν” οι διάφορες εξαρτήσεις.
Διεκδικούμε δωρεάν, υψηλού επιπέδου πρόληψη – θεραπεία – κοινωνική επανένταξη και έρευνα
Το ΚΚΕ και η ΚΝΕ διεκδικούμε με ευθύνη του κράτους να παρθούν όλα τα αναγκαία μέτρα ώστε κάθε άνθρωπος που βαδίζει στον μονοπάτι των εξαρτήσεων και κίνητρο να διαμορφώνει για θεραπεία, και να βρίσκει δημόσιες δωρεάν δομές για να απεξαρτηθεί, για να βαδίσει και πάλι στο μονοπάτι της κοινωνικής ζωής.
Διεκδικούμε δωρεάν, υψηλού επιπέδου πρόληψη – θεραπεία – κοινωνική επανένταξη και έρευνα. Στηρίζουμε τα δημόσια και δωρεάν “στεγνά” προγράμματα απεξάρτησης, την ολοκληρωμένη ψυχοκοινωνική παρέμβαση.
Σήμερα απαιτείται μια κεντρικά σχεδιασμένη πολιτική με ίδρυση νέων δομών σε όλη τη χώρα, με επαρκή κρατική χρηματοδότηση, με μόνιμο προσωπικό που να καλύπτει τις πραγματικές ανάγκες. Είμαστε αντίθετοι με κάθε εμπλοκή ιδιωτών και ΜΚΟ.
Θεωρούμε πρωτεύον και κομβικό το ζήτημα της πρωτογενούς πρόληψης, σε πληθυσμούς δηλαδή που ακόμα δεν έχουν πειραματιστεί με τα ναρκωτικά, τον τζόγο κ.λπ. Για εμάς η πρόληψη δεν είναι απλά η ενημέρωση, αλλά η προβολή ενός άλλου τρόπου ζωής, η καλλιέργεια κριτηρίων και αξιών που ολοκληρώνουν τον άνθρωπο.
Πρόληψη σημαίνει συλλογική δράση, σημαίνει αθλητισμός και πολιτιστική δημιουργία, σημαίνει μόρφωση και σταθερή εργασία. Η πρόληψη πρέπει να έχει στο επίκεντρο τις αιτίες που οδηγούν στη χρήση και πάνω εκεί να χτίζει τους περιοριστικούς παράγοντες προς τη χρήση και την εξάρτηση.
Να προβάλουμε πιο επιθετικά έναν άλλο τρόπο ζωής, ικανό να συνεπάρει περισσότερους νέους και νέες
Το ενδιαφέρον που συγκέντρωσε η Ημερίδα της ΚΝΕ μάς θέτει μπροστά στο καθήκον να αναβαθμίσουμε την παρέμβασή μας σε αυτό το κρίσιμο μέτωπο.
Μπορούμε και πρέπει να ανεβάσουμε την απαίτηση και την ευθύνη των καθοδηγητικών οργάνων της ΚΝΕ ώστε η πάλη ενάντια στις εξαρτήσεις να αποτελέσει οργανικό στοιχείο της παρέμβασής μας στη νεολαία.
Να καλλιεργήσουμε στα μέλη και τους φίλους της ΚΝΕ το ενδιαφέρον για να γνωρίσουν τις επεξεργασίες μας. Περισσότεροι νέοι επιστήμονες να εμβαθύνουν επιστημονικά – ερευνητικά από μαρξιστική σκοπιά σε αυτό το πολυπαραγοντικό κοινωνικό φαινόμενο.
Αναλογιζόμενοι τις ευθύνες μας, δεσμευόμαστε να πληθύνουν οι εκδηλώσεις, οι συζητήσεις, οι πολύμορφες δράσεις, οι πρωτοβουλίες ανάδειξης των θέσεών μας.
Να μπολιάσουμε την παρέμβαση των μαζικών φορέων της νεολαίας, συνολικά του κινήματος, με διεκδικήσεις και δράσεις ενάντια στις εξαρτήσεις.
Να προβάλουμε πιο επιθετικά έναν άλλο τρόπο ζωής, ικανό να συνεπάρει περισσότερους νέους και νέες.
Σε αυτή μας τη μάχη δεν ξεκινάμε από το μηδέν.
Βασιζόμαστε στην ικανότητα του ΚΚΕ, ακριβώς λόγω του χαρακτήρα του να πρωτοστατεί και να πρωτοπορεί, αφήνοντας το αποτύπωμά του, συμβάλλοντας η νέα γενιά να μη χάνει την πυξίδα της, να παρακολουθεί κάθε σύγχρονη έκφραση και κοινωνικό φαινόμενο, προβάλλοντας το πραγματικό νέο και καινοτόμο, που βρίσκεται στην πάλη για τον σοσιαλισμό – κομμουνισμό.
Στον σοσιαλισμό – κομμουνισμό οι κάθε είδους εξαρτήσεις θα είναι πλέον περιττές
Επιβεβαιώνεται ακόμα μια φορά ότι το ΚΚΕ είναι το μόνο κόμμα που στέκεται με ευθύνη και αποφασιστικότητα απέναντι σε όλα όσα απασχολούν τη νέα γενιά, όπως και το θέμα της Ημερίδας μας.
Και, φυσικά, συνεχίζουμε τις σημαντικές αγωνιστικές παρακαταθήκες της Οργάνωσής μας, που έχει τη δική της ξεχωριστή συμβολή στο κίνημα κατά των ναρκωτικών και ευρύτερα των εξαρτήσεων.
Η ΚΝΕ διαχρονικά έχει αφήσει το δικό της αποτύπωμα σε αυτήν την υπόθεση, μέσα από την πολύμορφη δραστηριότητα που αναπτύσσει, το Φεστιβάλ ΚΝΕ – “Οδηγητή”, την πρωτοπόρα δράση των μελών της στο μαθητικό, φοιτητικό, σπουδαστικό κίνημα.
Και μάλιστα κόντρα στο ρεύμα που παρουσιάζει ως “προοδευτική” τη ναρκωκουλτούρα, την ψευδαίσθηση της ελευθερίας μέσα από τη φυγή, την απόκρυψη όλων των κοινωνικών και οικονομικών καταναγκασμών, την αποδοχή της σαπίλας του συστήματος, των ναρκωτικών, της πορνείας ως “ατομικών δικαιωμάτων”, με σκοπό όχι μόνο να τα αποδεχτούμε, αλλά και να τα υπερασπιζόμαστε! Κόντρα στο ρεύμα, λοιπόν, με το κεφάλι ψηλά, η ΚΝΕ παλεύει ενάντια σε όλες τις εξαρτήσεις και τα ναρκωτικά.
Ο Τούρκος κομμουνιστής ποιητής Ναζίμ Χικμέτ, στο ποίημα του “Για τη ζωή”, καταλήγει πως “τίποτα πιο ωραίο, τίποτα πιο αληθινό απ’ τη ζωή δεν είναι”.
Γι’ αυτήν τη ζωή παλεύουμε, ώστε να την πλουτίζουμε με γνώση και εμπειρίες, να την ομορφαίνουμε μέσα από τις ανθρώπινες σχέσεις και αξίες, να αναμετριόμαστε με εμπόδια και δυσκολίες, να τη μετασχηματίζουμε μέσα από την επαναστατική πάλη για την αλλαγή της κοινωνίας. Για να φτάσουμε στην κοινωνία της πραγματικής ελευθερίας, τον σοσιαλισμό – κομμουνισμό, εκεί όπου οι κάθε είδους εξαρτήσεις θα είναι πλέον περιττές».
Λύνοντας γρίφους… για τα social media
Με επιτυχία πραγματοποιήθηκε το escape room των Γυμνασιακών Οργανώσεων Αττικής της ΚΝΕ με θέμα «Ζωή σε stories ή ζωή που γράφει Ιστορία».
Το περασμένο Σάββατο, από το πρωί έως το απόγευμα, το Στέκι Πολιτισμού και Νεανικής Δημιουργίας της ΚΝΕ – «Μάνος Λοΐζος» μετατράπηκε σε escape room, με τη φαντασία και το μεράκι μελών και στελεχών της ΚΝΕ.
Μαθητές Γυμνασίου από κάθε δήμο της Αττικής έφτιαξαν ομάδες και συμμετείχαν στο παιχνίδι, αντιμετωπίζοντας τις προκλήσεις των γρίφων «δραπέτευσαν» από τον εικονικό – ψηφιακό κόσμο στην πραγματική ζωή, διασκεδάζοντας και μαθαίνοντας για τα social media, αναπτύσσοντας γόνιμο προβληματισμό.
ΣΤΕΚΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΝΕΑΝΙΚΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ – «ΜΑΝΟΣ ΛΟΪΖΟΣ»
Ολοκληρώθηκαν με μια εκδήλωση οι συναντήσεις των Ομάδων Λογοτεχνίας
Η εξαιρετική δουλειά που κάνουν οι Ομάδες Ανάγνωσης Λογοτεχνίας του Στεκιού Πολιτισμού και Νεανικής Δημιουργίας – «Μάνος Λοΐζος» αναδείχθηκε την περασμένη Δευτέρα 22/6, στην εκδήλωση για τη λήξη των φετινών τους συναντήσεων, που έγινε στο Στέκι.
Η εκδήλωση ξεκίνησε με χαιρετισμό της υπεύθυνης της Ομάδας Ανάγνωσης, Μαρίας Πεσκετζή, προέδρου της ΠΕΦ, η οποία μεταξύ άλλων αναφέρθηκε στο περιεχόμενο των συναντήσεων, που ξεκίνησαν πριν από χρόνια, την περίοδο της πανδημίας, και συνεχίζουν μέχρι σήμερα: «Συνεχίζουμε να διαβάζουμε σπουδαία λογοτεχνικά έργα, χωρίς ποτέ να νιώσουμε πλήξη ή ανία». Στόχος των ομάδων είναι να αναδείξουν πως κάτι ατομικό, όπως είναι η ανάγνωση λογοτεχνίας, μπορεί να γίνει συλλογικό και μέσα από τη συζήτηση, την ανταλλαγή απόψεων και γνώσεων το διάβασμα να αποκτήσει μια άλλη διάσταση, να δώσει μεγαλύτερη δυναμική στον αναγνώστη και καλύτερη κατανόηση του νοήματος του εκάστοτε βιβλίου. Οπως ανέφερε και η ίδια, «η δημιουργική ανάγνωση της λογοτεχνίας είναι ο πιο πρόσφορος τρόπος να κατανοήσουμε και να ερμηνεύσουμε όχι μόνο την πραγματικότητα, αλλά και τους ίδιους μας τους εαυτούς».
Οι δύο Ομάδες επικεντρώθηκαν φέτος στον γαλλικό και στον αμερικανικό ρεαλισμό. Η Α’ Ομάδα καταπιάστηκε με δύο κορυφαία έργα του Ονορέ Ντε Μπαλζάκ («Χαμένες Ψευδαισθήσεις», «Μπαρμπα-Γκοριό») και μέσα από αποσπάσματα ανέδειξε ζητήματα όπως η ευμάρεια και ο καταναλωτισμός, το χρήμα, η διαφθορά, και την επίδραση που έχουν αυτά τα στοιχεία στις ζωές των ανθρώπων. Ζητήματα που αφορούν και τη σημερινή κοινωνία.
Η Β’ Ομάδα, μέσα από την πένα των Μέλβιλ, Σκοτ Φιτζέραλντ και Μαρκ Τουέιν, αποδεικνύει ότι «το αμερικανικό όνειρο έγινε εφιάλτης», ότι ο ιμπεριαλισμός δεν είναι ξεκομμένος από τον καπιταλισμό. Μέσα από τα κείμενά τους φαίνεται ότι η υπόσχεση της επιτυχίας στον καπιταλισμό είναι κίβδηλη, ότι η σκληρή δουλειά όταν υπερισχύει ο ατομικός δρόμος δεν οδηγεί στην πρόοδο, ότι η πραγματική ελευθερία και η καλύτερη ζωή δεν μπορούν να επιτευχθούν όταν το κέρδος των καπιταλιστών υπερισχύει. Οπως και σήμερα, που οι πόλεμοι γίνονται με πρόσχημα την ασφάλεια, η διαφορά πλουσίων και φτωχών παρουσιάζεται ως φυσικό φαινόμενο, η ακραία εκμετάλλευση βαφτίζεται ανάπτυξη…
Μέσα στη χρονιά οι Ομάδες παρακολούθησαν θεατρικές παραστάσεις και κινηματογραφικές ταινίες σχετικές με τα βιβλία που μελετούσαν, ενώ μικρά αποσπάσματα προβλήθηκαν και στην εκδήλωση της Δευτέρας.
Οι Ομάδες Ανάγνωσης Λογοτεχνίας ανανέωσαν το ραντεβού τους για τον ερχόμενο Νοέμβρη.
ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΕ ΤΟΥ ΚΚΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΙΜΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΧΕΙΡΑΦΕΤΗΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ
Πολύτιμη παρακαταθήκη η συμβολή των γυναικών στον ΔΣΕ
Στον όμορφο χώρο του Επιμορφωτικού Ιδρύματος «Χαρίλαος Φλωράκης» πραγματοποιήθηκε το απόγευμα της Δευτέρας η εκδήλωση του Τμήματος της ΚΕ του ΚΚΕ για την Ισοτιμία και τη Χειραφέτηση των Γυναικών με τίτλο «Η συμμετοχή των γυναικών στον Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας (1946 – 1949)» όπως αποτυπώνεται στις εκδόσεις της «Σύγχρονης Εποχής». Η εκδήλωση προσέλκυσε το ενδιαφέρον των γυναικών της βιοπάλης, αλλά και πλήθος νέων γυναικών που την παρακολούθησαν με ενδιαφέρον και συγκίνηση.
Φέτος, με αφορμή τη συμπλήρωση των 80 χρόνων από την ίδρυση του ΔΣΕ, αναδείχθηκε ο πρωτοπόρος ρόλος των γυναικών, των μαχητριών του Δημοκρατικού Στρατού, που αψήφισαν έως και τον θάνατο και έδωσαν τη ζωή τους για την κατάργηση της εκμετάλλευσης.
Αυτό αποτύπωσαν και τα ταμπλό που κοσμούσαν τον εξωτερικό χώρο και απαθανάτιζαν στιγμές από τη μάχη αλλά και από την αυτομόρφωσή τους στην ανάπαυλα της μάχης.
Πριν την έναρξη της εκδήλωσης έγιναν και ξεναγήσεις, μέσα από τις οποίες οι επισκέπτες είχαν την ευκαιρία να έρθουν σε επαφή με την έκθεση που είναι αφιερωμένη στα 80 χρόνια του ΔΣΕ.
Παρευρέθηκαν η Ελένη Μπέλλου, μέλος του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, και τα μέλη της ΚΕ του ΚΚΕ, Φάνης Παρρής και Χριστίνα Σκαλούμπακα.
Στο άνοιγμα της εκδήλωσης η Αθηνά Δάρρα, μέλος της Επιτροπής του Ιστορικού Αρχείου της ΚΕ του ΚΚΕ και υπεύθυνη του Επιμορφωτικού Κέντρου «Χαρίλαος Φλωράκης», τόνισε πως μέσα από τη μελέτη κομματικών πολιτικών και θεωρητικών επεξεργασιών, αλλά και μέσα από εκδηλώσεις, όπως και αυτή, αντλούνται χρήσιμα συμπεράσματα για το σήμερα, αλλά και για να εμπνευστούμε από τη δράση του Δημοκρατικού Στρατού μέσα από τον μεγάλο πλούτο των εκδόσεων της «Σύγχρονης Εποχής». Αμέσως μετά προβλήθηκε απόσπασμα από το ιστορικό ντοκιμαντέρ της ΚΕ του ΚΚΕ «Τι κι αν έπεσε ο Γράμμος, εμείς θα νικήσουμε».
Στο τέλος της εκδήλωσης μοιράζονταν αναμνηστικά που επιμελήθηκε το Τμήμα.
Ο ΔΣΕ εξύψωσε την εργάτρια και την κοπέλα του χωριού σε πρωταγωνίστρια των πολιτικών εξελίξεων
Στην ομιλία της η Αννα Αγαθοκλέους, μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ, σημείωσε πως με αφορμή τη συμπλήρωση 80 χρόνων από την ίδρυση του ΔΣΕ αναδείχθηκε ο καθοριστικός ρόλος του ΚΚΕ στην οργάνωση και καθοδήγηση του ένοπλου αγώνα την περίοδο 1946-1949.
Οπως επισημάνθηκε, το ΚΚΕ ίδρυσε τον ΔΣΕ ως απάντηση στην ένταση της ταξικής σύγκρουσης και στην κρατική τρομοκρατία μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας, εκφράζοντας τα συμφέροντα της εργατικής τάξης και των λαϊκών στρωμάτων, αμφισβητώντας στα ίσα την εξουσία της αστικής τάξης. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη συστηματική ιδεολογική και πολιτική δουλειά του ΚΚΕ, η οποία διαμόρφωσε το υψηλό αγωνιστικό φρόνημα των μαχητών και των μαχητριών, αλλά και στη σταθερή του θέση υπέρ της ισοτιμίας της γυναίκας ήδη από την ίδρυσή του.
Είναι δε ενδεικτικό πως «μέσα σε τόσο δύσκολες συνθήκες, το ότι ο ΔΣΕ έφτασε να έχει στη συνολική του δύναμη το 30% της δύναμής του γυναίκες, αποτελούσε άλμα προόδου, ισχυρό χτύπημα στις προκαταλήψεις σε βάρος της γυναίκας και ακαταμάχητο στοιχείο ιδεολογικοπολιτικής και ηθικής διαπαιδαγώγησης στο πνεύμα του σεβασμού της γυναίκας από τον άνδρα».
Σε αυτό το πλαίσιο τονίστηκε ότι η μαζική συμμετοχή των γυναικών στον ΔΣΕ δεν ήταν συγκυριακή, αλλά αποτέλεσμα της οργανωμένης παρέμβασης του ΚΚΕ που συνέβαλε στην ανάδειξή τους σε μαχήτριες, αξιωματικούς, πολιτικούς επιτρόπους και στελέχη. «Σε αυτές τις συνθήκες ο ΔΣΕ εξύψωσε την εργάτρια και την κοπέλα του χωριού σε πρωταγωνίστρια των πολιτικών εξελίξεων, που άνοιγε τον δρόμο για μια καλύτερη ζωή», σημείωσε.
Παρουσιάστηκαν, ακόμα, η δράση τους στα πεδία των μαχών, στις υγειονομικές υπηρεσίες και στα μετόπισθεν, καθώς και η ίδρυση της Πανελλαδικής Δημοκρατικής Ενωσης Γυναικών. Τέλος, αναδείχθηκε ότι η ιστορία του ΔΣΕ και η συμβολή των γυναικών αποτελούν πολύτιμη παρακαταθήκη για τους σημερινούς αγώνες, επισημαίνοντας τον πρωταγωνιστικό ρόλο του ΚΚΕ στην πάλη για την απελευθέρωση από τα δεσμά της εκμετάλλευσης.
Η προσφορά των γυναικών αποδείχτηκε πολλαπλά καθοριστική
Ο ρόλος της γυναίκας ως βοηθού Πολιτικού Επιτρόπου τονίστηκε μέσα από την παρέμβαση της Φιλιώς Τόλια, διδάκτορα Ιστορίας και μέλους του Τμήματος Ιστορίας της ΚΕ του ΚΚΕ. Σημείωσε πως η ανάδειξη γυναικών σε θέσεις πολιτικής και στρατιωτικής ευθύνης δεν ήταν τυχαία, αλλά αποτέλεσμα της μακρόχρονης δουλειάς του ΚΚΕ για τη χειραφέτηση και την ισότιμη συμμετοχή της γυναίκας στον αγώνα.
«Το μεγάλο άλμα της γυναικείας χειραφέτησης συντελέστηκε στην Κατοχή, που λειτούργησε ως καταλύτης. Οι γυναίκες, ωθούμενες καταρχήν από τα προβλήματά τους σε ένα πολεμικό πλαίσιο, αρχίζουν να αμφισβητούν το πεπρωμένο τους. Το ΚΚΕ, θεωρώντας πως δεν μπορεί να αναπτυχθεί απελευθερωτικό κίνημα χωρίς τη μαζική συμμετοχή των γυναικών, ανέπτυξε ιδιαίτερη δουλειά στις γυναίκες, καταφέρνοντας να εξουδετερώσει τον διαχωρισμό του αγώνα σε γυναικείο και ανδρικό. Η συμμετοχή και η προσφορά των γυναικών στον απελευθερωτικό αγώνα αποδείχτηκε πολλαπλά καθοριστική και είναι γνωστή», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Με την αύξηση της γυναικείας συμμετοχής, το Γενικό Αρχηγείο του ΔΣΕ θεσμοθέτησε το 1948 τον θεσμό της υπεύθυνης γυναικών, βοηθού του Πολιτικού Επιτρόπου, από το επίπεδο του Γενικού Αρχηγείου έως τη διμοιρία. «Με μεγάλη προσπάθεια και σωστή δουλειά τελικά στον ΔΣΕ διαμορφώθηκε μια διόλου ευκαταφρόνητη δύναμη γυναικών αξιωματικών που αποτελούσε περίπου το 6% του συνολικού αριθμού των αξιωματικών του ΔΣΕ, ενώ στους Πολιτικούς Επιτρόπους άγγιξε το 10%», είναι ορισμένα μόνο από τα στοιχεία που αναδείχθηκαν στην ομιλία.
Η γυναίκα Πολιτική Επίτροπος και η υπεύθυνη γυναικών είχαν την ευθύνη να γνωρίζουν τη ζωή και τις ιδιαίτερες ανάγκες των μαχητριών, να φροντίζουν για την υγεία, την πολιτική τους κατατόπιση, τη στρατιωτική τους εκπαίδευση, την αντιμετώπιση του αναλφαβητισμού, την πειθαρχία και τη μαχητική τους απόδοση. Παράλληλα, συνέβαλαν στην εμψύχωση των γυναικών, στην επίλυση καθημερινών προβλημάτων και στη στρατολογία νέων μαχητριών. Οπως σημειώθηκε, η δράση τους αποδείκνυε ότι η ισοτιμία δεν ήταν σύνθημα αλλά καθημερινή πράξη, αναδεικνύοντας τον πρωτοπόρο ρόλο του ΚΚΕ στη διαμόρφωση γυναικών στελεχών που καθοδηγούσαν, διαπαιδαγωγούσαν και πρωτοστατούσαν στον αγώνα.
Η δράση του ΚΚΕ άνοιξε τον δρόμο για την ισοτιμία
Τη μαχητική συμμετοχή των γυναικών στον ΔΣΕ μέσα από τους στίχους του Πωλ Ελυάρ, του Πάμπλο Νερούδα κ.ά. ανέδειξε στη συνέχεια με παρέμβασή της η Εύη Κοντόρα, συγγραφέας και μέλος του Τμήματος της ΚΕ του ΚΚΕ για την Ισοτιμία και τη Χειραφέτηση των Γυναικών.
Αναδείχθηκε ότι οι νέες κοπέλες που εντάχθηκαν στον ΔΣΕ ήταν κυρίως χωριατοπούλες, οι οποίες, μέσα στις συνθήκες της λευκής τρομοκρατίας, της φτώχειας και των διώξεων, πήραν τον δρόμο του βουνού και εξελίχθηκαν σε μαχήτριες με το όπλο στο χέρι. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη συμβολή του ΚΚΕ, το οποίο δημιούργησε τις προϋποθέσεις για την ολόπλευρη διαπαιδαγώγηση των γυναικών, με στρατιωτική, πολιτική, ιδεολογική και μορφωτική εκπαίδευση. Μέσα από τα έντυπα του ΔΣΕ, τη λογοτεχνία, το θέατρο, το τραγούδι και την προσπάθεια καταπολέμησης του αναλφαβητισμού, οι μαχήτριες απέκτησαν γνώσεις, αυτοπεποίθηση και ενεργό συμμετοχή στον αγώνα. Επισημάνθηκε ότι οι γυναίκες πήραν πρωτοβουλίες, άρχισαν να εκφράζουν τη γνώμη τους και να συνειδητοποιούν τον σκοπό για τον οποίο αγωνίζονταν. Η λογοτεχνία ανέδειξε τη δύναμη, την αυτοθυσία και τον ηρωισμό τους, αποτυπώνοντας πραγματικά πρόσωπα και γεγονότα.
«Ω, αθάνατες αγαπημένες μου», λέει στο ποίημά του ο Πωλ Ελυάρ, «παίζετε με τη ζωή σας για να θριαμβεύσει η ζωή. Κορίτσια του περήφανου λαού που ξέρει τι ζητάει, που ξέρει τι έχασε και τι θα κερδίσει, εσείς που δεν λυγίσατε μπροστά στο θάνατο, εσείς που δώσατε το αίμα σας για τη λευτεριά. Ο θάνατος δεν είναι τίποτα μπροστά στο φως σας, μπροστά στα μάτια σας που βλέπουν το μέλλον. Εσείς, οι αδελφές των αστεριών και της ελπίδας, κρατάτε το όπλο για να μην πεθάνει η άνοιξη».
Η χειραφέτηση των γυναικών δεν υπήρξε αυθόρμητη εξέλιξη, αλλά συνδέθηκε με τη δράση του ΚΚΕ, που άνοιξε τον δρόμο για την ισοτιμία, τη μόρφωση και τη συνειδητή συμμετοχή τους στον αγώνα για μια κοινωνία χωρίς εκμετάλλευση.
Σε μια συγκινητική ομιλία η Εύη Κοντόρα διάβασε τον Υμνο των Μαχητριών του ΔΣΕ, μια συλλογική δημιουργία του βουνού που γράφτηκε και τραγουδήθηκε από τις ίδιες τις νεαρές γυναίκες στα έμπεδα και στις μάχιμες μονάδες του Δημοκρατικού Στρατού. «Μας έλεγαν σκλάβες, μας είχαν κλεισμένες, στον αργαλειό και στην άκρη της γης, μα τώρα στα βουνά, αδελφές ενωμένες, κρατάμε το όπλο της νέας ζωής. Εμπρός μαχήτριες, ψηλά το κεφάλι, ο Γράμμος αντιλαλεί τη φωνή, για τη λευτεριά μας θα πέσουμε πάλι, να λάμψει η νέα, χρυσή χαραυγή».
Πηγή : Ριζοσπάστης 1 – 7 – 2026
ΕΥΘΡΑΥΣΤΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΗΠΑ – ΙΡΑΝ
Η «επόμενη μέρα» μέσα από τις αναλύσεις αστικών επιτελείων στον διεθνή Τύπο
Η υπογραφή του «Μνημονίου Κατανόησης» μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, στην πορεία επίτευξης ενός εύθραυστου συμβιβασμού, έχει πυροδοτήσει αναλύσεις για τη νέα πραγματικότητα στην περιοχή και πώς αυτή μπορεί να επιδράσει ευρύτερα στους ιμπεριαλιστικούς ανταγωνισμούς, που βρίσκονται σε ανεπίστρεπτη τροχιά κλιμάκωσης.
Στις αναλύσεις διεθνών οργανισμών και επιτελείων της αστικής τάξης, ευρωπαϊκών και αμερικανικών, κοινή είναι η διαπίστωση ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ δεν κατάφεραν να πετύχουν τους στρατιωτικούς στόχους τους εναντίον του Ιράν και ότι η «επόμενη μέρα» είναι ακόμα πιο περίπλοκη σε σχέση με πριν την έναρξη του πολέμου.
Για να περιγράψουν τον πόλεμο χρησιμοποιούν λέξεις όπως «αχρείαστος» ή και «ανόητος», εκτιμώντας ότι μετά από βδομάδες βομβαρδισμών και καταστροφών η κατάσταση επέστρεψε στο σημείο όπου βρισκόταν πριν τον πόλεμο σε ό,τι αφορά το στάτους κβο για τα πυρηνικά του Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ.
Από ευρωπαϊκά κυρίως Μέσα γίνεται προσπάθεια να ξεπλυθεί ο ρόλος της ΕΕ, χαρακτηρίζοντας «συνετή» τη στάση των περισσότερων ευρωπαϊκών κρατών να μην ευθυγραμμιστούν πλήρως με την αμερικανική στρατηγική στην περιοχή του Κόλπου. Ας δούμε ορισμένες τέτοιες αναλύσεις.
Από την «κρίση αξιοπιστίας» μέχρι τη «στρατηγική ήττα»
Το «Foreign Affairs» σημειώνει ότι «μια ισοπαλία είναι η λιγότερο θαυμαστή διπλωματική έκβαση», τονίζοντας πως η συμφωνία αφήνει όλα τα δύσκολα ερωτήματα για το μέλλον. Το RUSI συμπληρώνει ότι το μνημόνιο «δεν τερματίζει τη σύγκρουση, αλλά τη μεταφέρει σε μια νέα φάση» και είναι «λιγότερο μια ειρηνευτική συμφωνία και περισσότερο μια συμφωνία για να διαπραγματευτεί κανείς μια συμφωνία».
Μια άλλη ομάδα αναλυτών κάνει λόγο για «στρατηγική ήττα» των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Ενδεικτικά, το αμερικανικό «Foreign Policy» υποστηρίζει πως η ανακοίνωση της συμφωνίας ΗΠΑ – Ιράν «έχει ήδη αρχίσει να διαμορφώνει την κυρίαρχη αντίληψη ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ υπέστησαν στρατηγική ήττα», παρά τα όποια στρατιωτικά πλήγματα κατάφεραν στο Ιράν.
Το «Reuters» κάνει λόγο για «νίκη του Ιράν», παρουσιάζοντας τις ανησυχίες αναλυτών του Ινστιτούτου Εθνικών Μελετών Ασφαλείας του Ισραήλ: «Ξεκινήσαμε με στόχο την ανατροπή του καθεστώτος, έχοντας την υποστήριξη των ΗΠΑ, και καταλήξαμε η Ουάσιγκτον να προσδίδει ουσιαστικά νομιμοποίηση και να ενισχύει το ίδιο καθεστώς που θέλαμε να ανατρέψουμε».
Στο επίκεντρο των διεθνών αναλύσεων βρίσκονται και τα κράτη του Κόλπου. Το «Reuters» τα χαρακτηρίζει «κύριους χαμένους του πολέμου – θεατές σε αποφάσεις που αναμόρφωσαν το τοπίο ασφαλείας τους».
Το «Small Wars Journal» επισημαίνει ότι «το βαθύτερο θύμα του πολέμου ήταν η αξιοπιστία της αμερικανικής εγγύησης ασφαλείας (στην περιοχή)» και εξηγεί: «Για τρεις δεκαετίες, το διακύβευμα ήταν απλό: Οι μοναρχίες του Κόλπου φιλοξενούσαν αμερικανικές δυνάμεις και αγόραζαν αμερικανικό οπλισμό. Σε αντάλλαγμα λάμβαναν προστασία. Ο πόλεμος έσπασε το δεύτερο σκέλος αυτής της συμφωνίας».
Το «Atlantic Council» συμπληρώνει ότι η εμπιστοσύνη των κρατών του Κόλπου «στην αξιοπιστία της Ουάσιγκτον έχει πιθανότατα μειωθεί».
Οι βασικές αντιθέσεις παραμένουν άλυτες
Χαρακτηριστική για τον πρόσκαιρο χαρακτήρα του συμβιβασμού είναι η ανάλυση του αμερικανικού «Modern Diplomacy»: «Η Ιστορία των διεθνών σχέσεων δείχνει ότι οι πιο ανθεκτικές κρίσεις δεν τελειώνουν όταν υπογράφεται μια συμφωνία, αλλά όταν μια νέα ισορροπία δυνάμεων γίνεται αποδεκτή από τους βασικούς παράγοντες που εμπλέκονται.
Το μνημόνιο μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν δεν συνιστά – τουλάχιστον προς το παρόν – μια τέτοια ισορροπία. Περισσότερο αντιπροσωπεύει μια προσπάθεια περιορισμού μιας αντιπαράθεσης οι συνέπειες της οποίας απείλησαν να επεκταθούν πέρα από το διμερές επίπεδο και να επηρεάσουν την ευρύτερη στρατηγική ισορροπία της Μέσης Ανατολής».
Η συμφωνία αυτή – συνεχίζει – «μοιάζει με μια μορφή στρατηγικής αγοράς χρόνου. (…) Μολονότι ενδέχεται να αποκλιμακώσει προσωρινά την ένταση, δεν επιλύει τις κύριες διαφωνίες μεταξύ της Ουάσιγκτον και της Τεχεράνης». Προσθέτει δε πως πίσω από το πυρηνικό ζήτημα, τις κυρώσεις και την ελευθερία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ «βρίσκεται ένας ευρύτερος ανταγωνισμός που επικεντρώνεται στη διασφάλιση των ενεργειακών, εμπορικών και θαλάσσιων ροών που συνδέουν τον Κόλπο με την παγκόσμια οικονομία».
Επομένως, όλες οι πραγματικές αιτίες που οδήγησαν στη νέα κλιμάκωση των συγκρούσεων τον Φλεβάρη είναι εδώ και προετοιμάζουν τους επόμενους γύρους του πολέμου.
Τα «όρια της αμερικανικής ισχύος» και η ρήξη με την ΕΕ
Ενα από τα πιο κοινά συμπεράσματα είναι ότι «η σύγκρουση ανέδειξε τα όρια της αμερικανικής στρατιωτικής ισχύος» (RUSI). ΗΠΑ και Ισραήλ πέτυχαν σημαντικά τακτικά πλήγματα, όπως η εξουδετέρωση μεγάλου μέρους της ηγεσίας του Ιράν, όμως η πιο σημαντική εξέλιξη ήταν η απόδειξη ότι το Ιράν μπορεί να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ, προκαλώντας αλυσιδωτά σοκ στην παγκόσμια οικονομία.
«Η Τεχεράνη έχει μια ισχυρή θέση να ισχυριστεί ότι κέρδισε. Το καθεστώς επέζησε ενός πολύμηνου βομβαρδισμού από δύο ισχυρότερους αντιπάλους (…) Το σημαντικότερο, απέδειξε ότι μπορεί να κυριαρχήσει στον πιο σημαντικό θαλάσσιο δρόμο μεταφοράς Ενέργειας στον κόσμο», γράφει σχετικά το «Foreign Affairs».
Η απόφαση του Ιράν να κλείσει τα Στενά αποτέλεσε το πιο ηχηρό μήνυμα της «νέας εποχής», όπου τα στενά, τα λιμάνια και οι διάδρομοι μεταφορών καθίστανται εξίσου σημαντικά εργαλεία επιρροής με τους ίδιους τους πόρους που διέρχονται από αυτά. Οπως σημειώνεται, «το κλείσιμο των Στενών έσπασε ένα ψυχολογικό φράγμα που δεν θα ξαναχτιστεί. Το Ιράν δεν θα συμφωνήσει να παραιτηθεί μόνιμα από αυτήν την επιλογή. Αντίθετα, θα τα ενσωματώσει στη στρατηγική του και δεν θα διστάσει να τα ξανακλείσει αν το κρίνει αναγκαίο» («Chatham House»).
Εντονη είναι η συζήτηση και για τις συνέπειες του πολέμου στις σχέσεις ΗΠΑ – ΕΕ. Οπως τονίζεται από το «Brookings Institution», «οι διαιρέσεις (…) όχι μόνο εμπόδισαν τις προοπτικές για διατλαντική συνεργασία στη Μέση Ανατολή, αλλά διάβρωσαν και τους πυλώνες των διατλαντικών σχέσεων γενικότερα».
Κέρδη και αντιφάσεις
Σε ό,τι αφορά τους δύο βασικούς πυλώνες του υπό διαμόρφωση ευρασιατικού στρατοπέδου, Κίνα και Ρωσία, η αποτίμηση της ιμπεριαλιστικής σύγκρουσης έχει και εδώ πολλές αντιφάσεις. «Η Κίνα μετράει τα κέρδη της από τον πόλεμο στο Ιράν», γράφει σε ανάλυσή του το CNN, ενώ το CSIS παρατηρεί ότι «ο πόλεμος θέτει άμεσες απειλές για τις υπάρχουσες κινεζικές επενδύσεις στην περιοχή και θα μπορούσε να υπονομεύσει τη συνολική εμπιστοσύνη για μελλοντικές επενδύσεις εκεί».
«Το Πεκίνο δεν έπεισε το Ιράν να ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ, και μαζί με τη Ρωσία άσκησαν βέτο στο ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για τα Στενά. Αυτό αποκάλυψε τα όρια της κινεζικής επιρροής επί της Τεχεράνης και προκάλεσε οργή μεταξύ των Αράβων ηγετών του Κόλπου, οι οποίοι θεώρησαν ότι η Κίνα ήταν απρόθυμη ή ανίκανη να προστατεύσει τα οικονομικά τους συμφέροντα, να υπερασπιστεί τις δικές της επενδύσεις ή να δράσει για να διατηρήσει την ευρύτερη περιφερειακή οικονομική σταθερότητα», προσθέτει το «Foreign Policy».
Η ίδια πηγή γράφει για τη Ρωσία ότι η θέση της «είναι πιο περίπλοκη από ό,τι φαινόταν αρχικά. Η Μόσχα ωφελήθηκε από μια βραχυπρόθεσμη άνοδο των τιμών του πετρελαίου και κάποια χαλάρωση των κυρώσεων. Αλλά ο πόλεμος επιτάχυνε επίσης τάσεις που υπονομεύουν τη ρωσική επιρροή στη Μέση Ανατολή».
Η ενίσχυση περιφερειακών δυνάμεων
Ενα ακόμα σημαντικό σημείο στις αναλύσεις είναι η άνοδος της επιρροής και του ρόλου περιφερειακών δυνάμεων. Γράφει ενδεικτικά το «Chatham House»: «Ενώ ο ΟΗΕ και η Ευρώπη παραμένουν στο περιθώριο, νέες άτυπες ομάδες έρχονται στο προσκήνιο (…) Η εμπλοκή του Πακιστάν ως διαμεσολαβητή και οικοδεσπότη ήταν σημαντική ως μέρος ενός νέου κουαρτέτου με την Αίγυπτο, την Τουρκία και τη Σαουδική Αραβία».
Τέτοιοι προβληματισμοί υπάρχουν στον αστικό Τύπο και της χώρας μας, κυρίως σε ό,τι αφορά τον αναβαθμισμένο ρόλο της Τουρκίας. Ενδεικτικά, γράφει η εφημερίδα «Τα Νέα» (Ιωακειμίδης): «Ο πιο αχρείαστος πόλεμος έχει προκαλέσει τραυματικές γεωπολιτικές συνέπειες (…) Σε ευρύτερο γεωπολιτικό επίπεδο η συμφωνία Ιράν – ΗΠΑ ουσιαστικά βγάζει ασθενέστερες ΗΠΑ και Ισραήλ, δύο δηλαδή κύριους συμμάχους της χώρας μας. Οι δύο χώρες απέτυχαν στην επίτευξη όλων των στόχων (…) Η αποτυχία αυτή έδειξε τα όρια ισχύος του Ισραήλ. Και αυτό δεν μπορεί παρά να προβληματίσει την Ελλάδα, δεδομένης της σχέσης που έχει αναπτύξει και των προσδοκιών που έχει επενδύσει στο Τελ Αβίβ.
Οι χώρες του Κόλπου, με τις οποίες η Ελλάδα έχει αναπτύξει εκτεταμένες σχέσεις (…) βρίσκονται σε μεταβατική περίοδο (…) καθώς ο έσχατος εγγυητής της ασφάλειάς τους, οι ΗΠΑ, έχει χάσει σε αξιοπιστία και αποτελεσματικότητα (…) Η Ελλάδα θα πρέπει επομένως να ξαναδεί κάτω απ’ αυτές τις νέες συνθήκες τη σχέση της με τον Κόλπο.
Μια ομάδα κρατών που σε μια πρώτη ανάγνωση φαίνεται να βγαίνει “ενισχυμένη” αποτελείται από (…) Πακιστάν, Κατάρ, Αίγυπτο, Τουρκία (…) Η Τουρκία, η οποία μας ενδιαφέρει αμεσότερα, βγαίνει γενικώς πιο ενισχυμένη από τις εξελίξεις, αν και η αντιπαλότητά της με το Ισραήλ βρίσκεται σε νέο επίπεδο οξύτητας. Επομένως, η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη τώρα με μια νέα γεωπολιτική πραγματικότητα αβεβαιότητας, με εξασθένηση των συμμάχων της μεταξύ άλλων»…
Πηγές:
The Middle East Between: De-escalation and Regional Reconfiguration – Μodern Diplomacy.
Everyone Lost the War With Iran – Foreign Policy.
When a Cease-Fire Is Really a Stalemate – Foreign Affairs.
Peace Through Strength – How is that Working Out? – RUSI.
The New Middle East: Power, Perception, and Order After the Iran War – Small Wars Journal.
Can the United States and Europe still cooperate in the Middle East? – Brookings Institution.
How Will the Iran War Impact China’s Economy? – CSIS.
US-Iran deal redraws the Middle East: Iran gains, rivals alarmed, Reuters, 18/06/2026.
Will the US-Iran ceasefire hold? & Iran and the new Persian Gulf equilibrium – Chatham House.
What the Iran War Taught China About Fighting the United States – CFR.
China is counting its wins from the Iran war – CNN, 20/06/2026.
Δ. Μ.
28 Ιούνη 2026
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Ευκαιρία έψαχναν…
ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΒΡΗΚΑΝ, ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΙΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗΝ ΚΟΥΒΑ, διάφορα παπαγαλάκια του συστήματος. Ενας απ’ αυτούς, γνωστός και μη εξαιρετέος, σχολίαζε τις προηγούμενες ημέρες από την εφημερίδα «Τα Νέα» που φιλοξενεί την καθημερινή του στήλη, ειρωνευόμενος τις εκδηλώσεις αλληλεγγύης στον κουβανικό λαό (συγκεκριμένα του ΚΚΕ και της ΚΝΕ) και ευχόμενος τα εξής:
«…ακόμη και αν συμβεί το απευκταίο και πάψει να υπάρχει ο φάρος του σοσιαλισμού στην Καραϊβική, οι δικοί μας εδώ θα συγκαλέσουν μια Κεντρική Επιτροπή, θα αποφασίσουν ότι η σοσιαλιστική Κούβα εξακολουθεί να υπάρχει και η ζωή θα συνεχιστεί με όλους ικανοποιημένους (…) Η Κούβα τους δεν πρόκειται να πάθει τίποτα, θα συνεχίσει να υπάρχει μέσα στο κεφάλι τους, ενώ η αληθινή Κούβα θα προοδεύει απαλλαγμένη από βλακώδη ιδεολογικά δεσμά. Ποιος ξέρει τι μπορεί να της επιφυλάσσει το μέλλον; Μια μέρα μπορεί να τη δούμε να γίνεται η 51η Πολιτεία…».
* * *
Ο «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ» ΣΕ ΠΡΟΧΤΕΣΙΝΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑ – ΡΕΠΟΡΤΑΖ, σχολιάζοντας τα νέα μέτρα που προωθούνται και εκφράζοντας ανησυχία για τους κινδύνους που ενισχύονται, σημείωνε τα εξής: «…η περαιτέρω ενίσχυση των εμπορευματικών σχέσεων και της αγοράς, η υποβάθμιση της κοινωνικής ιδιοκτησίας των μέσων παραγωγής, του κεντρικού επιστημονικού σχεδιασμού και του εργατικού ελέγχου, που είναι βασικές νομοτέλειες της σοσιαλιστικής κοινωνίας, όπως έχει αποδείξει με τραγικό τρόπο η ιστορική εμπειρία της ανατροπής του σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ και τις άλλες σοσιαλιστικές χώρες, οι εξελίξεις της κυριαρχίας των καπιταλιστικών σχέσεων στην Κίνα, έχουν βαθύτατα αρνητικές συνέπειες για τους λαούς».
Το ΚΚΕ, ήδη από το 2011, σε αυτό το πνεύμα έχει τοποθετηθεί δημόσια, ανοιχτά, κριτικά για τις μεταρρυθμίσεις που αποφάσισε το 6ο Συνέδριο του ΚΚ Κούβας. Ετσι λοιπόν δεν «φαντασιωνόμαστε», όπως υποστηρίζει ο συγκεκριμένος συντάκτης, ούτε κάνουμε «πως δεν ξέρουμε». Εχουμε πλήρη συνείδηση των κινδύνων, παρακολουθούμε τις εξελίξεις και θα μπορέσουμε να τοποθετηθούμε και πιο ολοκληρωμένα γι’ αυτές. Η κριτική όμως εξέταση των αλλαγών που προωθούνται στην Κούβα, και η σχετική συζήτηση που είναι σε εξέλιξη, για εμάς συνδυάζεται με την υποχρέωση να στεκόμαστε στο πλευρό, να εκφράζουμε την αμέριστη αλληλεγγύη μας (που ενοχλεί απίστευτα τον συντάκτη των «Νέων») στον ηρωικό κουβανικό λαό, που ιδιαίτερα τα τελευταία 35 χρόνια δίνει μάχη σε συνθήκες πολύ αρνητικού συσχετισμού, και να απαιτούμε τον τερματισμό του πολύχρονου, βάρβαρου αποκλεισμού από τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό.
* * *
ΟΣΟΙ ΟΜΩΣ ΨΑΧΝΟΥΝ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΑΥΤΕΣ ΤΙΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ για να πείσουν ότι δεν υπάρχει άλλη προοπτική για τους λαούς εκτός από τον καπιταλισμό, γελιούνται οικτρά! Τους θυμίζουμε ότι ο «κόσμος τους» σήμερα δεν είναι αυτός του 1990 – 1991, όταν ο καπιταλισμός πρόβαλλε «νικητής» και φάνταζε άτρωτος. Οταν κάποιοι νόμιζαν ότι «ο σάπιος κόσμος εκεί που σάπιζε ξανατονώθηκε», άλλοι μιλούσαν για το «τέλος της Ιστορίας» και άλλοι μετανοούσαν σκύβοντας ευλαβικά το κεφάλι στον νικητή. Την ίδια εποχή, κόντρα στο κυρίαρχο και σαρωτικό ρεύμα, παλιοί αλλά και πιο νέοι κομμουνιστές συσπειρώνονταν στο κάλεσμα του ΚΚΕ και του «Ριζοσπάστη», «Ψηλά τη σημαία, ελπίδα η πάλη των λαών», ξεκινώντας μια νέα πορεία ανασυγκρότησης του ΚΚΕ και της ΚΝΕ, της πάλης του εργατικού – λαϊκού κινήματος, όταν αρνηθήκαμε μαζί με τα «νερά» της αντεπανάστασης να πετάξουμε και το «παιδί», την προσπάθεια οικοδόμησης της νέας σοσιαλιστικής κοινωνίας, τις μεγάλες κατακτήσεις της, και δεσμευτήκαμε να βγάλουμε συμπεράσματα από αυτήν την ιστορική διαδικασία του 20ού αιώνα.
* * *
35 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ, Ο «ΚΟΣΜΟΣ ΤΟΥΣ», Ο ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΤΙΚΟ ΤΟΥ ΣΤΑΔΙΟ, είναι ολοφάνερα ένα σύστημα που φλέγεται από οξυμένες αντιθέσεις, ανταγωνισμούς, γεμάτο αντιφάσεις, ρωγμές, αντιδραστικό σε όλη τη γραμμή του. Ενα σύστημα που γεννά και αναπαράγει διαρκώς «σάπιες» ιδέες, αξίες και ιδανικά, ένα σύστημα που «σαπίζει και πεθαίνει». Το απέδειξαν οι βαθιές οικονομικές κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών, που «πληρώθηκαν» ακριβά από τους εργαζόμενους και τους λαούς σε όλα τα καπιταλιστικά κράτη, περισσότερο ή λιγότερο ισχυρά. Το απέδειξε η τραγική πείρα της πανδημίας και της διαχείρισής της με κριτήριο την προστασία των κερδών και της «κοινωνικής συνοχής». Το αποδεικνύουν η αντιδραστική αξιοποίηση επιτευγμάτων της επιστήμης και της τεχνολογίας με σκοπό την ένταση της εκμετάλλευσης, τα νέα ρεύματα ανορθολογισμού, υποκειμενικού ιδεαλισμού που εκφράζονται όχι μόνο από την πλευρά του «συντηρητισμού», αλλά και του ψευδεπίγραφου αστικού «προοδευτισμού», και άλλα πολλά. Πάνω απ’ όλα, το δείχνει σήμερα το πέρασμα σε μια νέα περίοδο ιμπεριαλιστικών πολέμων και αναμετρήσεων για την πρωτοκαθεδρία στο ιμπεριαλιστικό σύστημα.
* * *
ΟΛΑ ΑΥΤΑ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΟΝΤΑΙ ΠΙΟ ΑΝΟΙΧΤΑ, ΠΙΟ ΚΑΘΑΡΑ, ΠΙΟ ΩΜΑ σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Αν ο καπιταλισμός καταφέρνει να παίρνει ανάσες και παρατάσεις ζωής, δεν είναι επειδή του το επιτρέπει η «δυναμική» του ως σύστημα. Είναι υπόθεση του «υποκειμενικού παράγοντα» να αξιοποιήσει και να οξύνει τα προβλήματα του συστήματος. Δηλαδή, παρά τον αρνητικό συσχετισμό δύναμης, τη βαθιά κρίση στο Διεθνές Κομμουνιστικό Κίνημα, αντικειμενικά σήμερα περισσότερο από ποτέ προβάλλει η αναγκαιότητα επαναστατικής ανατροπής του συστήματος, αντικειμενικά προβάλλει η προοπτική του σοσιαλισμού – κομμουνισμού. Αυτό είναι που μπορεί σήμερα να εμπνεύσει, να οραματίσει, να φωτίσει τη διέξοδο από τα αδιέξοδα του συστήματος, να δώσει προοπτική στους αγώνες, μικρούς και μεγαλύτερους, που ξεσπάνε σήμερα. Αυτό και όχι η χρεοκοπημένη ψευδαίσθηση και αυταπάτη ότι ο καπιταλισμός μπορεί να «βελτιώνεται» προς όφελος των εργατικών – λαϊκών δυνάμεων.
Αυτόν τον αγώνα δίνουμε, επιδιώκοντας πιο αρμονικά, πιο οργανικά η καθημερινή μας δράση να συνδέεται με τους μεγάλους μας στόχους, στη βάση και των Αποφάσεων του 22ου Συνεδρίου μας. Αυτόν τον αγώνα δίνουμε και στην προσπάθεια για την ανασυγκρότηση του Διεθνούς Κομμουνιστικού Κινήματος. Η πεποίθησή μας ότι οι εργαζόμενοι, οι λαοί θα βγουν νικητές δεν είναι αποτέλεσμα πίστης, αλλά επιστημονικής γνώσης για την ανωτερότητα της κοινωνίας για την οποία παλεύουμε.
Κ.
Σελ. 12345678910111213141516171819202122232425262728293031323334353637383940/40
Το «Θωρηκτό Ποτέμκιν», το σκουληκιασμένο κρέας και μια κόκκινη σημαία
Το «Θωρηκτό Ποτέμκιν» του Σεργκέι Αϊζενστάιν, το έπος της σοβιετικής κινηματογραφίας, που γυρίστηκε το 1925, είναι από εκείνα τα έργα Τέχνης που δεν ανήκουν μόνο στην εποχή τους, αλλά συνεχίζουν να συνομιλούν με τις επόμενες γενιές, να θέτουν ερωτήματα και να αναζητούν απαντήσεις.
Ηταν ακριβώς σαν σήμερα πριν 121 χρόνια, και η ταινία ξεκινά από κάτι φαινομενικά απλό. Οι ναύτες αρνούνται να φάνε σκουληκιασμένο κρέας. Αγανακτισμένοι από την απάνθρωπη μεταχείριση και την ανήκουστη σκληρότητα της διοίκησης, οι ναύτες εξοντώνουν τους πιο μισητούς αξιωματικούς, υψώνουν στο πλοίο κόκκινη σημαία, εκλέγουν επιτροπή του πλοίου με επικεφαλής τον μηχανικό ναρκών Ματιουσένκο και καλούν τον λαό σε γενικευμένο ξεσηκωμό κατά του τσάρου.
Εναντίον του θωρηκτού «Ποτέμκιν» στέλνεται ολόκληρος ο στόλος της Μαύρης Θάλασσας, με εντολή να το αιχμαλωτίσει ή να το βυθίσει. Οι επαναστάτες του «Ποτέμκιν» κινούν θαρραλέα για να συναντήσουν τη Μοίρα και δύο φορές το θωρηκτό διασπάει τον σχηματισμό του.
Από τα πολεμικά της Μοίρας οι άλλοι ναύτες χαιρετίζουν φανερά τους εξεγερμένους του «Ποτέμκιν». Η διοίκηση του στόλου, από φόβο μήπως ξεσπάσει εξέγερση και στα άλλα πλοία, ξεμακραίνει στα ανοιχτά.
Το πλήρωμα του επαναστατημένου θωρηκτού, μαζί με την τορπιλάκατο Νο 267 που έχει προσχωρήσει στην εξέγερση, καταπλέει στην Οδησσό, όπου οι εργάτες είχαν κηρύξει γενική απεργία, και συνδέεται μαζί τους.
Οι κάτοικοι της πόλης κατεβαίνουν τρέχοντας τα σκαλοπάτια για να υποστηρίξουν το πλήρωμα, αλλά πυροβολούνται ανελέητα από τους κοζάκους και την τσαρική αστυνομία.
Η θρυλική σκηνή στα σκαλιά της Οδησσού, όπου η φρουρά πυροβολεί το άοπλο πλήθος, έγινε παγκόσμιο σύμβολο της κρατικής βίας, που θέτει πάντα το ίδιο ηθικό ερώτημα: Πόση βία μπορεί να ασκήσει η εξουσία για να διατηρήσει τα προνόμιά της;
Η εξέγερση μπορεί να καταπνίγεται στο αίμα, ωστόσο προλαβαίνει να βροντοφωνάξει την ενότητά της με τον επαναστατημένο λαό, κάτι που τότε είχε τεράστια πολιτική σημασία, αφού φανέρωνε πως ο τσαρισμός άρχισε να χάνει το στρατιωτικό του στήριγμα.
Εκείνες τις μέρες ο Β. Ι. Λένιν έγραφε:
«Το θωρηκτό “Ποτέμκιν” έμεινε ένα ανίκητο έδαφος της επανάστασης και όποια κι αν ήταν η τύχη του, έχουμε μπροστά μας ένα αναμφισβήτητο και σημαντικότατο γεγονός: Την απόπειρα σχηματισμού ενός πυρήνα ενός νέου επαναστατικού στρατού».
Μα αυτό δεν διδάσκει η Ιστορία; Οτι δηλαδή πολλές μεγάλες κοινωνικές εκρήξεις γεννιούνται συχνά από μικρές καθημερινές ταπεινώσεις; Στην περίπτωση του «Ποτέμκιν», πίσω από το χαλασμένο φαγητό κρύβονταν η απανθρωπιά, η αυθαιρεσία, η εκμετάλλευση και η περιφρόνηση προς την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Γι’ αυτό και η άρνηση των ναυτών να υποταχθούν μετατράπηκε σε εξέγερση. Γι’ αυτό η ανταρσία εξαπλώθηκε στην πόλη, το πλοίο ύψωσε την κόκκινη σημαία και έγινε το σύμβολο μιας κοινωνίας που ξεκίνησε να αμφισβητεί την παντοδυναμία του καθεστώτος.
Τα σημερινά «Ποτέμκιν» είναι οι συλλογικές μορφές αντίστασης
Το πραγματικό ιστορικό γεγονός, βέβαια, υπήρξε ακόμα πιο συγκλονιστικό. 121 χρόνια μετά από εκείνη την εξέγερση και 101 χρόνια μετά από την ταινία του Αϊζενστάιν, η Ιστορία επισημαίνει ότι καμία εξουσία δεν είναι παντοδύναμη, όταν χάνει τη νομιμοποίησή της στα μάτια των ανθρώπων. Ο τσαρισμός δεν απειλήθηκε αρχικά από κανόνια και στρατούς, απειλήθηκε όταν οι ίδιοι οι ναύτες του αρνήθηκαν να υπακούσουν. Οταν αυτοί που αποτελούσαν τον μηχανισμό στήριξης του καθεστώτος συνειδητοποίησαν ότι τα συμφέροντά τους δεν ταυτίζονταν με εκείνα των κυρίαρχων. Η εξέγερση του «Ποτέμκιν» απέκτησε ιστορική σημασία, επειδή συνδέθηκε και με τους εργάτες της Οδησσού. Η δύναμη δεν βρισκόταν μόνο στο πλοίο, αλλά και στη δυνατότητα της συνάντησης διαφορετικών κοινωνικών δυνάμεων.
Η αδικία δεν μπορεί να κρύβεται επ’ άπειρον.
Η Ιστορία προχωρά όταν οι καταπιεσμένοι αναγνωρίζουν ο ένας τον άλλον ως συμμάχους και συνοδοιπόρους.
Αν κοιτάξουμε τη σημερινή διεθνή πραγματικότητα, θα δούμε έναν κόσμο γεμάτο αντιφάσεις. Πρωτοφανής επιστημονική γνώση και τεχνολογικές δυνατότητες, αλλά και εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπων που ζουν σε συνθήκες φτώχειας. Πόλεμοι παντού και ανισότητες που διευρύνονται. Πλούτος που συγκεντρώνεται σε ολοένα λιγότερα χέρια, κλιματική κρίση που απειλεί ολόκληρες κοινωνίες, ενώ εκατομμύρια άνθρωποι μεταναστεύουν αναζητώντας επιβίωση.
Μέσα σε αυτήν την πραγματικότητα, τα σημερινά «Ποτέμκιν» δεν είναι πλέον πολεμικά πλοία, αλλά συλλογικές μορφές αντίστασης και αλληλεγγύης, που γεννιούνται από ανάγκη μέσα στις κοινωνίες.
Είναι τα συνδικάτα που υπερασπίζονται την εργασία απέναντι στην αυθαιρεσία.
Είναι οι οργανώσεις που παλεύουν για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Είναι τα κινήματα ειρήνης που αντιστέκονται στη λογική του πολέμου.
Είναι οι επιστήμονες που ανακαλύπτουν όσα βελτιώνουν και σώζουν ζωές.
Είναι οι δημοσιογράφοι που υπερασπίζονται την αλήθεια απέναντι στην παραπληροφόρηση και φέρνουν στο φως όσα κάποιοι θέλουν να μείνουν κρυφά.
Είναι οι πολίτες που καταγγέλλουν την ιδιωτική απληστία και μάχονται για τα δικαιώματά τους.
Στη σημερινή εποχή, ένα σχολείο που μορφώνει χωρίς διακρίσεις είναι ένα «Ποτέμκιν».
Ενα δημόσιο νοσοκομείο που υπηρετεί όλους τους ανθρώπους, ανεξάρτητα από εισόδημα, είναι ένα «Ποτέμκιν».
Ενα κοινωνικό κίνημα που υπερασπίζεται το δικαίωμα στη στέγη, στην εργασία ή στο καθαρό περιβάλλον, είναι ένα «Ποτέμκιν».
Ακόμα και το διαδίκτυο, παρά τις αντιφάσεις του, μπορεί να λειτουργήσει ως σύγχρονο «Ποτέμκιν» όταν γίνεται εργαλείο ενημέρωσης, γνώσης και δημοκρατικής συμμετοχής. Οπως το επαναστατημένο θωρηκτό διέσπασε τη γραμμή του στόλου, έτσι και η ελεύθερη διάδοση της πληροφορίας μπορεί να διασπάσει τα τείχη της προπαγάνδας και της χειραγώγησης.
Ωστόσο η ιστορία του «Ποτέμκιν» υπογραμμίζει κάτι ακόμη. Οτι η ανθρώπινη αξιοπρέπεια μπορεί να γίνει ισχυρότερη από τον φόβο, και πως όταν η εξουσία χάνει κάθε αίσθηση δικαιοσύνης, δημιουργεί τις προϋποθέσεις της αμφισβήτησής της.
Οι ναύτες του θρυλικού θωρηκτού νίκησαν τη λήθη, επειδή τη στιγμή που είπαν «ως εδώ», όταν αρνήθηκαν να ζήσουν ως υπάνθρωποι, να φάνε σκουληκιασμένο κρέας και να δεχτούν ταπεινώσεις και βία, εκείνη ακριβώς ήταν η στιγμή που γεννιόταν η Ιστορία.
Ετσι δίδαξαν πως κανένα καθεστώς δεν είναι ανίκητο. Ο τσαρισμός διέθετε στρατό, στόλο, αστυνομία και απεριόριστη εξουσία. Ομως άρχισε να κλονίζεται όταν οι ίδιοι οι άνθρωποι που τον στήριζαν συνειδητοποίησαν πως η αλληλεγγύη είναι ισχυρότερη από την καταστολή, και πως η δύναμη των καταπιεσμένων βρίσκεται στην ενότητά τους.
Σε μια εποχή όπου η λέξη «ειρήνη» ακούγεται συχνά αδύναμη μπροστά στους εξοπλισμούς και στις γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις, το αξεπέραστο αριστούργημα της 7ης Τέχνης, το «Ποτέμκιν», μας θυμίζει ότι η ειρήνη δεν είναι απλώς η απουσία πολέμου. Είναι η παρουσία δικαιοσύνης. Δεν μπορεί να υπάρξει διαρκής ειρήνη εκεί όπου κυριαρχούν η φτώχεια, η καταπίεση και η εκμετάλλευση.
Η ανθρωπιά, η αλληλεγγύη και η δικαιοσύνη παραμένουν οι μεγάλες ανεκπλήρωτες υποσχέσεις του σύγχρονου κόσμου.
Κάτι μας λένε ακόμη οι ναύτες της Μαύρης Θάλασσας
Τα σημερινά «Ποτέμκιν» δεν ταξιδεύουν στις θάλασσες. Βρίσκονται στις γειτονιές, στους χώρους εργασίας, στα πανεπιστήμια, στα κινήματα πολιτών, στους ανθρώπους που αρνούνται να αποδεχτούν ως φυσική την αδικία και ως δεδομένες την εκμετάλλευση, την ανισότητα, τη φτώχεια.
Κάποτε οι γενναίοι ναύτες της Μαύρης Θάλασσας ύψωσαν τη σημαία της αξιοπρέπειας απέναντι σε μια πανίσχυρη αυτοκρατορία. Σήμερα, κάθε συλλογική προσπάθεια για δικαιοσύνη, ισότητα και ειρήνη συνιστά ένα νέο «Ποτέμκιν». Οχι βέβαια για να βυθίσει αντιπάλους, αλλά για να ανοίξει νέους δρόμους, για να απελευθερώσει. Οι σύγχρονοι «ναύτες» παλεύουν να ενώσουν τους υπόλοιπους, γύρω από το διαχρονικό αίτημα ενός κόσμου χωρίς εκμετάλλευση, πολέμους και φόβο.
Αλλωστε ο πραγματικός πρωταγωνιστής στην ταινία του Αϊζενστάιν δεν ήταν ένας ήρωας. Ηταν το συλλογικό σώμα των ναυτών και του λαού. Η Ιστορία αλλάζει μόνο από τη δράση των πολλών.
Το «Ποτέμκιν» παραμένει ζωντανό πάνω από έναν αιώνα. Δεν είναι μόνο μια ιστορία εξέγερσης. Είναι μια ιστορία αξιοπρέπειας, συλλογικότητας, ελπίδας και πίστης ότι οι κοινωνίες μπορούν να αλλάξουν, όταν οι άνθρωποι αποφασίζουν να γίνουν πρωταγωνιστές της μοίρας τους.
Της
Σεμίνας Διγενή
Πηγή : Ριζοσπάστης 27-28 / 6 – 2026