Οι νυκτωδίες του Σοπέν – Ένας ύμνος στην ανθρώπινη ψυχή
Τετάρτη, 02/09/2026 10:34
Ένα σπονδυλωτό έργο φιλοσοφίας, αφήγησης και δεξιοτεχνίας τα νυκτερινά του Σοπέν αναδεικνύουν το μεγαλείο της ανθρώπινης ψυχής
Είκοσι ένα μουσικά έργα, σαν σύντομες ιστορίες φαντασίας και μουσικής ευαισθησίας, τα νυκτερινά του Σοπέν αναδεικνύουν πάνω από όλα την υπεροχή και την πληρότητα του πιάνου στην παγκόσμια μουσική. Ένα σπονδυλωτό αριστούργημα που η δημιουργία του εκτείνεται σε μια ολόκληρη εικοσαετία από το 1827 έως το 1846 απαιτώντας από τον εκάστοτε σολίστα υψηλή δόση δεξιοτεχνίας και ευαισθησίας, εμβαθύνει ουσιαστικά στην ανθρώπινη ψυχή και στην περιπέτεια του ανθρώπου, ανακεφαλαιώνοντας ένα κομμάτι της Ιστορίας αυτού του κόσμου. Τα νυκτερινά αναδεικνύουν την υπαρξιακή μοναξιά του πιανίστα και αποτελούν κορυφαίο δείγμα ρεπερτορίου στην κλασική μουσική. Ο Σοπέν κατάφερε να συνδυάσει ισόποσες δόσεις μελωδίας, αρμονίας και δεξιοτεχνικής ευαισθησίας, αφήνοντας πίσω του αθάνατους ήχους, φράσεις που χαρακτηρίζουν τον ανθρώπινο πολιτισμό και την πορεία της ανθρωπότητας προς μια ιδανική τελείωση.
Η περιοδική δημοσίευση των νυκτερινών σε αυτή τη γόνιμη εικοσαετία του συνθέτη, (1827-1846) παρουσιάζει μια παράξενη συμμετρία καθώς τα έργα εκδίδονται σε συστοιχίες των δύο ή τριών ανά περίπτωση. Από το πρώτο έως και το δέκατο όγδοο, όλα είδαν το φως της δημοσιότητας όσο ο συνθέτης βρισκόταν εν ζωή. Ο Σοπέν συνέθεσε πρώτα το 19ο και το 20ο, αλλά δεν δημοσιεύτηκαν παρά όταν είχε πια πεθάνει. Το εικοστό πρώτο αρχικά δεν χαρακτηρίστηκε ως νυκτερινό, όμως μετά τη δημοσίευσή του το 1870, συμπεριλήφθηκε κι αυτό στον επίμαχο κύκλο.
Η γνωστή πια ιστορία του Βουαντίσουαφ Σπίλμαν, του πολωνού πιανίστα που έπαιζε ζωντανά στο κρατικό πολωνικό ραδιόφωνο το νυκτερινό σε ντο δίεση ελάσσονα, όταν οι γερμανικές βόμβες έπληξαν τον ραδιοφωνικό σταθμό, διακόπτοντας βίαια τη μουσική και τη λειτουργία του σταθμού για τα επόμενα έξι χρόνια, έδωσαν στο δημιουργικό μεγαλείο του Σοπέν μια δραματική διάσταση. Η περιπέτεια της επιβίωσής του στο γκέτο της Βαρσοβίας έγινε ευρέως γνωστή μέσα από την οσκαρική ταινία Ο Πιανίστας (2002) του Ρόμαν Πολάνσκι.
Διαβάστε Επίσης
Διαβάστε το «ΦΩΣ» καθημερινά στον υπολογιστή σας
Ακολουθήστε το ΦΩΣ στο Facebook και στο Instagram
Όλα τα φύλλα της εφημερίδας, από το 1958 μέχρι σήμερα με σημαντικά αθλητικά γεγονότα, μπορείτε να τα προμηθευτείτε τώρα σε προνομιακή τιμή από το eshop μας
Η μαντλέν του Προυστ – Το ταλέντο δεν εξηγείται
Τρίτη, 01/09/2026 11:26
Μια τυχαία αισθητηριακή εμπειρία αρκεί για να κινητοποιηθεί η μνήμη;
Η μαντλέν του Προυστ αποτελεί έναν από τους διασημότερους αφηγηματικούς όρους στην Ιστορία της λογοτεχνίας. Μια τυχαία αισθητηριακή εμπειρία που προκαλείται από ένα κομμάτι κέικ βουτηγμένο στο τσάι ανασύρει ένα ολόκληρο κόσμο από τη λήθη πυροδοτώντας μια μυθιστορηματική κοσμογονία με τίτλο Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο. Κάποιοι πιστεύουν ακόμα ότι η εμπειρία αυτή αρκεί για να εξηγηθεί το μεγαλειώδες επίτευγμα του Προυστ, προτάσσοντας ως γενεσιουργό αιτία της αφηγηματικής κοσμογονίας. Πρόκειται για μια απλοϊκή ερμηνεία του Προυστικού ταλέντου, στον ίδιο βαθμό που ο δυνάστης πατέρας ενός γερμανόφωνου Τσέχου με εβραϊκή καταγωγή ενθάρρυνε στο γιο του έργα όπως η «Μεταμόφωση» και η «Δίκη».
Είναι σχεδόν αστείο να επικαλούμαστε μια λεπτομέρεια από τη ζωή ενός ανθρώπου, ως καθοριστικό παράγοντα της ικανότητάς του να δημιουργεί σπουδαία πράγματα. Το ταλέντο είναι πάντοτε κάτι περισσότερο και για να το προσεγγίσουμε δεν αρκεί να ανακαλύψουμε περιστατικά και συνθήκες που το γονιμοποιούν. Αποτελεί μια α πριόρι συνθήκη που υπολογίζεται με όρους αισθητικής, φιλοσοφίας και πνευματικής εγρήγορσης.
Το σίγουρο είναι ότι όσο δεν καταφέρνουμε να προσεγγίσουμε σοβαρά το ταλέντο, δεν θα είμαστε σε θέση να προσεγγίσουμε ούτε και τα δημιουργήματά του. Ας δώσουμε λοιπόν στην μαντλέν του Προυστ την σημασία που της αρμόζει, αφού πρόκειται απλά για τη θρυαλλίδα και όχι για ολόκληρο τον εκρηκτικό μηχανισμό της δημιουργίας.
Διαβάστε Επίσης
Σπανούλης: «Όλοι κατέθεσαν ψυχή – Να μην ξεπερνάει τα όρια η κριτική»
Διαβάστε το «ΦΩΣ» καθημερινά στον υπολογιστή σας
Ακολουθήστε το ΦΩΣ στο Facebook και στο Instagram
Όλα τα φύλλα της εφημερίδας, από το 1958 μέχρι σήμερα με σημαντικά αθλητικά γεγονότα, μπορείτε να τα προμηθευτείτε τώρα σε προνομιακή τιμή από το eshop μας
Ο Ξένος – Η ταινία και το μυθιστόρημα
Σάββατο, 29/08/2026 11:26
Η νέα κινηματογραφική μεταφορά ενός μυθιστορήματος που αποτέλεσε διαχωριστική γραμμή στη λογοτεχνία ήταν το μεγάλο νέο του καλοκαιριού
Ο κινηματογράφος είναι η τέχνη της εποχής μας, λαμπερός διάδοχος του μυθιστορήματος. Οι κάθε λογής πειραματισμοί με τους οποίους μπολιάστηκε η μεγάλη αφήγηση ήδη από τις αρχές του προηγούμενου αιώνα απομάκρυναν ένα μεγάλο αριθμό αναγνωστών από τις σελίδες των βιβλίων, οδηγώντας τους στις οθόνες των κινηματογραφικών αιθουσών. Η κινηματογραφική βιομηχανία που γιγαντώθηκε μεταπολεμικά απείλησε να αφανίσει τη χάρτινη αφήγηση. Από τη μακρινή δεκαετία του ’70 οι θεωρητικοί της λογοτεχνίας μιλούσαν για το τέλος του μυθιστορήματος. Την ίδια εποχή ο κινηματογράφος έχανε έδαφος από το «σπιτικό φαγητό» της τηλεόρασης και από την εκχυδαϊσμένη αισθητική της καταναλωτικής μας κοινωνίας,
Στο φόρτε της τεχνολογίας, στην τρίτη δεκαετία της νέας χιλιετίας, ο κινηματογράφος μοιάζει αλώβητος στη μάχη της εικόνας, το ίδιο αλώβητο ωστόσο φαντάζει και το μυθιστόρημα, που εξακολουθεί να γράφεται σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της υφηλίου. Η νέα κινηματογραφική μεταφορά του «Ξένου» του Αλμπέρ Καμύ από τον Φρανσουά Οζόν είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αρμονικής συνύπαρξης των δύο τεχνών. Ο πολυβραβευμένος Γάλλος συγγραφέας μπήκε στον κόσμο του Καμύ με απρόσμενα μεγάλο σεβασμό, δημιουργώντας μια ταινία που ακολουθεί ευλαβικά το νήμα μιας ιστορίας από την οποία απέχουμε ήδη ένα αιώνα. Η ταινία αποτελεί μια πιστή, σχεδόν αδιαμεσολάβητη ανάγνωση του βιβλίου, αποδεικνύοντας πως μια τέχνη μπορεί να είναι υψηλή ακόμα κι όταν σέβεται υπερβολικά μια άλλη.
Ο κινηματογράφος του Οζόν είναι μια αριστουργηματική σεκάνς εικόνων, μερικές από τις οποίες αντιγράφουν φωτογραφικά ενσταντανέ από τη ζωή του Καμύ. Τα μικρά και μεγάλα επεισόδια από τον Ξένο παρελαύνουν μπροστά μας σαν σταθμοί από μια μαγεμένη διαδρομή. Ο σκηνοθετικός μινιμαλισμός του γάλλου σκηνοθέτη είναι κατά κάποιο τρόπο ένας δημιουργικός φόρος τιμής στον εθνικό συγγραφέα της Γαλλίας. Είναι όμως και μια αισιόδοξη νότα για τη συνύπαρξη των τεχνών αλλά και για την επιβίωση της μυθιστορηματικής μνήμης αλλά και της παρουσίας του μυθιστορήματος στην αντιμυθιστορηματική μας εποχή.
Διαβάστε Επίσης
Μουζακίτης: «Σας αγαπάω με όλη μου την καρδιά, εις το επανιδείν»
Διαβάστε το «ΦΩΣ» καθημερινά στον υπολογιστή σας
Ακολουθήστε το ΦΩΣ στο Facebook και στο Instagram
Όλα τα φύλλα της εφημερίδας, από το 1958 μέχρι σήμερα με σημαντικά αθλητικά γεγονότα, μπορείτε να τα προμηθευτείτε τώρα σε προνομιακή τιμή από το eshop μας
Πηγή Fosonline.gr